DẦU MỎ, VŨ KHÍ ĐỊA CHÍNH TRỊ TỐI THƯỢNG - KỲ CUỐI: DẦU ĐÁ PHIẾN VÀ CUỘC CHIẾN IRAN

Một trong những nguyên do dẫn tới cuộc tấn công của Mỹ vào Iran hiện giờ chính là sự phát triển công nghệ dầu đá phiến, đặc biệt là ở Mỹ - yếu tố được coi đã khiến cuộc chơi năng lượng thay đổi hoàn toàn.

Dầu đá phiến đã làm thay đổi cuộc chơi năng lượng toàn cầu - Ảnh: Reuters

Dầu đá phiến giúp Mỹ tự tin

Trước khi Tổng thống Donald Trump và đồng minh Israel tấn công Iran, giới lãnh đạo quân sự Mỹ đã xây dựng các kịch bản chiến tranh với Iran gần như không ngừng nghỉ kể từ năm 1979.

Nhưng một lý do chính khiến hết đời tổng thống này đến đời tổng thống khác phải chùn tay là thực tế đáng lo ngại: Iran luôn có thể phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến đường thủy huyết mạch nơi khoảng 1/4 lượng dầu mỏ và 1/5 lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) thế giới đi qua.

Iran cũng có thể tấn công các mỏ dầu và cơ sở năng lượng của các nước vùng Vịnh lân cận. Và họ đã làm đúng như vậy khi Mỹ và Israel leo thang trong cuộc chiến.

Không phải ngẫu nhiên mà mọi tổng thống từ Jimmy Carter đến nay, sau khi xem xét phương án chiến tranh với Iran do Lầu Năm Góc trình bày, đều đã phủ quyết. Vậy điều gì đã thay đổi trong thời Tổng thống Trump?

Câu trả lời ưa thích cho tới giờ là tính khí thất thường của Tổng thống Mỹ, bị Israel giật dây hay thậm chí Mỹ bước vào cuộc chiến mà không có mục tiêu chiến thuật rõ ràng. Tất cả những điều đó đều có thể đúng phần nào nhưng còn thiếu một nguyên nhân có thể là cốt lõi.

Trong mắt Mỹ vai trò chiến lược của Hormuz đã thay đổi nhờ một nhóm những nhà khoa học lập dị mê mải với môn địa chất học làm việc cho một số ít công ty năng lượng Mỹ đã tìm ra cách bơm nước vào các thành tạo đá phiến ở áp suất đủ cao để đánh bật hydrocarbon bám trong đá, từ đó tạo ra một dòng nhiên liệu hoàn toàn mới với sản lượng không thể đong đếm.

Trong khoảng thời gian ngắn đến kinh ngạc, từ năm 2003 đến 2015, kỹ thuật khoan ngang và gây nứt vỡ thủy lực - tức fracking - vươn lên đóng vai trò then chốt trong sản xuất năng lượng của Mỹ. Cuộc cách mạng đá phiến kéo theo những hệ lụy địa chính trị được thể hiện rõ ràng qua cuộc chiến ở Iran một cách đầy kịch tính.

Từng chút một, quá trình khai thác dầu bằng kỹ thuật fracking đã nới lỏng sự kìm kẹp của eo biển Hormuz với chiến lược của Mỹ ở Trung Đông, cho phép họ rảnh tay và tự tin hơn hẳn để hành động.

Giữa diễn tiến chiến sự nóng bỏng, một sự kiện ít được để ý hơn xảy ra vào giữa tuần trước. Theo dữ liệu tháng 3-2026 từ Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ (EIA), sản lượng dầu thô của Mỹ đã đạt 24 triệu thùng/ngày, tức nhiều hơn sản lượng của Saudi Arabia (10,9 triệu) và Nga (10,5 triệu) cộng lại. Phần lớn sự phát triển bùng nổ này là do đổi mới trong khai thác dầu đá phiến.

Chưa hết, chuyến hàng LNG đầu tiên của Mỹ xuất cảng mới năm 2016 nhưng nay họ đã trở thành nước xuất khẩu mặt hàng này lớn nhất thế giới, đạt trung bình 425-450 triệu m3/ngày. Sản lượng khí tự nhiên của Mỹ cũng đã vượt mốc 3 tỉ m3/ngày, tức hơn 1.100 tỉ m3/năm, gấp khoảng 6 lần so với Qatar và số liệu của Qatar là trước khi chiến tranh nổ ra. Ngay cả Nga, vốn nổi tiếng là siêu cường năng lượng, cũng chỉ có tổng sản lượng khí đốt hằng năm khoảng 620 tỉ m3, tức bằng hơn một nửa của Mỹ.

Khí và dầu đá phiến đã thay đổi hoàn toàn ý nghĩa của năng lượng với nền kinh tế Mỹ. Vào năm 2024 khí tự nhiên đạt mức cao kỷ lục khi chiếm 36% tổng tiêu thụ năng lượng sơ cấp của nền kinh tế số 1 thế giới, gần tương đương dầu mỏ (38%).

Để so sánh, một thập niên trước khí đốt mới chỉ chiếm khoảng 1/4 và dầu chiếm 40% nguồn năng lượng sơ cấp của Mỹ. Fracking đã biến khí tự nhiên, vốn từng chỉ có vai trò phụ trợ, thành nguồn năng lượng quan trọng ngang ngửa dầu mỏ.

Hơn nữa, khí tự nhiên không được giao dịch toàn cầu như dầu mỏ. Nó mang tính khu vực cao độ, bị khóa chặt vào các mạng lưới đường ống và hợp đồng dài hạn, điều đồng nghĩa cú sốc giá từ những cuộc chiến ở nước ngoài không đánh vào túi tiền dân Mỹ nhanh chóng như giá dầu.

Giá dầu tăng vọt sẽ lập tức cảm nhận được ở trạm xăng trên khắp thế giới. Nhưng khi giá khí đốt tăng vọt ở những nơi phụ thuộc vào nguồn cung Trung Đông, giá ở Mỹ hầu như không nhúc nhích.

Khi Mỹ và Israel bắt đầu các cuộc không kích ngày 28-2, họ đã hành động dựa trên rất nhiều mục tiêu nhưng nền tảng cho tất cả những tính toán đó là hiểu biết rằng cú sốc năng lượng kéo theo sẽ mang tính bất đối xứng không kém các cuộc không kích. Người Mỹ cũng sẽ chịu thiệt hại nhưng phần còn lại của thế giới sẽ tả tơi.

