Sunday, July 19, 2026

ĐÂY LÀ VỊ HOÀNG ĐẾ DUY NHẤT TRONG LỊCH SỬ TRUNG QUỐC "ƯỚP XÁC" SAU KHI QUA ĐỜI

Khác với các hoàng đế Ai Cập, các hoàng đế Trung Quốc thời cổ đại sau khi băng hà, họ thường giữ thân thể trọn vẹn để chôn cất. Tuy nhiên, chuyện gì cũng có ngoại lệ, Trung Quốc cũng có một vị hoàng đế duy nhất trong lịch sử lưu giữ thi thể bằng cách ướp xác.

Hoàng đế duy nhất ỏ Trung Quốc ướp xác (ảnh: VDH tổng hợp).

Người Trung Quốc cổ đại rất coi trọng “người chết”, họ cho rằng cái chết cũng quan trọng như sự sống. Vào thời điểm đó, hỏa táng chỉ được thực hiện bởi một số người nhất định, và 99% trong số họ là chôn cất. Để người chết được yên nghỉ, người ta sẽ chôn theo một số vật dụng cùng với họ. Ngoại trừ những hiện vật đặc thù, hầu hết đồ tùy táng đều là những thứ mà người quá cố đã từng sử dụng và yêu thích khi còn sống.

Vì tin vào thuyết luân hồi và cho rằng con người có linh hồn nên người phương Đông cổ đại rất chú trọng đến việc chôn cất hết cả râu và tóc. Nếu thi thể không hoàn chỉnh hoặc bị tổn thương thì được coi là điềm không lành.

Người Trung Quốc thường chôn người tử tế trong lăng mộ kín đáo (ảnh: Tourtrungquoc).

Tuy nhiên, trong lịch sử Trung Quốc, có một hoàng đế sau khi chết, thi thể của ông được biến thành xác ướp muối. Đó là Hoàng đế Liêu Thái Tông Gia Luật Đức Quang.
 
Liêu Thái Tông và tham vọng cai trị Trung Nguyên

Nhà Liêu kể từ khi thành lập đã nhòm ngó Trung Nguyên và đối thủ mạnh nhất mà họ phải đối mặt là nhà Hậu Đường. Nhưng cả Lý Tồn Húc và Lý Tự Nguyên cũng đều không thể lợi dụng nhà Liêu.

Về sau, quân đội của nhà Đường mặc đồ đen, được gọi là Nha Quân (quân đội quạ đen). Họ chiến đấu vô dùng dũng mãnh nên nước Liêu chỉ có thể chờ đợi thời cơ để hành động. 

Phần màu hồng chỉ nước Liêu thời cổ đại (ảnh: Wikipedia).

Sau khi Lý Tùng Kha lên ngôi (người đời sau gọi ông là Hậu Đường Mạt Đế), người không phục là tiết độ sứ Thạch Kính Đường đã nổi dậy chống lại. Nhà Đường sau đã điều quân đến bao vây quận Thái Nguyên. Thạch Kính Đường buộc phải đầu hàng, nhờ cậy sự giúp đỡ của nước Liêu.

Liêu Thái Tông Gia Luật Đức Quang đã chờ đợi điều này 10 năm. Ông ta đích thân dẫn quân xuống phía nam để dỡ bỏ vòng vây Thái Nguyên, giúp Thạch Kính Đường tiêu diệt nhà Hậu Đường. Sau khi chiến thắng, Thạch Kính Đường xưng đế, thành lập triều đại Hậu Tấn.

Nhà Hậu Tấn cắt đất của người Hán cho người Liêu

Thạch Kính Đường tôn Gia Luật Đức Quang là “nghĩa phụ” và nhượng lại 16 quận Yên Vân cho Liêu Thái Tông. Gia Luật Đức Quang không chỉ nhận được một lượng lớn vàng bạc châu báu, mà còn thu được 16 quận trọng yếu, mở rộng lãnh giới, bành chướng thế lực, chuẩn bị cai trị Trung Nguyên. 

Thạch Kính Đường dâng Liêu Thái Tông 16 quận (ảnh: Soundofhope).

Tuy nhiên, sau khi Thạch Kính Đường qua đời, con nuôi của ông là Thạch Trọng Quý kế vị ngai vàng. Thái độ của Hậu Tấn Xuất Đế Thạch Trọng Quý đối với nước Liêu đã thay đổi. Ông từ chối làm chư hầu của nhà Liêu.

Gia Luật Đức Quang vô cùng tức giận, ông cử quân xuống phía nam chính phạt. Mặc dù Thạch Trọng Quý đã nhiều lần đẩy lùi quân Liêu, nhưng những người lính tiền tuyến thì sợ hãi. Bởi vậy, Gia Luật Đức Quang đã đích thân dẫn quân vào Biện Lương kinh đô của nhà Hậu Tấn.

Ông tổ chức một buổi lễ trọng đại, đổi tên nước Đại Thái Khiết thành Thái Liêu, đổi nhà Nguyên thành nhà Đại Đồng và nuôi tham vọng lớn thống trị Trung Nguyên. Các tiết độ sứ từ khắp đất nước lần lượt đào thoát, và nhà Liêu đã đạt đến thời kỳ hoàng kim vào thời điểm này.

Tuy nhiên, để cai trị người Hán ở Yên Vân, Liêu Thái Tông đã lựa chọn phương thức “nhân tục nhi trị”. Tức là tiến hành phân biệt cai trị giữa người Liêu và người Hán. Tất cả những chức vụ quan trọng ông ta đều giao cho người Liêu. Điều này khiến quan và dân người Hán rất bất mãn. Hết người này đến người khác nổi dậy chống lại chính sách cai trị của nước Liêu Thái Tông.

