CÁ CHÉP NHẬT: LOÀI CÁ CẢNH CỔ VÀ SỐNG LÂU

Mỗi năm đưa ông Táo về Trời, nói thật, tôi chưa bao giờ mua cá chép về cúng và cả thời trẻ tôi cũng chưa bao giờ thấy bà nội hay má tôi mua cá chép về cúng để đưa ông Táo về Trời.

Con cá chép tôi có thấy qua nhưng nói về mùi vị thì thật sự có ăn qua hay không tôi cũng không còn nhớ nữa.. Cá chép ở nhà mấy ông anh em cột chèo có nuôi. Ở Thảo cầm viên Melbourne hay Chinese garden ở Sydney thì con nào cũng lớn và nặng ít nhầt cũng 4-5 kg. Ở nhà mấy người quen nuôi lén cũng lớn lắm, vài ký là chuyện nhỏ.

Cá chép ở Úc không được phép nuôi vì đây là loại cá phá hoại môi trường sống của các loại cá và thủy sinh vật khác cho nên ở Úc có cá chép đưa ông Táo về Trời là chuyện hiếm không bao giờ xảy ra.

Khi qua TQ, ĐL ở những cảnh điểm có hồ ao, họ nuôi rất nhiều cá chép, mỗi khi liệng mồi xuống, cá lượn lên giành thức ăn thật vui và đẹp vì cá nổi lên đỏ cả hồ. Cá chép Nhật bản thì nó không đỏ, nó có đốm đỏ, đốm đen, xanh và rất lớn và nghe nói nó là loại cá cảnh rất đắc tiền. Tôi không hiểu nhiều và có lẽ rất ít trong chúng ta hiểu về điều đó. Mời các bạn cùng tham khảo. (LKH)

CÁ CHÉP NHẬT: LOÀI CÁ CẢNH CỔ VÀ SỐNG LÂU

Cá chép Nhật đắt nhất từng được bán

Từ con cá chép Nhật (Koi Carp) đắt nhất từng được bán, ở mức giá 2,2 triệu đô la, tới nguồn gốc tầm thường của nó, loài cá cổ, tuyệt đẹp và sống lâu này tiếp tục thu hút sự chú ý và gây kinh ngạc.

Để hiểu tại sao loài cá này nổi tiếng đến vậy, chúng ta cần nhìn vào lịch sử và tổ tiên của chúng.

Những cá thể cá đắt đỏ và cầu kỳ mà chúng ta thấy ngày nay, có vẻ khó mà giống với tổ tiên có màu sắc nâu xám của chúng, loài này chúng ta nuôi để cung cấp thêm thực phẩm.

Nguồn gốc tối đen của loài cá tuyệt vời này, cũng tối đen giống như những cánh đồng lúa mà loài này được nuôi trong đó lần đầu tiên, ít nhất 1.800 năm trước ở Trung Hoa.

Có rất ít tài liệu chi tiết được ghi lại, nhưng nhiều ý kiến đồng ý rằng cá chép là nguồn thực phẩm chính cho nhiều người trên thế giới, gồm cả Châu Âu.

Số lượng cá chép dùng làm thức ăn suy giảm khoảng thập niên 1830, khi hệ thống đường sắt mới làm thay đổi ngành công nghiệp đánh cá. Chuyển từ thuần cá nước ngọt, hoặc ngành cá ven biển tới kinh doanh cá trong toàn quốc gia, hệ thống đường sắt mới đã giúp cho các loài cá biển được vận chuyển phân phối nhanh chóng.

Những con cá biển mới này trở nên nổi tiếng hơn khi chúng có sẵn nhiều hơn, đặc biệt ở các thành phố lớn. Mặc dù điều này chưa được giải thích đầy đủ, nhưng đó là tại sao sự nổi tiếng của nó giảm xuống khi dùng làm thực phẩm. Sự thay đổi khẩu vị có lẽ cũng góp phần vào việc đó.

Cá chép Nhật và sự thất lạc nguồn gốc

Thực tế chứng minh rằng người ta có thể tranh luận về mọi thứ và nguồn gốc của cá chép Nhật cũng không phải ngoại lệ, như chúng ta sẽ thấy dưới đây.

Năm 1995, Balon là một trong những học giả đầu tiên nghi ngờ ý kiến cho rằng cá chép thường (Cyprinus carpio) được giới thiệu vào Châu Âu từ Trung Hoa.

Người ta nói ông đã chứng minh rằng sông Danube có một số lượng cá chép tự nhiên bản địa từ khi kết thúc thời kỳ đóng băng cuối cùng 12.000 năm trước công nguyên.

Mặc dù tôi không có bằng chứng cho tuyên bố trên, tuy nhiên đó cũng là một khả năng. Balon tiếp tục viện dẫn một nguồn La Mã cổ. Ovid Cassiodorus (490 – 585 sau công nguyên) xác nhận điều này khi ông kể về sự vinh quang của triều đại vua Theodorus (490 – 526 sau công nguyên) ở Ý. “Và cá chép đến từ sông Danube và cá trích đến từ sông Rhine cung cấp nhiều hương vị, nhiều cá đến từ nhiều nước là rất cần thiết. Sự ngự trị của vua như thế chỉ ra rằng ông sở hữu mọi thứ”.

Lúc này chúng ta có thể thấy có sự khác nhau rất lớn giữa năm 12.000 trước công nguyên và 490 – 526 sau công nguyên và mọi thứ có thể thay đổi trong khoảng thời gian quá lớn như thế, kể cả cá.

