NGƯỜI HÙNG VĨ ĐẠI NHẤT UKRAINE CHỐNG NGOẠI XÂM, VÔ TÌNH TRAO CHO NGA ẢNH HƯỞNG SUỐT HÀNG TRĂM NĂM

Ngày nay, tượng đài của người anh hùng Ukraine Bohdan Khmelnitskiy sừng sững giữa trung tâm Kiev nhưng di sản của ông vẫn còn gây tranh cãi sau hàng thế kỷ. Ông vừa là biểu tượng cho khát vọng độc lập của Ukraine, đồng thời cũng được xem là người đưa “Ukraine trở về với Nga”.

Tượng anh hùng Ukraine Bohdan Khmelnitskiy ở Kiev.

Giữa quảng trường trước Nhà thờ Thánh Sophia tại Kiev, tượng đài Bohdan Khmelnitskiy cưỡi ngựa, tay giương cao thanh kiếm, là một trong những biểu tượng nổi bật nhất về lòng yêu nước của người Ukraine. Ông được xem là một trong những vị cha già lập quốc. Tên ông được đặt cho thành phố Khmelnitskiy, và chân dung ông xuất hiện trên tờ tiền 5 hryvnia.

Khắp Ukraine, nhiều công viên, đường phố và quảng trường mang tên ông. Nhưng sau ánh hào quang ấy là một di sản lịch sử vừa rực rỡ, vừa đầy tranh cãi.

Bối cảnh lịch sử

Sau khi vương quốc Kievan Rus – nhà nước cổ của người Slav (tiền đề thân của Nga, Belarus, Ukraine ngày nay) – tan rã vì các cuộc xâm lược của đế chế Mông Cổ, khoảng trống quyền lực ở vùng đồng bằng sông Dnipro nhanh chóng bị các thế lực ngoại bang lấp đầy.

Liên bang Ba Lan–Litva (tồn tại từ 1569 – 1795) mở rộng về phía đông nam, áp đặt hệ thống phong kiến lên tầng lớp nông dân Chính thống giáo bản địa ở Ukraine – gọi là người Ruthenian. Những người này không chỉ bị buộc phải làm nông nô mà còn bị gạt khỏi đời sống chính trị – xã hội bởi sự thống trị của giới quý tộc Công giáo Ba Lan. Các giáo sĩ Chính thống giáo không được công nhận chính thức, và mọi nỗ lực duy trì bản sắc dân tộc đều bị đàn áp.

Trong khi đó, nước Nga (hay khi đó là Đại công quốc Moscow) là một thế lực đang lên, nhưng còn yếu thế hơn so với Liên bang Ba Lan–Litva. Nga cũng tự coi mình là người thừa kế của vương quốc Kievan Rus và là trung tâm bảo vệ đức tin Chính thống giáo sau khi đế quốc Byzantine sụp đổ vào năm 1453.

Vào năm 1480, Nga chính thức thoát ách đô hộ của Mông Cổ và bước vào thời kỳ phục hồi. Moscow bắt đầu theo dõi tình hình ở Ukraine, nơi khi đó do Đại công quốc Litva kiểm soát trước khi thành lập Liên bang Ba Lan–Litva.

Giới cầm quyền Nga giai đoạn này coi vùng đất Ukraine cùng theo Chính thống giáo là “anh em bị lạc lối”, cần được giải thoát khỏi ách cai trị của ngoại bang. Tuy chưa đủ sức can thiệp trực diện, nhưng Nga luôn tìm cơ hội mở rộng ảnh hưởng.

Trong bối cảnh bị áp bức về cả tôn giáo, chính trị lẫn kinh tế, những người Ruthenian sống ở Ukraine dần trở thành lực lượng kháng cự mạnh mẽ. Chính từ trong dòng chảy ấy, Bohdan Khmelnitskiy nổi lên, đại diện cho khát vọng thoát ly và xác lập một bản sắc Ukraine riêng biệt.

Cuộc nổi dậy định hình bản sắc Ukraine

Hình tượng anh hùng Ukraine Bohdan Khmelnitskiy.

Bohdan Khmelnitskiy sinh năm 1595 tại làng Subotiv (nay thuộc Ukraine), trong một gia đình điền chủ nhỏ. Thời điểm đó, phần lớn Ukraine nằm dưới quyền cai trị của Liên bang Ba Lan–Litva. Người nông dân Ukraine theo Chính thống giáo bị coi rẻ, không có quyền đại diện chính trị, sống kiếp nông nô trong một quốc gia Công giáo.

Sau mâu thuẫn cá nhân với viên chức địa phương Daniel Czaplinski, có thể vì đất đai hoặc vì vợ ông, Khmelnitskiy mất tài sản, con trai bị đánh đập đến chết. Ông khiếu kiện nhưng không được xét xử.