Liêu Thái Tông rời khỏi Trung Nguyên

Lúc này tiết độ sứ Hà Đông là Lưu Trí Viễn (là bộ tướng thân cận của Thạch Kính Đường thời ông ta còn là tiết độ sứ) tự xưng đế ở Tấn Dương, thành lập nhà Hậu Hán, và ông được các nơi ủng hộ. Chỉ ba tháng sau khi Gia Luật Đức Quang tiến vào Đông Kinh Biện Lương, ông buộc phải dẫn quân ra khỏi Trung Nguyên.

Hoàng đế nước Liêu rời Trung Nguyên (ảnh: Soundofhope).

Trên đường về nước không may Gia Luật Đức Quang mắc bệnh sốt cao. Thái hậu Thuật Luật Bình nghe tin con trai mắc bệnh hiểm nghèo thì nghi ngờ nên đã ra lệnh cho quân hộ tống: “Sống phải thấy người, chết phải thấy xác.”

Tuy nhiên, Gia Luật Đức Quang đã qua đời vào tháng 5. Vì thời tiết quá nóng nên rất khó để bảo quản thi thể. Nhưng vị đại thần hộ tống ông sợ Thái hậu trừng phạt, nên ông ta đã sai đầu bếp dùng phương pháp kho thịt bò và thịt cừu của dân du mục để ướp xác hoàng đế.

Họ mổ bụng Gia Luật Đức Quang, bỏ phần nội tạng, và cho phần còn lại vào thùng ướp với muối, mang về phương bắc. Người Hán chế giễu họ là “đế ba”, có nghĩa là “thịt hoàng đế xông khói” hay “thịt ướp hoàng đế”. Đến tận tháng 10 năm đó thi thể của ông mới về đến kinh thành nước Liêu và được an táng tại Hoài Lăng.

Vì lý do đó, Liêu Thái Tổ Gia Luật Đức Quang trở thành là vị hoàng đế đầu tiên và cũng là duy nhất ở Trung Quốc xử lý thi thể theo cách ướp xác.

Minh Nguyệt biên dịch
Nguồn:Soundofhope

XÌ GÀ CUBA: BIỂU TƯỢNG CỦA SỰ SANG TRỌNG VÀ TINH TẾ

Xì gà Cuba có nguồn gốc từ châu Mỹ, được du nhập vào Cuba vào thế kỷ 16 bởi những nhà thám hiểm Tây Ban Nha. Thời gian đầu, xì gà Cuba chủ yếu được sản xuất thủ công bởi những nông dân nghèo. Tuy nhiên, với sự phát triển của công nghệ, xì gà Cuba ngày càng được sản xuất công nghiệp hóa và trở thành một mặt hàng xuất khẩu chủ lực của đất nước này.


Cuba được biết đến là một đất nước xinh đẹp với những bãi biển cát trắng, làn nước trong xanh và những di tích lịch sử lâu đời. Tuy nhiên, ngoài những điều đó, Cuba còn là quê hương của những điếu xì gà thơm ngon, hảo hạng. Xì gà Cuba đã trở thành một biểu tượng của đất nước này, là niềm tự hào của người dân Cuba và là món quà lưu niệm được nhiều du khách yêu thích.

Lịch sử hình thành và phát triển của xì gà Cuba:

Xì gà có nguồn gốc từ châu Mỹ, được du nhập vào Cuba vào thế kỷ 16 bởi những nhà thám hiểm Tây Ban Nha. Thời gian đầu, xì gà Cuba chủ yếu được sản xuất thủ công bởi những nông dân nghèo. Tuy nhiên, với sự phát triển của công nghệ, xì gà Cuba ngày càng được sản xuất công nghiệp hóa và trở thành một mặt hàng xuất khẩu chủ lực của đất nước này.

Vào thế kỷ 19, xì gà Cuba bắt đầu được xuất khẩu sang châu Âu và trở nên phổ biến ở các nước phương Tây. Xì gà Cuba được đánh giá là có hương vị thơm ngon, độc đáo, khác biệt so với các loại xì gà khác trên thế giới. Chính vì vậy, xì gà Cuba đã nhanh chóng trở thành một mặt hàng xa xỉ, được yêu thích bởi giới thượng lưu.


Những loại xì gà Cuba nổi tiếng:

Xì gà Cuba được phân loại theo kích thước, hình dạng và loại lá được sử dụng. Dưới đây là một số loại xì gà Cuba nổi tiếng nhất:
  • Cohiba: Đây là loại xì gà cao cấp nhất của Cuba, được sản xuất bởi nhà máy Habanos S.A.Cohiba được đặt theo tên của một loại cây thuốc lá bản địa của Cuba. Xì gà Cohiba có kích thước trung bình, với hình dạng tròn và đầu tròn. Cohiba được làm từ những lá thuốc lá thượng hạng, có hương vị thơm ngon, đậm đà và phức tạp với các nốt hương của gỗ, da, gia vị và trái cây. Được ra mắt vào năm 1966, ban đầu chỉ dành cho giới lãnh đạo cao cấp của Cuba. Tuy nhiên, hiện nay, Cohiba đã trở nên phổ biến trên toàn thế giới và được coi là một trong những loại xì gà đắt nhất thế giới.


  • Montecristo: Đây là loại xì gà phổ biến nhất của Cuba, được sản xuất từ năm 1935. Montecristo được đặt theo tên của nhân vật chính trong tiểu thuyết “The Count of Monte Cristo” của Alexandre Dumas. Xì gà Montecristo có kích thước trung bình, với hình dạng tròn và đầu tròn. Được coi là một trong những loại xì gà dễ hút nhất của Cuba. Chúng có hương vị đậm đà nhưng không quá mạnh, với các nốt hương của gỗ, da, gia vị và trái cây. Montecristo là một lựa chọn tuyệt vời cho những người mới bắt đầu thưởng thức xì gà hoặc những người tìm kiếm một loại xì gà đậm đà nhưng dễ hút.