Vấn đề là hoàn toàn có khả năng tổ tiên của loài cá cảnh này tồn tại bên ngoài Trung Hoa, tại sao không? Nhưng những người yêu thích cá chép Nhật hơi tức giận khi nói về sự sáng tạo của họ và tôi cho rằng họ cũng có điểm đúng.

Những mẫu cá cảnh màu sắc đẹp thật sự không có gì giống với những loài cá tự nhiên.

Chúng không phải là những vật cưng bình thường của bạn, như một con chó, mà đó là nguồn tài sản lớn, sự tôn trọng và niềm tự hào.

Lịch sử ngắn gọn của cá chép Nhật

 
Những mẫu cá màu sắc đẹp đẽ bạn thấy ngày nay đã được sáng tạo bằng quá trình nuôi chọn lọc. Dụng cụ nuôi chúng cũng được sáng tạo để trưng bày cá. Ở cả Trung Hoa và Nhật Bản, người ta làm những chậu nuôi cá bằng đất nung để làm nổi bật màu sắc và hình dáng của cá khi nhìn từ phía trên xuống.

Chưa có thủy tinh được sản xuất ở thời điểm này, vì thế những bể cá bằng thủy tinh lớn cũng không có, người ta phải nuôi cá bằng những chậu gốm. Tôi cho rằng những chậu cá này không hấp dẫn.

Loài cá sống lâu và rất đắt

Những con cá này có thể sống trong nhiều năm. Giá của một số con là giá trên trời. Nhưng chúng được săn đuổi ráo riết, và muốn mua một con cá hiếm cần phải có nguồn tài chính lớn. Tất nhiên, nuôi những con cá tốt nhất chính nó cũng là một ngành công nghiệp lớn.

“Con cá chép Nhật sống lâu nhất được kể là đạt tới 230 năm. Giá trung bình của một con cá chép Nhật có chất lượng tốt tất nhiên tùy thuộc vào kích thước của chúng, nhưng có thể từ 50 đến 300 đô la, hay nhiều ngàn đô la cho một con lớn có màu sắc đẹp, nhưng con có giá cao nhất từng được bán là 2,2 triệu đô la”.

Cá chép Nhật có mặt khắp mọi ngõ ngách trong văn hóa Nhật

 
Người Nhật nuôi cá chép trong hàng thế kỷ và hình ảnh cá chép xâm nhập vào nền văn hóa Nhật. Sự biểu hiện của sống lâu và thịnh vượng là rất hấp dẫn. Với sự mở cữa của Nhật Bản ra thế giới vào giữa thập niên 1850, ảnh hưởng văn hóa Nhật đã được xuất ra nhiều nước, cùng với xe hơi và đồ điện tử. Ngày nay chúng ta có thể thấy hình ảnh cá chép Nhật ở khắp mọi nơi, ví dụ như ở những thiết kế trang trí và làm đẹp thân thể.

Bạn có thể tìm được nơi bạn có thể thưởng thức món cá chép Nhật. Đây là những con cá bị từ chối nuôi làm cảnh. Nếu bạn muốn nếm loại cá chép theo kiểu xưa cũ, có lẽ bạn nên chọn loại có màu vàng hơi nâu, đang bơi trong các ao hồ gần nhà bạn ở. Loài cá chép cảnh cổ, sống lâu, có lẽ không bao giờ nổi tiếng lần nữa như một loại thực phẩm, đơn giản vì cá sống có giá trị rất cao.

Viết bỡi molometer

N.V.H dịch

"SÁT THỦ THẦM LẶNG" FENTANYL: KỲ 6: HÔ BIẾN ĐỒNG TIỀN CHẾT CHÓC FENTANYL THÀNH TIỀN SẠCH

Da Ying Sze (còn được gọi là David) tuổi trạc tứ tuần sinh ở Trung Quốc, làm chủ một công ty may mặc đặt văn phòng trong một nhà kho cao bốn tầng ở quận Queens của New York (Mỹ).

Camera ghi lại Da Ying Sze gửi tiền tại Ngân hàng TD ở New York - Ảnh: Bộ Tư pháp Mỹ

Các đặc vụ liên bang đã theo dõi Sze nhiều tháng vì nghi ngờ hắn cầm đầu một băng nhóm rửa tiền cho bọn buôn ma túy fentanyl người Trung Quốc.

Thủ tục ở Ngân hàng TD dễ dàng đến mức nào?

Theo điều tra, công ty may mặc của Sze có nhiều khoản thu tiền mặt và tài khoản doanh nghiệp ở ngân hàng trong khi bọn buôn ma túy fentanyl cần biến tiền bẩn thành tiền sạch, vì vậy từ đầu năm 2016 hắn đã đồng ý làm công việc rửa tiền.

Khi tiếng đồn lan xa, khách hàng đến nhờ cậy hắn rất đông. Để đáp ứng nhu cầu, hắn tuyển thêm người đứng tên làm chủ nhiều công ty bình phong như Asia Sewing, Broadway Fashion USA.

Hắn cùng đồng bọn mang tiền mặt tới ngân hàng để gửi, sau đó rút tiền ngay dưới dạng séc ngân hàng hoặc chuyển khoản để chuyển lại tiền sạch cho bọn buôn fentanyl. Hắn ăn huê hồng từ 1-2% số tiền đã rửa.

