HỌC THUYẾT BEGIN VÀ LỊCH SỬ "TỪ BẠN HÓA THÙ" GIỮA ISRAEL-IRAN

Từ chỗ Iran là trụ cột trong chiến lược “liên minh ngoại vi” giúp Israel phá thế cô lập thời lập quốc, hai nước sau đó coi đối phương là kẻ thù sống còn. Sự đảo chiều ấy bắt nguồn từ Cách mạng Hồi giáo Iran 1979, gắn chặt với một nguyên tắc an ninh cốt lõi của Israel là học thuyết Begin – quyết tâm không cho phép bất cứ đối thủ khu vực nào sở hữu vũ khí hạt nhân.

Học thuyết Begin và lịch sử “từ bạn hóa thù” giữa Israel-Iran

Khi Israel tuyên bố lập quốc năm 1948, quốc gia Do Thái non trẻ gần như bị bao vây bởi các nước Arab không công nhận tính chính danh của mình, vốn cho rằng sự xuất hiện của một nhà nước Do Thái ở khu vực là sự can dự của phương Tây nhằm chia cắt vùng Trung Đông.

Trong bối cảnh đó, Thủ tướng đầu tiên David Ben-Gurion theo đuổi chiến lược “liên minh ngoại vi” gồm các quốc gia không có xung đột trực tiếp với Israel, sẵn sàng coi Trung Đông là “bức tranh ghép của các dân tộc, sắc tộc, tôn giáo” thay vì là vùng đất chỉ của người đạo Hồi.

Đại diện Iran xuất hiện tại buổi lễ Quốc khánh Israel năm 1950 sau khi công nhận chính thức Israel. Ảnh: GettyImages/GPO

Sau Thổ Nhĩ Kỳ, Iran là nước Hồi giáo thứ hai công nhận Israel năm 1950. Dưới thời Shah Mohammad Reza Pahlavi, Tehran và Tel Aviv tìm thấy lợi ích chung: cùng lo ngại chủ nghĩa dân tộc Arab và tham vọng khu vực của Iraq.

Quan hệ Iran-Israel sau này phát triển đồng pha với quan hệ Iran-Mỹ. Thập niên 1950, Mỹ phụ thuộc vào các mỏ dầu Trung Đông và Iran là một trong những nhà cung cấp chính. Hầu hết các mỏ dầu lớn của Iran khi đó có người Mỹ đứng sau.

Năm 1953, Thủ tướng dân cử của Iran Mohammad Mossadegh khiến Mỹ nổi giận bởi tuyên bố sẽ quốc hữu hóa các mỏ dầu. Thay vì thỏa hiệp, Mỹ quyết tâm lật đổ ông Mossadegh. CNN cho biết, theo tài liệu chính thức giải mật năm 2013, CIA đã đổ lượng tiền đáng kể vào Iran để khuấy động biểu tình, ủng hộ quân đội Iran tiếm quyền ông Mossadegh và sắp xếp để Shah (quốc vương) Mohammad Reza Pahlavi mở rộng quyền lực.

Dàn hợp xướng biểu diễn tại trường Alliance Israélite ở Tehran, nơi học tập của đông đảo người Do Thái trong thập niên 40-50 của thế kỷ 20. Ảnh: Alliance Israélite Universelle

Kế hoạch thành công, quan hệ Mỹ-Iran nhanh chóng "chạm đỉnh", trở thành tiền đề để Iran và Israel kết thân. Khoảng năm 1955, Israel nhập khẩu 40% nhu cầu dầu mỏ từ Iran. Cơ quan tình báo Mossad của Israel sau đó giúp huấn luyện lực lượng cảnh sát mật Savak của Shah Pahlavi.

Bước qua thập niên 60-70, Israel có nhiều nhà thầu và cố vấn quân sự cư trú tại Tehran. Số liệu của DW cho thấy, Iran từng là nơi có cộng đồng Do Thái lớn thứ hai bên ngoài Israel.

Nhưng, cuộc đảo chính do Mỹ sắp xếp ở Iran có hai mặt. Trong khi bộ phận nhỏ dân chúng ủng hộ Pahlavi coi Mỹ là bạn, nhiều người Iran phản đối sự can dự ngày càng sâu của Washington vào chính sách đối ngoại xa rời thế giới Hồi giáo của Shah Pahlavi.

Trong khủng hoảng suy thoái thập niên 1970, kinh tế Iran suy giảm. Hàng triệu người Iran xuống đường phản đối chế độ quân chủ do Mỹ hậu thuẫn. Năm 1979, Cách mạng Hồi giáo nổ ra trên khắp Iran. Shah Pahlavi bị lật đổ và phải rời bỏ đất nước, mở ra sự khởi đầu mới của nền Cộng hòa Hồi giáo ngày nay.

Biển người Iran đổ xuống đường trong Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Ảnh: GettyImages

Khi chính quyền Cách mạng Hồi giáo do đại giáo chủ Ayatollah Khomeini nắm quyền lực, khác biệt về ý thức hệ đã đảo ngược chính sách đối ngoại của Iran. Ông Khomeini hủy bỏ mọi thỏa thuận hợp tác với Israel, phối hợp cùng các nước Arab khu vực chỉ trích Tel Aviv vì chiếm đóng lãnh thổ của người Palestine.

Năm 1980, vài tháng sau Cách mạng Hồi giáo, chiến tranh Iran-Iraq nổ ra. Dựa trên thực tế là Iran và Israel đều coi Iraq là kẻ thù, muốn ngăn Baghdad sở hữu vũ khí hủy diệt nên hai nước đã có những hợp tác bí mật. Thời điểm ấy, quan hệ giữa Mỹ và Iran tụt dốc mà quân đội Iran chủ yếu sử dụng vũ khí Mỹ (mua giai đoạn 1950-1970), nên họ cần tìm bên cung cấp phụ tùng tương thích. Hai bên bắt đầu hợp tác với việc Israel bán 250 lốp tiêm kích cho Iran.

Tuy nhiên, hợp tác bí mật chỉ giúp hai bên tránh công khai thực hiện các hành động thù địch chống lại bên kia. Khi Israel đưa quân vào miền Nam Lebanon năm 1982, ông Khomeini đã phái Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran đến Beirut của Lebanon hỗ trợ lực lượng dân quân Shiite địa phương (sau này phát triển thành Hezbollah).

