"Đây là chủ nghĩa đế quốc trắng trợn," một nghị sĩ độc lập nói.
Trong một cuộc họp báo đầy thắng lợi sau khi bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro vào giữa đêm tuần trước, Tổng thống Donald Trump đã viện dẫn cái mà ông gọi là "Học thuyết Donroe" - tầm nhìn của ông về một siêu cường Hoa Kỳ có thể khẳng định sức mạnh quân sự để chinh phục Tây bán cầu.
Bộ Ngoại giao Mỹ tiếp tục khẳng định quan điểm này, đăng tải trên Twitter hôm thứ Hai: "Đây là bán cầu của CHÚNG TA, và Tổng thống Trump sẽ không cho phép an ninh của chúng ta bị đe dọa."
Ngoại trưởng Marco Rubio đã ám chỉ điều này trong các cuộc phỏng vấn trên truyền hình cáp cuối tuần qua, nói rằng: "Đây là Tây bán cầu. Đây là nơi chúng ta sinh sống - và chúng ta sẽ không cho phép Tây bán cầu trở thành căn cứ hoạt động cho các đối thủ, đối thủ cạnh tranh và kẻ thù của Hoa Kỳ."
Các nhà lãnh đạo thế giới có thể sẽ hành động thận trọng hơn khi họ đang phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng do sự hiện diện quyết đoán và chi phối mạnh mẽ hơn của Mỹ, khi ông Trump tiếp tục thúc đẩy việc sáp nhập Greenland - một lãnh thổ của Đan Mạch, và khu vực Bắc Cực.
Tổng thống Donald Trump tổ chức họp báo sau cuộc tấn công của Mỹ vào Venezuela, nơi Tổng thống Nicolas Maduro và vợ ông, Cilia Flores, bị bắt giữ, tại câu lạc bộ Mar-a-Lago của ông ở Palm Beach, Florida, vào ngày 3 tháng 1 năm 2026. Jonathan Ernst/Reuters
"Chúng ta cần Greenland vì lý do an ninh quốc gia," ông nói với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One hôm Chủ nhật.
Ông Trump công khai đe dọa Colombia và nói rằng nước này có thể phải đối mặt với số phận tương tự như Venezuela, đồng thời cho rằng Cuba sắp "sụp đổ". Ông cũng nói Mexico có thể là mục tiêu tiếp theo, khi chính quyền tiếp tục cuộc chiến chống lại các băng đảng ma túy.
Những phát ngôn của ông thậm chí còn làm dấy lên những câu hỏi về tình cảnh của Đài Loan khi nước này phải đối mặt với các mối đe dọa ngày càng tăng từ Trung Quốc ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương; những bình luận của ông cũng có thể gây ra những hậu quả đối với Ukraine trong cuộc chiến kéo dài gần bốn năm với Nga.
"Học thuyết Donroe" là gì?
"Học thuyết Donroe" là sự kết hợp giữa Donald Trump và Học thuyết Monroe - học thuyết từ thế kỷ 19 cảnh báo về việc thực dân hóa châu Âu ở châu Mỹ do Tổng thống James Monroe đề xướng.
Nhấn mạnh ảnh hưởng của Trung Quốc, Iran và Nga đối với ngành công nghiệp dầu mỏ ở Venezuela, ông Trump nói: "Tất cả những hành động này đều vi phạm nghiêm trọng các nguyên tắc cốt lõi của chính sách đối ngoại Mỹ, vốn đã tồn tại hơn hai thế kỷ."
"Từ thời học thuyết Monroe. Và học thuyết Monroe rất quan trọng, nhưng chúng ta đã vượt qua nó rất nhiều, thực sự rất nhiều. Giờ đây họ gọi nó là học thuyết Donroe," ông Trump nói hôm thứ Bảy tại Mar-a-Lago.
Theo Văn phòng Sử gia thuộc Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Học thuyết Monroe được dùng làm căn cứ để Hoa Kỳ can thiệp vào Cuba, Nicaragua, Haiti và Cộng hòa Dominica.
Vào tháng 11, chính quyền Trump đã công bố chiến lược an ninh quốc gia của mình, xây dựng chính sách đối với Tây bán cầu dựa trên Học thuyết Monroe.