Từ bi kịch cá nhân, ông bắt đầu vận động giới thủ lĩnh Cossack (Cô-dắc) – một tầng lớp chiến binh bán du mục sinh sống tại vùng biên giới phía nam của Ba Lan–Litva và Nga – nổi dậy. Cossack phần lớn là hậu duệ của nông dân Ukraine trốn khỏi ách nô lệ, sống tự do ngoài vòng kiểm soát của các chính quyền trung ương. Họ tổ chức thành các cộng đồng tự trị, giỏi cưỡi ngựa, bắn súng và chiến đấu.

Năm 1647, ông cùng một nhóm nhỏ chiến binh Cossack đánh tan một đồn binh Ba Lan–Litva tại miền nam Ukraine. Năm sau, ông được bầu làm hetman – danh hiệu quân sự cao nhất.

Cuộc nổi dậy nhanh chóng lan rộng. Với sự hỗ trợ từ quân đội Hãn quốc Krym (tồn tại từ 1441 – 1783), Khmelnitskiy chiếm được thành Kiev, Chernihiv, Lviv và nhiều thành phố lớn. Đỉnh điểm là trận Zboriv, nơi liên quân Ukraine–Krym đánh bại đội quân 25.000 người của Liên bang Ba Lan–Litva. Hiệp ước Zboriv được ký kết, nhà nước Ukraine dù chưa vươn tới quy mô như ngày nay, có thể nói đã chính thức được hình thành dưới sự lãnh đạo của Khmelnitskiy.

Giao kèo định mệnh với Moscow

Bohdan Khmelnitskiy được chào đón ở Kiev vào năm 1649.

Sau một thất bại nặng nề tại trận Berestechko năm 1651, quân Ukraine suy sụp còn đồng minh Krym quay lưng. Trong thế yếu, Khmelnitskiy quyết định tìm kiếm sự bảo trợ từ Moscow – thế lực đang lên lúc này và cùng theo Chính thống giáo.

Năm 1654, Khmelnitskiy cùng giới quý tộc Cossack tuyên thệ trung thành với Sa hoàng Nga Alexei Mikhailovich (trị vì 1645–1676). Sự kiện này đánh dấu việc Hetmanate Cossack — vùng lãnh thổ do Khmelnitskiy kiểm soát ở Ukraine — được đặt dưới sự bảo hộ của Sa hoàng, với quy chế tự trị rộng rãi trong khuôn khổ nhà nước Nga.

Các nhà sử học hiện đại cho đến nay vẫn chưa đi đến thống nhất trong việc giải thích ý định của Sa hoàng Nga và Khmelnitskiy khi ký kết thỏa thuận này. Hiệp ước hợp pháp hóa các yêu sách của Nga đối với các vùng lãnh thổ trước đây từng thuộc vương quốc Kievan Rus và củng cố ảnh hưởng của Sa hoàng trong khu vực. Ở phía bên kia, Khmelnitskiy cần hiệp ước để Ukraine có được sự bảo vệ và hỗ trợ từ một thế lực Chính thống giáo thân thiện.

Sau sự kiện năm 1654, cục diện khu vực thay đổi đáng kể. Nga chính thức bảo trợ cho Ukraine, còn Hãn quốc Krym – đồng minh cũ của Khmelnitskiy – quay sang ủng hộ Ba Lan-Litva. Hãn quốc Krym mở các cuộc tấn công vào lãnh thổ Ukraine, khiến nhiều vùng bị tàn phá và dân chúng sơ tán.

Để đáp trả, quân Khmelnitskiy – phối hợp với quân Nga – phản công mạnh mẽ. Trong lúc đó, Thụy Điển cũng nhảy vào cuộc chiến, làm tình hình thêm hỗn loạn. Đế quốc Nga không hài lòng vì Thụy Điển chiếm trước các vùng đất mà họ nhắm tới và mở mặt trận mới với Thụy Điển.

Căng thẳng giữa Khmelnitskiy và Sa hoàng Nga lúc này gia tăng. Ông tức giận khi Nga tự ý ký hiệp định riêng với Ba Lan-Litva, gây chiến với Thụy Điển mà không thông báo cho ông, đồng thời ngày càng can thiệp sâu vào công việc nội bộ của vùng đất Ukraine do ông cai trị.

Lãnh thổ do Bohdan Khmelnitskiy kiểm soát sau cuộc khởi nghĩa chống lại liên bang Ba Lan - Litva.

Dù đang lâm bệnh nặng, ông vẫn tiếp tục tự mình thực hiện các hoạt động ngoại giao. Ngày 22/7/1657, Khmelnitskiy bị đột quỵ sau một cuộc tiếp kiến với đại diện Sa hoàng Nga. Ông qua đời vào sáng sớm ngày 27/7 ở tuổi 62. Ông được chôn cất tại quê nhà Subotiv (nay thuộc Ukraine). Năm 1664, khi quân Ba Lan chiếm lại Subotiv, có tài liệu cho rằng viên tướng Ba Lan Stefan Czarniecki đã cho khai quật và xúc phạm thi thể của Khmelnitskiy và con trai ông – dù điều này vẫn còn gây tranh cãi.

