Bài này tuyển từ Sơn Cốc tập quyển 9, bản Tứ khổ toàn thư. Bấy giờ tác giả làm giám Đức Châu (nay thuộc Sơn Đông), nhớ đến bạn ở nơi xa nghìn dặm, cảm khái muôn phần, nên gửi thư tỏ bày nỗi nhớ. Tác giả thích dùng điển cố, bài thơ này có thể nói là “không một chữ nào không có gốc gác” song không cứng nhắc, có chỗ vì dùng điển cố linh hoạt khiến nội hàm câu thơ phong phú, lấy cũ làm mới, vận dụng việc xưa vào luật, nên bài này biểu hiện đầy đủ đặc sắc thơ của nhà thơ họ Hoàng. Hoàng Cơ Phục tên là Giới, người Nam Xương (nay thuộc Giang Tây), chơi với tác giả từ hồi niên thiếu, lúc này đang làm tri huyện Tứ Hội (nay thuộc Quảng Đông).
寄黃幾復
我居北海君南海
寄雁傳書謝不能
桃李春風一杯酒
江湖夜雨十年燈
持家但有四立壁
治病不蘄三折肱
想得讀書頭已白
隔溪猿哭瘴溪藤
Gửi Hoàng Cơ Phục
(Dịch thơ: Lê Xuân Khải)
Biển bắc, biển nam cách chúng ta
Thư đem gửi nhạn chẳng sao qua
Gió xuân một chén niềm vui đậm
Đèn tối mười năm nỗi nhớ xa
Nhà liệu vách còn nguyên cả bốn
Bệnh lành tay lọ gẫy lần ba
Bạc đầu đọc sách đôi phen nghĩ
Cách suối vượn kêu khí núi nhòa
Sơ lược tiểu sử tác giả:
Hoàng Đình Kiên 黃廷堅 (1045-1105), tự Lỗ Trực 魯直, biệt hiệu Sơn Cốc đạo nhân 山谷道人, Phù ông 涪翁, người Phân Ninh, Hồng Châu (thuộc Giang Tây ngày nay). Ông là thư hoạ gia và thi gia trứ danh đời Bắc Tống, tề danh cùng thầy ông là Tô Thức, người đời thường gọi Tô-Hoàng. Ông đỗ tiến sĩ, có làm một số chức quan. Ông là người cầm đầu thi phái Giang Tây, một trường phái quá chú trọng đến kỹ xảo làm thơ mà không quan tâm đúng mức đến nội dung tư tưởng của tác phẩm. Hoàng Đình Kiên còn là một người rất am hiểu về hội họa và là một trong những người viết chữ đẹp nhất thời Bắc Tống.
Với sức công phá đạt 50 Megaton, tương đương 50 triệu tấn thuốc nổ TNT, "Sa hoàng" là quả bom hạt nhân có mức tàn phá lớn nhất từng được ghi nhận trong lịch sử thế giới.
Theo báo cáo do trang Visual Capitalist của Canada đăng tải, các nhà khoa học ước tính, từ cuối Thế chiến II cho đến lúc Chiến tranh Lạnh kết thúc, cả Mỹ và Liên Xô đã thực hiện hơn 1.700 cuộc thử nghiệm vũ khí hạt nhân. Trong khi chính quyền Mỹ tập trung vào việc hoàn thiện các khí tài mang thiết bị hạt nhân, Liên Xô lại hướng đến nghiên cứu những vũ khí có sức mạnh không tưởng và quả bom mang tên "Sa hoàng" là một trong số đó.
Bối cảnh
Giữa lúc căng thẳng Chiến tranh Lạnh ngày một leo thang vào giữa thập niên 1950, chính quyền Liên Xô đã đẩy mạnh dự án phát triển bom hạt nhân. Dự án được chia làm 2 giai đoạn và diễn ra trong khoảng thời gian 1956 - 1961. Những nghiên cứu khi đó của các nhà khoa học Liên Xô đã tạo ra thành quả là bom Sa hoàng.
Trong nghị quyết đưa ra hồi tháng 10/1961, các nhà lãnh đạo Liên Xô tuyên bố cuộc thử nghiệm quả bom Sa hoàng sẽ diễn ra tại bãi thử Novaya Zemlya (nay thuộc Nga) vào cuối tháng đó.
Để có thể chở quả bom nặng 27 tấn, chính quyền đã điều động một máy bay ném bom Tu-95. Tuy nhiên, các nhà khoa học Liên Xô vẫn phải chỉnh sửa lại chiến đấu cơ này để phù hợp với yêu cầu của cuộc thử nghiệm. Phiên bản máy bay chỉnh sửa đó sau này được các tài liệu quân sự Nga ghi nhận với tên gọi Tu-95V.
Cuộc thử nghiệm và kết quả
Vào sáng 30/10/1961, chiếc Tu-95V đã thực hiện vụ ném bom Sa hoàng tại bãi thử Novaya Zemlya. Để kíp lái chiến đấu cơ có đủ thời gian thu thập dữ liệu và rời khỏi phạm vi vụ nổ, quân đội Liên Xô đã trang bị cho quả bom một dù giảm tốc, đồng thời thả bom ở độ cao 10.500km.
Quả bom Sa hoàng được thả từ máy bay Tu-95. Ảnh: RT
Đài RT dẫn những tài liệu được công bố sau này cho hay, các chuyên gia quân sự Liên Xô có tổng cộng 188 giây để thu thập dữ liệu về quả bom, trước khi thiết bị hạt nhân trên phát nổ ở độ cao 4.200m. Khi phát nổ, sức công phá của bom Sa hoàng được ghi nhận lên tới hơn 50 Megaton, tương đương hơn 50 triệu tấn thuốc nổ TNT.