Thậm chí ở cấp độ vĩ mô, năng lượng càng đắt đỏ thì càng có lợi cho Mỹ. Một chính quyền thận trọng hơn sẽ coi cú sốc năng lượng toàn cầu là điều tồi tệ, vì nó gây mất ổn định cho địch thủ cũng nhiều như cho đồng minh. Hơn nữa nếu muốn tiếp tục đóng vai cảnh sát toàn cầu, Mỹ không thể trở thành tác nhân gây bất ổn.

Nhà máy điện than có thể thành lựa chọn của Trung Quốc khi nguồn cung khí đốt không còn được bảo đảm - Ảnh: Reuters

Trung Quốc và than đá

Tất nhiên, đối thủ mà Mỹ lo ngại không phải là Bangladesh hay Thái Lan, vốn chỉ là những nạn nhân tên bay đạn lạc, mà là Trung Quốc. Nhưng liệu cuộc chiến này có đủ để làm tê liệt Trung Quốc?

Trong nhiều thập niên, giới lãnh đạo Bắc Kinh cũng đã quan tâm với chính kịch bản đang diễn ra. Nhưng không giống Mỹ, họ không thể dùng công nghệ fracking để tiến tới độc lập năng lượng. Thay vào đó, Trung Quốc chọn nguồn tài nguyên mà họ không thiếu: than đá. Tính đến tháng 7-2025 có gần 1.200 nhà máy điện chạy than đang hoạt động ở nước này, bằng cả phần còn lại của thế giới cộng lại.

Trung Quốc cũng đang xây dựng nhà máy mới với tốc độ ngày càng nhanh, tạo nên hệ thống dự phòng khổng lồ cho ngày mà dầu và khí đốt không còn trông cậy được nữa. Ngay trước khi cuộc chiến bắt đầu, các nhà máy này chỉ vận hành khoảng 50% thời gian. Trong cuộc cạnh tranh với năng lượng mặt trời và năng lượng gió giá rẻ, một phần lớn nhà máy điện chạy than đang thua lỗ.

Nhưng như mọi chuyện khác ở Trung Quốc, công suất dư thừa này là có ý đồ: hàng trăm nhà máy nhàn rỗi cũng chính là kho dự trữ năng lượng chiến lược để chuẩn bị cho ngày mà Qatar không thể giao LNG vì chiến tranh và Mỹ thì đã chuyển sang vị thế đối đầu. Tháng 3 này, ngày đó đã đến.

Khi giá LNG tăng vọt và nguồn cung sụp đổ, Trung Quốc kích hoạt chính sách bảo hiểm và bật các nhà máy than lên. Nhưng than đá bẩn hơn nhiều so với LNG. Tiêu thụ thêm 1 tỉ tấn than sẽ tạo ra khoảng 2 tỉ tấn khí thải CO2 trong một năm. (Mỹ hiện phát thải tổng cộng khoảng 4,7 tỉ tấn mỗi năm).

Đó là lý do tại sao cuộc chiến ở Iran còn là một thảm họa với khí hậu. Khi cuộc cách mạng dầu đá phiến định hình, giới vận động cho kỹ thuật khai thác này đã nói rất nhiều về việc nó sẽ cho phép Mỹ chuyển đổi từ than đá gây ô nhiễm cao sang khí tự nhiên ít ô nhiễm hơn để phát điện. Nhưng hệ quả trực tiếp hiện giờ là dầu đá phiến khiến Mỹ sẵn sàng hành động liều lĩnh hơn và do đó buộc Trung Quốc phải tái khởi động các nhà máy điện than trên diện rộng.

Tác động trực tiếp của chiến tranh thì dễ thấy nhưng tác động gián tiếp sẽ để lại hậu quả lâu dài hơn nhiều. Nếu cuộc chiến Iran rốt cuộc làm gia tăng biến đổi khí hậu và củng cố chiến lược than đá của Trung Quốc thì tất cả sẽ cùng thua.

"Khoan, khoan nữa, khoan mãi"

Ngay từ nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng thống Trump đã nhấn mạnh mong muốn nới lỏng các quy định về môi trường với mảng năng lượng qua chính sách "Khoan, khoan nữa, khoan mãi". Một số ước tính cho thấy sản lượng năng lượng ở Mỹ đã tăng 60% trong nhiệm kỳ 2016-2020 của ông. Nhiệm kỳ 2 này con số đó được dự báo sẽ còn lớn hơn nữa.

Hải Minh / Theo: tuoitre

Link tham khảo:
https://en.wikipedia.org/wiki/Fracking

https://www.niehs.nih.gov/health/topics/agents/fracking

TỪ ĐỨC TIN ĐẾN DỤC VỌNG: SỰ SA NGÃ ĐAU ĐỚN TRONG CHIẾC ÁO CÀ SA

Trong nhiều thế kỷ, hình ảnh những nhà sư khoác lên mình chiếc áo cà sa vàng óng ở Thái Lan đã gắn liền với sự thanh tịnh, lòng từ bi và niềm hy vọng của hàng triệu tín đồ. Chùa chiền không chỉ là nơi cầu nguyện, mà còn là chỗ dựa tinh thần cho cả một xã hội. Ấy vậy mà chỉ trong vòng ba năm ngắn ngủi, một người phụ nữ bình thường Wilawan Emsawat, hay còn gọi là Golf đã khiến cả nền Phật giáo Thái Lan chao đảo. Với những lời thì thầm ngọt ngào, một chiếc điện thoại có camera, và sự kiên nhẫn lạnh lùng, cô ta đã quật ngã ít nhất 15 vị sư, trong đó có nhiều người được xem như cao tăng.

Từ đức tin đến dục vọng: cú lật mặt đau đớn trong chiếc áo cà sa

Câu chuyện này thoạt nghe giống như một vụ bê bối cá nhân. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, nó không chỉ là cú ngã của một vài con người, mà còn là hồi chuông thức tỉnh về niềm tin, về dục vọng, và cả sự mong manh của đạo hạnh khi bị thử thách bởi tiền bạc và cám dỗ.

Góc khuất sau tấm áo cà sa

Để hiểu cú sập đổ này, phải trở lại với cách mà Golf tiếp cận. Xuất thân nghèo khó, không quyền lực, không học vấn, nhưng cô ta có trí thông minh sắc bén và một tham vọng cháy bỏng về sự giàu có, hưởng thụ. Với Golf , chùa chiền không còn là chốn linh thiêng, mà là một “kho báu” khổng lồ gần như không ai giám sát. Thống kê cho thấy, các chùa ở Thái Lan nắm giữ tới 410 tỷ baht trong ngân hàng, chủ yếu do các trụ trì kiểm soát.