Năm 1667, 10 năm sau khi Khmelnitskiy qua đời, Nga và Liên bang Ba Lan–Litva ký Hiệp ước Andrusovo, đánh dấu sự kết thúc tạm thời của chuỗi giao tranh đẫm máu kéo dài hàng thập kỷ. Lãnh thổ Ukraine lúc đó bị chia làm hai phần: tả ngạn sông Dnipro (phía đông) thuộc Nga và hữu ngạn (phía tây) thuộc Liên bang Ba Lan–Litva.

Điều đáng chú ý là Sa hoàng Nga khi đó không buộc đối phương trả lại hài cốt Khmelnitskiy.

Biểu tượng chính trị qua các thời đại

Trong thời kỳ đế quốc Nga, Khmelnitskiy được tôn vinh như biểu tượng cho sự gắn kết giữa Nga và Ukraine. Bức tượng Khmelnitskiy ngồi trên lưng ngựa tại Kiev được khởi công từ năm 1863 và hoàn thành năm 1888.

Vào thời Liên Xô, ông tiếp tục được ca ngợi. Năm 1954, nhân kỷ niệm 300 năm hiệp ước Pereyaslavl, lãnh đạo Liên Xô Nikita Khrushchev quyết định chuyển giao bán đảo Crimea cho Ukraine, đồng thời đổi tên thành phố Proskuriv thành Khmelnitskiy – như một lời tri ân.

Ngày nay, phần lớn người Ukraine vẫn xem Bohdan Khmelnitskiy là anh hùng dân tộc. Khảo sát năm 2018 cho thấy 73% dân chúng có cái nhìn tích cực về ông. Tổng thống Ukraine Viktor Yushchenko (giai đoạn 2005 – 2010), từng tuyên thệ nhậm chức với cây quyền trượng của Khmelnitskiy.

Tuy nhiên, tại miền tây Ukraine – nơi có nhiều người theo Công giáo và có di sản gắn với Liên bang Ba Lan–Litva – Khmelnitskiy bị xem là kẻ phản bội.

Dù vậy, vai trò và vị thế của Khmelnitskiy vẫn luôn được xem trọng ở Ukraine. Trong bối cảnh Ukraine đang tìm kiếm những hình tượng lịch sử để đoàn kết quốc gia, Khmelnitskiy – với tất cả những hào quang và tranh cãi – vẫn là cái tên được nhắc đến như biểu tượng cho khát vọng độc lập.

Đăng Nguyễn - Tổng hợp

Theo: Người đưa tin

SƠ PHÁT DƯƠNG TỬ KÝ NGUYÊN ĐẠI HIỆU THƯ - VI ỨNG VẬT

Sơ phát Dương Tử ký

Nguyên Đại hiệu thư

Thê thê khứ thân ái,

Phiếm phiếm nhập yên vụ.

Quy trạo Lạc Dương nhân,

Tàn chung Quảng Lăng thụ.

Kim triêu vi thử biệt,

Hà xứ hoàn tương ngộ.

Thế sự ba thượng chu,

Diên hồi an đắc trú.

初發揚子寄

元大校書

悽悽去親愛

泛泛入煙霧

歸棹洛陽人

殘鐘廣陵樹

今朝為此別

何處還相遇

世事波上舟

沿洄安得住

Từ bến sông Dương Tử, 

gửi quan hiệu thư Nguyên Đại

(Dịch thơ: Anh Nguyên)

Bùi ngùi từ biệt bạn thân,

Mênh mông, thuyền tiến vào dần khói sương.

Quay chèo, người đến Lạc Dương,

Quảng Lăng cây cối chuông dường còn nghe.

Sớm nay từ giã bạn bè,

Nơi nào gặp lại, những e khó lòng.

Việc đời: trên sóng thuyền dong,

Xuôi dòng nước chảy chờ mong ngừng thuyền...

Sơ lược tiểu sử tác giả:

Vi Ứng Vật 韋應物 (737-792) tự Nghĩa Bác 義博, người đời Đường, người Đỗ Lăng, Kinh Triệu, lúc đầu làm Tam vệ lang cho Đường Huyền Tông (712-755), về sau chịu khó đọc sách, đến đời Đức Tông (780-804) làm quan thứ sử Tô Châu có nhiều thiện chính. Ông tính cao khiết, thích đốt hương ngồi một mình. Ông cùng Lưu Trường Khanh được người ta gọi là 2 thi nhân đại tự nhiên. Thi tập của ông gồm 10 quyển.

