Wednesday, January 18, 2017

CÔNG CHÚA CON VUA HÀM NGHI ĐỔ THỦ KHOA BÁC VẬT

Cựu Hoàng Hàm Nghi
Chuyện các bà trong cung Nguyễn:
CÔNG CHÚA CON VUA HÀM NGHI ĐỔ THỦ KHOA BÁC VẬT
Thượng tuần tháng giêng năm 1889 vua Hàm Nghi được áp giải đến Alger ( Bắc Phi) và bị giam lỏng tại làng EI Biar cách Alger chừng vài cây số. Đây là một vùng hoang dã trên dãy đồi Mustapha Superieur. Nhà vua được giao một ngôi nhà bình dân, trước đó có một khoảng sân rộng, chung quanh là vườn hoa. Lối đi từ trong nhà ra có hai rặng thông, trên cổng vào treo lủng lẳng một cái biển mang chữ “Tùng Hiên” ( villa des pins:biệt thự những cây tùng).
Lúc mới đến, nhà vua không chịu học tiếng Pháp vì nghĩ rằng học tiếng Pháp tức là mặc nhiên thừa nhận kẻ chinh phục mình. Nhưng qua thời gian ông đã suy nghĩ khác đi và thấy rằng : muốn chống Pháp phải thông thạo tiếng Pháp. Và nhà vua liền học tiếng Pháp, đọc tiếng Pháp và rất có năng khiếu về hội hoạ… Ôn De Varingi phóng viên báo Le Temps đã đến thăm vua Hàm Nghi và đã mô tả chỗ làm việc của nhà vua là:
“ Một phòng rộng lát đá hoa… Nơi đây vua Hàm Nghi thích hơn cả và ngài làm việc suốt ngày ở đó. Trên bàn sách, báo ngổn ngang, các hoạ phẩm treo đầy trên tường. Trên giá vẽ còn nhiều bức đang dở dang. Rồi nào chỗ đánh đàn, nào máy ảnh… Những vật ấy làm lộ rõ cái chí ham hiểu biết , ham sáng tạo của ngài….”
Tuy sống ở xứ người nhưng vua Hàm Nghi vẫn giữ cách phục sức của dân tộc,vẫn khăn lượt,áo dài.Vì thế dân bản xứ thường gọi ông là “ông Hoàng An-Nam le Prince d” An-nam.
Tại Alger, vua Hàm Nghi được dân bản xứ và những người Pháp không có đầu óc thực dân mến phục.Ông chánh án Laloe đã gả con gái cho nhà vua.Sống với người vợ Pháp này,vua có ba người con,hai gái,một trai: Công chúa Như Mai,Công chúa Như Lý, và Hoàng tử Minh Đức. trong ba người công chúa Như Mai nổi tiếng nhất.Nổi tiếng nhờ trình độ học vấn của bà và cũng nổi tiếng về cốt cách con gái Việt Nam của bà.

Đám cưới cựu hoàng Hàm Nghi
Báo ảnh Pháp tờ Ilustration số ra ngày 12-11-1927, ký giả Jules Vogue đã viết một bài ca ngợi tài năng và cốt cách của công chúa Như Mai.Bài báo cho biết,từ Alger sang Paris vào trường Nông Lâm Công chúa đỗ thứ năm.Trong những năm học ở trường Công chúa là một sinh viên giỏi.
Tháng 7-1927,trong mấy chục ông bác vật thi ra trường , công chúa Như Mai đã đỗ thủ khoa bằng Thạc sĩ Nông Lâm. Kết quả này đã làm kinh động giới báo chí Paris. Công chúa là con gái của một người tù giam lỏng,một người ăn gởi ở nhờ nhưng tài năng có thua gì ông Bertelor và bà Curie ở Âu Mỹ đâu! Bà là người phụ nữ Việt Nam đầu tiên đạt được kết quả cao nhất trong nền học vấn ở Âu châu.
Nhưng trước khi mọi người biết đến tài năng, người ta đã vô cùng kính phục bà về phong cách: suốt thời gian theo học bà thường phục sức theo kiểu đàn bà Việt nam và được mệnh danh là “cô An-Nam”.Các nhà báo chí hỏi vì sao bà lại chủ trương như thế,bà cho biết “ để theo ý muốn của vua Hàm Nghi”
Đỗ xong bằng thạc si Nông Lâm,bà Như Mai về Alger sống với vua cha một năm,sau đó bà đi thực tập ở trường Agro.Sau ngày vua Hàm Nghi mất(1947) được biết bà đang làm việc ở Cannes.Ngoài bằng Thạc sĩ Nông Lâm,bà còn nhiều bằng cấpvề khoa học…
Tài năng cốt cách của công chúa Như Mai đã góp phần làm sáng tỏ thêm tinh thần yêu nước và lòng tự trọng dân tộc của vị vua yêu nước Hàm Nghi.
NGUYỄN ĐẮC XUÂN
(Sưu tầm trên mạng)

Sơ lược tiểu sử CÔNG CHÚA NHƯ MAI:
Nguyễn Phúc Như Mai (1905 – 1999) là con gái trưởng của Hoàng đế Hàm Nghi, nhà Nguyễn với vợ là bà Marcelle Laloë.