Qua nhiều lần gửi tiền, hắn nhận ra Ngân hàng TD là nơi phù hợp nhất để rửa tiền. Hắn gửi một lúc hàng trăm ngàn USD, đôi khi lên tới hơn 1 triệu USD chỉ trong một ngày. Theo tạp chí Bloomberg Businessweek (Mỹ), sau khi bị bắt hắn khai trong các ngân hàng mà hắn đã gửi thì chỉ có Ngân hàng TD "có chính sách và thủ tục dễ dàng nhất", đặc biệt khi điền vào giấy tờ mà ngân hàng có nghĩa vụ pháp lý phải báo cáo với chính phủ.

Tập đoàn Ngân hàng TD là ngân hàng lớn thứ 10 ở Mỹ. Tại Canada, Ngân hàng Toronto-Dominion (chi nhánh Ngân hàng TD) là một trong năm ngân hàng lớn nhất nước.

Theo quy định, mỗi lần khách hàng muốn giao dịch từ 10.000 USD trở lên bằng tiền mặt, ngân hàng phải gửi báo cáo giao dịch tiền tệ (CTR) cho Mạng lưới Thực thi tội phạm tài chính (FinCEN - cơ quan trực thuộc Bộ Tài chính Mỹ).

Để ngăn ngừa bọn xấu sử dụng tài khoản người khác rửa tiền bẩn, nhân viên ngân hàng phải yêu cầu kê khai chủ sở hữu tiền gửi. Song phần mềm Ngân hàng TD sử dụng để tạo báo cáo CTR lại tự động điền tên người thực hiện giao dịch là chủ tài khoản. Sau đó nhân viên thu ngân cũng không kiểm tra lại.

Cơ quan điều tra phát hiện nhân viên Ngân hàng TD đã bỏ qua hơn 500 lần đối với các giao dịch của Sze. Nguyên nhân do nhân viên thu ngân được đào tạo kém và thỉnh thoảng hắn đã gửi cho họ thẻ quà tặng như thẻ 25 USD mua cà phê Starbucks hoặc mua đồ ăn siêu thị Whole Foods.

Đầu năm 2021, văn phòng công tố viên liên bang ở Newark (bang New Jersey) bắt đầu mở cuộc điều tra do công tố viên trẻ Marko Pesce điều phối trong vụ án lớn đầu tiên của anh.

Các đặc vụ bắt đầu theo dõi những người đứng tên tài khoản và nhanh chóng nhận ra họ chỉ là đàn em còn người chỉ đạo chính là Sze. Vào tháng 5-2021, các đặc vụ đột kích, tịch thu 3,6 triệu USD tiền mặt tại nhiều căn nhà ở Queens cùng với chiếc xe Lexus của Sze, đồng thời bắt giữ Sze và năm tên trong nhóm.

Tháng 2-2022, Sze đã nhận tội với ba tội danh bị cáo buộc gồm âm mưu rửa tiền, điều hành doanh nghiệp chuyển tiền không có giấy phép và hối lộ nhân viên ngân hàng. Đối với Ngân hàng TD, cơ quan điều tra thống kê Sze đã hối lộ cho các nhân viên ngân hàng hơn 57.000 USD thẻ quà tặng.

Trong hơn 650 triệu USD được nhóm của Sze gửi vào các ngân hàng để rửa tiền có 474 triệu USD tiền bẩn đi qua các chi nhánh Ngân hàng TD ở năm tiểu bang.

Ngân hàng TD đã trở thành ngân hàng lớn nhất trong lịch sử Mỹ nhận tội vi phạm Đạo luật bảo mật ngân hàng và là ngân hàng Mỹ đầu tiên trong lịch sử nhận tội rửa tiền.
Bộ trưởng Tư pháp MERRICK GARLAND

Ca nhận tội rửa tiền mang tính lịch sử ở Mỹ

Cơ quan điều tra đã liên hệ với Đơn vị Liêm chính ngân hàng của Bộ Tư pháp Mỹ, đơn vị giữ vai trò xác định xem có nên truy tố hình sự một tổ chức tài chính hay không. Các công tố viên nhận ra có hai vụ án lớn khác liên quan đến Ngân hàng TD nên mở rộng điều tra.

Vụ án thứ nhất liên quan đến một đường dây buôn ma túy lớn ở Puerto Rico sử dụng chiến thuật rửa tiền mới "kiểu Colombia" (gửi tiền ma túy vào các tài khoản ngân hàng Mỹ, sau đó rút tiền qua các giao dịch ATM ở Colombia).

Trong vụ này có ba nhân viên Ngân hàng TD bị truy tố vì giúp bọn tội phạm mở tài khoản gian lận và phát hành hàng chục thẻ ghi nợ để rửa 39 triệu USD tiền ma túy.

Vụ án thứ hai liên quan đến mạng lưới các cửa hàng trang sức và bán sỉ kim loại quý tại khu Manhattan đã dùng vàng và trang sức giả để rửa 673 triệu USD qua ngân hàng, trong đó có 123 triệu USD qua Ngân hàng TD.

Mặc dù có nhiều dấu hiệu rửa tiền nhưng các nhân viên ngân hàng không kiểm tra mà còn đăng ký dịch vụ xe bọc thép để bảo đảm chuyển tiền của bọn này tới ngân hàng an toàn.

Ngoài ra còn nhiều trường hợp khác. Một công ty chuyên về hệ thống sưởi, thông gió và điều hòa không khí đã mua hàng trăm vé máy bay đến Thổ Nhĩ Kỳ và Thái Lan, trả tiền cho các dịch vụ nhập cư ở Suriname và Nicaragua, rút tiền ATM ở Uzbekistan và Ecuador. Đây là dấu hiệu cho thấy công ty này buôn người.

Hoặc một công ty giả danh kinh doanh bất động sản khai doanh số hằng năm không vượt quá 1 triệu USD nhưng sau đó giao dịch hơn 1 tỉ USD.