Golf đã hóa thân thành một tín nữ mộ đạo trên mạng xã hội: đăng ảnh quỳ lạy, viết kinh kệ, tổ chức cúng dường sang trọng. Cô vay nợ, thuê túi xách hàng hiệu, lái xe sang, tất cả chỉ để xây dựng hình ảnh một người phụ nữ ngoan đạo, giàu có và khiêm nhường. Nhờ vậy, cánh cửa dẫn tới những vị sư tưởng như “bất khả xâm phạm” đã dần mở ra.

Ban đầu chỉ là những tin nhắn khiêm tốn: “Thưa thầy, con thường bị ác mộng, nhưng nghe thầy giảng, lòng con an yên.” Rồi là những món quà nhỏ, những buổi gặp gỡ “trong sáng” ở quán trà. Từng chút một, cô ta gieo sự tin tưởng, làm tan băng sự cảnh giác. Và cuối cùng, khi những món quà lớn như xe hơi xuất hiện, ranh giới giữa cúng dường và hối lộ đã sụp đổ.

Điều khiến công chúng rúng động không chỉ là sự sa ngã của các vị sư, mà là cách sa ngã ấy diễn ra nhẹ nhàng, tinh vi, từng bước một, đến mức chính các nạn nhân tin rằng họ vẫn đang giữ vững đạo hạnh.

Khi niềm tin biến thành công cụ

Cựu trụ trì Phra Ajarn Khom, tên thật là Khom Kongkaeowas, bị kết án 468 năm tù vì tội tham ô tiền công đức - Ảnh: BANGKOK POST

Tôn giáo vốn dựa trên niềm tin. Tín đồ tin vào sự giác ngộ của sư thầy; sư thầy tin rằng mình đủ đạo hạnh để dìu dắt người khác. Nhưng niềm tin ấy cũng chính là kẽ hở dễ bị lợi dụng. Golf không cần bạo lực, không cần đe dọa, chỉ cần nắm bắt đúng tâm lý là khát khao được ngưỡng mộ, được sẻ chia, được quan trọng của con người.

Một vị trụ trì từng thừa nhận sau khi bị bắt: “Tôi biết điều đó sai, nhưng ánh mắt của cô ấy, sự ngưỡng mộ khiến tôi thấy mình quan trọng.”

Đây là điểm cốt lõi: sự yếu đuối của con người. Dù khoác áo tu hành, họ vẫn mang trong mình những bản năng ham muốn, sĩ diện, sợ hãi. Và khi không có cơ chế giám sát minh bạch, sự yếu đuối ấy dễ dàng bị khai thác.

Chỉ trong vòng ba năm, Golf đã xây dựng một “đế chế săn mồi”: hơn 80.000 bức ảnh, 5600 video ghi lại cảnh riêng tư của các sư, hàng trăm triệu baht chảy vào tài khoản rồi nhanh chóng tan biến trong những cơn nghiện cờ bạc trực tuyến.

Câu chuyện cho thấy một khi niềm tin không đi kèm với tỉnh táo, nó có thể biến thành vũ khí nguy hiểm nhất.

Ngày Phật giáo Thái Lan “sụp đổ”

Ngày 9/5/2025, truyền thông Thái Lan gọi đó là “ngày Phật giáo sụp đổ”. Sáu vị cao tăng công khai hoàn tục, tám người khác bị trục xuất khỏi tăng đoàn. Hình ảnh những nhà sư từng được ngưỡng mộ phải tháo bỏ áo cà sa trở thành cú sốc tập thể.

Tín đồ lớn tuổi xem Golf như “yêu nữ báng bổ”, xuống đường đòi trừng phạt. Nhưng giới trẻ lại coi cô ta như kẻ đã “xé toạc tấm màn vàng”, để lộ sự mục ruỗng đã tồn tại từ lâu. Hashtag “thợ săn sư” bùng nổ trên mạng xã hội, thu hút hàng trăm triệu lượt xem.

Lượng cúng dường vào các chùa lớn giảm mạnh, có nơi tới hơn 30%. Khói hương thưa thớt, niềm tin lung lay. Lần đầu tiên sau nhiều thế hệ, người dân Thái phải đặt câu hỏi: tiền công đức chúng ta dâng lên rốt cuộc được dùng vào đâu?

Bê bối ấy buộc chính phủ và hội đồng tăng thống phải hành động. Kiểm toán toàn quốc, giới hạn tài khoản cá nhân của các sư, thậm chí dùng AI giám sát dòng tiền. Đó không còn là câu chuyện đạo đức cá nhân, mà là một cuộc thanh lọc tôn giáo chưa từng có.

Những bài học không chỉ dành cho Thái Lan

Chân dung Golf. Ảnh: 163

Người Việt Nam nghe câu chuyện này có thể thở phào: “Đó là chuyện của Thái Lan.” Nhưng liệu chúng ta có chắc mình miễn nhiễm?

Tôn giáo nào cũng có những cá nhân thánh thiện, nhưng cũng có những lỗ hổng cho kẻ xấu lợi dụng. Khi tiền bạc gắn liền với niềm tin, nguy cơ tha hóa luôn rình rập. Và điều quan trọng hơn cả là chúng ta dễ bị ru ngủ bởi hình thức bên ngoài như áo cà sa, câu kinh, tiếng mõ mà quên mất rằng điều cốt lõi của Phật giáo hay bất cứ tôn giáo nào chính là tâm trong sáng.

Có một lời nhắc nhở cổ xưa: “Phật không ở trong chùa. Phật ở trong tâm người giữ lòng ngay thẳng.” Nếu một người khoác áo tu hành nhưng không tu tâm, họ cũng dễ ngã gục như bao kẻ đời thường. Ngược lại, nếu một người bình thường biết sống thiện, biết giúp người, biết giữ lòng trong sạch, họ đã chạm gần hơn đến tinh thần Phật pháp.

Giữ niềm tin nhưng không mù quáng

Câu chuyện Golf không chỉ vạch trần sự sa ngã, mà còn đặt ra một câu hỏi lớn: Làm sao để giữ niềm tin khi những người được tin tưởng nhất lại phản bội?

Câu trả lời có lẽ nằm ở sự cân bằng giữa niềm tin và tỉnh thức. Tin để có nơi nương tựa, để nuôi dưỡng hy vọng. Nhưng cũng phải Tỉnh để không trao trọn quyền lực cho bất kỳ ai, để luôn nhớ rằng Phật không nằm trong ngôi chùa nguy nga, cũng không gói gọn trong chiếc áo cà sa vàng óng. Phật ở trong từng hành động tử tế, trong sự bình an của tâm hồn.