Đến lúc "kẻ thù chung" Iraq suy yếu, chiến tranh Iran-Iraq kết thúc, Tehran và Tel Aviv công khai đối đầu. Bên cạnh đó, Palestine dần trở thành vấn đề chung của tất cả người Hồi giáo, còn Iran định hình họ là lãnh đạo của cộng đồng Shiite Trung Đông.

Israel lúc lập quốc là một nhà nước non trẻ cần Iran để trụ vững giữa Trung Đông đầy thù hằn. Nhưng 3 thập kỉ sau, sự khôn ngoan của người Do Thái và hậu thuẫn từ phương Tây biến Israel trở thành cường quốc quân sự với lãnh thổ kiểm soát thực tế mở rộng.

Sau chiến tranh Yom Kippur 1973, không nước Arab láng giềng nào có sức mạnh quân sự-tình báo ngang Israel. Trước áp lực của số đông, Israel còn "quân bài tẩy" là vũ khí hạt nhân - thứ họ chưa công khai, nhưng không phủ nhận.

New York Times cho biết, Chủ tịch Ủy ban Năng lượng nguyên tử Israel Ernst David Bergmann năm 1952 mô tả "bom hạt nhân sẽ đảm bảo chúng ta không bao giờ bị dắt như những con cừu đến lò mổ nữa". Israel bắt đầu xây dựng cơ sở phát triển vũ khí hạt nhân năm 1958 gần thị trấn Dimona ở phía Nam. Năm 1967, có thông tin Israel đã chế tạo được đầu nổ hạt nhân và năm 1973, các chuyên gia Mỹ đánh giá Israel có vũ khí hạt nhân hoàn chỉnh, theo New York Times.

Để duy trì khả năng răn đe tuyệt đối, Israel từ lâu coi việc bất cứ nước Arab đối thủ nào khác ở Trung Đông sở hữu vũ khí hạt nhân là mối nguy sống còn và sử dụng mọi phương thức để ngăn đối thủ đạt năng lực hạt nhân giống họ.

Theo DW, giai đoạn 1962-1963, khi có thông tin Ai Cập phát triển tên lửa đạn đạo, tình báo Mossad của Israel đã thực hiện chiến dịch Damocles, theo đó ám sát hoặc tấn công các nhà khoa học làm việc trong lĩnh vực hạt nhân của Ai Cập, bao gồm việc sử dụng bom thư, khiến chương trình vũ khí của Ai Cập đổ bể. Tháng 6/1981, dựa trên thông tin tình báo về khả năng Iraq sắp phát triển được vũ khí hạt nhân, Israel tiến hành chiến dịch Opera, dội bom vào lò phản ứng hạt nhân Osirak của Iraq gần Baghdad, sử dụng máy bay chiến đấu F-15 và F-16 do Mỹ cung cấp, khiến 10 binh sĩ Iraq và một kỹ sư người Pháp thiệt mạng.

Khu vực lò phản ứng Osirak của Iraq sau khi bị Israel ném bom năm 1981. Ảnh: Creative Commons

Mỹ nổi giận vì chiến dịch Opera, nhưng Thủ tướng Israel khi đó là Menachem Begin trả lời trên hãng CBSNews rằng: "Cuộc tấn công này là tiền lệ cho mọi chính phủ tương lai tại Israel. Mọi Thủ tướng Israel sẽ hành động, trong những hoàn cảnh tương tự, theo cách tương tự".

Nói cách khác, ông Begin đặt ra một tiêu chuẩn mới cho các nhà lãnh đạo Israel, đó là nếu cần và có thể tấn công phủ đầu đối thủ thì họ nên lựa chọn. Cuối cùng, cách tiếp cận này trở thành học thuyết Begin và được Israel sử dụng một lần nữa năm 2007, khi tấn công công trình xây dựng lò phản ứng hạt nhân ở Deir ez-Zour của Syria trong chiến dịch Orchard, đánh sập tham vọng hạt nhân của Syria. Sau cuộc tấn công, các thanh sát viên quốc tế đã tìm thấy dấu vết của uranium ở hiện trường.

Với Iran, Israel duy trì cách tiếp cận tương tự. Dù Iran khẳng định chương trình hạt nhân của họ chỉ phục vụ mục đích dân sự, song Israel luôn coi đó là mầm mống nguy hiểm. Khi chương trình hạt nhân của Iran đạt tiến bộ vào đầu thế kỷ 21, Israel được cho là đã bắt đầu các hoạt động nhắm vào Tehran. Tuy nhiên, do năng lực quân sự mạnh mẽ của Iran, Israel chưa thể tự mình thực hiện một cuộc tấn công quân sự phủ đầu.

Từ khoảng năm 2010, Israel bị cáo buộc sử dụng virus Stuxnet xâm nhập mạng máy tính cơ sở hạt nhân Natanz của Iran, làm hỏng 1.000 máy ly tâm làm giàu uranium. Năm 2015, Iran đã kí thỏa thuận hạt nhân với các cường quốc, nhưng Tel Aviv không tin nó ngăn triệt để khả năng Iran theo đuổi vũ khí hủy diệt.

Khói bốc lên ở Tehran sau một cuộc không kích ngày 1/3. Ảnh: Anadolu/GettyImages

Những năm qua, tình báo Israel cũng vướng cáo buộc đứng sau các cuộc ám sát nhắm vào giới tinh hoa và các nhà khoa học hạt nhân hàng đầu Iran. Ví dụ, năm 2012, Israel bị tố kích nổ bom khiến nhà khoa học hạt nhân Iran Mostafa Ahmadi-Roshan thiệt mạng. Năm 2021, Israel bị tố ám sát kiến trúc sư trưởng của chương trình hạt nhân Iran Mohsen Fakhrizadeh. Năm 2020, Iran nghi ngờ Israel đứng sau vụ nổ bí ẩn ở Natanz. Mỗi sự kiện nêu trên đều khoét sâu hơn mối thù hằn giữa hai nước.

Sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nhậm chức nhiệm kỳ hai, sự ủng hộ mạnh mẽ từ Washington trở thành một phần lý do Tel Aviv quyết tâm kích hoạt học thuyết Begin nhằm xóa bỏ chương trình hạt nhân của Iran. Năm ngoái, Israel mở cuộc tấn công quân sự trực tiếp đầu tiên vào Iran, dẫn đến việc Tehran đáp trả mạnh mẽ. Cuộc xung đột kết thúc sau 12 ngày với sự can dự của Mỹ.

Và khi các cuộc đàm phán Iran-Mỹ không đạt kết quả, Tel Aviv và Washington từ ngày 28/2 khởi động chiến dịch quân sự chung chưa từng có nhắm vào Iran. Negar Mortazavi, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm Chính sách Quốc tế ở Washington (Mỹ) nói với AlJazeera: “Đây rõ ràng là một cuộc chiến của Israel do Mỹ khởi động. Israel đã vận động Mỹ tấn công Iran suốt hai thập kỷ, và cuối cùng họ đã đạt được mục đích đó”.

Phùng Nguyễn / Theo: CAND

Link tham khảo:

https://www.geopoliticalmonitor.com/israels-iran-policy-endgame-how-begin-doctrine-shaped-the-netanyahu-era/

https://nationalinterest.org/feature/can-israel-still-count-the-begin-doctrine-stop-nuclear-25448

TRÀO LƯU "CHINAMAXXING" Ở MỸ: CÚ HÍCH QUYỀN LỰC MỀM MỚI CỦA BẮC KINH

Từ TikTok đến thời trang đường phố, “Chinamaxxing” đang khiến một bộ phận giới trẻ Mỹ say mê văn hóa Trung Quốc. Trào lưu này được xem là tín hiệu mới cho sức hút quyền lực mềm của Bắc Kinh.

Du khách trong và ngoài nước trong trang phục truyền thống Trung Quốc tham quan Bảo tàng Cung điện ở Bắc Kinh, Trung Quốc. Ảnh: VCG/Getty Images

Nếu bạn hay lướt mạng xã hội thời gian gần đây, chắc hẳn bạn đã chứng kiến trào lưu “Chinamaxxing” – với những video ghi lại cảnh những người trẻ Mỹ uống nước nóng, đi dép trong nhà, mặc chiếc áo khoác như thời Đường, theo phong cách truyền thống Trung Hoa.

Những nhà sáng tạo nội dung đùa rằng các thói quen này sẽ giúp bạn “trở thành người Trung Quốc”, phản ánh sự tò mò ngày càng tăng của phương Tây đối với văn hóa và thẩm mỹ Trung Quốc.

Một TikToker chú thích video của mình: “Morning routine as a new Chinese baddie” (Thói quen buổi sáng của một ‘gái Trung Quốc’ mới), trong đó anh thực hiện các bài tập dưỡng sinh truyền thống. Một video khác - đạt hơn 2,4 triệu lượt xem - cho thấy người sáng tạo nội dung đun táo làm trà trái cây, được giới thiệu là “bài thuốc cổ” tốt cho đường ruột.

Chúng ta từng chứng kiến làn sóng văn hóa châu Á vươn ra toàn cầu: K-drama, K-pop, K-beauty của Hàn Quốc; du lịch và hình ảnh Nhật Bản với đường phố sạch sẽ, tàu cao tốc hiện đại. Giờ đây, dường như đến lượt Trung Quốc.

Theo Tianyu Fang, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Harvard, trong thời gian dài người ta cho rằng Trung Quốc không có nhiều “quyền lực mềm” như Hàn Quốc hay Nhật Bản. Nhưng vài tháng gần đây, điều đó đang thay đổi - từ game, phim ảnh Trung Quốc đến những món đồ nhỏ như Labubu, tất cả đang góp phần định hình lại trí tưởng tượng văn hóa về Trung Quốc ở Mỹ và phương Tây.

Tuy nhiên, làn sóng này khác biệt ở chỗ: Hàn Quốc và Nhật Bản là đồng minh dân chủ của Mỹ, trong khi Trung Quốc là một quốc gia khác về thể chế chính trị và đối thủ chiến lược lớn của Washington.

Sự thay đổi này cũng phản ánh biến chuyển trong tâm lý công chúng Mỹ. Chỉ vài năm trước, đại dịch Covid-19 làm bùng phát làn sóng thù ghét người gốc Á. Căng thẳng thương mại và địa chính trị cũng làm gia tăng tâm lý bài Trung.

Người biểu tình giơ tấm biển ghi "Chấm dứt sự thù ghét người châu Á" ở trung tâm thành phố Houston, Texas, ngày 20/3/2021. Ảnh: Getty Images

Trong bối cảnh đó, việc một bộ phận Gen Z Mỹ giờ đây hào hứng “trở thành người Trung Quốc” dường như là một cú quay ngoắt 180 độ.

Theo các chuyên gia, trào lưu này cho thấy những bất mãn sâu xa trong xã hội Mỹ – từ bất ổn chính trị, bạo lực súng đạn, chính sách siết nhập cư đến căng thẳng sắc tộc. Hình ảnh hào nhoáng của “giấc mơ Mỹ” phần nào phai nhạt, khiến giới trẻ tò mò về cuộc sống ở nơi khác.

Bên cạnh đó là yếu tố “tiếp xúc”. Mặc dù các sản phẩm của Trung Quốc từ lâu đã có mặt khắp nơi trên thế giới, nhưng ngày càng nhiều người Mỹ nhận thấy sự thống trị của Bắc Kinh trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong thế giới công nghệ đầy cạnh tranh.

Và ngày càng nhiều người nhận thấy điều đó đang định nghĩa lại hình ảnh về sự "ngầu" của họ.

Mỹ có đánh mất “chất ngầu”?

Đây không phải lần đầu Trung Quốc thu hút sự tò mò từ phương Tây. Những năm 2000, khi Trung Quốc mở cửa mạnh mẽ hơn, số người học tiếng Trung và du lịch, nhập cư giữa hai nước tăng vọt. Khi ấy, động lực chủ yếu là kinh tế.

Thập kỷ qua, Trung Quốc trở nên tự chủ hơn và khép kín hơn, đặc biệt trong thời kỳ Covid. Quan hệ Mỹ - Trung xấu đi khi Trung Quốc ngày càng tập trung quyền lực dưới thời Chủ tịch Tập Cận Bình.

Nhưng hiện nay, sự hấp dẫn dường như không chỉ đến từ tiền bạc, mà còn từ yếu tố “ngầu”.

Một nhóm du khách người Mỹ đến từ Minnesota xếp hàng vào Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh, Trung Quốc. Ảnh: South China Morning Post/Getty Images

Việc Trung Quốc mở cửa hậu Covid, nới lỏng thị thực và khuyến khích du lịch, cùng với làn sóng người Mỹ chuyển sang nền tảng Xiaohongshu (RedNote) khi TikTok bị đe dọa cấm, đã tạo ra sự giao thoa chưa từng có giữa hai cộng đồng mạng vốn tách biệt.

Trong khi đó, hình ảnh nước Mỹ trên trường quốc tế có dấu hiệu suy giảm. Chính sách nhập cư cứng rắn khiến sinh viên quốc tế chọn quốc gia khác; cắt giảm ngân sách nghiên cứu khiến nhà khoa học chuyển sang Trung Quốc; người Canada tẩy chay hàng Mỹ vì chiến tranh thương mại; và chính người Mỹ cũng rời bỏ đất nước.

Những video về đường chân trời ấn tượng của Trùng Khánh hay Thượng Hải - với nhà chọc trời rực ánh đèn, hệ thống giao thông ngoạn mục, đường phố sạch sẽ, mức tội phạm thấp - lan truyền mạnh mẽ trên mạng. Các clip về xe điện, năng lượng xanh và công nghệ tương lai cũng thu hút lượng xem lớn.

Dĩ nhiên, sự lãng mạn hóa này có phần đơn giản hóa thực tế. Giá nhà ở Trung Quốc thấp hơn Mỹ nhưng thu nhập trung bình cũng thấp hơn đáng kể. Cuộc sống tại Trung Quốc vẫn có nhiều thách thức. Tuy vậy, trên mạng xã hội, những hình ảnh ấy tạo nên sự đối lập hấp dẫn với cơ sở hạ tầng xuống cấp và chi phí sinh hoạt cao ở Mỹ.

Theo chuyên gia Fang, xu hướng này “nói nhiều hơn về cảm xúc của người Mỹ đối với nước Mỹ, hơn là cảm xúc của họ đối với Trung Quốc”.

Tương lai có phải là Trung Quốc?

Với lịch sử bài Trung lâu dài ở Mỹ và căng thẳng địa chính trị hiện nay, khó nói “Chinamaxxing” sẽ tồn tại bao lâu hay liệu nó có báo hiệu một tương lai ngày càng “Trung Quốc hóa”.

Trong nhiều năm, Bắc Kinh đã mở rộng quyền lực mềm và cứng ở châu Phi, Mỹ Latin, Đông Nam Á và các đảo Thái Bình Dương. Ở nhiều quốc gia, xe điện Trung Quốc, điện thoại Huawei hay Xiaomi rất phổ biến, nhưng lại ít thấy ở Mỹ do rào cản chính sách.

Nhiều người Mỹ dần nhận ra rằng Trung Quốc sản xuất những sản phẩm “khá tốt”, nhưng có độ trễ vì chúng không được phép phổ biến rộng rãi tại Mỹ.

Ngay cả một số đồng minh thân cận của Mỹ cũng tăng cường tiếp xúc với Bắc Kinh trong bối cảnh chính sách đối ngoại khó đoán của Washington.

Tuy nhiên, văn hóa mạng thay đổi rất nhanh. Với đa số người dùng, “Chinamaxxing” mang tính hài hước, mỉa mai nhiều hơn là nghiêm túc. Xu hướng này cũng vấp phải chỉ trích từ một số người trong cộng đồng Hoa kiều, cho rằng đó là tình trạng 'chiếm dụng văn hóa".

Dẫu vậy, trong khoảnh khắc ngắn ngủi, những trào lưu như thế có thể trở thành cây cầu kỹ thuật số giữa hai nền văn hóa thường bị chia rẽ bởi chính trị.

Thu Hằng / Báo Tin tức và Dân tộc

Link tham khảo:

https://www.forbes.com/sites/bryanrobinson/2026/03/11/chinamaxxing-the-message-the-gen-z-trend-is-sending-us-employers/

https://www.newsweek.com/what-is-chinamaxxing-meet-gen-z-new-trend-china-11587704

DỮ ĐÔNG NGÔ SINH TƯƠNG NGỘ - VI TRANG

Dữ Đông Ngô sinh tương ngộ

Thập niên thân sự các như bình,

Bạch thủ tương phùng lệ mãn anh.

Lão khứ bất tri hoa hữu thái,

Loạn lai duy giác tửu đa tình.

Bần nghi lậu hạng xuân thiên thiểu,

Quý tưởng hào gia nguyệt tối minh.

Thả đối nhất tôn khai khẩu tiếu,

Vị suy ưng kiến Thái Giai bình.

Vi Trang cùng bạn lên Trường An ứng thi năm 880, gặp lúc kinh đô đang có loạn Hoàng Sào, phải lưu lạc mỗi người mỗi nơi. Mười năm sau đôi bên gặp lại tại Giang Nam, đầu đã bạc nhưng vẫn còn là hàn sĩ, nên làm bài bài này. Bốn năm sau Vi Trang mới đậu tiến sĩ nhưng đường công danh của ông thăng tiến rất nhanh, làm tới tể tướng nước Tiền Thục.

與東吳生相遇

十年身事各如萍

白首相逢淚滿纓

老去不知花有態

亂來唯覺酒多情

貧疑陋巷春偏少

貴想豪家月最明

且對一尊開口笑

未衰應見泰階平

Gặp lại khoá sinh đất Đông Ngô

(Dịch thơ: Chi Nguyen)

Mười năm bèo dạt mây trôi. 

Lệ vương vạt áo, mấy hồi gặp nhau. 

Tuổi già mái tóc phai màu. 

Ly tao loạn lạc, rượu sầu sao đang ?

Cảnh nghèo xuân cũng nhỡ nhàng. 

Phú gia trăng sáng mênh mang tầng lầu. 

Cười vui chén rượu bấy lâu. 

Chòm sao Bắc Đầu trên đầu xoay ngang.

Sơ lược tiểu sử tác giả:

Vi Trang 韋莊 (khoảng 860-910) tự Đoan Kỷ 端已, nguyên đậu tiến sĩ đời Đường, đi sứ sang Thục rồi lưu lại Thục không về. Ông sinh hoạt rất giản dị khâm hoài khoát đạt. Tác phẩm của ông có Hoán hoa tập, Hoán hoa từ. Trong tập Luận từ tạp trước, Chu Tế có nói: “Từ của Đoan Kỷ thanh diễm tuyệt vời”.

Nguồn: Thi Viện

10 LOÀI CÁ ĐẸP RỰC RỠ NHẤT

Cảm giác quyến rũ tử các tia nắng mặt trời ấm áp rọi nghiêng nghiêng xuống vùng nước nhiệt đới, và xuyên qua bề mặt nước sống động, làm nổi bật lên những bộ vảy sáng lấp lánh của những chú cá quý hiếm cho chúng ta một trải nghiệm tuyệt vời nhất trong suốt quãng đời còn lại. Tôi nghĩ rằng tôi đã chia xẻ một số loài cá đẹp nhất mà tôi biết trong đại dương. Chúng sẽ được sắp xếp theo thứ tự mà tôi nghĩ là chúng đẹp đẽ và gây ấn tượng nhất. Tuy nhiên, vẻ đẹp lại tùy thuộc vào con mắt của người ngắm.

1. Cá trạng nguyên (Mandarinfish)

Đừng lẫn lộn với cá vượt Trung hoa, cá trạng nguyên là một thành viên nhỏ màu sắc sáng sủa của họ cá đàn lia, vốn được ưa thích trong các bể nuôi. Đây có lẽ là loài cá đẹp rực rỡ và gây ấn tượng nhất mà tôi từng thấy. Cá trạng nguyên là cư dân của vùng Thái Bình Dương, từ nam Quần đảo Ryukyu tới Úc. Vâng, chúng là loài cá nhiều màu sắc nhất trên thế giới.

2. Cá thiếu hoàng đế (Juvenile Emperer Angel Fish)

Đây là loài cá nổi tiếng hơn đối với người không đi lặn biển so với người lặn. Tuy nhiên phần lớn họ không biết sự khác nhau giữa con còn nhỏ và con đã trưởng thành. Cá thiếu hoàng đế là một trong các loài cá hấp dẫn nhất ở đại dương. Chúng có màu xanh đậm với xanh ánh điện và các vòng trắng, con trưởng thành có những dải xanh và vàng, với đen xung quanh mắt. Mất 4 năm để cá trưởng thành và có màu sắc của chúng. Chúng dài 40 cm.

3. Cá sư tử (Lion Fish)

Cá sư tử là một trong những loài cá có độc tố mạnh nhất ở đáy đại dương. Chúng có gai lưng chứa chất độc chỉ dùng để phòng vệ. Khi bị đe dọa, chúng thường đối diện với kẻ tấn công trong tư thế ngửa để lộ gai ra. Tuy nhiên vết đâm của cá sư tử thường không gây chết người. Nếu bị chích độc, người ta sẽ bị đau đớn, có thể nhức đầu, nôn mửa và khó thở. Tuy nhiên chúng là một trong những con cá hấp dẫn nhất.

4. Cá bò chấm trắng (Clown Triggerfish)

Có khoảng 40 loài cá bò có màu trắng sáng thuộc họ Balistidae. Nổi bật bởi các đường hoặc các chấm, chúng sống ở các đại dương nhiệt đới và bán nhiệt đới khắp thế giới, loài lớn nhất có nhiều ở vùng Ấn Độ – Thái Bình Dương. Phần lớn sống ở vùng bờ biển và vùng nước cạn, đặc biệt ở dải san hô, nhưng một ít thì khác, như là loài được đặt tên thích hợp là cá đại dương. Một trong số đẹp nhất của chúng là loài cá bò chấm trắng. Nó có hình dạng và màu sắc đẹp đến kinh ngạc.

5. Sên biển chấm nâu (Nudibranch)

Sên biển chấm nâu là thành viên của một nhóm phát triển chung, hơn là một con cá. Nó thường được gọi là “sên biển”, một tên không phải tên khoa học. Điều này dẫn tới một số người cho rằng mọi con sên biển phải là một loài. Nó là một nhóm rất nhiều loài và thường rất đẹp và thu hút. Trong nhóm này có thể chọn ra những sinh vật đăc sắc nhất trái đất.

6. Cá đĩa (Symphysodon)

Tất cả các loài cá đĩa có hình thể bị dồn ép lại, tuy nhiên, vây không kéo dài cho loài này có dạng tròn hơn. Chính vì hình thể này mà tên thông thường của nó “cái đĩa” được nói ra. Hai bên của cá thường có hệ màu xanh lá, đỏ, nâu và xanh dương. Chiều cao và dài của nó là 20 – 25 cm.

7. Tôm tít (Mantis Shrimp)

Tôm tít rất đa dạng về màu sắc, từ hơi nâu đến xanh sáng. Mặc dù chúng rất bình thường và là một trong số kẻ săn mồi quan trọng nhất ở vùng nước cạn nhiệt đới và bán nhiệt đới, chúng thường bị hiểu sai như là nhiều loài mất thời giờ ẩn nấp trong các hang hốc. Mặc dù xảy ra hiếm hoi, nhưng một số loài tôm tít có khả năng làm vỡ kính bể nuôi với một cá tấn công đơn giản nhờ vũ khí của nó.

8. Cá thù lù (Moorish Idol)

Một trong các loài cá khó nuôi trong bể nhất ( cũng rất đắt đỏ nữa), đối với những tay chơi cá cảnh, cá thù lù là đỉnh cao của sở thích. Bạn có thể nghĩ bạn vừa thấy chúng, bạn có thể lẫn lộn chúng với một loài khác, cá chim cờ ( cũng gọi tên sai là cá thù lù ). Với thân hình giống cái đĩa và ngắn lại một cách đặc trưng, cá thù lù nổi bật với các dải đen, trắng, vàng tương phản làm cho chúng trông rất hấp dẫn với các chủ bể cá.

9. Cá khoang cổ (Clownfish)

Cá hề (cá khoang cổ) là loài cá đẹp thường cá thân vàng hay da cam với các sọc trắng cùng với dòng đen dọc theo vây hoặc thân đen với các vùng vàng hay da cam dọc theo bên dưới thân và vây của nó, mặc dù điều này tùy thuộc vào loài mà chúng có màu sắc khác nhau. Nhiều loài có vạch hoặc mảng trắng. Con lớn nhất dài 18 cm trong khi con nhỏ nhất hiếm hoi dài 10 cm.

10. Cá mó (Rainbow Parrot Fish)

Được đặt theo tên này vì miệng giống chim vẹt chứa đá vôi của chúng. Cá mó dùng cái miệng này để quắp và ăn những động vật không xương sống nhỏ sống trong san hô. Phần lớn cát và đáy của dải san hô có chứa thức ăn của cá mó, chúng nhai san hô, ăn thức ăn và nhả ra can xi. Trong phần lớn các loài, giai đoạn đầu là đỏ sẫm, nâu hay xám, trong khi giai đoạn cuối là xanh sáng hoặc xanh dương với các mảng hồng sáng hoặc vàng. Giai đoạn đầu tiên và cuối cùng khác nhau rất đáng kể, ban đầu được diễn tả như là các loài khác nhau trong một số trường hợp, nhưng có một số loài các giai đoạn này là tương tự.

Theo: Biển và Người

CHỢ ĐÊM, NÉT VĂN HÓA ĐẶC SẮC TRONG ẨM THỰC ĐÀI LOAN

Chợ đêm Đài Loan là điểm đến không thể bỏ qua cho những ai yêu thích văn hóa và ẩm thực. Với mỗi khu chợ mang một nét đặc trưng riêng, du khách sẽ được thưởng thức những món ăn đường phố hấp dẫn và khám phá nhịp sống đêm đầy sôi động.

Ảnh: Hiếu Nguyễn Trần

Đến trung tâm của Đài Loan là thành phố Đài Bắc, bạn không thể bỏ qua chợ đêm Ximending (Tây Môn Đinh). Về cơ bản, Ximending không hẳn là chợ đêm mà giống một khu vực tập trung các quầy hàng bán thức ăn cho người đi bộ ở đây. Nhưng trên thực tế, Ximending lại là khu vực nhộn nhịp nhất thành phố Đài Bắc. Ximending hội tụ tất cả những yếu tố sầm uất nhất, từ những trung tâm thương mại cao cấp, những khu ẩm thực đông đúc, khu phố đi bộ nhộn nhịp không ngớt âm thanh của các buổi biểu diễn nghệ thuật đường phố.

Ảnh: Hiếu Nguyễn Trần

Nằm giữa chợ và nổi bật với dòng người xếp hàng dài là tiệm trà sữa Xing Fu Tang. Một ly trà sữa có giá 150 tân Đài tệ (khoảng 120.000 đồng), mức giá đắt gấp đôi một số nhãn hiệu khác nhưng lượng người tập trung trước cửa tiệm lúc nào cũng đông đúc. Một phần vì hương vị thơm ngon, ngọt, ít béo và nồi trân châu nóng hổi được nấu trực tiếp trước cửa quán, một phần vì khách đến đây có thể xin xăm miễn phí.

Ảnh: Hiếu Nguyễn Trần

Hộp quẻ size lớn được đặt trước cửa quán. Sau khi khách gọi đồ uống và thanh toán xong sẽ được nhân viên hướng dẫn bốc quẻ xăm. Sau đó dựa vào số trên quẻ xăm, khách đến chiếc tủ đặt cạnh cửa quán, tìm hộc tủ đánh số tương ứng lấy lời giải.

Ảnh: Hiếu Nguyễn Trần

Nằm giáp với thành phố Đài Bắc, chợ đêm Jiufen (Cửu Phần) tại làng cổ Cửu Phần, quận Thụy Phương, thành phố Tân Bắc cũng đông đúc và náo nhiệt không kém, thậm chí có phần nhỉnh hơn Ximending với sức hút của làng cổ Cửu Phần qua những bộ phim nổi tiếng.

Ảnh: Hiếu Nguyễn Trần

Mặc dù không bao giờ nhìn thấy nắng, phố Jinsan hay còn gọi phố Tối được thắp sáng chủ yếu bởi đèn lồng và ánh sáng từ các hàng quán, là con phố nhộn nhịp nhất bất kể ngày đêm, đặc biệt là vào cuối tuần và ngày lễ.

Ảnh: Hiếu Nguyễn Trần

Ở đây nổi tiếng với loại trà đặc sản olong Alishan, các cửa hàng đồ ăn khô và nhiều món ăn vặt địa phương. Một số con đường đông đúc khác quanh khu Cửu Phần gồm Cingbian, Ciche và Jianci. Chợ mở cửa ngày thường 8h - 19h và đến 22h trong 3 ngày cuối tuần.

Ảnh: Hiếu Nguyễn Trần

Bánh trứng là đặc sản có thể bắt gặp ở bất cứ chợ đêm nào tại Đài Loan. Bánh mới ra lò nóng hổi, xốp, mềm, thơm ngọt, ăn cùng nhiều vị như kem matcha lạnh, đậu đỏ và kem tươi. Ở Jiufen, một phần bánh trứng đủ topping có giá 150 tân Đài tệ (khoảng 120.000 đồng).

Ảnh: Hiếu Nguyễn Trần

Ở chợ đêm Cửu Phần, bạn có thể thưởng thức món kem hành ngò độc đáo không nơi nào có tại một cửa hàng kem đậu phộng trên phố Tối với giá một suất là 50 tân Đài tệ (khoảng 40.000 đồng). Người bán trải một lớp bánh tráng dưới cùng, phủ lên một lớp kẹo lạc bào nhuyễn, thêm hai viên kem vào giữa và rắc hành, ngò tươi sau cùng rồi cuộn lại. Vị béo của đậu phộng kết hợp với hương thơm của hành ngò, bánh tráng dai nhẹ và vị kem mát lạnh tạo nên hương vị "hoàn hảo" cho một món ăn nhẹ.

Ảnh: Hiếu Nguyễn Trần

Chợ đêm Nhiêu Hà là một trong những chợ đêm lâu đời nhất của Đài Loan, nơi hội tụ các cửa hàng, quán ăn trong danh sách Bib Gourmand (món ngon, giá phải chăng) của Michelin gợi ý. Khu chợ dài khoảng 600 m, nằm gần ga tàu Tùng Sơn, TP Đài Bắc. Lối vào là cổng tam quan trang trí rực rỡ, cũng là điểm check in nổi bật của khu chợ này.

Ảnh: Hiếu Nguyễn Trần

Nằm bên cạnh chợ là cung Từ Hựu, trung tâm tín ngưỡng của người dân địa phương.

Ảnh: Hiếu Nguyễn Trần

Ngay cạnh cổng tam quan là quầy hàng tên Fu Shou Shi Zu bán món bánh nướng hồ tiêu. Cửa hàng có tên trong danh sách Bib Gourmand của Michelin 4 năm liên tiếp, từ 2018 đến 2021.

Ảnh: Hiếu Nguyễn Trần

Bánh có kích thước giống bánh tiêu Việt Nam, hình tròn, to bằng lòng bàn tay, nhân thịt bò ướp tiêu, vỏ màu nâu vàng và có rắc hạt vừng trên trên bề mặt. Bánh được đặt dính vào thành trong của lò khi nướng để có lớp đáy cháy xém một chút. Sau khi thưởng thức, Hiếu nhận xét phần nhân thơm nồng mùi tiêu, thịt bò dai và ngọt. Một chiếc bánh có giá 60 tân Đài tệ, khoảng 48.000 đồng.

Ảnh: Hiếu Nguyễn Trần

Mãng cầu sữa là đặc sản nổi tiếng của chợ đêm Raohe bởi được chăm bón và tưới bằng sữa tươi để cho ra lớp thịt trắng mềm thơm nồng mùi sữa bò, vị ngọt, béo ngậy, cảm giác giống như ăn sữa phiên bản đặc hơn. Mãng cầu sữa có giá thành lên đến hơn 1 triệu đồng/kg.

Ảnh: Hiếu Nguyễn Trần

Du khách có thể thưởng thức một số món ăn nổi tiếng của chợ đêm Raohe như cơm thịt heo băm, canh lòng bò, sườn heo hầm thuốc bắc, mì sợi hàu tươi, đầu vịt Đông Sơn. Các món ăn vặt như tào phớ, mực nướng, lạp xưởng nướng, kẹo hồ lô. Trong khu chợ đa dạng đồ dùng sinh hoạt, trang sức dân tộc và hàng mỹ nghệ, du khách có thể mua làm quà lưu niệm.

Ảnh: Hiếu Nguyễn Trần

Chợ đêm MiaoKou (Miếu Khẩu) của thành phố Cơ Long được nhiều chuyên gia ẩm thực khen ngợi là nơi có "món ăn đa dạng nhất toàn Đài Loan", theo trang web Sở Du lịch và Tiếp thị thành phố Cơ Long. Chợ nằm quanh chùa Dianji, trải dài từ trung tâm đường Ren 3 đến đường Ai 3 và đường Ai 4, mở cửa đến 0 giờ hằng ngày.

Ảnh: Hiếu Nguyễn Trần

Miếu Khẩu là nơi có phòng triển lãm ẩm thực của chợ đêm Cơ Long, trưng bày nhiều món ăn làm từ gạo, bột mì, đậu, hải sản, thịt, món tráng miệng và đồ đông lạnh, mở cửa quanh năm cho khách tham quan. Một số món ăn nổi tiếng bao gồm ding bian cuo, cơm thịt kho, canh sườn heo, súp giá đỗ, bánh bao thịt heo hầm.

Ảnh: Hiếu Nguyễn Trần

Chuyên trang ẩm thực thế giới Taste Atlas giới thiệu súp ding bian cuo là món ăn có cách chế biến độc đáo, đặc sản của Cơ Long không nên bỏ lỡ tại chợ đêm Miếu Khẩu. Hỗn hợp bột gạo được phết lên thành của nồi nấu súp và hấp trong vài phút. Sau vài phút, người nấu dùng dụng cụ nạo bột rơi xuống nước súp. Trong nồi còn có các nguyên liệu khác như măng, tôm, thịt lợn, bắp cải, nấm và chả mực. Ding bian cuo là một món dễ ăn, không dầu mỡ. Bột mềm, nước dùng trong, vị thanh ngọt, thoảng mùi thơm của hải sản.

Ảnh: Hiếu Nguyễn Trần

Mỗi khu chợ đều có món đặc sản riêng, chủ yếu là các món ăn vặt truyền thống. Tuy nhieebn, trải nghiệm xem chế biến và ăn tại chỗ mang đến cảm giác mới lạ cho du khách. Nếu muốn tìm hiểu về văn hóa và ẩm thực Đài Loan, du khách nên bắt đầu từ chợ đêm.

Hiếu Nguyễn Trần / Theo: TravelSig+

CẢM TÌNH - KHI THƯƠNG YÊU TRỞ THÀNH SỢI DÂY TRÓI BUỘC

Là một con người, sẽ biết yêu, có cảm xúc, có dư vị. Tình cảm là thứ làm ta thấy mình còn sống, còn rung động, còn có thứ để nương tựa. Nhưng có khi nào bạn chợt tự hỏi: tại sao càng thương ai quá mức, ta lại càng dễ khổ? Có khi nào bạn cảm thấy mình như bị một sợi dây vô hình ràng buộc, không thể buông, không thể giữ, và không thể bình yên?

Không phải ngẫu nhiên mà trong nhiều truyền thống tâm linh và triết học, người ta nhắc đến việc phải chuyển hóa cảm tình. Không phải vì cảm tình là sai, mà vì nếu không đủ tỉnh táo, chính nó sẽ làm tổn thương ta nhiều nhất.

1. Cảm tình, ngọt ngào và dễ gây lệ thuộc

Khi thương ai, ta thường có xu hướng đặt nhiều kỳ vọng: người đó phải hiểu ta, phải quan tâm ta, phải không được rời xa ta. Dần dần, thứ tình cảm ban đầu vốn nhẹ nhàng lại biến thành một dạng đòi hỏi. Ta không còn thương họ vì chính con người họ nữa, mà vì cái cảm giác họ mang lại cho ta. Đó là sự hẹp hòi.

Lúc này, thương yêu không còn là tự do, mà trở thành một hình thức lệ thuộc, lệ thuộc vào cảm xúc, vào phản ứng của người kia, vào sự hiện diện của họ trong đời ta.

2. Khi thương quá, tâm dễ mất thăng bằng

Cảm tình khiến ta mất trung tâm. Khi người mình thương vui, ta thấy hạnh phúc. Khi họ lạnh nhạt, thờ ơ, hoặc chỉ cần không nhắn tin trả lời đúng lúc, ta thấy bất an, nghi ngờ, thậm chí suy sụp.

Nếu nhìn kỹ, ta sẽ thấy lúc đó, mình không còn là chính mình nữa. Mọi hành động, suy nghĩ đều bị chi phối bởi người kia, bản thân như một con rối. Và thế là, thay vì sống bình an, ta bị kéo đi bởi dòng chảy cảm xúc, hết lên rồi xuống, như con thuyền không có bến neo đậu.

 
3. Cảm tình sinh ra thiên lệch

Có bao giờ bạn nhận thấy mình dễ bênh người mình quý, dù họ sai? Hay khó ưa một ai đó, dù họ chẳng làm gì xấu?

Đó là mặt khuất của cảm tình: nó khiến ta không còn nhìn sự việc một cách khách quan. Nó tạo ra ranh giới giữa “người của mình” và “người khác”, và theo đó, ứng xử của ta cũng thiên lệch, đó chính là sự phân biệt, thứ vô cùng to lớn cản trở lòng Từ của một người.

Dần dần, chính những cảm tình ấy khiến ta đánh mất sự công bằng trong cách sống, trong các suy nghĩ và cả cách ta đối xử với người khác. Ta sẽ càng dễ lấy lợi ích được mất của bản thân để đối đãi với người khác.

4. Cảm tình có thể làm tổn thương chính người ta thương

Nhiều người nghĩ rằng, càng yêu thương thì càng làm điều tốt cho người kia. Nhưng không hẳn vậy. Khi ta thương một người nhưng lại dính mắc, kiểm soát, kỳ vọng… thì ta vô tình gây áp lực cho họ. Ta bắt họ phải trở thành một “phiên bản lý tưởng” theo ý mình.

Và khi họ không đáp ứng được, ta giận. Ta trách. Ta thấy thất vọng. Thậm chí nói những lời làm đau cả hai bên. Hóa ra, chính vì quá thương mà ta lại khiến họ không thể thở, không thể là chính họ và chính ta cũng đau khổ vì điều đó.

5. Có cần phải từ bỏ cảm tình không?

Câu trả lời là không. Người sống trong đời không thể và không cần trở thành kẻ vô cảm. Nhưng điều cần thiết là biết tỉnh táo quan sát cảm tình của mình.

• Có đang kỳ vọng quá nhiều không?
• Có đang đòi hỏi người kia lấp đầy khoảng trống trong mình không?
• Có đang thương người đó thật lòng, hay chỉ là thương cái cảm giác họ đem lại?

Khi bạn bắt đầu đặt ra những câu hỏi như vậy, bạn sẽ dần học được cách thương mà không ràng buộc.

6. Từ cảm tình sang tình thương thanh tịnh

Có một dạng tình cảm rất đẹp, gọi là tình thương thanh tịnh. Đó là khi bạn thương ai đó mà không cần sở hữu họ. Không bắt họ phải đổi thay, không cần họ phải ở bên, không kỳ vọng được đáp lại.

Chỉ đơn giản là: “Tôi mong bạn bình an. Và dù bạn chọn con đường nào, tôi vẫn cầu nguyện cho bạn đủ mạnh mẽ, đủ hạnh phúc, đủ ánh sáng.”

Đây chính là thứ tình cảm khiến lòng ta rộng mở, nhẹ nhõm và tự do. Không còn là cảm tình của bản ngã, mà là tình thương từ nội tâm tỉnh thức.

Ảnh Pinterest

7. Vậy người tu tập buông bỏ cảm tình là gì?

Không phải là cắt đứt mọi mối quan hệ. Không phải là trốn chạy khỏi đời sống tình cảm. Mà là họ nhận ra đâu là dính mắc, đâu là tự do. Họ buông bỏ cảm tình để quay về với chính mình, để lòng an tịnh, sáng suốt, không bị thao túng bởi ai hay điều gì.

Họ vẫn sống giữa đời, vẫn thương yêu, vẫn tử tế, nhưng không bị lôi cuốn vào những cuộc chơi cảm xúc nữa. Họ có thể đồng hành, nhưng không dính mắc. Có thể giúp đỡ, mà không khống chế. Có thể buông tay, mà không oán hận.

Cảm tình không xấu. Nhưng nếu ta không tỉnh thức, nó sẽ dễ kéo ta xa khỏi chính mình. Có những người, vì quá thương ai đó, mà đánh mất mình. Có những người, vì quá nặng tình, mà không thể tiến lên được nữa.

Nguyên Tác An Hậu

KÝ HÀN TRIỀU CHÂU DŨ - GIẢ ĐẢO

Ký Hàn Triều Châu Dũ

Thử tâm tằng dữ mộc lan chu,

Trực đáo thiên nam triều thuỷ đầu.

Cách Lĩnh thiên chương lai Hoá nhạc,

Xuất quan thư tín quá Lung lưu.

Phong huyền dịch lộ tàn vân đoạn,

Hải tẩm thành căn lão thụ thu.

Nhất tịch chướng yên phong quyển tận,

Nguyệt minh sơ thượng Lãng Tây lâu.

Hàn Dũ (768-824) là thi nhân có tiếng đời Đường, để lại 10 quyển gồm 327 bài thơ. Năm 819, ông đang giữ chức Hình bộ thị lang trong triều, vì can gián trái ý làm vua giận, biếm ông làm thứ sử Triều Châu (nay là huyện cùng tên, tỉnh Quảng Đông).

寄韓潮州愈

此心曾與木蘭舟

直到天南潮水頭

隔嶺篇章來華岳

出關書信過瀧流

峰懸驛路殘雲斷

海浸城根老樹秋

一夕瘴煙風捲盡

月明初上浪西樓

Gửi Hàn Dũ ở Triều Châu

(Dịch thơ: Chi Nguyen)

Gửi lòng theo mảnh thuyền nan. 

Xuôi dòng con nước phương nam tìm về. 

Lĩnh Nam, Hoa Nhạc bộn bề,

Tin tức Lũng Thủy chẳng hề thấy đâu !. 

Trạm dịch mây phủ ngang đầu. 

Chân thành sóng vỗ thêm sầu cỏ thu. 

Một đêm gió chướng mịt mù. 

Lầu Tây lấp ló, êm ru trăng vàng.

Sơ lược tiểu sử tác giả:

Giả Đảo 賈島 (779-843) tự Lãng Tiên 浪先 (còn viết là 閬先), hiệu Kiệt Thạch sơn nhân 碣石山人, người Phạm Dương 范陽, nay thuộc thành phố Trác Châu, tỉnh Hà Bắc, là một thi nhân trứ danh đời Đường, được người đời gọi là “Thi nô” (nô bộc của thơ).

Thuở nhỏ ông xuất gia làm hoà thượng, pháp hiệu là Vô Bản 無本. Thời đó ở Lạc Dương có lệnh cấm hoà thượng ra ngoài sau giờ trưa, Giả Đảo làm thơ phản đối, được Hàn Dũ 韓愈 phát hiện ra tài hoa. Sau ông thụ giáo Hàn Dũ, hoàn tục và tham gia khoa cử, nhưng thi mấy lần không đỗ. Thời Đường Văn Tông, ông bị biếm ra là Chủ bạ huyện Trường Giang ở Toại Châu, nên người đời còn gọi không là Giả Trường Giang. Đời Đường Vũ Tông, ông làm Tham quân ở Phổ Châu, rồi đổi làm Ty hộ, chưa kịp nhậm chức thì bệnh mất.

Nguồn: Thi Viện