Vào tháng 10-2024, Ngân hàng TD đã nhận tội rửa tiền và đồng ý trả 3,1 tỉ USD tiền phạt cho bốn cơ quan chính phủ. Đây cũng là khoản tiền phạt lớn nhất từng được Bộ Tư pháp áp dụng theo Luật Bảo mật ngân hàng (đạo luật chống rửa tiền chủ yếu của Mỹ). Hơn 20 người bị truy tố, trong đó có ba nhân viên ngân hàng. Đây là ngân hàng duy nhất đến nay nhận tội rửa tiền.

Trước đây liên quan đến các ngân hàng lớn, chính quyền Mỹ thường đưa ra thỏa thuận hủy bỏ truy tố với điều kiện ngân hàng thừa nhận hành vi sai trái, nộp tiền phạt và đồng ý cải cách bộ máy.

Bọn buôn ma túy cần biến tiền bẩn từ mua bán fentanyl thành tiền sạch để có thể gửi trong tài khoản ngân hàng và chi tiêu khi cần thiết - Ảnh: DEA

Vào tháng 4-2025, FinCEN đã công bố báo cáo với tiêu đề "Tài chính bất hợp pháp liên quan đến fentanyl: Thông tin về xu hướng & mô hình đe dọa năm 2024". Báo cáo được soạn thảo qua phân tích 1.246 báo cáo nhận diện các hoạt động tình nghi liên quan đến fentanyl được nộp trong năm 2024.

Báo cáo ghi nhận về xu hướng địa lý, hoạt động buôn bán các tiền chất và nghi ngờ rửa tiền quốc tế có liên quan đến các mạng lưới tài chính bất hợp pháp ở Mexico và Trung Quốc.

Tại Trung Quốc, một số công ty ở Hong Kong có thể là chân rết của các công ty hóa chất ở đại lục bị nghi ngờ cung cấp tiền chất fentanyl và rửa tiền. Gần 50% trong số này ở các tỉnh Quảng Đông, Chiết Giang và Hà Bắc.

Vũ Hán (tỉnh Hồ Bắc) và Thạch Gia Trang (tỉnh Hà Bắc) là hai địa phương có nhiều đối tượng như trên. Tại Mexico, bang Sinaloa (địa bàn của băng Sinaloa) và bang Jalisco (địa bàn của băng Jalisco Thế hệ mới) liên quan nhiều nhất đến cung cấp tiền chất fentanyl và rửa tiền. Chính phủ Trung Quốc thời gian qua cũng quyết liệt xử lý tình trạng này.

Ngoài ra còn có các đầu mối nước ngoài khác ở Canada (chủ yếu ở các tỉnh bang British Columbia và Ontario), Cộng hòa Dominica và Colombia. Nhiều công ty hóa chất và công ty dược phẩm ở Ấn Độ cũng giữ vai trò là nguồn cung cấp tiền chất fentanyl và rửa tiền.

-----------------------

Nếu fentanyl mạnh hơn heroin 50 lần thì nitazene còn mạnh hơn heroin tới 500 lần. Bệnh nhân dùng thuốc giảm đau giả có nguy cơ tử vong do thuốc có pha trộn nitazene. Nitazene đang gieo rắc cái chết khắp nơi, đặc biệt ở Anh.

Kỳ tới: Thần chết mới nitazene mạnh gấp 500 lần

Hoàng Duy Long / Theo: TTO

SỞ GIANG HOÀI CỔ - MÃ ĐÁI

Sở giang hoài cổ

Lộ khí hàn quang tập,

Vi dương hạ Sở khâu.

Viên đề Động Đình thụ,

Nhân tại mộc lan chu.

Quảng trạch sinh minh nguyệt,

Thương sơn giáp loạn lưu.

Vân Trung quân bất kiến,

Cánh tịch tự bi thu.

楚江懷古 - 馬戴

露氣寒光集

微陽下楚丘

猿啼洞庭樹

人在木蘭舟

廣澤生明月

蒼山夾亂流

雲中君不見

竟夕自悲秋

Nhớ ngày xưa ở sông Sở

(Dịch thơ: Trần Trọng Kim)

Khí sương sáng lạnh một bầu

Bóng dương mờ chiếu Sở khâu sớm ngày

Động Đình vượn hót trên cây

Thuyền lan chở khách, người ngây nỗi lòng

Trăng soi đầm rộng sáng trong

Núi xanh bao khắp mấy dòng nước giao

Chùa mây lui tới rất mầu

Suốt đêm chỉ những rầu rầu cảnh thu

Sơ lược tiểu sử tác giả: 

Mã Đái 馬戴 (775-?) tự Ngu Thần 虞臣, nay thuộc Thiểm Tây (có nơi nói thuộc Hà Bắc, hoặc Giang Tô), đỗ tiến sĩ năm Hội Xương thứ 4. Đầu năm Đại Trung đời Tuyên Tông, làm Tịch chưởng thư ký cho Lý Tư Không 李司空 ở Thái Nguyên, dùng lời ngay thẳng bị biếm làm Long Dương uý. Cuối năm Hàm Thông đời Ý Tông làm Tá đại đồng quân mạc, cuối cùng làm đến Thái học bác sĩ. Thơ một tập, nay được biên thành 2 quyển. 