"Sau nhiều năm bị bỏ bê, Hoa Kỳ sẽ tái khẳng định và thực thi Học thuyết Monroe để khôi phục vị thế thống trị của Mỹ ở Tây bán cầu, và để bảo vệ lãnh thổ quốc gia cũng như quyền tiếp cận các khu vực địa lý trọng yếu trong toàn khu vực," chiến lược này nêu rõ.
Cựu tổng thống Nicolas Maduro của Venezuela và vợ, Cilia Flores, đến sân bay trực thăng Wall Street ở thành phố New York, ngày 5 tháng 1 năm 2026. EPA/Shutterstock
Theo chiến lược này, "Chúng ta sẽ ngăn chặn các đối thủ ngoài khu vực châu Mỹ triển khai lực lượng hoặc các khả năng đe dọa khác, hoặc sở hữu hay kiểm soát các tài sản chiến lược quan trọng trong khu vực châu Mỹ của chúng ta." "Điều khoản bổ sung của Trump cho Học thuyết Monroe này là một sự khôi phục mạnh mẽ và hợp lý về sức mạnh và các ưu tiên của Mỹ, phù hợp với lợi ích an ninh của Mỹ."
Sau đó, trong cuộc họp báo, ông Trump nói thêm: "Theo chiến lược an ninh quốc gia mới của chúng ta, vị thế thống trị của Mỹ ở Tây bán cầu sẽ không bao giờ bị nghi ngờ nữa. Điều đó sẽ không xảy ra. Tóm lại, trong nhiều thập kỷ, các chính quyền khác đã bỏ bê hoặc thậm chí góp phần vào những mối đe dọa an ninh ngày càng gia tăng ở Tây bán cầu. Dưới chính quyền Trump, chúng ta đang khẳng định lại sức mạnh của Mỹ một cách mạnh mẽ tại khu vực quê nhà của mình."
Trong bài phát biểu hôm thứ Hai, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cũng lưu ý rằng Học thuyết Monroe đã được khôi phục hoàn toàn.
"Khi chúng ta tiếp tục đảm bảo rằng các lợi ích của Mỹ được bảo vệ ở Tây bán cầu, Học thuyết Monroe đã được khôi phục và có hiệu lực đầy đủ. Và tất cả các bạn sẽ là một phần trong việc đảm bảo điều đó. Từ năm 1823, James Monroe đã thiết lập Học thuyết Monroe. Giờ đây, các bạn là một phần của nó, các bạn là một phần của di sản đó," Hegseth nói.
Nhưng không phải ai cũng tin như vậy.
Trong một tuyên bố gay gắt, Thượng nghị sĩ độc lập Bernie Sanders của bang Vermont đã lên án "sự vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế" của chính quyền khi bắt giữ Maduro và cho rằng "đây là logic khủng khiếp của bạo lực mà Putin đã sử dụng để biện minh cho cuộc tấn công tàn bạo của ông ta vào Ukraine."
"Ông Trump và chính quyền của ông thường xuyên tuyên bố muốn khôi phục Học thuyết Monroe , khẳng định Hoa Kỳ có quyền thống trị các vấn đề của khu vực này. Họ đã công khai nói về việc kiểm soát trữ lượng dầu mỏ của Venezuela, trữ lượng lớn nhất thế giới. Đây là chủ nghĩa đế quốc trắng trợn. Nó gợi nhớ đến những chương đen tối nhất trong các cuộc can thiệp của Mỹ vào Mỹ Latinh, vốn đã để lại một di sản khủng khiếp. Điều này sẽ và nên bị thế giới dân chủ lên án", Sanders nói.
Các nhà lãnh đạo châu Âu đang nhìn Washington với ánh mắt đầy cảnh giác.
Lãnh đạo thế giới phần lớn lên án việc bắt giữ Maduro là vi phạm luật pháp quốc tế và các chuyên gia cho rằng điều này có thể gây ra tác động tiêu cực vì thông điệp mà nó gửi đi: rằng Mỹ không còn coi luật pháp quốc tế là một ràng buộc nghiêm ngặt đối với quyền lực của mình.
Lãnh đạo Đan Mạch hôm thứ Hai cảnh báo rằng những lời đe dọa của Trump cần được xem xét nghiêm túc sau khi ông này nhắc lại mong muốn sáp nhập Greenland.