Nguồn: Thi Viện

ĐỜI NGƯỜI VỐN DĨ NÊN TỰ TẠI

Trong cuộc đời, có những lúc ta tự hỏi: “Mình sống vì điều gì? Phải chạy theo điều gì?” Người thì lao mình vào công danh, kẻ thì mãi miết gom góp của cải, người khác lại để lòng trĩu nặng vì tình cảm. Thế nhưng, có bao giờ ta dừng lại, ngồi yên lặng nhìn một áng mây trôi, một làn gió thoảng, rồi nhận ra rằng: đời người vốn dĩ nên tự tại.

Nhân sinh mạn đàm: Đời người vốn dĩ nên tự tại

Tự tại không phải là buông bỏ hết thảy, cũng chẳng phải trốn tránh trách nhiệm, mà là trong mọi hoàn cảnh, ta giữ được một tâm thế bình thản. Giữa vinh hoa hay nghịch cảnh, vẫn giữ nụ cười ung dung. Khi được khen ngợi, không tự cao; khi bị chê trách, chẳng vội oán hờn.

Có câu rằng: “Nhân sinh như mộng, hà tất vướng lòng.” Quả đúng vậy, đời tựa giấc mộng, có dài có ngắn, có vui có buồn. Nếu ta cứ mãi bám chặt vào hơn thua, được mất, thì chỉ tự làm lòng mình thêm mệt mỏi. Ngược lại, biết buông xuống một chút, ta sẽ thấy lòng nhẹ tựa mây trời.

Ảnh minh họa.

Có câu chuyện kể rằng: Một học giả nọ lên núi tìm đạo. Ông hỏi vị đạo sĩ già: “Thưa chân nhân, thế nào là tự tại?” Đạo sĩ chỉ vào suối chảy trước mặt rồi nói: “Nước xuôi theo dòng, quanh co thì uốn lượn, gặp đá thì khẽ len qua, chẳng chống cự, chẳng chấp trước. Đó là tự tại.” Người học giả bỗng bừng tỉnh, cúi đầu lặng lẽ ngẫm suy.

Đời người ngắn ngủi, giống như chuyến xe qua trạm. Tất cả danh vọng, tiền tài, địa vị… đều chỉ là chặng dừng chân. Điều quý giá nhất không phải là ta gom được bao nhiêu, mà là ta có thể mỉm cười thanh thản trước mỗi ngày trôi qua.

Ảnh minh họa.

Khi biết sống tự tại, ta sẽ thấy: một bữa cơm đơn sơ cũng đủ ấm lòng, một lời chào chân thành cũng là niềm vui, một cơn gió mát cũng đủ khiến tâm hồn khoáng đạt.

Sống tự tại, chính là sống mà không để ngoại cảnh trói buộc, không để lòng tham dẫn lối, không để sân hận làm mờ mắt. Tự tại, không phải xa xôi; nó ở ngay trong từng suy nghĩ, từng lựa chọn, từng hơi thở thường nhật của mỗi người.

Bởi lẽ, đời người vốn dĩ nên tự tại.

Khai Tâm biên tập

Theo: vandieuhay

CỦ CẢI TRẮNG: TUYỆT ĐỐI KHÔNG ĂN CHUNG VỚI 3 LOẠI THỰC PHẨM NÀY

Vào mùa đông, trên bàn ăn gia đình chúng tôi món thường thấy nhất không gì khác ngoài cải thảo và củ cải trắng.

Thời tiết vừa lạnh là tôi luôn muốn hầm một nồi canh củ cải ấm áp cho cả nhà, đơn giản, nhanh gọn, lại còn giải ngấy, quan trọng là con trẻ cũng thích uống, và bà nội nói sau khi ăn cả buổi tối không xì hơi — lời đánh giá này thật quá chân thực.

Nhưng mặc dù củ cải trắng tốt như vậy, cũng không thể tùy tiện ăn hay kết hợp bất cứ thứ gì với nó. Trước đây tôi vẫn ngây thơ cho mọi thứ vào nồi, kết quả là không điều hòa được cơ thể mà lại bị tiêu chảy mấy ngày. Sau đó tôi đã nói chuyện với một người bạn là bác sĩ, mới phát hiện ra ăn củ cải trắng cũng có những điều kiêng kỵ. Đặc biệt là không được phối hợp với 3 loại thực phẩm này, nếu không chú ý sẽ dễ “phản tác dụng”.

Nhiều người thích dùng cà rốt chung với củ cải trắng để hầm xương, vì màu sắc đẹp, hương vị cũng thơm. Nhưng thực ra kiểu kết hợp này không thực sự phù hợp. Trong củ cải trắng có nhiều vitamin C, còn trong cà rốt lại vừa có “enzym phân giải vitamin C”, lần kết hợp này thì cả hai đều sẽ triệt tiêu dinh dưỡng của nhau.

Không nên sử dụng cà rốt chung với củ cải trắng để hầm xương. Ảnh internet.

Ban đầu tưởng bổ sung chút vitamin, vậy mà uống xong lại trắng tay chẳng thu được gì. Hơn nữa, khi con trẻ đang trong giai đoạn lớn lên, hấp thu dinh dưỡng rất quan trọng, chúng ta không thể qua loa điều này. Nếu muốn uống canh củ cải thì chỉ cần chuyên tâm hầm củ cải trắng, cà rốt thì nên làm một món riêng như xào thanh, cũng rất ngon.

Vào mùa đông tiến hành bồi bổ cơ thể là truyền thống lâu đời, như táo đỏ, hoàng kỳ, long nhãn… bà nội hàng tuần đều nấu canh. Nhưng trước đây tôi vì tiện lợi mà cho củ cải trắng vào nồi luôn, nghĩ rằng nấu chung sẽ ăn được nhiều rau hơn, kết quả lại bồi bổ chẳng được gì.

Theo y học Trung Hoa, củ cải trắng là món “phá khí”, còn các nguyên liệu như táo đỏ và hoàng kỳ là “bổ khí”, hai loại này đối lập nhau. Một mặt bạn đang đưa chất bổ vào cơ thể, mặt khác củ cải lại giúp “xả” đi, vậy thì có khác gì làm không công? Do vậy khi uống canh bổ khí, thì củ cải trắng đừng nên chen vào, giữ nó làm món riêng hoặc nấu món khác sẽ thích hợp hơn.

Củ cải trắng là món “phá khí”, còn các nguyên liệu như táo đỏ và hoàng kỳ là “bổ khí”, hai loại này đối lập nhau. Ảnh internet.

Tôi từng phạm sai lầm lớn nhất là vào buổi tối nấu củ cải trắng hầm bí đao cho con ăn, rồi còn cắt chút lê làm trái cây sau bữa ăn. Kết quả là nửa đêm con bị đau bụng, đi vệ sinh hai lần, khóc khiến tôi vô cùng xót xa.

Vì bản tính củ cải trắng vốn hơi lạnh, lại kết hợp với lê, bí đao, nho — những thực phẩm cũng mang tính lạnh tương tự — như vậy cho cả vào một nồi, dạ dày dễ chịu không nổi. Đặc biệt nhà có người già và trẻ nhỏ thì hệ tiêu hóa vốn đã yếu, chỉ cần sơ ý là tiêu chảy ngay.

Sau đó, tôi thay đổi cách làm: cắt củ cải trắng thành miếng, chần qua nước sôi để loại bỏ tính lạnh, rồi hầm cùng thịt bò hoặc sườn, một nồi canh vừa ấm người vừa ấm lòng, cả gia đình đều uống được thật thoải mái.

Cắt củ cải trắng thành miếng, chần qua nước sôi để loại bỏ tính lạnh, rồi hầm cùng thịt bò hoặc sườn. Ảnh internet.

Có lần tôi ăn suốt năm ngày liền canh củ cải trắng vì thấy tiện và đỡ phải nấu nhiều lần, kết quả là bị tiêu chảy, lại chán ăn. Mới biết dù củ cải trắng có thể giúp tiêu hoá nhưng ăn quá nhiều cũng sẽ hại tỳ vị. Đặc biệt với người bản thân thuộc thể hàn, thì càng phải kiểm soát lượng ăn.

Hiện tại gia đình tôi thường xếp lịch hai món có củ cải trong tuần, ví dụ thứ Hai hầm canh, thứ Sáu xào củ cải hoặc làm bánh củ cải nạo, kết hợp nhiều loại rau khác, vừa bổ dưỡng vừa tránh ăn quá độ.

Củ cải hiện đang được bán rất nhiều và giá lại rẻ. Không sợ ăn nhiều củ cải, nhưng sợ ăn sai cách. Hiểu rõ 3 loại thực phẩm không nên phối hợp, rồi tùy khẩu vị của gia đình điều chỉnh linh hoạt, như vậy vừa ăn ngon, vừa dưỡng được cơ thể.

Khai Tâm biên dịch

Theo: aboluowang

THƯỞNG THỨC CUA LÔNG THƯỢNG HẢI THEO CÁCH QUÝ TỘC

Đối với các tín đồ ẩm thực, mùa cua lông ở Thượng Hải được coi là thời điểm thú vị nhất trong năm để trải nghiệm món đặc sản theo phong cách quý tộc hàng trăm năm tuổi.

Cua lông Thượng Hải. Ảnh: Untourfoodtour

Mùa cua lông, kéo dài từ tháng 9 đến tháng 11 hằng năm. Từ những khu chợ dân dã đến các nhà hàng sang trọng, ở đâu cũng thấy sự hiện diện của loài cua có vẻ ngoài đặc biệt với những chiếc càng phủ đầy lông tơ.

Từng là cống phẩm tiến vua và món ăn trong các yến tiệc cung đình, cua lông hồ Dương Trừng (Yangcheng) được xem là loại hảo hạng nhất. Chúng có kích thước chỉ bằng lòng bàn tay, nhưng lớp vỏ mỏng lại chứa đựng phần thịt ngọt thanh, chắc mịn và đặc biệt là gạch cua béo ngậy, vàng ươm như lòng đỏ trứng. Giá trị của chúng không hề nhỏ, một kg cua loại tuyển có thể lên tới hơn 100 USD (khoảng 2,5 triệu đồng), đắt hơn cả một phần bít tết thượng hạng.

Người Thượng Hải cho rằng cách thưởng thức cua lông truyền thống là hấp cách thủy. Phương pháp chế biến này nhằm giữ hương vị nguyên bản. Món ăn chỉ đi kèm một chén nước chấm gồm giấm gạo đen, vài lát gừng thái sợi và một chút đường để cân bằng vị, các nguyên liệu thừa sẽ làm hỏng hương vị.

Tuy nhiên, trải nghiệm không nằm ở cách chế biến, mà ở nghệ thuật thưởng thức. Giới quý tộc xưa đã phát triển một nghi thức công phu mang tên "pin xie" (phẩm giải), sử dụng một bộ dụng cụ chuyên dụng gồm 8 món gọi là "xiè bā jiàn" (cua bát kiện). Bộ dụng cụ này bao gồm một chiếc búa nhỏ để gõ vỡ càng, kéo để cắt chân, nhíp để gỡ thịt, và những chiếc muỗng, nĩa nhỏ để múc gạch.

Một người sành ăn có thể dùng bộ dụng cụ này để tách toàn bộ thịt và gạch ra khỏi vỏ mà không làm vỡ nát lớp mai. Sau khi bữa ăn kết thúc, họ có thể sắp xếp lại phần vỏ rỗng thành hình một con cua hoàn chỉnh. Đây không chỉ là kỹ năng, mà còn là biểu hiện của sự tao nhã, kiên nhẫn và địa vị xã hội.

Đối với du khách, việc tự mình vật lộn với lớp vỏ cứng có thể là một trải nghiệm lộn xộn. Vì vậy, nhiều nhà hàng hiện nay cung cấp dịch vụ tách vỏ sẵn, trình bày phần thịt và gạch cua đã được gỡ trên đĩa. Trải nghiệm này tuy tiện lợi nhưng mất đi phần nào sự thú vị của nghi thức truyền thống.

Người dân địa phương không dùng cua lông với champagne hay rượu trắng như người phương Tây. Thay vào đó, họ chọn rượu vàng Thiệu Hưng (Shaoxing). Sự kết hợp này không chỉ là về hương vị, mà còn tuân theo triết lý cân bằng âm dương trong y học cổ truyền Trung Quốc.

Theo quan niệm này, thịt cua có tính "hàn" (lạnh, âm), có thể gây khó tiêu. Trong khi đó, rượu vàng được làm từ gạo lên men, có tính "nhiệt" (nóng, dương), giúp làm ấm cơ thể và trung hòa tính hàn của cua. Nhấp một ngụm rượu vàng ấm nóng sau khi thưởng thức vị ngọt của thịt cua được cho là giúp cân bằng năng lượng, mang lại cảm giác dễ chịu.

Những năm gần đây, Thượng Hải trở thành điểm đến hấp dẫn với du khách Việt Nam. Theo ghi nhận từ một số công ty lữ hành lớn tại Hà Nội và TP HCM, lượng khách đặt tour và vé máy bay đến Thượng Hải vào mùa thu tăng đáng kể so với các thời điểm khác trong năm, một phần không nhỏ là từ sức hút của mùa cua lông.

Mì cua lông. Ảnh: Smart Shanghai

Để có trải nghiệm cua lông trọn vẹn, du khách có thể tham khảo một số địa chỉ uy tín được giới thiệu bởi các chuyên gia ẩm thực địa phương:

Wang Bao He (Vương Bảo Hòa): Địa chỉ 603 đường Fuzhou, phường Nam Kinh Đông, khu Hoàng Phố. Đây là nhà hàng có lịch sử lâu đời nhất và được mệnh danh là "vua cua".

Cheng Long Hang Crab Palace (Cung điện cua Thành Long Hàng): Địa chỉ 216 đường Jiujiang, phường Nam Kinh Đông, khu Hoàng Phố. Nhà hàng nổi tiếng với các món ăn sáng tạo từ cua lông.

Yuan Yuan (Nguyên Viên): Địa chỉ 201 đường Xingguo, phường Hồ Nam, khu Từ Hối. Nơi đây mang đến không gian ẩm thực tinh tế và các món ăn mang đậm phong cách Thượng Hải.

Tâm Anh / Theo: China Highlights

QUÁ MÃ ĐƯƠNG - TỪ NGƯNG

Quá Mã Đương

Phong ba ẩn ẩn thạch thương thương,

Tống khách linh nha phất khứ tường.

Tam nguyệt tận đầu vân diệp tú,

Tiểu cô tân trước hảo y thường.

Núi Mã Đương nằm giữa hai tỉnh Giang Tây và An Huy, bắc giáp Trường Giang, phong cảnh rất hùng vĩ.

過馬當 - 徐凝

風波隱隱石蒼蒼

送客靈鴉拂去檣

三月盡頭雲葉秀

小姑新著好衣裳

Qua Mã Đương

(Dịch thơ: Trương Việt Linh)

Gió ru nhè nhẹ, núi xanh xanh,

Tiễn khách, chim bay cánh chạm buồm.

Lá mới đầu cành xuân tiết vãn,

Trên thuyền thiếu nữ áo khoe duyên.

Sơ lược tiểu sử tác giả:

Từ Ngưng 徐凝, thi nhân Mục Châu (nay thuộc Kiến Đức, Chiết Giang) đời Đường, không rõ năm sinh và mất, ước sống khoảng năm Nguyên Hoà (806-820) đời vua Hiến Tông. Ông từng có giao thiệp với Hàn Dũ, Bạch Cư Dị, Nguyên Chẩn. Toàn Đường thi còn chép thơ ông một quyển.

Nguồn: Thi Viện

ÚC VÀ KHOẢNG TRỐNG LẠ LÙNG TRÊN BẢN ĐỒ SAO MICHELIN

Trên bản đồ ẩm thực thế giới đầy sao Michelin, Úc hiện lên như một khoảng trống khó hiểu. Một quốc gia có đầu bếp giỏi, nguyên liệu đỉnh cao và văn hóa ẩm thực đa sắc, nhưng lại vắng bóng trong cuốn cẩm nang danh giá nhất. Khoảng trống ấy không chỉ gợi tò mò, mà còn đặt ra câu hỏi: liệu Michelin có phải là thước đo duy nhất của ẩm thực đỉnh cao?

Úc từ lâu được xem là cái nôi của nhiều đầu bếp tài năng, những người đang góp mặt trong các nhà hàng danh giá khắp thế giới. Thế nhưng, nghịch lý nằm ở chỗ: quốc gia này vẫn hoàn toàn vắng bóng trong danh sách hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ mà Michelin Guide từng đặt chân đến. Một khoảng trống khó hiểu, nhất là khi nói về một nền ẩm thực trẻ trung, sáng tạo và giàu bản sắc.

Tại Sixpenny – một trong những nhà hàng được đánh giá cao nhất ở khu Stanmore, Sydney – bếp trưởng Tony Schifilliti cho biết “cuốn cẩm nang đỏ” gần như luôn là đề tài được nhắc đến trong mọi cuộc trò chuyện của giới làm nghề. Theo ông, bất kỳ ai hoạt động trong lĩnh vực nhà hàng đều hiểu Michelin là gì và sức ảnh hưởng của nó lớn đến đâu. Michelin không chỉ là hệ thống xếp hạng, mà còn là biểu tượng của sự công nhận toàn cầu, thứ có thể thay đổi vận mệnh của một nhà hàng hay cả sự nghiệp của một đầu bếp.

Thực tế, cho đến đầu năm 2026, những người yêu ẩm thực vẫn không thể tìm thấy bất kỳ nhà hàng nào mang danh Michelin tại Úc. Trong khi đó, ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, Michelin đã phủ sóng khá sớm và rộng: Nhật Bản từ năm 2007, Hồng Kông năm 2008, Thái Lan năm 2017, Việt Nam năm 2023 và gần đây nhất là Philippines vào năm 2025. Việc Úc tiếp tục đứng ngoài cuộc càng khiến câu chuyện trở nên đáng suy ngẫm.

Ra đời từ năm 1900 bởi hai anh em André và Édouard Michelin, cuốn cẩm nang ban đầu chỉ đơn thuần là tài liệu miễn phí dành cho các tài xế, giúp họ tìm chỗ sửa xe, đổ xăng, ăn uống và nghỉ ngơi trên những chuyến đi dài. Phải đến năm 1926, Michelin mới bắt đầu trao những ngôi sao đầu tiên cho các cơ sở ẩm thực cao cấp, và từ đó dần trở thành “thước đo quyền lực” của thế giới fine dining.

Theo bếp trưởng Schifilliti, sự xuất hiện của Michelin tại Úc có thể mang lại những lợi ích rất thực tế cho ngành nhà hàng. Những ngôi sao danh giá không chỉ giúp giữ chân các đầu bếp trẻ tài năng, hạn chế làn sóng “chảy máu chất xám” sang Châu Âu hay Châu Á để tìm kiếm sự công nhận, mà còn mở ra cơ hội quảng bá cho các nhà hàng ở vùng nông thôn, vùng xa trung tâm – những nơi giàu bản sắc ẩm thực nhưng ít được khách quốc tế biết đến. Ở góc nhìn chiến lược, Michelin có thể là “tấm vé” đưa ẩm thực Úc bước lên bản đồ thế giới một cách rõ nét hơn.

Thực tế cho thấy, không ít đầu bếp Úc đã phải ra nước ngoài để được Michelin ghi nhận. Dave Pynt – người đứng sau nhà hàng Burnt Ends tại Singapore, sở hữu một sao Michelin – là ví dụ điển hình. Thành công của ông càng làm nổi bật nghịch lý: tài năng Úc được vinh danh ở xứ người, trong khi quê hương họ vẫn đứng ngoài hệ thống danh giá này.

“Tại Australia, chúng ta có rất nhiều nhà hàng xuất sắc được công nhận trong nước, nhưng khi bước ra đấu trường quốc tế, dường như chúng ta vẫn bị bỏ qua”, ông Schifilliti thẳng thắn nhận xét.

Dù vậy, con đường đưa Michelin về Úc không hề đơn giản. Rào cản lớn nhất nằm ở bài toán kinh tế. Để một quốc gia xuất hiện trong Michelin Guide, chính phủ hoặc các cơ quan du lịch địa phương thường phải chi trả hàng chục triệu USD cho phí nhượng quyền, khảo sát và vận hành. Trong bối cảnh ngân sách công luôn chịu sự giám sát chặt chẽ, khoản đầu tư này trở thành chủ đề tranh cãi kéo dài.

Giáo sư Richard Robinson từ Đại học Northumbria (Anh), một cựu đầu bếp và nhà nghiên cứu về hành vi du khách, cho rằng lợi ích từ Michelin đôi khi bị đánh giá quá cao. Theo ông, nhóm “du khách thưởng thức ẩm thực thụ động” – những người sẵn sàng bay đến một thành phố chỉ để ăn tại các nhà hàng fine dining gắn sao Michelin – thực tế chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong tổng thị trường du lịch.

Ngược lại, xu hướng đang nghiêng mạnh về nhóm “du khách thưởng thức ẩm thực chủ động”, những người tìm kiếm trải nghiệm chân thực, muốn hiểu câu chuyện đằng sau món ăn, từ nguồn gốc nguyên liệu đến văn hóa địa phương. Với họ, việc tự tay hái rau, trò chuyện cùng nông dân bản địa hay trải nghiệm mô hình “từ trang trại đến bàn ăn” (paddock-to-plate) đôi khi hấp dẫn hơn nhiều so với một ngôi sao gắn trên cửa kính nhà hàng.

Chính sự khác biệt trong hành vi tiêu dùng này khiến Úc phải cân nhắc kỹ lưỡng. Các cuộc thảo luận giữa Cơ quan Du lịch Australia (Tourism Australia) và Michelin đã bắt đầu từ năm 2016, nhưng đến nay vẫn chưa đạt được thỏa thuận cuối cùng. Thay vì đầu tư vào một nền tảng mới tốn kém, ngân sách hiện được ưu tiên cho các chiến dịch quảng bá du lịch sẵn có, tập trung vào thiên nhiên, trải nghiệm và lối sống.

Về phía mình, Michelin khẳng định quy trình đánh giá là hoàn toàn độc lập và các nhà hàng không thể “mua sao”. Tuy nhiên, tổ chức này cũng thừa nhận chưa có kế hoạch cụ thể cho Úc. Trọng tâm hiện tại của Michelin tại khu vực Châu Đại Dương là việc chuẩn bị ra mắt Michelin Guide New Zealand vào giữa năm 2026 – bước đi đầu tiên của họ tại vùng đất này.

Cho đến thời điểm hiện tại, dấu ấn duy nhất mà Michelin để lại tại Úc mới chỉ gói gọn trong hệ thống xếp hạng khách sạn Michelin Keys, ra mắt vào năm 2024. Những ngôi sao dành cho bàn ăn – biểu tượng danh giá mà bao đầu bếp và nhà hàng Úc khát khao – vẫn chưa xuất hiện, như một khoảng lặng đầy suy tư trên bản đồ ẩm thực thế giới. Khoảng chờ ấy không chỉ phản ánh câu chuyện về sao Michelin, mà còn mở ra một dấu hỏi lớn hơn: liệu Úc sẽ tiếp tục theo đuổi sự công nhận quốc tế, hay kiên định với con đường ẩm thực tự do, gắn chặt với trải nghiệm, thiên nhiên và bản sắc riêng của mình trong tương lai.

Theo: vietviettourism

Link tham khảo:
https://www.delicious.com.au/food-files/news-articles/article/why-there-no-michelin-star-restaurants-australia/tqab0rpj

https://www.gourmettraveller.com.au/dining-out/culture/michelin-guide-australia-restaurants-debate/