  • Romeo y Julieta: Đây là loại xì gà có hương vị nhẹ nhàng, dễ chịu, được sản xuất từ năm 1875. Romeo y Julieta được đặt theo tên của vở bi kịch nổi tiếng của William Shakespeare. Xì gà Romeo y Julieta có kích thước trung bình, với hình dạng tròn và đầu tròn. Chúng có hương vị nhẹ nhàng, dễ chịu, với các nốt hương của gỗ, gia vị và trái cây mang lại vị ngọt nhẹ nhàng và khói mịn. Romeo y Julieta là một lựa chọn tuyệt vời cho những người mới bắt đầu thưởng thức xì gà hoặc những người tìm kiếm một loại xì gà nhẹ nhàng và dễ hút.


  • H. Upmann: Đây là loại xì gà có hương vị đậm đà, phức tạp, được sản xuất từ năm 1844. H. Upmann rất phù hợp với những người có kinh nghiệm thưởng thức xì gà. H. Upmann được đặt theo tên của người sáng lập thương hiệu, Herman Upmann. Xì gà H. Upmann có kích thước trung bình, với hình dạng tròn và đầu tròn.

  • Một số loại xì gà H. Upmann phổ biến bao gồm:

    - Petit Robusto (140mm x 50): một loại xì gà mạnh mẽ, với hương vị đậm đà của gỗ, da và gia vị

    - Petit Coronas (129mm x 42): một loại xì gà nhẹ nhàng, dễ hút, với hương vị cân bằng của gỗ, gia vị và trái cây

    - Magnum 46 (162mm x 46): một loại xì gà trung bình, với hương vị đậm đà của gỗ, da và gia vị


Tất cả các loại xì gà Cuba đều được làm từ những lá thuốc lá thượng hạng được trồng ở vùng Vuelta Abajo của Cuba. Vùng đất này được coi là nơi trồng thuốc lá tốt nhất thế giới, với khí hậu và thổ nhưỡng lý tưởng.

Cách thưởng thức xì gà Cuba đúng điệu:

  • Để thưởng thức xì gà Cuba đúng điệu, bạn cần lưu ý một số điều sau:Chọn loại xì gà phù hợp với sở thích của mình.

  • Chuẩn bị một chiếc bật lửa hoặc một chiếc bật lửa chuyên dụng để châm xì gà.

  • Cắt xì gà với độ dài phù hợp.

  • Thưởng thức xì gà ở nơi thoáng mát, tránh gió lùa.

  • Hút xì gà chậm rãi, tận hưởng hương vị thơm ngon của xì gà.


Cigar Cuba có tầm ảnh hưởng to lớn trên thế giới. Những người yêu cigar trên khắp hành tinh đều muốn trải nghiệm hương vị và chất lượng đặc biệt của cigar Cuba. Cigar Cuba cũng đã trở thành một biểu tượng của sự thượng lưu và sang trọng, được những người nổi tiếng và các nhà quản lý thành công ưa chuộng. Đồng thời, cigar Cuba còn đóng góp vào kinh tế của Cuba, thu hút du khách và tạo việc làm cho hàng ngàn người dân.

Cigar Cuba không chỉ là một sản phẩm hút thuốc mà còn là biểu tượng của Cuba với lịch sử lâu đời, sự hấp dẫn và tầm ảnh hưởng to lớn. Với kỹ thuật làm thủ công tinh xảo và chất lượng đỉnh cao, cigar Cuba đã chinh phục trái tim của nhiều người yêu cigar trên toàn thế giới. Hãy thưởng thức một cây cigar Cuba và khám phá sự độc đáo và thú vị của biểu tượng này.

Theo: vietviettourism

LỜI TÌNH BUỒN - CHU TRẦM NGUYÊN MINH


Lời tình buồn

Anh đi rồi còn ai vuốt tóc
Lời tình thơm sách vở học trò
Đêm xuống rồi em buồn không hở?
Trời sa mù tầm tay với âu lo

Anh đi rồi còn ai đưa đón
Áo em bay khuất mất thiên đường
Tuổi hai mươi trong vòng tay chờ đợi
Ngôn ngữ nào anh nói hết yêu thương

Anh đi rồi còn ai chiêm ngưỡng
Cổ em cao tay mười ngón thiên thần
Tóc em xanh trùng dương sóng lượn
Anh chợt buồn đứng ngóng bâng khuâng

Anh đi rồi còn ai tình tự
Đêm đầy trời ru tiếng nhớ bơ vơ
Phúc yêu em dấu lần quá khứ
Nụ hôn đầu rụng xuống hư vô.

Chu Trầm Nguyên Minh

Bài thơ này đã được nhạc sĩ Vũ Thành An phổ nhạc thành bài hát cùng tên.


Sơ lược tiểu sử tác giả:

Chu Trầm Nguyên Minh (1943 - 19/2/2014) tên thật là Phạm Minh Tâm, nguyên quán ở Phổ Cường, Đức Phổ, Quảng Ngãi, sinh tại làng Phú Bình, Hàm Liêm, Hàm Thuận, Bình Thuận (ngoại ô Phan Thiết). Gia đình ông có sáu anh chị em, nhà thơ là con thứ năm. Cha ông là cán bộ Việt Minh, chết trong kháng chiến chống Pháp. Mẹ lâm bệnh qua đời khi chị em nhà thơ đang theo học ở trường Trung Bình tại chiến khu Lê Hồng Phong. Trước 1975 ông là giáo sư Toán, rồi theo học khoá 25 trường sĩ quan Thủ Đức. Sau 1975 học tập cải tạo ở A38 rồi vào Sài Gòn, sống bằng nhiều nghề. Tháng 5-2012 phát hiện bị ung thư gan, mất ngày 19-2-2014 tại Sài Gòn.