"Trước hết, tôi tin rằng cần phải xem xét nghiêm túc tuyên bố của tổng thống Mỹ về việc muốn có Greenland. Nhưng tôi cũng muốn làm rõ rằng nếu Hoa Kỳ chọn cách tấn công quân sự một quốc gia thành viên NATO khác, thì mọi thứ sẽ dừng lại. Điều đó bao gồm cả NATO và do đó, an ninh đã được đảm bảo kể từ khi kết thúc Chiến tranh Thế giới thứ hai... tất nhiên, chúng tôi sẽ không chấp nhận tình huống mà chúng tôi và Greenland bị đe dọa theo cách này", Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen nói.
Nhiều nhà phân tích về chiến lược an ninh quốc gia mới của chính quyền Trump - hiện nay phù hợp hơn với Học thuyết Monroe - cho rằng cách tiếp cận này "thiếu tầm nhìn và có nguy cơ tạo ra phản ứng tiêu cực lâu dài, cuối cùng có thể làm suy yếu lợi ích và sự hợp tác của Mỹ trên khắp châu Mỹ", theo Adam Ratzlaff, người sáng lập và Giám đốc điều hành của Pan-American Strategic Advisors, một viện nghiên cứu tập trung vào Tây bán cầu.
Chris Herrmann và Asli Aydinsasbas, các chuyên gia cấp cao tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu, cho biết: "Việc chính quyền Trump sẵn sàng vi phạm chủ quyền của một quốc gia khác làm gia tăng lo ngại rằng Washington ngày càng cởi mở hơn trong việc sắp xếp lại hệ thống quốc tế theo hướng các cường quốc lớn".
"Từ Greenland đến Ukraine đến Đài Loan, các nhà lãnh đạo châu Âu phải chuẩn bị cho một môi trường chiến lược trong đó các hành động của Mỹ khó đoán hơn, đơn phương hơn và ngày càng bị chi phối bởi chính trị nội bộ", Herrmann và Aydinsasbas cho biết, đồng thời nói thêm rằng "việc Mỹ chuyển hướng sang can thiệp quân sự ở Mỹ Latinh cũng có thể làm chệch hướng sự chú ý và nguồn lực chính trị khỏi an ninh châu Âu, đồng thời khuyến khích Moscow theo đuổi các thỏa thuận giao dịch với Washington về lãnh thổ và tài nguyên của Ukraine."
Về vấn đề an ninh của Đài Loan, Herrmann và Aydinsasbas nhận định rằng "mặc dù Trung Quốc khó có thể lặp lại một chiến dịch quân sự tương tự, nhưng Bắc Kinh có thể hiểu hành động của Washington là bằng chứng về một môi trường toàn cầu dễ dãi hơn đối với các chiến thuật cưỡng chế."
Những ngày gần đây, Trung Quốc đã điều động lực lượng không quân, hải quân và tên lửa tiến hành các cuộc tập trận quân sự chung quanh đảo Đài Loan, một động thái mà Bắc Kinh gọi là "lời cảnh báo nghiêm khắc" đối với các thế lực ly khai và "can thiệp từ bên ngoài". Đáng chú ý, Bộ Ngoại giao Mỹ đã ra tuyên bố kêu gọi Bắc Kinh kiềm chế và cho rằng các hoạt động quân sự của Trung Quốc sẽ "làm gia tăng căng thẳng một cách không cần thiết".
Một số chuyên gia khác cho rằng việc quay trở lại Học thuyết Monroe có thể mang lại hiệu quả răn đe tích cực.
Họ cho rằng chính quyền hiện có một cơ hội duy nhất để tiếp tục chiến dịch gây áp lực chống lại Maduro nhằm tái thiết lập ưu thế chiến lược áp đảo của Mỹ ở Tây bán cầu "bằng cách ngầm định hình một thỏa thuận hậu Maduro đảm bảo các cường quốc ngoài bán cầu như Trung Quốc và Nga bị loại trừ khỏi ảnh hưởng đáng kể ở Caracas."
"Thành công của chiến dịch này tạo ra cơ hội có một không hai cho Washington để biến các ưu tiên an ninh của mình thành hiện thực chiến lược", Alexander B. Gray, một chuyên gia cao cấp không thường trú tại Hội đồng Đại Tây Dương, cho biết. Gray từng giữ chức phó trợ lý tổng thống và chánh văn phòng Hội đồng An ninh Quốc gia Nhà Trắng trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump.
Bài viết của Mariam Khan
Dịch bởi: Google Translate
Theo: abcnews.go.com (06/01/2026)
Link tham khảo: