Quan điểm này trở nên thích hợp hơn bao giờ hết trong môi trường kinh doanh ngày nay. Nếu bạn đang đọc bài viết này, sự khác nhau ở chỗ hoặc bạn đang là lãnh đạo, làm việc cho ai đó, hoặc đã từng làm trong quá khứ. Các nhà lãnh đạo thành công trong những lĩnh vực khác nhau đã công nhận rằng công việc cần sự sáng tạo lẫn tri thức luôn đòi hỏi phong cách làm việc cởi mở, minh bạch, và có trách nhiệm đối với xã hội. Tuy nhiên, một số nơi làm việc tiếp tục bị tụt hậu khi bám dính vào tư duy mệnh lệnh và kiểm soát của thời đại công nghiệp. Tại các tổ chức này, mối tương quan giữa nhu cầu kiểm soát của người chủ và mong muốn quyền tự quản của người làm công vẫn đầy căng thẳng.
Các nhà cai trị Trung Quốc cổ đại đã để lại cho đời sau sự hiểu biết sâu sắc về mối quan hệ nói trên. Bằng cách kết nối những tình tiết trong sự nghiệp của Tề Hoàn Công và đại phu Quản Trọng – cả hai đã cùng nhau cai trị nhà nước Tề phía đông Trung Quốc hơn 2.000 năm trước đây, chúng tôi minh họa một số nguyên tắc lãnh đạo xung quanh vấn đề lòng tin và quyền tự quản.
Lựa chọn người phù hợp về cá tính và văn hóa
Liệu bạn có dám sử dụng một người mà trong quá khứ đã từng có lúc tìm cách giết bạn? Thế còn một người có lý lịch đầy những lần thất bại thì sao? Tề Hoàn Công (Hoàn Công) đã làm điều đó khi ông thu dụng ngài Quản Trọng, người đã phạm cả 2 điều trên.
Ngài Quản Trọng đã phục vụ một trong những kẻ thù của Hoàn Công, và theo lệnh chủ, đã cố tìm cách tiêu diệt Hoàn Công. Không chỉ có vậy, các công việc làm ăn trong quá khứ của ông đều thất bại. Ông đã từng đào ngũ khi còn là một người lính trận, và ông cũng là một thương gia tầm thường.
Tuy nhiên, thông qua bàn bạc với một trong những viên quan cận thần, đồng thời cũng là bạn thân của ngài Quản Trọng, Tề Hoàn Công đã biết đánh giá con người ngài Quản Trọng theo một góc độ khác.
Theo lời vị quan trên (người đã làm việc với ngài Quản Trọng từ thời trẻ) thì nhiệm vụ ám sát Hoàn Công bị thất bại không thể chứng minh rằng ngài Quản Trọng bất tài. Cũng không phải ông thất bại khi muốn tận sức cống hiến cho vị chúa công cũ có nghĩa là ông không đáng tin cậy. Dựa trên kinh nghiệm làm việc cùng ngài Quản Trọng, vị quan này tin rằng hành động đó thể hiện rằng ưu tiên hàng đầu của ngài Quản Trọng là phục vụ nhân dân với hết cả khả năng của mình, dù bất kể ai nắm quyền. Ông sẵn sàng thất bại trong một cuộc chiến nếu đó chỉ là một cuộc chiến ngôn luận.
“Nếu Ngài muốn thống trị chỉ một đất nước nhỏ thì tôi có đầy đủ khả năng”, vị quan đó nói với Tề Hoàn Công “nhưng nếu Ngài tìm cách thống trị cả Trung hoa, thì không ai hơn Quản Trọng. ”
Hoàn Công đã hội kiến cùng ngài Quản Trọng trong hai ngày liên tiếp, cuối cùng Hoàn Công đã nhận thấy rằng trái ngược với lý lịch không tốt trên bề mặt, ngài Quản Trọng ấp ủ những tư tưởng rất khoáng đạt và cởi mở trong việc cai trị đất nước.
Cuối cùng, Ngài Quản Trọng đã được tin dùng, và sự hưng thịnh của Nước Tề bắt đầu từ đó.