Nguồn: Thi Viện



HOA THIÊN LÝ VÀ RAU BÍ LUỘC

Trong tập truyện ngắn Hoa thiên lý của Duyên Anh, tôi thích nhất truyện Con sáo của em tôi, bây giờ đọc lại vẫn thích. Hồi chín, mười tuổi, truyện ngắn này làm tôi rơi nước mắt.

Vũ Thế Thành


Nhưng Hoa thiên lý mới là truyện ngắn đầu tiên của Duyên Anh, viết năm 1960. Hai năm sau, ông tập hợp thêm nhiều truyện ngắn khác để xuất bản, mang tên tập truyện Hoa thiên lý. Tôi bắt đầu đọc Duyên Anh từ tập truyện này.

Chắc phải có lý do nào đó mà Hoa thiên lý mới được Duyên Anh chọn để làm tựa đề cho cả tập truyện đầu tay của ông.

Hồi đó, đọc Hoa thiên lý tôi thấy văn phong nhẹ nhàng, nhưng câu chuyện lại không để lại trong đầu tôi một chút ấn tượng nào. Cậu bé Duyên Anh không thích giàn thiên lý vì không phải là cây để leo trèo, không có trái để hái ăn. Nhưng mẹ ông yêu hoa thiên lý, ông miễn cưỡng yêu theo.

Mẹ ông tự tay trồng và chăm sóc giàn thiên lý. Bà trồng ở quê nhà khi còn con gái, theo chồng lên vùng rừng núi hoang vắng cũng trồng. Không chỉ trồng thiên lý để hái hoa nấu canh cua đồng cho các con ăn mà còn thủ thỉ kể chuyện cho con nghe dưới giàn hoa lý… Sau này, bà dạy Duyên Anh làm thơ, rồi kể chuyện đời của bà cũng ở dưới giàn hoa đó. Chuyện đời của một thiếu nữ nhà quê gá duyên cùng chàng trai ôm mộng hải hồ, chỉ biết ru con chờ chồng bên giàn hoa thiên lý.

Duyên Anh lớn lên cũng mộng hải hồ như cha. Mẹ ông đứng bên giàn hoa lý chờ chồng, và bây giờ chờ con. Xa nhà, đời bầm dập, ông mới bắt đầu biết yêu hoa thiên lý. Hồi ức của đứa con xa mẹ nhớ về giàn hoa thiên lý quê nhà được Duyên Anh thuật lại bằng giọng văn buồn buồn, phẳng như mặt nước.

Duyên Anh viết nhiều, viết dễ như hát nhạc vàng, chưa kể ông còn viết nhạc, làm thơ. Nhạc thì tôi chưa nghe, nhưng thơ Duyên Anh hay không kém gì truyện, lại có phần hay hơn vì cô đọng.

Các truyện dài về đời sống giang hồ, du đãng nơi phố thị của Duyên Anh như Điệu ru nước mắt, Vết thù trên lưng ngựa hoang, Ảo vọng tuổi trẻ… đã một thời lôi cuốn, tôi đọc mê mệt. Sau này, tôi không thích nữa, dù không phủ nhận những tác phẩm đó đầy tính hiện thực, vẽ ra được bức tranh của xã hội miền Nam một thời, nhưng hơi cường điệu và xen lẫn cả chút mộng mơ phi hiện thực quá mức.

Nhưng truyện tuổi thơ của Duyên Anh thì không thể chê được. Tôi đọc không sót quyển nào. Những Thằng Vũ, Bồn Lừa, Chương Còm, Dzũng Đa Kao, thằng Côn, con Thúy… Lại còn món bánh đa riêu cua ở làng quê Thái Bình của ông mà tôi không nhớ trong truyện nào đó, Duyên Anh đã tả. Đọc phát thèm, phải tìm ăn cho bằng được. Sài Gòn làm gì có bánh đa cua, chỉ có bún riêu cua, hoặc canh bún riêu! Mãi tới năm 2000, ra Hải Phòng, tôi mới được nếm mùi bánh đa riêu cua ở quán vỉa hè, đối diện với công viên gì đó (quên tên). Thấy lạ, và ngon, nhưng vẫn chưa nguôi được bánh đa riêu cua Thái Bình của Duyên Anh, mà tôi nghĩ chắc phải ngon hơn, ông tả nghe mê quá mà… Hơn nửa thế kỷ sau, dù vẫn chưa được nếm mùi bánh đa cua Thái Bình, người đọc như tôi vẫn còn thèm trong ký ức, thì đủ hiểu Duyên Anh có tài mô tả ẩm thực thế nào.


Tôi chưa thấy hoa thiên lý, không hình dung được giàn hoa đó ra sao, nhưng hễ ai nói tới hoa thiên lý, tôi lại nhớ tới giàn bí xanh. Mẹ tôi thích ăn rau bí luộc chấm nước mắm, ăn năm này tháng nọ không chán. Tôi không thích rau bí, xác xơ có gì đáng ngon để ăn đâu, nhưng thỉnh thoảng tôi vẫn mua chai nước mắm ngon làm quà cho mẹ tôi. Bà thích lắm. Món ăn trân quý của bà già nhà quê nơi phố thị là thế. Cả đời là thế…

Duyên Anh nhớ mẹ, viết truyện ngắn đầu tay Hoa thiên lý trong cảnh bần hàn, dưới chân cầu Tân Thuận. Mẹ tôi mất đầu năm 2011. Mùa Vu Lan năm đó, tôi ngồi bệt dưới đất viết bài Những thằng già nhớ mẹ trên chiếc bàn nhỏ ở Đà Lạt. Nước mắt trên bàn phím! Đó là tùy bút đầu tiên trong đời tôi.

Ở tuổi xế chiều đọc lại Hoa thiên lý, tôi thấm từng câu từng chữ. Tôi bắt đầu biết yêu rau bí luộc. Tôi trồng giàn bí ở sân thượng. Tôi biết nhận ra, rau bí luộc chấm nước mắm rất ngon. Cái ngon từ ký ức muộn màng.

Vũ Thế Thành (trích “Những thằng già nhớ Mẹ”, tái bản 2022)

Saturday, July 18, 2026

ĐỒNG TIỀN ĐẪM MÁU TỪ MA TÚY MỸ LATIN - KỲ CUỐI: CUỘC CHIẾN MÁU LỬA VỚI BĂNG ĐẢNG MA TÚY

Hình ảnh những toán vài chục cảnh sát mặc áo giáp, bịt kín mặt, cầm tiểu liên ập vào vây bắt gọn các băng đảng buôn bán ma túy đã lùi vào lịch sử.

Các binh sĩ Mexico ngày nay phải sử dụng cả súng gây nhiễu UAV trong chiến dịch truy quét ma túy - Ảnh: El País

Hiện nay chỉ riêng lực lượng cảnh sát ở hầu hết quốc gia Mỹ Latin không đủ khả năng chặt đứt các vòi bạch tuộc tội phạm gieo rắc cái chết đen mà cần phải hiệp đồng quân đội.

Đòn thù đẫm máu

Sự thật, cuộc chiến máu lửa giữa cảnh sát, quân đội với các băng đảng ma túy ở Mỹ Latin đang được tiến hành ở quy mô chiến dịch lớn với đầy đủ binh chủng đặc nhiệm, không quân, hải quân, thiết giáp, đặc biệt là phải sử dụng công nghệ hiện đại như máy bay không người lái, vệ tinh và cần phải hiệp đồng tình báo liên quốc gia.

Tháng 2-2026, chiến dịch đặc biệt của quân đội Mexico vây bắt tên trùm El Mencho (tên đầy đủ Rubén Nemesio Oseguera Cervantes), thủ lĩnh băng đảng ma túy Jalisco New Generation Cartel (CJNG) khét tiếng nhất nhì Mexico đã làm rúng động dư luận.

Thứ nhất, bởi cách đây đúng 11 năm, một cuộc vây bắt tên trùm này đã bị thất bại, thậm chí trực thăng quân đội Mexico còn bị bọn chúng sử dụng rocket vác vai bắn hạ. Thứ hai là hành tung của El Mencho vô cùng bí mật.

Hắn hầu như không bao giờ ở đâu yên một chỗ quá một đêm, xung quanh hắn luôn có ít nhất ba lớp bảo vệ với hỏa lực mạnh của quân đội như xe bọc thép, súng máy, súng bắn tỉa, hỏa tiễn vác vai có thể bắn hạ máy bay trực thăng và xe thiết giáp.

Đặc biệt, nhiều kẻ bảo vệ hắn là cựu quân nhân, cảnh sát có kỹ năng chiến đấu ở cấp độ quân đội lẫn kinh nghiệm đối phó với chính quyền. Ngoài ra, tên trùm El Mencho còn có một lực lượng bảo vệ đặc biệt từ xa là những người dân đã bị hắn mua chuộc bằng tiền bạc.

Trong khi hắn cực kỳ tàn bạo đến kinh hoàng với đối thủ cạnh tranh và các quân nhân, cảnh sát dám đối đầu với mình, thì hắn lại như "hiền nhân" với không ít người dân theo mình vì lợi ích.

Theo tờ El País, suốt nhiều năm Chính phủ Mỹ lẫn Mexico đã treo thưởng số tiền cao ngất ngưởng để bắt El Mencho. Trong đó Chính phủ Mỹ ra giá đến 15 triệu đô la, Chính phủ Mexico cũng công bố mức thưởng 1,6 triệu đô la. Đây là mức thưởng ngang bằng, thậm chí hơn cả nhiều "bố già" ma túy khét tiếng nhất ở khu vực Mỹ Latin.

Ngày 22-2-2026, từ tin tình báo Mỹ cung cấp lẫn các dữ liệu theo dõi trong nước, Bộ Quốc phòng Mexico quyết định đột kích Tapalpa, thị trấn miền núi vùng Jalisco, nơi ẩn náu và gặp bạn gái của tên trùm El Mencho. Đây là chiến dịch cấp độ quân đội lớn.

Ngoài lực lượng binh sĩ đặc nhiệm Mexico và lực lượng phản ứng nhanh đặc biệt của vệ binh quốc gia còn có cả thiết giáp và không quân tham gia. Binh lính đã tấn công khu nhà tên trùm ma túy ẩn náu và truy đuổi, bắn gục hắn cùng các vệ sĩ đang bỏ chạy lên núi.

El Mencho chết trên trực thăng cứu thương, kết thúc hành trình truy bắt và chống trả đẫm máu suốt nhiều năm. Ngay hiện trường cuộc đột kích cuối cùng này, quân đội Mexico đã thu giữ cả các hỏa tiễn vác vai, may là không có xe thiết giáp hay máy bay nào bị bắn hạ như chiến dịch thất bại năm 2015.

Tuy tên trùm cao nhất đã chết nhưng sự trả thù của băng đảng CJNG vẫn bùng nổ khủng khiếp. Theo El País, băng đảng khét tiếng này đã lập tức thiết lập hơn 250 chốt chặn trên 20 bang ngay hôm 22-2 nhằm làm tê liệt hoạt động dân sự, đặc biệt cản trở việc di chuyển trấn áp của quân đội, cảnh sát.

Chúng giao tranh trực diện với quân đội, đốt xe cộ, cơ sở kinh doanh khắp một nửa đất nước. Chính quyền nhiều bang không dám cho trẻ em đến trường, trong khi người lớn cũng không dám ra đường đi làm.

Tình hình nghiêm trọng đến mức Đại sứ quán Mỹ phải khẩn cấp kêu gọi công dân mình tìm nơi trú ẩn tại chỗ. Thống kê sơ bộ chỉ vài ngày sau khi tên trùm El Mencho bị tiêu diệt, hàng chục binh lính, cảnh sát và người dân vô tội đã bị giết vì đòn thù của tay chân hắn ở Mexico...

Trùm ma túy khét tiếng Escobar bị quân đội Colombia bắn hạ năm 1993 nhưng cuộc chiến chống ma túy ở quốc gia này vẫn nóng bỏng dai dẳng - Ảnh: Cipollini

Cuộc chiến chưa có hồi kết

Ngoài cuộc tấn công chấn động mới nhất vào băng đảng ma túy CJNG khét tiếng này, rất nhiều cuộc chiến giữa các chính quyền Mỹ Latin với băng đảng ma túy đều ở cấp độ chiến dịch quân sự đẫm máu.

Theo nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu và giảng dạy kinh tế (CIDE) Mexico, hiện có ít nhất 150 băng nhóm tội phạm liên quan ma túy có tổ chức đang tồn tại ở quốc gia này. Đây là con số khiến công cuộc chống tội phạm ma túy của chính quyền phải xem lại khi nó tăng mạnh so với năm 2006, thời điểm băng đảng ma túy còn ít hơn hẳn.

Hình thức băng đảng ở tội phạm ma túy ở Mỹ Latin đã tiến đến quy mô tập đoàn, phân chia địa bàn, công việc và doanh thu rất chuyên nghiệp. Nếu như trước đây mỗi băng cát cứ một địa bàn vài bang thì hiện nay lan rộng ra cả nước và tỏa vòi bạch tuộc chết chóc ra cả nước ngoài.

Mức độ đòn trả thù của chúng trước nỗ lực trấn áp của chính quyền cũng chuyên nghiệp hơn, tàn bạo hơn và mở rộng hơn. Cái thời những sát thủ bịt mặt phóng xe máy hay ngồi trong xe hơi bí mật xả đạn vào cảnh sát đã lùi vào quá khứ. Đòn trả thù cho thủ lĩnh El Mencho của băng đảng CJNG đã đến cấp độ tác chiến quân đội với hỏa lực vũ khí và lan rộng địa bàn.

Sở dĩ chúng có thể làm được như vậy là do buôn lậu vũ khí quân dụng hiện nay quá dễ dàng, trong khi không ít quân nhân, cảnh sát được huấn luyện bài bản đã "đổi màu" đầu quân tác chiến cho chúng.

Đặc biệt nhiều ông trùm ma túy không ngại chi số tiền khổng lồ để mua chuộc thanh niên và thuê huấn luyện viên quân sự từng trải chiến trường để xây dựng cho chúng cả "lực lượng quân đội" riêng.

Nỗ lực chống tội phạm ma túy ở Mỹ Latin, mà đặc biệt là các quốc gia điểm nóng như Colombia, Mexico, Ecuador, Brazil... thực sự đang diễn biến như cuộc chiến đẫm máu chưa có hồi kết dù sức mạnh quân đội đã được điều động hàng chục năm qua vào cuộc chiến này.

Ngày 7-2-2022, Văn phòng Liên hợp quốc về chống ma túy và tội phạm (UNODC) đã công bố kế hoạch tăng cường các biện pháp xử lý tội phạm có tổ chức, tội phạm ma túy và nạn tham nhũng tại khu vực Mỹ Latin. Bà Ghada Waly, Giám đốc điều hành UNODC, khẳng định Mỹ Latin và Caribbean là khu vực đặc biệt trong nỗ lực giải quyết các tình trạng nóng bỏng này.

Đến ngày 22-2-2024 tại thủ đô La Paz của Bolivia, Liên minh châu Âu (EU) và Cộng đồng các quốc gia Mỹ Latin và Caribbean (CELAC) tiếp tục tổ chức phiên họp cấp cao thứ 24 trong Cơ chế hợp tác phòng chống ma túy. Gần đây Chính phủ Mỹ cũng đã tổ chức nhiều cuộc họp song phương, đa phương và triển khai hành động quyết liệt chống ma túy ở khu vực...

Rõ ràng cuộc chiến chống ma túy nóng bỏng ở Mỹ Latin đã cho thấy đây không chỉ là cuộc chiến của một nước nào đó mà rất cần sự phối hợp chặt chẽ liên quốc gia. Ngoài đòn đánh trực tiếp của sức mạnh quân đội, cảnh sát vào các ông trùm, hang ổ sản xuất, đường dây vận chuyển ma túy còn phải có giải pháp chống tham nhũng trong chính các lực lượng này.

Thực tế thời gian qua cho thấy chính những kẻ biến chất từ quân đội, cảnh sát, kể cả một số chính trị gia, đã tiếp thêm sức mạnh hiệu quả cho tội phạm ma túy.

Đặc biệt, nỗ lực phòng chống ma túy cũng chỉ có thể bền vững khi thực hiện đồng thời các giải pháp phát triển kinh tế cho người dân. Hầu hết thành viên các băng đảng ma túy ở khu vực đều xuất thân từ thanh niên thất nghiệp, nghèo khổ bị cuốn hút bởi đồng tiền bẩn của ma túy.

Hiện nay bước đầu tạm cho thấy một số khu vực ở Mỹ Latin như Colombia, người dân giảm trở thành tay chân cho các băng đảng chính là nhờ giải pháp phát triển kinh tế của chính quyền đã hiệu quả.

Nếu như ngày trước băng đảng ma túy chủ yếu trả thù nhắm vào các quan chức ra lệnh và các cảnh sát, quân nhân trực tiếp hành động chống tội phạm thì bây giờ chúng nhắm đồng loạt vào cả hạ tầng dân sự, các nền tảng kinh tế để gây sợ hãi và bất mãn trong dân.

Chúng tin rằng tình trạng này mất kiểm soát, chính quyền sẽ phải đắn đo, cân nhắc hơn khi mạnh tay trấn áp băng đảng, vì đòn thù của chúng ảnh hưởng đến sự an toàn và đời sống kinh tế của người dân, tức lá phiếu cử tri.

Thùy Chi / Tuoitre

NỬA ĐỜI SAU BÌNH AN MỚI LÀ NGƯỜI THẮNG CUỘC

Đời người không đo bằng số lần vấp ngã, mà bằng cách ta đứng dậy ở chặng cuối. Thắng được trận sau chót, mọi thua thiệt trước đó đều có nghĩa.


Có người phát tài sớm rồi lụi tàn trong tiếc nuối, có người chật vật gần hết đời để rồi an yên viên mãn lúc về già. Người xưa gọi đó là "đại khí vãn thành", những điều lớn lao thường đến muộn. Bởi vậy, điều đáng sợ nhất trong một kiếp người không phải là thua, mà là gục ngã đúng vào trận cuối cùng, khi lẽ ra ta đã có thể ung dung về đích. Hiểu được điều này, ta sẽ thôi sốt ruột với hơn thua trước mắt mà học cách sống cho một đoạn đường dài.

Người ta thường nhìn một đời người qua khúc giữa rực rỡ nhất của nó. Lúc thành đạt, lúc danh tiếng lên cao, lúc tiền bạc dư dả, lúc tên tuổi được nhắc đến trong những bữa tiệc đông người. Chúng ta quen mặc định rằng ai từng đứng trên đỉnh thì cả đời sẽ an nhàn, ai từng được ngưỡng mộ thì về sau cũng sung sướng. Nhưng nếu lặng lẽ quan sát những bậc cao niên quanh mình, ta sẽ nhận ra một sự thật khác hẳn.

Có những người từng giàu có một thời, từng là tâm điểm của bao ánh nhìn, vậy mà tuổi già lại sống trong cô quạnh, con cái xa cách, sức khỏe hao mòn, lòng đầy tiếc nuối về những điều đã đánh mất. Ngược lại, có những người cả đời chẳng mấy khi nổi bật, đi qua không biết bao nhiêu chật vật, nhưng đến cuối đời lại được vây quanh bởi sự yêu thương, sống thanh thản trong một mái nhà ấm áp. Điều này cho thấy đoạn cuối của một đời người mới là phần đáng để nhìn vào nhất. Người được kính trọng và sống an yên lúc về già không hẳn là người từng huy hoàng nhất, mà là người biết giữ mình cho đến phút sau chót. Hậu vận, vì thế, mới là thước đo thật của một kiếp người.

Hậu vận không phải số trời an bài, mà là quả ngọt của những gì ta gieo hôm nay

Nhiều người tin rằng hậu vận là chuyện trời định, sướng khổ về già đã được sắp đặt sẵn từ lúc sinh ra. Nhưng nhìn cho kỹ, hậu vận thật ra là tổng hòa của vô số lựa chọn nhỏ mà ta đưa ra mỗi ngày, lặng lẽ và đều đặn, qua hàng chục năm trời. Cách ta đối đãi với cha mẹ khi họ còn ở bên, cách ta giữ chữ tín trong từng lời hứa, cách ta tiêu tiền và dưỡng thân, cách ta gìn giữ những mối quan hệ tử tế thay vì đốt cháy chúng vì một phút nóng giận. Tất cả những điều tưởng như vụn vặt ấy âm thầm tích lại, để rồi nhiều năm sau trả về cho ta một tuổi già bình an hoặc một tuổi già chật vật.


Quy luật gieo gặt vốn không thiên vị ai. Người gieo sự nóng nảy rồi sẽ gặt cô đơn, vì những người thân yêu cứ lần lượt rời xa. Người gieo tham lam rồi sẽ gặt bất an, vì có bao nhiêu cũng thấy chưa đủ. Người gieo lừa dối rồi sẽ gặt ngờ vực, vì đến lúc cần thì chẳng ai còn tin. Ngược lại, người sống điềm đạm, biết đủ và biết buông, biết cho đi mà không tính toán thiệt hơn, thường có một đoạn cuối nhẹ nhõm đến lạ. Không phải vì họ may mắn hơn người, mà vì họ đã âm thầm vun đắp phúc phần suốt cả một đời.

Hiểu được điều này, ta sẽ bớt đi rất nhiều nỗi sốt ruột với những thắng thua trước mắt. Một lần bị đồng nghiệp giành mất cơ hội, một giai đoạn làm ăn sa sút, một mối quan hệ tan vỡ giữa đường, tất cả đều chỉ là những lát cắt nhỏ trong bức tranh lớn. Điều quyết định không nằm ở chỗ ta hơn ai trong một thời điểm, mà ở chỗ ta đã sống tử tế và bền bỉ đến đâu trên cả chặng đường dài. Người trồng cây ăn quả không nóng lòng vì cây chưa ra trái sau một mùa. Họ hiểu rằng có những thứ cần đủ thời gian mới chín, và phúc phần của một đời người cũng vậy.

Thua trăm trận để trưởng thành, thắng trận cuối để an yên

Không ai đi hết một đời mà chưa từng vấp ngã. Có người thất bại trong sự nghiệp đến mức trắng tay, có người tan vỡ trong tình cảm đến mức không còn tin vào ai, có người chịu mất mát lớn đến mức tưởng chừng cả thế giới sụp đổ. Những trận thua ấy đau đớn và thật, không ai có thể nói nhẹ tênh rằng chúng chẳng đáng gì. Nhưng nếu nhìn bằng một con mắt khác, chính những lần ngã đau nhất lại là thứ rèn nên bản lĩnh của ta. Mỗi lần thất bại là một lần ta hiểu thêm về giới hạn của bản thân, về lòng người nông sâu, về điều gì thật sự đáng để giữ lại và điều gì nên buông bỏ.

Người chưa từng thua thường mong manh hơn ta tưởng, bởi họ chưa có cơ hội học cách đứng dậy. Còn người đã đi qua nhiều giông bão lại có một sự vững vàng mà thuận lợi không bao giờ ban tặng được. Họ biết rằng sau cơn mưa trời sẽ sáng, biết rằng cảm giác đau đớn nào rồi cũng nguôi ngoai, biết rằng mình từng vượt qua những điều tồi tệ hơn thế. Chính vốn liếng ấy khiến họ điềm tĩnh hơn khi đối diện với khó khăn mới. Vậy nên thua không đáng sợ, miễn là sau mỗi lần thua, ta học được một điều gì đó và không đánh mất chính mình.


Điều cốt yếu là đừng để một trận thua kéo ta gục hẳn. "Trận cuối cùng" ở đây không phải khoảnh khắc ta rời khỏi thế gian, mà là thái độ ta chọn cho phần đời còn lại sau mỗi cú vấp. Thắng trận cuối nghĩa là dù đã mất mát bao nhiêu, ta vẫn đứng dậy được, vẫn giữ được sự lương thiện trong lòng, vẫn không vì cay đắng mà trở nên độc ác, không vì túng quẫn mà đánh đổi nhân cách để lấy chút lợi nhất thời. Có những người sau một biến cố lớn thì buông xuôi tất cả, để sự oán hận và bất mãn nuốt chửng những năm tháng còn lại. Nhưng cũng có những người, sau cùng một biến cố, lại lặng lẽ gom góp những gì còn sót để làm lại từ đầu, và chính từ đống tro tàn ấy mà họ dựng nên một đoạn đời đẹp đẽ hơn trước.

Bởi vậy, khi cuộc sống giáng cho bạn một trận thua, hãy xem đó là lời nhắc rằng hành trình vẫn chưa kết thúc, chứ không phải dấu chấm hết. Quan trọng không phải bạn đang ở đâu trên đường đua vào lúc này, mà là bạn còn đủ bình tĩnh và niềm tin để đi tiếp hay không. Người biết dưỡng sức cho chặng cuối, biết giữ lửa trong những ngày tăm tối nhất, sớm muộn cũng sẽ chạm tới ngày an yên mà họ xứng đáng được hưởng.

Đời người suy cho cùng là một ván cờ dài. Thắng vài nước đi đầu không nói lên điều gì chắc chắn, mà thua vài nước ở giữa cũng chưa hề định đoạt kết cục. Có những ván cờ tưởng đã thua đến nơi vẫn lật ngược thế trận vào phút chót, chỉ cần người chơi không bỏ cuộc giữa chừng. Chỉ cần bạn còn ngồi lại bên bàn cờ, còn giữ được sự tỉnh táo, sự kiên nhẫn và một tấm lòng lương thiện, thì trận cuối cùng vẫn luôn rộng cửa cho bạn. Và một khi thắng được nó, mọi gian nan trước đó đều không còn là vết thương nữa, mà hóa thành nền móng cho một cái kết trọn vẹn.

Cho nên, đừng quá vui khi thắng sớm, cũng đừng quá buồn khi thua giữa đường. Hãy sống sao cho đến cuối con đường, khi nhìn lại tất cả, bạn vẫn có thể mỉm cười mà nói rằng mình đã đi một hành trình tử tế. Đó mới là chiến thắng thật sự, chiến thắng mà không một thất bại nào trước đó có thể lấy đi được.

Lâm Hạ / Theo: Soha

RỪNG XƯA THAY LÁ


Rừng xưa thay lá

Đêm lãng du
Ta cạn chén
Nghe ngậm ngùi tình xa
Ta đứng đây
Nghe người hát
Từng giọt sầu đong đưa
Mùa thu đã đến
Giá buốt qua hồn
Rừng thu xao xác
Cuốn lá thu đi…

Mưa vẫn rơi
Mưa từng cánh
Rơi vào lòng quạnh hiu
Em đứng đây
Buông lời hát
Thương cuộc tình xa khơi!
Thành xưa mưa lũ
Nước cuốn qua hồn
Muà thu đã đến
Buốt giá tâm tư…!

Mưa vẫn rơi
Trên thành phố
Khi lần đầu về thăm
Mưa hắt hiu
Rơi từng cánh
Hồn lạc vào xa xăm
Mùa thu đã đến
Em vẫn say vùi
Rừng xưa thay lá
Em biết chăng em…?

HOÀNG NGỌC ẨN

Bài thơ này đã được nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng phổ nhạc thành bài hát Bài tango cho người tình lỡ.


Sơ lược tiểu sử tác giả:

Hoàng Ngọc Ẩn sinh ngày 1/3/1940 tại Ban Mê Thuột, quê gốc ở Thừa Thiên Huế, mồ côi cha từ khi mới lên ba tuổi. Sự nghiệp thi ca của Hoàng Ngọc Ẩn khởi đầu với một bài thơ được đăng trên báo Phụ Nữ Diễn Đàn vào năm 1955, khi ông còn đang sống cùng chú ở Kon Tum. Năm 18 tuổi, ông vào Sài Gòn một mình, vừa đi học trường Nguyễn Công Trứ, vừa làm việc tại nhà in Bình Minh. Về sau ông làm việc tại Tổng Lãnh sự quán Hoa Kỳ tại Biên Hoà. Tháng 4 năm 1975 Hoàng Ngọc Ẩn đang là trưởng phòng Công thự và Mãi dịch. Ông là một trong những người Việt Nam đầu tiên tị nạn chính trị tại Hoa Kỳ: cả gia đình ông được chuyển đến thành phố Houston, Texas vào ngày 16 tháng 6 năm 1975.

Nguồn: Thi Viện