Nguồn: Thi Viện

CHỮ "QUÊN" VÀ HÀNH TRỈNH BUÔNG BỎ TRONG LÒNG NGƯỜI

Trong tiếng Trung, chữ “quên” 忘 được cấu tạo từ hai bộ phận: “vong” 亡 nghĩa là mất mát, tiêu vong, và “tâm” 心 nghĩa là trái tim. Hai yếu tố ấy kết hợp lại, tạo nên một cách lý giải đầy ám ảnh: muốn quên, trước hết phải để một phần trái tim mình “chết đi”. Cách cấu tạo này không chỉ phản ánh đặc điểm ngôn ngữ, mà còn hàm chứa một triết lý sâu sắc về đời sống cảm xúc của con người.

Chữ “quên” và hành trình buông bỏ trong lòng người

Trong thực tế, quên chưa bao giờ là một việc dễ dàng. Con người có thể quên một con số, một địa chỉ, một cuộc hẹn, nhưng lại rất khó quên một người từng yêu thương, một ký ức từng khắc sâu, hay một nỗi đau từng làm mình rơi nước mắt. Bởi những điều ấy không chỉ tồn tại trong trí nhớ, mà đã in dấu trong cảm xúc, trong thói quen, trong từng góc nhỏ của tâm hồn.

Nhiều người cho rằng chỉ cần thời gian đủ lâu, mọi thứ sẽ phai mờ. Thế nhưng, thời gian không xóa đi ký ức, nó chỉ khiến ký ức lắng xuống. Có những kỷ niệm tưởng như đã ngủ yên, nhưng chỉ cần một mùi hương quen thuộc, một bản nhạc cũ, hay một góc phố từng đi qua, tất cả lại ùa về như chưa từng rời xa. Khi ấy, con người mới nhận ra: mình không hề quên, chỉ là đang tạm giấu nỗi nhớ vào sâu trong lòng.

Đặc biệt trong tình cảm, chữ “quên” càng trở nên mong manh. Một người từng cùng ta chia sẻ vui buồn, từng nắm tay đi qua những ngày khó khăn, không thể bị xóa bỏ chỉ bằng một quyết định lý trí. Dù biết mối quan hệ đã kết thúc, dù hiểu rằng không thể quay lại, trái tim vẫn âm thầm lưu giữ hình bóng cũ. Đó là lý do vì sao nhiều người nói: quên một người, thực chất là một cuộc chiến giữa lý trí và con tim, mà phần thua thường thuộc về cảm xúc.

Tuy nhiên, “quên” trong ý nghĩa sâu xa không phải là xóa sạch quá khứ, cũng không phải phủ nhận những gì đã từng tồn tại. Quên, đúng nghĩa, là học cách không để quá khứ chi phối hiện tại. Là khi nhớ về một người, một việc, lòng không còn đau đớn. Là khi những tổn thương cũ không còn làm ta gục ngã. Đó không phải là sự mất mát của trái tim, mà là sự trưởng thành của tâm hồn.

Chữ “vong” trong chữ “quên” không nhất thiết là cái chết của cảm xúc, mà có thể hiểu là cái chết của sự chấp niệm. Khi con người buông bỏ được oán giận, tiếc nuối và day dứt, họ mới thật sự bước qua quá khứ. Khi ấy, trái tim không còn bị giam cầm bởi những điều đã qua, mà trở nên tự do và bình yên hơn.

Trong hành trình trưởng thành, mỗi người đều phải học cách “quên” theo cách của riêng mình. Quên những tổn thương để không trở nên cay nghiệt. Quên những thất bại để không sợ hãi tương lai. Quên những điều không còn thuộc về mình để có chỗ cho những điều mới mẻ bước vào. Đó không phải là sự yếu đuối, mà là biểu hiện của bản lĩnh sống.

Chữ “quên” vì thế không chỉ là một hành động, mà là một quá trình. Một quá trình chậm rãi, đau đớn, nhưng cần thiết. Khi con người hiểu được cách quên đúng nghĩa, họ sẽ không còn chạy trốn ký ức, mà học cách sống hòa bình với nó. Và khi ấy, “quên” không còn là mất mát của trái tim, mà trở thành bước ngoặt để con người tìm lại chính mình.

Tú Uyên biên tập

Theo: vandieuhay

SỐ PHẬN BI THẢM CỦA KIẾN TRÚC SƯ THIẾT KẾ NHÀ THỜ ST. BASIL

Sau khi hoàn thành kiệt tác St. Basil, Ivan Bạo chúa đã ra lệnh cho kiến trúc sư tự chọc mù hai mắt để không bao giờ có thể tạo ra được tác phẩm tuyệt vời hơn trong tương lai.

Nhà thờ St. Basil 

Nhà thờ St. Basil nằm giữa lòng thủ đô Moscow, phía nam Quảng trường Đỏ và gần cung điện Kremlin. Năm 1555, để kỷ niệm chiến thắng ở Kazan và Astrakhan, Ivan Bạo chúa - Sa hoàng đầu tiên của Nga đã ra lệnh cho kiến trúc sư Barma và Postnik Yakovlev xây dựng nhà thờ thật tráng lệ với tháp chóp hình củ hành, trên đỉnh có cây thánh giá bằng gạch đỏ. Nhà thờ hoàn thành và đưa vào sử dụng năm 1561. Tại thời điểm đó, đây là tòa nhà cao nhất Moscow, còn hiện tại là một trong 7 kỳ quan hấp dẫn du khách nhất nước Nga.

Ban đầu, nhà thờ St. Basil chỉ có 8 tòa tháp, mỗi tòa tượng trưng cho một cuộc tấn công vào Kazan. Tuy nhiên, đến năm 1588, tòa tháp thứ 9 được xây dựng với mục đích lưu giữ hài cốt vị linh mục Chính thống giáo người Nga Basil. Từ đó, nhà thờ được gọi là nhà thờ St. Basil (nhà thờ Thánh Basil).