Tên khai sinh của bà tại Alger là Princess Nhu-May Marcelle Suzanne Henriette Ung Lich Ham Nghi d’An -nam, sinh ngày 17 tháng 8 năm 1905, tại Biệt thư Ngàn thông (Villa des Pins), làng El-Biar, gần Alger-con gái trưởng của nhà vua yêu nước Hàm Nghi và Vương phi Marcelle Aimée Léonie Laloe. Công chúa là người phụ nữ Việt Nam đầu tiên đỗ Thạc sĩ Nông lâm, mà lại đỗ thủ khoa, trên cả hàng chục nhà khoa bảng của Pháp. Kết quả này đã làm ngạc nhiên giới báo chí Paris hồi cuối những năm hai mươi của Thế kỷ XX. Ngoài bằng Thạc sĩ Nông lâm, Công chúa còn có nhiều bằng về hóa sinh học. Nhưng trước khi mọi người biết đến tài năng của bà, người ta đã vô cùng kính phục cái bản lãnh con gái một ông vua Việt Nam yêu nước của bà. Theo Công chúa Như Lý, Công chúa Như Mai là một người cởi mở, làm việc có phương pháp khoa học và năng nổ. Công chúa luôn được người trên kẻ dưới quý trọng với tên gọi trìu mến là "Princesse d’Annam" (Bà Công chúa An Nam). Suốt thời gian theo học Đại học, bà thường phục sức theo kiểu đàn bà Việt Nam. Các nhà báo hỏi vì sao bà lại ăn mặc như thế, bà cho biết:
“ Ăn mặc như thế thể theo ý muốn của cha tôi là vua Hàm Nghi. ”

Lâu đài De Losse
Đỗ xong bằng Thạc sĩ Nông Lâm, Công chúa Như Mai về Alger sống với vua cha một năm, sau đó bà trở lại Pháp đi thực tập rồi làm việc tại Viện Nghiên cứu nông nghiệp Pháp (Institut Agricole Fancaise) trước khi đến phục vụ ở các tỉnh Dordogne và Corrèze
Nguyễn Phúc Như Mai đem kỹ thuật trồng trọt về giúp dân nghèo Dordogne và Corrèze, biến vùng đất này trở thành một vùng nông nghiệp phát triển nên bà được dân địa phương hết sức quý trọng, bầu bà vào giữ nhiều vị trí chủ chốt ở địa phương. Làm việc tại Pháp, nhưng lòng dạ của bà luôn nhớ về biệt thự Gia Long thuộc làng El Biar bên Alger - nơi cha mẹ bà đang sống. Ba là tác giả hai tác phẩm được người đương thời rất trân trọng là:
Tương tế và hợp tác nông nghiệp ở Algérie (La Mutualité et la coopération agricoles en Algérie,(1929)
Vai trò của người phụ nữ ở thuộc địa" (Le rôle de la Femme dans la Colonisation, 1930)
Để suốt đời được phụng dưỡng cha mẹ, Công chúa Như Mai không lập gia đình. Bà là nghiệp chủ lâu đài De Losse ở Dordogne. Lâu đài De Losse tọa lạc trong một khu vườn rộng mênh mông, xây dựng xong từ năm 1576. Lâu đài này đã được nhà nước Pháp xếp hạng di tích văn hoá lịch sử từ năm 1928. Đến khi sắp bước vào tuổi "cổ lai hy", Như Mai không còn khả năng tài chính để tu sửa, bảo quản lâu đài được nữa. Bà phải bán lâu đài De Losse cho một người Pháp.


Bà qua đời vào ngày 1 tháng 11 năm 1999 tại Bệnh viện Thị xã Saint-Pièrre ở Vigeois/Corrèze. Thi hài bà được táng trong ngôi mộ chung với cha, mẹ, em trai và người quản gia của bà.

****
Ngoài Công chúa Như Mai, Hoàng đế Hàm Nghi cùng vợ còn có thêm một con trai và một con gái:
Công chúa Như Lý, tức Bá tước phu nhân xứ De la Besse, tên thật là Như Lý Ung Lich Ham Nghi d’Annam: sinh tại Villa des Pins, El-Biar (gần Algiers, Algérie) (22 tháng 7, 1908 – 9 tháng 7, 2005)
Hoàng tử Minh Đức, tức Jean Ung Lich Ham Nghi d’Annam: sinh tại Biệt thự Gia Long, El-Biar (gần Algiers, Algérie) (6 tháng 7, 1910 - 1990). Kết hôn với Renée-Paule Bonnaud, tức Renée-Paule Minh Đức (8 tháng 10, 1918) vào ngày 14 tháng 12, 1945
(theo Wikipedia)


No comments: