Chiếc bình sứ cổ Trung Hoa thời Vua Càn Long nhà Thanh
Năm 2018, tại nhà đấu giá Sotheby’s ở Paris (Pháp) công bố chiếc bình sứ Trung Hoa vốn bị quên lãng hơn trăm năm, đã về tay người ra giá cao gấp 30 lần mức giá ban đầu. Chiếc bình có tên là Ngự bình Như Ý hươu và hạc.
Chiếc bình sứ vô cùng tinh xảo được chế tác từ thời vua Càn Long, mức giá khởi điểm được đưa ra là 500 000 euro, song kết quả cuối cùng nó đã được bán với mức giá 16,2 triệu euro. Được biết đây là giá bán cao nhất từ khi nhà đấu giá Sotheby’s mở cửa.
Chủ sở hữu đấu giá thành công món bảo vật này là một người đến từ trung quốc. Theo thông tin tìm hiểu, chiếc bình cổ này là của một gia đình người Pháp, họ mua nó từ thế kỷ 19 nhưng sau đó bị bỏ quên trong hộp giày cất trên kho gác đã hơn trăm năm nay. Chủ gia đình cho biết, ban đầu gia đình anh không ai thích chiếc bình này, nó chỉ vô tình được tìm thấy khi anh dọn căn gác.
Trong văn hóa cổ Trung Quốc, hươu là biểu tượng cho một cuộc sống lâu dài và khả năng chịu đựng tốt, là biểu tượng của sự may mắn và trường thọ. Cách đọc tiếng hươu trong tiếng Trung Quốc cũng gần giống với cách đọc của từ thu nhập. Chính vì vậy, loại động vật này cũng là biểu tượng của sự sung túc, giàu có. Trong nghệ thuật Trung Quốc, hươu cũng thường gắn liền với các chức quan tòa án, biểu tượng của sự công bằng, lẽ phải, danh tiếng và sự nghiệp thành công.
Còn chim hạc vốn là linh vật của Đạo giáo, tượng trưng cho sự thanh cao, thoát tục, trường sinh bất tử, hạc là chim tiên, có khí chất và phong độ của bậc tiên nhân đạo sĩ. Chim hạc là loài đứng đầu trong họ lông vũ còn gọi là đại điểu hay nhất phẩm điểu, có tính cách của một người quân tử, là con chim của vũ trụ, của tầng cao, báo hiệu sự chuyển mùa, đại diện cho sức mạnh từ trời xanh. Trong nghệ thuật và hội họa truyền thống, có rất nhiều những bức họa thủy mặc về chim hạc, nó ẩn chứa một tầng nội hàm sâu sắc. Khi người ta khắc họa tùng và hạc thì bức tranh lập tức minh chứng cho chí khí, cốt cách của người quân tử, là sự trường tồn bền vững, là khao khát sải cánh giữa không trung, và là dũng khí đương đầu với gian truân, thử thách.
Ảnh chụp màn hình kênh TCT
Với lý giải trên, chúng ta đã hiểu được đôi phần ẩn ý, đằng sau tác phẩm bình gốm sứ Ngự bình Như Ý hươu và hạc của người nghệ nhân cách chúng ta hơn 600 năm lịch sử.
Bình Mắt cá của Vua Càn Long
Cùng năm 2018, Bình mắt cá của Vua Càn Long được đấu giá tại nhà đấu giá Sotheby’s Hồng Kông. Bình được bán với giá cuối cùng là 149 091 000 đô la Hồng Kông.
Chiếc bình sứ này có niên đại từ thế kỷ thứ 18 thuộc thời vua Càn Long Trung Quốc, được phát hiện tại một ngôi nhà ở Pinner, London (Anh). Chiếc bình này được trang trí tỉ mỉ với nhiều loại hoa văn và màu sắc khác nhau.
Theo người cổ đại xưa, thì cá chép mang ngụ ý như sau: Cá chữ Hán là “ngư” – âm đọc là ” Yu” đồng âm với “dư” 餘 (dư dả). Do vậy, cá biểu trưng cho sự dư dả. Hình vẽ cá phối hợp với nhiều hình họa, hoa văn khác có thể hiểu là “hữu dư” có nghĩa là “có”, tức giàu có: dư ăn dư để. Vì vậy, Cá Chép được coi như một biểu tượng của may mắn và cũng là biểu tượng cho sự kiên trì, bền chí, linh thiêng và cao quý.
Ngoài ra cá chép còn mang một ngụ ý khác là cầu chúc con đàn cháu đống. Cá Chép đẻ nhiều trứng, nên cũng được dùng để cầu chúc đông con, trở thành tượng trưng cho con đàn cháu đống.
Ảnh chụp màn hình kênh TCT
Bình phong cảnh tuyệt đẹp của Vua Càn Long
Tại buổi đấu giá có tên “Băng qua dòng sông mùa thu pha lê” của quốc tế Bắc Kinh Poly, bình sứ có tên phong cảnh tuyệt đẹp của vua Càn Long được chào bán. Chiếc bình được xem là một cổ vật quý hiếm, bởi đồ sứ của Càn Long được trang trí bằng phong cảnh vốn đã ít gặp, chưa kể đây là chiếc bình với bức tranh toàn cảnh. Kết thúc phiên đấu giá, chiếc bình được bán với giá 107 triệu đô la Hồng Kông.
Đặc biệt ở chiếc bình là bức tranh phong cảnh, được vẽ chi tiết và vô cùng tinh xảo với núi non, lầu các, hạc bay, cây cối lấy loài tùng làm chủ đạo, cùng với mây trắng lượn lờ bao quanh toàn cảnh.
Cây Tùng tượng trưng cho khí chất nam nhi. Trong thời tiết giá rét đầy khắc nghiệt nhất, loài cây này vẫn vươn lên, kiên cường vượt qua, xanh tốt quanh năm thể hiện đạo đức người quân tử mang theo điều tốt đẹp cho đời.Tùng đại diện cho sự trường thọ, đại diện cho khí tiết. Ý nghĩa cây tùng trong phong thủy đó là mang tài lộc, thịnh vượng, giữ tiền của cho gia chủ, xua đuổi ma quỷ.
Bình Bách Lộc
Bình Bách Lộc hay còn gọi là bình Lộc Đầu lần đầu tiên xuất hiện trong thời hoàng đế Khang Hy, tới thời Hoàng Đế Càn Long phát triển thịnh hành. Hình dáng của bình Bách Lộc khá giống với bình rượu đầu trâu, miệng chạy theo một đường xuống bụng, thường có hai tai tạo hình thú vật, toàn thân vẽ tranh về hươu nai, vì thế nên lấy tên là Bách Lộc – bách: trăm, lộc: hươu. Thời bấy giờ thường xuất hiện với sứ Phấn Thái, kết hợp với hội họa tranh thanh lục sơn lâm, trăm hươu đang chạy.
Bình Bách Lộc là một trong những đồ trang sức hoa lệ nhất được chế tạo cung ứng cho cung đình thời kỳ đầu vua Càn Long. Hiện nay trên thế giới cũng có thể nhìn thấy sự xuất hiện trong các bảo tàng lớn như Bảo tàng Cố cung Bắc Kinh, Bảo tàng Thượng Hải, Bảo tàng Cảnh Đức Trấn hoặc trong tay những nhà sưu tầm miền tây Nhật Bản. Trong nhiều năm, họ đã cất giữ những đồ sứ hiếm quý giá trên khắp Trung Quốc. Số lượng được lưu truyền đến nay lớn như vậy cũng đủ để thấy sự yêu thích của Càn Long với bình Bách Lộc. Ngoài ra cái tên của loại bình này đồng âm với “bách lộc” (nhiều bổng lộc), nên nó còn mang ý nghĩa may mắn, cát tường, được cho là vật tượng trưng cho cấp bậc cùng thân phận của người trong hoàng cung.
Ảnh chụp màn hình kênh TCT
Chén men hồng của vua Khang Hy
239 triệu hồng kong là giá một người mua ẩn danh trả cho chiếc chén đời Thanh trong cuộc đấu giá của nhà Sotheby’s tại Hong Kong ngày 3/4/2018.
Chiếc chén có đường kính 14,7 cm, phủ men phàn hồng thái kết hợp các kỹ thuật Trung Quốc và phương Tây, chén được vẽ hoa thủy tiên, đây không phải là loài hoa đặc trưng được mô tả trên đồ sứ Trung Quốc nhưng chính điều này khiến chiếc chén trở nên độc đáo.
Chiếc chén đã được bán chỉ sau 5 phút cho một người mua ẩn danh đấu giá qua điện thoại từ Trung Quốc đại lục.
Chủ tịch Sotheby’s Asian Nicolas Chow cho biết, đây là chiếc chén hoàn hảo nhất trong 3 chiếc chén loại này còn tồn tại.