Nhà thờ St. Basil vẫn đứng vững sau nhiều thăng trầm lịch sử. Ảnh: Nightcitylights.

Lịch sử nhà thờ St. Basil hầu như luôn bị che mờ trong huyền thoại và truyền thuyết, trong đó nổi bật là câu chuyện xoay quanh vị kiến trúc sư đã thiết kế nên kiệt tác vĩ đại này.

Truyền thuyết kể rằng sau khi nhà thờ hoàn thành, Ivan Bạo chúa đã ra lệnh cho hai kiến trúc sư phải tự chọc thủng mắt mình để họ không bao giờ có thể tạo ra được tác phẩm tuyệt vời hơn trong tương lai. Tuy nhiên, việc có một hay hai kiến trúc sư đằng sau nhà thờ St. Basil cho tới nay vẫn còn gây tranh cãi. Theo tài liệu từ Cơ quản quản lý di sản Nga, hai người đó có tên là Barma và Postnik Yakovlev, nhưng nhiều học giả nghiêng về ý kiến 2 cái tên này chỉ đề cập đến một người duy nhất.

Câu chuyện về nhà thờ St. Basil không chỉ xoay quanh vị kiến trúc sư mù mà còn cả những thời khắc thăng trầm trong lịch sử tòa kiến trúc vĩ đại, đỉnh điểm là hai lần suýt bị đánh sập.

Kiến trúc tinh xảo bên trong nhà thờ. Ảnh: Spbrossiltour.

Lần đầu tiên là khi Napoleon nhìn thấy và bị mê mẩn bởi vẻ đẹp của mhà thờ, đã quyết định đưa toàn bộ khối kiệt tác về Paris. Tuy nhiên khi biết ý tưởng không thể thực hiện, Napoleon ra lệnh hủy hoại nơi này. May mắn thay, vào thời điểm thuốc nổ châm ngòi, một cơn mưa lớn bất ngờ trút xuống dập tắt mồi lửa và nhà thờ St. Basil thoát nạn.

Lần hai là khi Stalin quyết định phá hủy nhà thờ nhằm tái quy hoạch Quảng trường Đỏ. Tuy nhiên, vào giờ phút chuẩn bị giật sập thì kiến trúc sư Baranovsky dọa sẽ cắt cổ tự tử ngay tại nhà thờ và gửi thư đến Stalin. Sau đó Stalin nghĩ lại và chỉ bỏ tù Baranovsky 5 năm.

Ngày nay, Nhà thờ St. Basil là một trong 7 kỳ quan hấp dẫn nhất nước Nga. Ảnh: All photography blog.

Các cơ quan bảo tồn di sản bắt đầu để tâm đến Nhà thờ St. Basil vào cuối những năm 1800. Việc tu sửa đã được lên kế hoạch nhưng liên tục bị trì hoãn do vấn đề về tài chính. Cho tới năm 1899, Hoàng đế Nicholas II nhận ra tầm quan trọng của việc bảo tồn giá trị lịch sử nên đã cho lắp hệ thống làm ấm không khí vào năm 1908 và hệ thống nước nóng vào năm 1913.

Năm 1990, nhà thờ St. Basil chính thức trở thành một phần di sản văn hóa thế giới cùng điện Kremlin và Quảng trường Đỏ do UNESCO công nhận. Ngày nay, vào những dịp lễ lớn, nhà thờ St. Basil là nơi cử hành thánh lễ cho công chúng tham gia.

Hải Thu / Theo: VnExpress

"SÁT THỦ THẦM LẶNG" FENTANYL: KỲ 5: THEO DẤU TIỀN CHẤT FENTANYL MA TÚY TỬ THẦN

Cuối tháng 7-2024, Hãng tin Reuters đã công bố phóng sự điều tra đặc biệt với tiêu đề "Fentanyl Express" vạch trần hoạt động mua bán tiền chất dùng để sản xuất fentanyl bất hợp pháp.

Gói hàng tiền chất fentanyl có nguồn gốc từ Trung Quốc được niêm phong trong túi đựng thức ăn cho mèo - Ảnh: Reuters

Loạt bài điều tra này đã được trao giải nhất báo chí Pulitzer năm 2025 trong hạng mục "Báo chí điều tra".

Chúng tôi có thể chuyển hàng (fentanyl) an toàn tới Mexico. Không ai biết chúng tôi vận chuyển cái gì.
JENNY

Hàng bay tiền chất fentanyl dán nhãn giả

Thành phần thiết yếu để sản xuất ma túy tử thần fentanyl là các tiền chất. Cốt lõi của cấu trúc fentanyl là hợp chất piperidine. Các tiền chất khác sẽ xây dựng thành phần còn lại. Khi tổng hợp các tiền chất này thông qua phản ứng hóa học, chúng sẽ tạo ra fentanyl mạnh hơn ma túy heroin gấp 50 lần và cũng… giết người nhiều hơn hẳn.

Các phóng viên Reuters nhận ra tiền chất fentanyl được rao bán tràn lan trên các trang web thông thường. Các quảng cáo về tiền chất đều có chung một mô hình. Mỗi loại hóa chất mang một mã nằm trong danh mục đăng ký chính thức của ngành công nghiệp hóa chất.

Nhà cung cấp chỉ cần ghi mã tiền chất (ví dụ CAS 40064-34-4) lên ảnh bột trắng cùng với số điện thoại là đủ thông tin.