Nếu ta hiểu được điều đó, những vụ bê bối không còn đủ sức quật ngã đức tin. Ngược lại, chúng trở thành lời nhắc nhở để ta quay về với cốt lõi: “Sống thiện, sống tỉnh, sống với một trái tim không vẩn đục.”

Tạm kết

Wilawan Emsawat (giữa) tại Cục Điều tra Trung ương ở Bangkok. Ảnh: Bangkok Post.

Golf rồi sẽ phải trả giá trước pháp luật. Những vị sư sa ngã rồi cũng lùi vào bóng tối. Nhưng dư âm của vụ việc này sẽ còn vang vọng, như một vết nứt trên bức tường tưởng chừng kiên cố, như một cú chấn động để mọi người soi lại chính mình.

Tấm áo vàng có thể bị hoen ố, nhưng điều đó không có nghĩa là Phật pháp mất đi giá trị. Ngược lại, chính khi áo rách, ta mới thấy rõ hơn đâu là vàng thật, đâu chỉ là lớp mạ ngoài.

Có lẽ, điều quan trọng nhất mà câu chuyện để lại là: “Niềm tin không phải đặt trọn nơi hình thức hay con người, mà phải được nuôi dưỡng trong tâm sáng và hành động thiện lành của chính mỗi chúng ta.”

Tú Uyên biên tập

Theo: vandieuhay

MAI HOA KỲ 2 - TÔ THỨC

Mai hoa kỳ 2

Hà nhân bả tửu úy thâm u,

Khai tự vô liêu lạc cánh sầu.

Hạnh hữu thanh khê tam bách khúc,

Bất từ tương tống đáo Hoàng Châu.

梅花其二

何人把酒慰深幽

開自無聊落更愁

幸有清溪三百曲

不辭相送到黃州

Hoa mai kỳ 2

(Dịch thơ: Chi Nguyen)

Một mình nâng chén bấy lâu. 

Thâm u cảnh vật, lòng sầu sầu thêm. 

Suối trong vẫn lượn êm đềm. 

Hoàng Châu tiễn biệt, bên thêm ly tao.

Sơ lược tiểu sử tác giả:

Tô Thức 蘇軾 (1037-1101) tự Tử Chiêm 子瞻, Hoà Trọng 和仲, hiệu Đông Pha cư sĩ 東坡居士, người đời thường gọi là Tô Đông Pha 蘇東坡, thuỵ Văn Trung 文忠, người My Sơn (nay thuộc tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc). Ông từng làm quan Thông phán, Thái thú. Cha là Tô Tuân, em là Tô Triệt, đều là các đại gia thi văn, đương thời người ta gọi là Tam Tô. Thái độ của ông rất hào sảng lạc quan, tuy ông làm quan thăng giáng nhiều lần, song ông không để ý, vẫn ưu du tự tại, đọc sách làm vui, ông là người giàu tình cảm, cho nên phản ánh tới từ của ông, vừa hào phóng lại vừa tình tứ. Ông là người có tài nhất trong số bát đại gia của Trung Hoa (từ thế kỷ VII đến thế kỷ XIII, gồm có Hàn Dũ, Liễu Tông Nguyên đời Đường, Âu Dương Tu, Tô Tuân (cha Tô Thức), Tô Thức, Tô Triệt (em Tô Thức), Vương An Thạch và Tăng Củng), khoáng đạt nhất, tư tưởng và tính tình cũng phức tạp nhất.

Nguồn: Thi Viện

DỤC TỐC BẤT ĐẠT

Thứ hủy hoại và đưa nhiều người đến thất bại nhất không phải là nghèo. Mà là vội khi chưa đến lượt mình.

Cổ nhân chưa từng dạy con người phải gấp. Người xưa không sống nhanh. Nhưng họ đi rất xa.

Trong sách cũ có câu: “Dục tốc bất đạt.”

Muốn nhanh, lại không tới.

Không phải vì cổ nhân thiếu chí tiến thủ, mà vì họ hiểu một đạo lý mà người đời nay hay quên:

Mỗi người đều có vận. Mỗi việc đều có thời.

Chưa hiểu vận của mình, con người dễ hoảng.

Hiểu rồi, tự khắc biết chậm lại.

1. Người xưa nói về thời trước khi nói về tài

Trong tư tưởng cổ, chữ “thời” luôn đứng trước chữ “nhân”.

Có câu: “Thiên thời bất khả thất, nhân hòa bất khả ly.”

Trời chưa thuận, người giỏi mấy cũng khó làm nên việc lớn.

Vì vậy, cổ nhân dạy: xem thời trước, rồi mới dụng lực.

Người chưa gặp thời, càng gắng càng hao.

Người gặp đúng thời, chỉ cần thuận theo cũng thành.

Hiểu vận khí là biết mình đang đứng đầu gió hay cuối gió.

2. Điều cổ nhân sợ nhất: tâm nóng

Sách dạy xử thế đều cảnh báo một điều: “Tâm cấp tắc loạn, loạn tắc bại.”

Tâm vội thì trí rối. Trí rối thì việc hỏng.

Người càng vội càng dễ sai, vì họ không còn hành động theo đạo, mà theo nỗi sợ:

- sợ chậm
- sợ thua
- sợ mất phần

Cổ nhân hiểu rất rõ: Khi tâm còn sợ, vận chưa thể mở.

3. Hiểu vận là biết ẩn trước khi hiển

Người xưa có khái niệm “ẩn nhẫn”.

Không phải để chịu thiệt, mà để nuôi lực.

Có câu:

“Chim lớn bay cao, tất có lúc rút cánh.”

Cây cao bóng mát, thuở đầu cũng phải bén rễ thật sâu.

Khi vận chưa tới, cổ nhân chọn:

- Ẩn tài, không phô trương
- Ẩn công, không tranh hơn
- Ẩn chí, không khoe mộng lớn

Không phải vì họ không có.

Mà vì chưa đến lúc thì không cần có tiếng.

Người không hiểu vận muốn chứng minh ngay.

Người hiểu vận chỉ lặng lẽ chuẩn bị.

4. Vì sao người xưa không sốt ruột thành công?

Vì họ tin vào một trật tự lớn hơn bản thân mình.

Trong tư tưởng cổ, đời người giống như bốn mùa:

- Xuân để gieo
- Hạ để nuôi
- Thu để gặt
- Đông để nghỉ

Không ai ép mùa đông ra quả.

Không ai trách mùa xuân vì chưa có trái ngọt.

Người xưa hiểu:

- Mỗi giai đoạn đều có giá trị riêng.
- Nên họ không khinh lúc nghèo.
- Không oán lúc lùi.
- Không cuống khi chậm.
- Chậm, nhưng không loạn.

5. Cổ nhân dạy: Vận mở khi đức đủ

Một điều rất sâu mà người nay hay bỏ qua: trong quan niệm xưa, vận gắn liền với đức.

Có câu: “Hữu đức giả tất hữu hậu vận.”

Người có đức, vận về sau ắt dày.

Người vội muốn lấy kết quả nhanh.

Cổ nhân thì bồi đức trước khi đòi phúc.

Chịu thiệt để giữ chữ tín.

Nhường lợi để giữ nhân tâm.

Lùi một bước để tránh họa lớn.

Họ tin rằng:

- Khi đức đủ sâu, vận sẽ tự tìm đến.

6. Không vội là một loại trí tuệ

Trong mắt cổ nhân, không vội không phải yếu, mà là biết mình đang ở đâu.

Người thật sự mạnh không cần chứng minh liên tục.

Người thật sự có vận không cần tranh giành ồn ào.

Họ chờ đúng lúc, ra tay đúng việc, và khi đã ra tay thì rất dứt khoát.

Giống như cung đã giương đủ lâu, chỉ cần buông – mũi tên đi rất xa.

Kết: Hiểu vận để an tâm mà đi

Cổ nhân không dạy ta bỏ ước mơ.

Họ chỉ dạy ta đừng đốt cháy mình vì nôn nóng.

Khi hiểu vận của mình, bạn sẽ biết:

- lúc nào nên tiến
- lúc nào nên giữ
- lúc nào nên nói
- lúc nào nên im

Chậm một chút không phải thua.

Đó là để đi đường dài hơn.

Và đến một ngày, khi vận đã chín, bạn sẽ hiểu:

- Thứ đưa bạn đến nơi không phải là sự vội vàng, mà là sự kiên nhẫn đúng đạo.

Nếu bài viết này chạm đến bạn, hãy lưu lại – để khi lòng nóng lên, còn nhớ mà chậm xuống.

Và nếu thấy có ích, hãy chia sẻ cho người đang cần một lời nhắc: chớ vội.

Chúng ta không cô độc trên hành trình này.

Chỉ là… mỗi người đang đi đúng thời của mình.

Đừng làm việc như Gà mà mơ thành công như Đại Bàng.

Diamond Tran / Theo: viendongonline

DẦU MỎ, VŨ KHÍ ĐỊA CHÍNH TRỊ TỐI THƯỢNG - KỲ 6: DỰ TRỮ DẦU MỎ VÀ NĂNG LỰC QUỐC GIA

Sự kiện Iran phong tỏa eo biển Hormuz trong cuộc chiến đang diễn ra với Mỹ và Israel đã thúc đẩy hàng chục quốc gia phải viện tới kho dự trữ dầu khẩn cấp.

Trong một hang muối đang thi công ở Mỹ - Ảnh: Open Government Access

Nhưng chính xác thì dự trữ chiến lược là gì, và quốc gia nào đang nắm giữ kho dự trữ lớn nhất thế giới?

Công nghệ Mỹ

Tuần trước, khi 32 quốc gia công bố xả kho dự trữ dầu thô khẩn cấp trong nỗ lực ổn định giá dầu đang tăng vọt, họ đã hành động theo một thỏa thuận chung.

Các nước này đều là thành viên Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA), liên minh những quốc gia tiêu thụ năng lượng lớn được thành lập vào năm 1974 nhằm đối phó với cuộc khủng hoảng dầu mỏ lịch sử 1973, khi giá dầu tăng gấp bốn lần chỉ trong khoảng thời gian ngắn.

Kho dự trữ dầu mỏ hiện đại đầu tiên được Mỹ thành lập năm 1975, sau khi lệnh cấm vận của các nước Ả Rập làm lộ rõ sự tổn thương của nguồn cung năng lượng toàn cầu. Ngày nay hầu hết các cường quốc đều duy trì dự trữ chiến lược về dầu mỏ.

Trong hệ thống phối hợp của IEA, các nước nắm giữ hơn 1,2 tỉ thùng dầu dự trữ khẩn cấp do nhà nước kiểm soát và khoảng 600 triệu thùng nữa của doanh nghiệp tư nhân.

Tuy nghe nhiều, toàn bộ lượng dự trữ 1,8 tỉ thùng cũng chỉ đủ đáp ứng nhu cầu dầu mỏ trong 90 ngày của nước Mỹ, ở mức độ hoạt động bình thường là khoảng 20 triệu thùng/ngày, cũng là lượng dầu thương mại đi qua eo Hormuz mỗi ngày trước chiến tranh.

Gần một nửa tổng dự trữ nói trên hiện do Mỹ nắm giữ (415 triệu thùng trong các kho liên bang và 439 triệu thùng ở kho tư nhân).

Trong đợt xả kho vừa rồi, IEA có trụ sở tại Paris cho biết các thành viên sẽ giải phóng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ. Đây là mức cao hơn gấp đôi so với lần xả kho lớn gần nhất vào năm 2022, khi cuộc chiến của Nga ở Ukraine nổ ra: 182 triệu thùng.

Trong đó Mỹ dẫn đầu với mức đóng góp 172 triệu thùng từ Kho dự trữ dầu mỏ chiến lược (SPR). Nhật Bản thông báo sẽ xả kho khoảng 80 triệu thùng, tương đương khoảng 45 ngày nhu cầu trong nước. Các bên đóng góp khác bao gồm Đức, Úc, Pháp, Hàn Quốc và Anh.

Trong các kho dự trữ này, SPR của Mỹ không chỉ là lớn nhất mà còn đặc biệt nhất, được cấu thành hoàn toàn từ dầu thô và lưu trữ trong các hang muối dưới lòng đất dọc bờ biển vịnh Mexico.

Không chứa trong bể thép như ở nhiều kho dự trữ khác, dầu thô tại bốn khu vực dự trữ dầu chính của Mỹ: Bayou Choctaw, West Hackberry (đều ở Louisiana), Big Hill và Bryan Mound (đều ở Texas) được lưu trữ bằng kỹ thuật rất đặc biệt: đào các hang muối khổng lồ sâu dưới lòng đất.

Hơn 60 hang muối này với công suất tối đa 700 triệu thùng dầu nằm khoảng 600-1.200m dưới lòng đất, thường cao vài trăm mét và có đường kính vài chục tới cả trăm mét, có hình dáng như quả lê hoặc giọt nước để ổn định áp lực khi chứa một lượng chất lỏng lên tới 2-3 tỉ lít.

Lựa chọn này có những lý do kinh tế và chiến lược tối hậu và là một kỳ quan thật sự của năng lực con người.

Những khối muối khổng lồ không tan trong dầu, có đặc tính không thấm (do dạng tinh thể đặc gần như không có lỗ rỗng), tự liền lại nếu nứt và trở nên "dẻo" dưới áp lực lớn, trở thành "thành bể" lý tưởng để chứa dầu.

Để tạo ra những nhà kho vách muối khổng lồ ở độ sâu như vậy, các kỹ sư Mỹ sẽ bơm nước xuống lớp muối dưới lòng đất, làm muối tan ra, rồi hút nước muối lên và bơm dầu vào khoảng trống xuất hiện.

Bằng phương pháp này Mỹ có thể dự trữ lượng dầu lớn nhất thế giới với chi phí thấp hơn khoảng 5-10 lần so với phương pháp truyền thống là xây bể thép trên mặt đất.

Nhưng với siêu cường số 1 thế giới, chi phí chỉ là biến số thứ yếu của phương trình. Yếu tố quan trọng nhất khiến Mỹ lựa chọn phương án "hạ thổ" là vấn đề an ninh.

Với tổng diện tích hơn 10km2, nếu như toàn bộ hệ thống lưu trữ này được đưa lên đất liền, nó sẽ trở thành mục tiêu hết sức khó bảo vệ và cực kỳ tốn kém về mặt an ninh, nhất là do tính chất dễ cháy nổ của dầu.

Dầu dự trữ cũng không thuần túy "nằm yên". Được kết nối thẳng ra các cảng biển qua hệ thống đường ống (nên các kho chứa cần nằm ven vịnh Mexico), hàng triệu thùng dầu được di chuyển ra vào thường xuyên để duy trì vị thế chiến lược của Mỹ cả trong nước và trên trường quốc tế, tùy theo diễn biến thời sự.

Về cơ bản, Bộ Năng lượng Mỹ được giao mua trực tiếp dầu thô trên thị trường mở để lấp đầy các kho dưới lòng đất khi giá thấp. Chính phủ cũng có thỏa thuận trao đổi dầu với các công ty tư nhân, theo đó các công ty cho kho dự trữ chính phủ "vay dầu" và sẽ được hoàn trả cũng bằng dầu, kèm theo một lượng dầu "lãi suất" không khác gì một khoản vay ngân hàng.

Đổi lại, kho dự trữ còn có vai trò lưu trữ dầu thừa giúp các doanh nghiệp tư nhân trong những giai đoạn nhu cầu yếu. Tất cả tạo thành một hệ thống khép kín theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng có vai trò then chốt đảm bảo rằng vị thế siêu cường số 1 của Mỹ không dễ lung lay chỉ vì một biến cố ngoài dự liệu.

Một kho chứa dầu mênh mông ở Chu Hải, Trung Quốc - Ảnh: Reuters

Quy mô Trung Quốc

Kho dự trữ của Mỹ là rất ấn tượng cả về quy mô và công nghệ nhưng nhiều nguồn thông tin cho rằng chính Trung Quốc mới đang là quốc gia sở hữu kho dầu lớn nhất thế giới.

Dù Bắc Kinh coi số liệu dự trữ dầu mỏ chiến lược là bí mật quốc gia, công ty phân tích vận tải và năng lượng Vortexa năm 2025 ước tính tổng kho dự trữ của nước này là khoảng 1,3 tỉ thùng, tức nhiều hơn tất cả các nước IEA cộng lại.

Nếu đúng như vậy, kho này đủ để duy trì hoạt động của nền kinh tế Trung Quốc trong tối đa 3-4 tháng.

Trong kế hoạch kinh tế năm năm mới nhất, công bố vào giữa tháng 3-2026, giới lãnh đạo nước này đã kêu gọi mở rộng hơn nữa các kho dự trữ dầu chiến lược, tiếp nối nhiều năm tích trữ mạnh mẽ. Thực ra so với phương Tây, Trung Quốc bắt đầu dự trữ dầu mỏ chiến lược muộn hơn.

Tiểu mục "Thiết lập dự trữ dầu mỏ chiến lược và bảo vệ an ninh năng lượng quốc gia" xuất hiện lần đầu trong Kế hoạch năm năm lần thứ 10 của Trung Quốc vào năm 2001. Công tác quy hoạch và xây dựng được triển khai từ năm 2003 và như với nhiều dự án hạ tầng khác, diễn ra với tốc độ chóng mặt.

Theo đó, chương trình xây dựng dự trữ dầu mỏ quốc gia được chia làm ba giai đoạn: trong giai đoạn 1 và 2 là các trung tâm dự trữ quy mô lớn ở các tỉnh thành phố: Ninh Ba, Chiết Giang, Liêu Ninh, Sơn Đông, Tân Cương, Cam Túc, Thiên Tân, Quảng Đông và Giang Tô. Giai đoạn 3 hiện đang được triển khai.

Hầu hết các kho dầu nằm ở khu vực kinh tế phát triển dọc vùng duyên hải phía đông Trung Quốc vốn thuận tiện cho tàu chở dầu lớn cập bến và tiếp giáp các khu phức hợp hóa dầu lớn.

Tuy nhiên do kho dự trữ dầu mỏ có thể trở thành mục tiêu trong một cuộc chiến tranh hoặc tấn công khủng bố, một số kho được đưa vào sâu trong vùng nội địa tây bắc, cũng là nơi bố trí đường ống dẫn dầu thô Trung Quốc - Kazakhstan đi qua Tân Cương.

Tuy từ giai đoạn quy hoạch, giới chức Trung Quốc đã đề xuất mục tiêu đến năm 2020 tổng dự trữ dầu thô cả nhà nước và thương mại phải đạt mức tương đương khoảng 100 ngày nhập khẩu, con số chính xác là bí mật quốc gia.

Trung Quốc gần đây đưa ra lời kêu gọi "Xây dựng một quốc gia năng lượng mạnh mẽ". Văn bản này viết: "An ninh và ổn định năng lượng có tầm quan trọng hàng đầu đối với nền kinh tế quốc gia và sinh kế của nhân dân". Từ đó dẫn tới "yêu cầu cấp thiết về tăng cường an ninh năng lượng và giành thế chủ động trong cạnh tranh nước lớn.

Hiện nay các cuộc xung đột khu vực thường xuyên làm trầm trọng thêm các rủi ro địa chính trị và Mỹ tiếp tục ngăn chặn và kiềm chế Trung Quốc, làm cho việc chính trị hóa và vũ khí hóa các vấn đề năng lượng trở nên nổi cộm hơn".

Do đó, "xây dựng một quốc gia năng lượng mạnh mẽ… là cách duy nhất để đất nước đạt được an ninh năng lượng cơ bản".

************

Cuộc cách mạng dầu đá phiến Mỹ đã thay đổi cuộc chơi ra sao và tương lai nào cho các hình thức năng lượng xanh khi thế giới vẫn còn quá phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch.

>> Kỳ cuối: Dầu đá phiến và cuộc chiến Iran

Hải Minh / Theo: tuoitre

Link tham khảo:
https://www.visualcapitalist.com/ranked-the-largest-oil-stockpiles-in-the-world/

NGÔI LÀNG GỖ BÁCH ALISHAN MANG DÁNG DẤP NHẬT BẢN TẠI ĐÀI LOAN

Bước chân vào làng Hinoki, mùi gỗ bách thoảng nhẹ trong không khí, những mái nhà thấp và sân vườn tĩnh lặng mở ra một không gian mang dấu ấn xứ Phù Tang giữa lòng Gia Nghĩa, đồng thời tái hiện ký ức về thời kỳ lâm nghiệp hưng thịnh của Đài Loan.

Từ khu nhà công vụ đến di sản văn hóa sống

Nằm tại trung tâm Gia Nghĩa (Chiayi), làng Hinoki là một trong số hiếm những quần thể kiến trúc gỗ còn được bảo tồn gần như nguyên vẹn tại Đài Loan. Nơi đây được lưu giữ như một “bảo tàng sống” - nơi lịch sử không bị đóng khung sau lớp kính mà hiện diện sống động giữa đời sống thực, trước mắt người xem.

Làng Hinoki nằm giữa những toà nhà cao tầng và tuyến phố nhộn nhịp của thành phố Gia Nghĩa

Để hiểu giá trị của làng Hinoki, phải quay về đầu thế kỷ XX, khi Đài Loan vẫn nằm dưới sự cai trị của Nhật Bản. Thời điểm đó, Gia Nghĩa được xem là trung tâm của ngành lâm nghiệp - một “thủ đô gỗ” đúng nghĩa. Sự kiện mang tính bước ngoặt là việc hoàn thành tuyến đường sắt Alishan vào năm 1912, cho phép vận chuyển những thân gỗ quý từ vùng núi cao xuống đồng bằng với quy mô chưa từng có.

Trong bối cảnh đó, làng Hinoki ra đời như một khu nhà ở tập thể dành cho nhân viên ngành lâm nghiệp. Tên gọi “Hinoki”, tức gỗ bách đỏ là vật liệu chính để dựng lên toàn bộ khu làng, nổi bật với hương thơm đặc trưng, khả năng chống mối mọt tự nhiên và độ bền cao theo thời gian. Việc sử dụng gỗ bách đỏ cho thấy nguồn tài nguyên dồi dào trong giai đoạn đó, đồng thời phản ánh vị thế riêng của khu nhà ở này trong hệ thống quản lý lâm nghiệp.

Ngôi làng này ngày nay là nơi bảo tồn quần thể kiến trúc gỗ bách quý hiếm từ vùng núi Alishan

Sau khi ngành lâm nghiệp suy thoái, làng Hinoki từng rơi vào quên lãng cho đến khi chính quyền quyết định phục dựng và đưa ngôi làng hoạt động trở lại vào năm 2014 như một không gian văn hóa - sáng tạo, mở cửa cho công chúng.

Kiến trúc Machiya và không gian Nhật Bản thu nhỏ

Giữa lòng thành phố Gia Nghĩa, làng Hinoki hiện ra với những tán lá phong chuyển màu, những dãy nhà gỗ đen bóng và mùi hương bách đỏ thoang thoảng trong không khí. Những dải đèn cá chép koinobori bay trong gió, tiếng chuông gió dưới mái hiên và những hồ nước nhỏ có cá Koi bơi lội bên cạnh các tiểu cảnh đá tạo nên một cảm giác tách biệt, đưa du khách vào một không gian tĩnh lặng trước khi đi sâu vào tìm hiểu các giá trị kiến trúc.

Hinoki mang đến không gian tĩnh lặng, tách biệt với phố thị ồn ào

Ngay lối vào chính của làng là một thân cây gỗ bách khổng lồ khắc tên làng. Thân gỗ cổ thụ này đóng vai trò như một cổng chào tự nhiên, là dấu mốc địa giới và giới thiệu về vật liệu chủ đạo của toàn bộ khu làng.

Thân gỗ cổ thụ đóng vai trò là điểm nhận diện chính của làng

28 ngôi nhà gỗ trong làng đều được xây dựng theo phong cách Machiya truyền thống Nhật Bản. Toàn bộ cấu trúc từ cột, xà đến vách ngăn đều được làm từ gỗ Hinoki (bách đỏ) quý hiếm của vùng Alishan, loại gỗ có độ bền cao và mùi thơm tự nhiên đặc trưng. Các ngôi nhà có phần mái lợp ngói đen thấp, tường gỗ ghép khít và hệ thống cửa kéo shoji lót giấy hoặc kính, giúp tận dụng tối đa ánh sáng mặt trời.

Tất cả các ngôi nhà trong làng đều được xây dựng theo một kiểu kiến trúc, màu sắc và kết cấu, tạo nên một tổng thể đồng nhất

Kết cấu bên trong các ngôi nhà chú trọng đến sự thông thoáng với phần sàn gỗ được nâng cao so với mặt đất để chống ẩm. Những dải hiên rộng (engawa) chạy dọc theo mặt tiền, đóng vai trò là không gian đệm giữa trong nhà và sân vườn, nơi du khách có thể ngồi nghỉ và quan sát cảnh quan. Cách sắp xếp các dãy nhà và lối đi lát đá xuyên qua những khu vườn nhỏ được tính toán kỹ lưỡng, đảm bảo sự lưu thông của gió và tạo ra các khoảng nhìn xanh mát.

Các ngôi nhà đều có phần hiên thoáng, sử dụng mái ngói và của kéo shoji

Dù đã trải qua quá trình phục dựng để trở thành khu văn hóa sáng tạo, làng Hinoki vẫn giữ nguyên các kỹ thuật ghép gỗ và chi tiết trang trí đặc trưng của thời kỳ trước. Sự kết hợp giữa vật liệu gỗ bách đỏ bền bỉ và lối bài trí sân vườn tinh tế giúp bảo tồn nguyên vẹn hình ảnh một khu nhà tập thể lâm nghiệp mang linh hồn Nhật Bản giữa lòng Đài Loan.