Khi lòng tin được nhân lên thì sự thành công cũng nảy nở
Khi được vua nước Tề trọng dụng, đại phu Quản Trọng đã cai trị theo nguyên tắc tự nhiên của Đạo giáo, đồng thời thuyết giảng tư tưởng mà sau này được kế thừa và trở thành đạo đức Nho giáo, nhằm nâng cao phẩm chất đạo đức của cả dân tộc. Ví dụ, ông đưa ra 4 chữ để làm quốc sách trị nước: Lễ, Nghĩa, Liêm, Sỉ, nhằm khơi gợi những mặt tích cực của bản chất con người.
Khi được Tề Hoàn Công giao phó cai quản, điều hành trên cả nước, Ngài Quản Trọng tin cậy những người siêng năng và không làm khó họ bằng thuế má quá cao hay bằng cách cai trị hà khắc.
Chỉ trong vòng một vài thập kỷ, dưới sự cai quản của đại phu Quản Trọng, nước Tề trở nên vững mạnh nhất trong số các nước chư hầu Trung hoa bấy giờ. Quân đội Tề quốc đã được triển khai chỉ để phòng thủ và bảo vệ đồng minh chống lại kẻ xâm lược; Họ được rèn luyện tốt, được trang bị đầy đủ, và luôn giành được chiến thắng mỗi khi lâm trận. Ngoài ra, các học giả và kẻ sỹ từ khắp Trung Quốc đều tề tựu về Nước Tề để nghiên cứu và truyền bá tư tưởng học thuyết của họ.
Tên tuổi của Tề Hoàn công cũng nổi tiếng khắp các nước chư hầu Trung hoa như là một vị Bá chủ—lãnh đạo một liên minh lớn các nhà cai trị phong kiến lúc bấy giờ. Ông đã mang lại trật tự không chỉ cho đất nước mình mà còn giữ gìn hòa bình với các nước láng giềng.
Từ sự am hiểu Đạo giáo, Ngài Quản Trọng có nhận thức sâu sắc rằng chính quyền tốt nhất là một chính quyền mà người dân ít cảm thấy sự hiện diện của nó nhất. Các nguyên tắc mà ông sử dụng để cai quản nước Tề đã lan truyền trên khắp Trung Quốc và sau này đã ảnh hưởng đến những lời dạy của đức Khổng Tử.
Không để ý đến lời khuyên tâm huyết là khởi đầu cho sự suy tàn
Nhiều năm trôi qua và Ngài Quản Trọng đã tuổi cao sức yếu. Đến lúc vị cận thần tài ba thao lược đã cận kề phút lâm chung, Hoàn Công trăn trở tìm người thay thế. Lúc ấy Hoàn Công đã đề xuất ba người, nhưng Ngài Quản Trọng đều không chấp thuận. Theo ông, các vị quan này, trong khi bề ngoài thì trung thành, nhưng đã từng có hành vi đáng hổ thẹn đối với người nhà của họ. Điều đó thể hiện bản tính thấp hèn của họ cũng như sự thiếu nhận thức về các nguyên lý đạo đức cơ bản.
Đại phu Quản Trọng và sau đó là đức Khổng Tử đã dạy rằng, gia đình hình thành nên đơn vị cơ bản trong các mối quan hệ xã hội loài người. Nếu một người đối xử tệ với gia đình mình thì không đáng tin và không thể trao quyền lực trong xã hội.
Khi Ngài Quản Trọng qua đời, Hoàn Công đã không nghiêm túc để tâm đến lời khuyên nhủ từ vị cận thần tâm phúc. Thay vì xem xét hành vi của ba người này để thấy được rằng những gì họ cống hiến chẳng qua chỉ là để phục vụ cho mục đích thăng tiến của chính bản thân họ, Hoàn Công lại cho rằng đó là biểu hiện của lòng trung thành.
Ông đã sử dụng ba người đàn ông đó làm thân tín của mình, và đương nhiên những kẻ cấp dưới này ngay lập tức âm mưu nổi loạn.
Ba kẻ phản bội đã bao vây Hoàn Công trong cung điện của Ngài và giả vờ thay mặt chuyển tiếp các chiếu lệnh chính thức. Tề Hoàn Công, từng là vị Bá chủ quyền lực nhất Trung Hoa, đã bị giam lỏng và bỏ đói đến chết; nước Tề cũng từ đó suy vong.
(Sưu tầm trên mạng)