Ba phóng viên Reuters đã giao tiếp với gần 50 người bán. Họ chỉ liên lạc qua các nền tảng tin nhắn như Telegram, Signal, WhatsApp. Ngôn ngữ chủ yếu là tiếng Anh, đôi khi bằng tiếng Tây Ban Nha.

Hầu hết nhân viên bán hàng sử dụng nickname nữ giới phương Tây như Mary, Daisy, Phoebe, Sara, Justine. Ảnh đại diện chủ yếu là ảnh phụ nữ châu Á trẻ trung, hấp dẫn và chắc chắn đó không phải là ảnh thật.

Một nữ nhân viên bán hàng tên Sunnee còn gửi sơ đồ phân tử về "sản phẩm piperidine tốt nhất" và sẵn sàng hướng dẫn cách tổng hợp hợp chất để sản xuất thành fentanyl.

Tìm nguồn cung cấp tiền chất fentanyl rất dễ nhưng xác định người bán là ai lại khó khăn hơn nhiều. Không thể biết nhà cung cấp là người sản xuất hay người trung gian và không thể xác định địa chỉ.

Có người chỉ cho số điện thoại. Người khác có trang web và có tên trong danh mục đăng ký doanh nghiệp của Trung Quốc, tuy nhiên khi Reuters tìm đến các địa chỉ này thì là địa chỉ ma, chẳng hạn như Công ty công nghệ sinh học Hồ Bắc Amarvel ở Vũ Hán.

Bất kỳ ai có hộp thư, kết nối Internet và tiền kỹ thuật số để thanh toán đều có thể mua tiền chất fentanyl. Người bán sẽ gửi tiền chất fentanyl dán nhãn giả là đồ dùng hay mỹ phẩm qua đường hàng không đến Mexico và Mỹ.

Tháng 7-2023, một nữ nhân viên bán hàng tên Jenny tự xưng ở Trung Quốc đã trả lời bằng tiếng Tây Ban Nha trên nền tảng tin nhắn Telegram: "Chúng tôi có thể chuyển hàng an toàn tới Mexico. Không ai biết chúng tôi vận chuyển cái gì".

Tháng 10 năm đó, một hộp bìa cứng nhỏ cỡ nửa ổ bánh mì ghi nhãn là bộ chuyển đổi điện áp được giao tới Mexico City cho các phóng viên Reuters. Bên trong không phải là bộ chuyển đổi mà là túi nhôm Mylar đựng lọ nhựa 1kg bột màu nhạt 1-boc-4-piperidone.

Số bột đó đủ để sản xuất 750.000 viên fentanyl đến mức gây tử vong. Món hàng trị giá 440 USD được thanh toán bằng tiền bitcoin bao gồm chi phí vận chuyển hàng không.

Từ tháng 8-2023 đến tháng 5-2024, các phóng viên Reuters đã đặt mua 16 loại tiền chất fentanyl. Hai nhà cung cấp không giao hàng. Họ nhận được 12 gói tiền chất nặng 6,6kg được chuyển tới Mexico và Mỹ. Hai gói còn lại là hàng giả gồm đường và thuốc gây tê cục bộ lidocaine.

Các gói hàng được dán nhãn giả ghi là núm cửa, phụ kiện tóc. Hai gói hàng đựng trong túi thức ăn cho mèo. Trong tám nhà cung cấp giao tiền chất fentanyl chính hãng có bảy nhà cung cấp có địa chỉ ở Trung Quốc.

Ngoài ra, các phóng viên Reuters còn đặt mua một máy ép thuốc, hai khuôn kim loại và chất kết dính từ nhà cung cấp Trung Quốc Besttabletpress.com để sản xuất fentanyl dạng viên màu xanh nhạt có đóng dấu chữ M một mặt và số 30 ở mặt còn lại.

Trong bài đăng vào tháng 6-2023, trang của nhà cung cấp này còn giải thích cách sản xuất thuốc viên M30 bằng khuôn ép thủ công như thế nào.

Các phóng viên Reuters đã thử dùng máy ép làm ra thuốc viên fentanyl giống y thuốc giảm đau kê đơn Oxycodone ở Mỹ - Ảnh: Reuters

Các chiêu tránh né mua bán tiền chất fentanyl

Trong những năm gần đây, các cơ quan quản lý của Mỹ và quốc tế đã áp dụng nhiều biện pháp hạn chế tiền chất để ngăn ngừa sản xuất fentanyl bất hợp pháp.

Điều khó khăn đối với các cơ quan quản lý là tiền chất fentanyl vẫn được sử dụng trong các ngành công nghiệp hợp pháp, từ nước hoa, dược phẩm cho tới cao su và thuốc nhuộm. Nếu hạn chế tất cả các loại hóa chất này, thương mại toàn cầu sẽ bị đảo lộn.

Ví dụ piperidine là nhóm hóa chất thiết yếu để sản xuất fentanyl nhưng cũng được sử dụng để sản xuất nhiều sản phẩm thông thường như thuốc trừ sâu và nước hoa.

Ông Christopher Landberg ở Cơ quan Phòng chống ma túy và thực thi pháp luật quốc tế (INL) thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ nhận xét chuỗi cung ứng bây giờ "khó theo dõi hơn, khó săn lùng hơn" trong khi "fentanyl đã gây chết người hơn rất nhiều".

Nói chung các nhà cung cấp tiền chất fentanyl không khó để lòn lách quy định vì có tới hàng trăm loại hóa chất khác nhau có thể được sử dụng để sản xuất fentanyl.