Nhà gỗ, lối đi lát đá xen lẫn sân vườn và hồ nước mang đến cho ngôi làng vẻ ngoài đậm chất Nhật Bản

Tham quan không gian và những trải nghiệm dành cho khách du lịch

Các lối đi lát đá trong làng dẫn qua từng dãy nhà gỗ, mở ra những khoảng không gian khác nhau: khi là một góc vườn nhỏ với hồ nước và đá tảng, khi là một hiên nhà yên tĩnh dưới tán lá phong, lúc lại là gốc cây cổ thụ treo đầy chuông gió hay cây nguyện ước với những tấm thẻ gỗ dây đỏ treo dày đặc ghi lại lời chúc hoặc thông điệp cá nhân của những vị khách đã từng đến đây.

Bên trong các căn nhà gỗ, không gian đã được chuyển đổi thành cửa hàng và khu trải nghiệm. Du khách có thể dừng lại ở các quầy bán đồ thủ công, quan sát và mua sắm những món đồ nhỏ như móc khóa, vật trang trí hay đồ lưu niệm được làm từ gỗ, giữ lại màu sắc và vân gỗ tự nhiên.

Một số cửa hàng bày bán các vật phẩm mang yếu tố văn hóa như trà, tinh dầu, ẩm thực… Các sản phẩm này không chạy theo xu hướng du lịch đại trà mà giữ thiết kế tinh giản, chú trọng vào cảm giác khi sử dụng theo triết lý Nhật Bản.

Song song với đó là các quán trà và cà phê nằm rải rác trong làng. Không gian bên trong giữ nguyên kết cấu gỗ, ánh sáng dịu và cách bài trí tối giản, phù hợp để dừng lại nghỉ chân.

Nơi bày bán các sản phầm trà, tinh dầu và túi bình an

Một hoạt động phổ biến khác là thuê trang phục truyền thống như kimono hoặc yukata để đi dạo và chụp ảnh giữa các dãy nhà gỗ. Hầu hết mỗi quán đều có cho mình một mô hình đặc trước cửa, từ Totoro, Vô diện trong Ghibli đến mèo thần tài và nhiều mô hình thủ công mang tính sáng tạo. Điều này vô tình biến cuộc dạo chơi thành một hành trình đi “săn” các mô hình độc đáo trong làng để check in.

Các mô hình hoạt hình đầy sáng tạo được đặt rải rác trong làng để du khách check in

Làng Hinoki mở cửa hàng ngày, thường từ 10:00 đến 18:00 đối với các cửa hàng và khu triển lãm. Khuôn viên bên ngoài có thể tiếp cận sớm hơn hoặc muộn hơn, phù hợp cho những du khách muốn trải nghiệm không gian yên tĩnh.

Vé vào cổng miễn phí. Chi phí phát sinh chủ yếu đến từ dịch vụ bên trong như ăn uống, thuê trang phục hoặc tham quan các khu trưng bày chuyên đề.

Bản đồ làng Hinoki để du khách tham khảo

Giá trị hôm nay: Từ khai thác đến bảo tồn

Sự thay đổi lớn nhất của làng Hinoki không nằm ở hình thức mà ở vai trò. Trong quá khứ, nơi đây phục vụ cho một ngành công nghiệp dựa trên khai thác tài nguyên. Giá trị của gỗ được đo bằng khối lượng và lợi nhuận. Ngày nay, giá trị đó chuyển sang một hướng khác: văn hóa và trải nghiệm.

Làng Hinoki trở thành một trung tâm sáng tạo, nơi nghệ sĩ, nhà thiết kế và nghệ nhân địa phương có không gian để trưng bày và thử nghiệm. Điều này phản ánh một cách tiếp cận mới đối với di sản: không chỉ bảo tồn, mà còn tái sử dụng. Không giữ lại quá khứ như một vật thể chết, mà đưa nó vào đời sống hiện tại một cách có ý nghĩa.

Quỳnh Mai / Theo: Travellive+

TẠ TÂN ÂN KỲ 2 - LÝ DỤC

Tạ tân ân kỳ 2

Anh hoa lạc tận giai tiền nguyệt

Tương sàng sầu ỷ huân lung

Viễn tự khứ niên kim nhật hận hoàn đồng

Song hoàn bất chỉnh vân tiều tuỵ

Lệ triêm hồng mạt hung

Hà xứ tương tư khổ

Sa song tuý mộng trung

謝新恩其二

櫻花落盡階前月

象床愁倚薰籠

遠似去年今日恨還同

雙鬟不整雲憔悴

淚沾紅抹胸

何處相思苦

紗窗醉夢中

Tạ tân ân kỳ 2

(Dịch thơ: Chi Nguyen)

Hoa đào rơi rụng ngoài thềm. 

Giường trăng bóng nguyệt, êm đềm bao la. 

Ngày nao ly biệt xót xa. 

Tóc mây biếng trải, nét hoa chẳng cài. 

Lệ rơi ấm ngực chưa phai. 

Tương tư tưởng nhớ tới ai phương nào ?. 

Say sưa giấc mộng song đào. 

Gửi người trong mộng, biết bao tâm tình.

Sơ lược tiểu sử tác giả:

Lý Dục 李煜 (937-978) tự Trùng Quang 重光, tự hiệu là Chung sơn ẩn sĩ 鍾山隱士, Chung phong ẩn sĩ 鍾峰隠者, Bạch liên cư sĩ 白蓮居士, Liên phong cư sĩ 蓮峰居士, người đời quen gọi là Nam Đường Hậu Chủ 南唐後主 hay Lý Hậu Chủ 李後主. Ông là người nhân huệ minh mẫn, văn hay hoạ khéo, biết âm luật. Phủ khố Giang Nam có thu tàng tác phẩm thư hoạ của ông rất nhiều.

Nam Đường bị nhà Tống diệt, phong ông làm An Mệnh hầu, sau lại bị Tống Thái Tổ cho uống thuốc độc chết. Miền Giang Nam được tin Hậu Chủ chết, các phụ lão đều thương khóc.

Hậu Chủ lúc chưa mất nước sinh hoạt rất hào hoa nên từ cũng rất uỷ mị hoan lạc. Sau khi mất nước, bị đưa về nhà Tống, ngày ngày rửa mặt bằng nước mắt. Từ của ông lúc đó cũng rất thê thảm bi ai, đúng là vong quốc chi âm.

Nguồn: Thi Viện