Chén đã được chế tác cho hoàng đế Khang Hy (1653-1722) tại một xưởng hoàng gia trong Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh, bởi một nhóm nhỏ thợ thủ công, với sự trợ giúp của các linh mục đến từ Châu Âu, những người đã mang đến kỹ thuật và vật liệu mới.
Trên đây là các tác phẩm sứ đến từ thời nhà Thanh, chúng đều có niên đại hơn 600 năm, Mỗi một loại gốm sứ sẽ đại diện cho sự phát triển kỹ thuật của từng triều đại. Với nhà Thanh thì loại sứ thịnh hành nhất là sứ Thanh Hoa.
Ảnh chụp màn hình kênh TCT
Sứ Thanh Hoa khởi đầu được chế tác vào thời Đường, là một trong những sản phẩm sứ cao cấp Trung Quốc, các sản phẩm gốm sứ được vẽ hoa văn trang trí bằng nước men màu xanh lam, thuộc loại sứ men màu.
Màu xanh hiện lên nền sứ trắng, những bông hoa xanh biếc yêu kiều, là yếu tố tịnh của “báu vật nhân gian” này. Sứ Thanh Hoa tồn tại như một báu vật quý giá, khó trách văn nhân mặc khách vì thế mà tạo nên vô số những áng văn thơ và âm nhạc thanh thoát bất hủ.
Đồ sứ Thanh Hoa sử dụng trong nước có màu xám xanh, đôi khi là màu xanh hơi xám một chút, hoặc là Thanh Hoa phát ra màu xanh ánh xám. Họa tiết hoa văn có đặc trưng mềm mại, phóng khoáng, các nét vẽ tương đối đơn giản, còn hơi thô, thường gặp là trang trí hoa cỏ.
Thiên nhiên diệu kì! Ai ngờ được đất đá có thể được chế thành phôi bùn, phôi bùn lại kinh qua một giai đoạn gia công nữa rồi thay da đổi thịt. Mỗi một sản phẩm sứ đều bắt nguồn từ những người thợ lành nghề nhiều năm kinh nghiệm, tỉ mỉ từng nét vẽ, dù nội dung tranh vẽ không đổi nhưng mỗi một tác phẩm đều mang trên mình đặc điểm sinh mệnh riêng.
Sứ Thanh hoa bất kể là dùng chất liệu gì, hoa văn đường nét, thời gian nung hay công nghệ chế tác đều cực kỳ tinh tế.
Có lời kể rằng, Sứ Thanh Hoa là sản phẩm gia truyền, đạt đến đỉnh cao ở giai đoạn thời Minh – Thanh, là một trong những dòng gốm sứ cao cấp và đắt tiền nhất thời đó. Nhưng từ sau cải cách, vì sự cạnh tranh giữa các lò gốm sứ cùng địa phương, kỹ thuật sản xuất gốm sứ không ngừng phát triển trong khi gốm sứ Thanh Hoa mang tính truyền thống, đơn chiếc, giá cả quá đắt đỏ, chỉ sản xuất đáp ứng một hai tầng lớp nên sứ Thanh Hoa không được sử dụng rộng rãi so với những lò gốm khác.
Chủ lò gốm đời cuối cùng vì không cam tâm nhìn tinh hoa lò gốm truyền đời thất lạc nên đã đem kỹ nghệ gốm sứ Thanh Hoa truyền lại vào dân gian, từ đó gốm sứ Thanh Hoa trở thành loại gốm sứ thông dụng như hiện nay.
Với trình độ phát triển của khoa học và công nghệ ngày nay, các chuyên gia gốm sứ có thể chế tác những sản phẩm công nghệ cao có các chỉ số khắt khe và hoa văn tinh vi cũng rất nghệ thuật. Nhưng vì sao những cổ vật có niên đại hàng trăm, hàng nghìn năm tuổi lại được các chuyên gia trong nghề và giới thượng lưu của xã hội coi trọng đến vậy? Và ngay cả các nghệ thuật gia cũng như say, như mê, đắm đuối săn tìm? Chẳng nhẽ giá trị nghệ thuật thưởng thức là tương đồng với giá trị tài chính sao?
Người xưa hành nghề như tu tâm. Các nghệ nhân xưa vượt qua cảnh giới mưu sinh. Họ dụng tâm, rèn tính. Đặt công phu vào kỹ năng, thổi hồn vào sản phẩm. Và hơn hết họ gửi gắm tâm nguyện nhân sinh, khát vọng của sinh mệnh vào trong từng sản phẩm. Khiến chúng cũng trở thành một sinh mệnh hữu linh.
An Nhiên / Theo: vandieuhay