Nhiều người bán ngừng cung cấp các tiền chất "trực tiếp", tức các hóa chất dễ tổng hợp thành fentanyl nhất vì có thể bị kiểm soát chặt chẽ nhất. Thay vào đó họ bán các chất được sử dụng để làm ra tiền chất "trực tiếp". Các chất này chỉ cần vài bước bổ sung nhỏ nữa là tạo ra tiền chất fentanyl.

Một mánh khóe nữa là thay đổi cấu trúc hóa học của tiền chất để lách luật. Tiền chất đã qua công đoạn thay đổi cấu trúc hóa học có thể được sử dụng để sản xuất fentanyl hoặc chất tương tự thông thường mạnh bằng hoặc hơn cả fentanyl.

Cơ quan Phòng chống ma túy và tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) đánh giá các nhà hóa học có khả năng tổng hợp hàng ngàn dược chất tương tự như fentanyl. Họ né tránh luật pháp bằng cách bán dược chất có vẻ hợp pháp cho đến khi dược chất bị được đưa vào danh sách các chất gây nghiện được kiểm soát quốc tế.

Bác sĩ y khoa Rahul Gupta - giám đốc Văn phòng Chính sách kiểm soát ma túy quốc gia (ONDCP) trực thuộc Nhà Trắng - đã so sánh công tác kiểm soát tiền chất fentanyl giống như "trò đập chuột". Khi nhà cầm quyền hạn chế một loại hóa chất này, các nhà cung cấp và dân buôn lậu lại chuyển sang loại hóa chất khác.

Ví dụ cách đây ba năm, số lượng lớn các tiền chất mới như boc-4-piperidone, 2-phenethyl bromide và para-fluorofentanyl đã xuất hiện trên thị trường, Liên hợp quốc phải nhanh chóng đưa chúng vào danh sách các chất gây nghiện cần được quốc tế kiểm soát. Vào tháng 8-2024, Trung Quốc cũng làm như vậy.

Trung Quốc cũng đã quyết liệt thực hiện nhiều biện pháp để ngăn chặn các tiền chất bất hợp pháp. Năm 2019, họ đã đưa fentanyl và các chất tương tự vào diện kiểm soát quốc gia.

Trong năm 2023, Trung Quốc đã cảnh báo các nhà xuất khẩu hóa chất không vi phạm luật ma túy của nước ngoài. Chỉ riêng năm này Trung Quốc đã đóng cửa 173 phòng thí nghiệm bất hợp pháp.

Các phóng viên Reuters đã mua được 12 loại hóa chất dùng để sản xuất fentanyl, các phụ gia dùng để xử lý tiền chất và các thiết bị cần thiết để sản xuất fentanyl dạng viên.

Tổng chi phí cho các hóa chất và thiết bị là 3.607,18 USD. Các tiền chất chính đủ làm ra bột fentanyl để sản xuất ít nhất 3 triệu viên fentanyl với giá thị trường lên tới 3 triệu USD.

Sau khi điều tra được cách thức mua bán tiền chất fentanyl, họ đã tiêu hủy toàn bộ hóa chất và vật liệu đã mua.

---------------------------

Da Ying Sze lấy công ty may mặc của mình làm bình phong rửa tiền cho bọn buôn fentanyl. Bọn buôn ma túy đã dùng nhiều cách rửa tiền thu được từ fentanyl với mức độ tinh vi khác nhau.

Kỳ tới: Hô biến đồng tiền chết chóc fentanyl thành tiền sạch

Hoàng Duy Long / Theo: TTO

XUÂN - XUÂN DIỆU

Xuân

Lá bàng non ngon lành như ăn được.

Trời tạnh mà lá mới ướt như mưa.

Nhựa bàng đỏ còn thắm đầu lá biếc;

Gió rào rào tốc áo lá còn thưa.

Một dẫy cây bàng tuổi còn trẻ lắm

Biết gió đùa nên cây lại đùa hơn.

Những chồi nhọn vui tươi châm khoảng thắm,

Cành lao xao chuyền ánh lá xanh rờn.

Tôi đi giữa buổi đầu ngày, đi giữa

Buổi đầu xuân - đi giữa buổi đầu tiên

Như sáng nay cuộc đời vừa mới mở.

Và ban đầu cây với gió cười duyên.

Xuân Diệu (3-1955)

Sơ lược tiểu sử tác giả:

Xuân Diệu (2/2/1916 - 18/12/1985) tên thật là Ngô Xuân Diệu, còn có bút danh Trảo Nha, quê tại làng Trảo Nha, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, nhưng sinh tại quê mẹ ở xã Hoà Phước, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định, nơi cha ông là Ngô Xuân Thọ vào dạy học và kết duyên với mẹ là Nguyễn Thị Hiệp. Ông sống ở Tuy Phước đến năm 11 tuổi (1927) thì xuống học ở Quy Nhơn. Năm 1936-1937, ông học và tốt nghiệp tú tài ở Huế. Năm 1937, Xuân Diệu sau ra Hà Nội học trường Luật và viết báo, trong thời gian 1938-1940 ông là thành viên nhóm Tự lực văn đoàn, và cùng Huy Cận ở gác 40 Hàng Than.

Năm 1940, ông vào Mỹ Tho làm tham tá thương chánh. Năm 1942, ông quay lại Hà Nội làm nghề viết văn. Năm 1944, ông tham gia Việt Minh rồi tham gia kháng chiến, di tản lên chiến khu Việt Bắc, hoạt động văn nghệ cách mạng. Sau hoà bình, ông về sống và làm việc tại Hà Nội đến khi mất.

Nguồn: Thi Viện