Một thành viên trong đội phụ trách thu thập dữ liệu cuộc thử nghiệm kể: “Qủa cầu lửa có đường kính 4,6km và có thể nhìn thấy từ khoảng cách 1.000km bất chấp những đám mây dày đặc. Cột khói hình nấm của vụ nổ đạt độ cao 67km và có đường kính 95km… Tại đảo Dikson (Nga) nằm cách tâm chấn vụ nổ khoảng 800km, sóng xung kích khiến cửa sổ của nhiều công trình vỡ nát, kèm tiếng động giống như đại bác”.
Khoảnh khắc quả bom Sa hoàng phát nổ. Ảnh: RT
Cuộc thử nghiệm bom Sa hoàng ở thời điểm đó đã gây ra một làn sóng phản đối vũ khí hạt nhân, không chỉ từ các quốc gia phương Tây mà còn nhiều nơi khác trên thế giới. Theo trang National WW2 Museum, lợi ích duy nhất mà cuộc thử bom hạt nhân trên mang lại là "Hiệp ước cấm thử vũ khí hạt nhân một phần" được ký kết vào tháng 8/1963 và bắt đầu có hiệu lực vào tháng 10 cùng năm.
Hóa ra Gen Z không phải đều không hạnh phúc trên toàn cầu - họ chỉ đang đặc biệt buồn chán tại Mỹ, Canada, Úc và New Zealand.
Ảnh minh họa
Thanh niên Mỹ đang cảm thấy khốn khổ - trái ngược với sự hạnh phúc của giới trẻ ở phần còn lại của thế giới.
Hóa ra thế hệ Gen Z không phải đều không hạnh phúc trên toàn cầu - họ chỉ đang đặc biệt buồn chán tại Mỹ, Canada, Úc và New Zealand.
Ngoài 4 quốc gia này, những người dưới 25 tuổi báo cáo cảm giác hạnh phúc ngày càng tăng trong thập kỷ qua, theo ấn bản lần thứ 14 của Báo cáo Hạnh phúc Thế giới được công bố vào thứ Tư (18/3).
Các tác giả của báo cáo thường niên không chắc chắn lý do tại sao lại có sự cách biệt về chỉ số hạnh phúc này, nhưng họ tin rằng nó có thể liên quan đến việc sử dụng mạng xã hội. Có vẻ như những nội dung trên mạng không thực sự nuôi dưỡng tâm trí, cơ thể hay tâm hồn của những người trẻ tuổi.
"Chúng tôi vẫn chưa biết tại sao sự sụt giảm hạnh phúc của giới trẻ lại lớn hơn nhiều ở những quốc gia đó so với những nơi khác", biên tập viên sáng lập báo cáo John F. Helliwell, giáo sư kinh tế danh dự tại Đại học British Columbia, chia sẻ.
"Nguyên nhân không phải vì việc sử dụng mạng xã hội ở đó cao hơn nhiều so với những nơi khác, bởi vì nó gần như phổ biến khắp mọi nơi trong thế hệ Gen Z", ông nói thêm. "Một số lý do có thể phản ánh sự khác biệt trong cách sử dụng mạng xã hội ở những quốc gia đó, vốn đều nằm trong quỹ đạo nói tiếng Anh".
Ảnh minh họa
Báo cáo - dựa trên dữ liệu Khảo sát Thế giới của Gallup và các nguồn khác - đã liên kết việc sử dụng mạng xã hội quá nhiều với mức độ an lạc thấp hơn, nhưng mối liên hệ đó phụ thuộc rất nhiều vào người dùng, nền tảng họ truy cập, phạm vi và thời gian sử dụng.
Thanh thiếu niên Mỹ dành trung bình 4,8 giờ mỗi ngày để lướt mạng xã hội, theo dữ liệu từ Gallup năm 2023. Những người trẻ sử dụng mạng xã hội ít hơn một giờ mỗi ngày có mức độ hạnh phúc cao nhất - thậm chí cao hơn cả những người hoàn toàn không sử dụng.
Điều đó có thể là do mạng xã hội được chứng minh là giúp thúc đẩy các kết nối xã hội và cảm giác thuộc về, ngay cả khi nó làm gia tăng sự so sánh xã hội gay gắt, lo âu và trầm cảm.
Gen Z không phải là những người Mỹ duy nhất đang u sầu. Báo cáo Hạnh phúc Thế giới xếp hạng hơn 140 quốc gia dựa trên mức trung bình ba năm về đánh giá chất lượng cuộc sống. Các tác giả báo cáo cũng xem xét GDP bình quân đầu tư, kỳ vọng sống khỏe mạnh, sự gắn kết của tình bạn, cảm giác tự do, sự hào phóng và nhận thức về tham nhũng.
Phần Lan - nơi có nền giáo dục miễn phí và chăm sóc sức khỏe với chi phí hợp lý - dẫn đầu thế giới về hạnh phúc trong năm thứ 9 liên tiếp, với điểm số trung bình là 7,8 trên 10. Bạn có thể ngạc nhiên khi biết rằng mọi người vui vẻ hơn ở Israel (vị trí số 8), Kosovo (số 16), Slovenia (số 18), Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (số 21) và Ả Rập Xê Út (số 22) so với Mỹ (số 23).
Ảnh minh họa
Hoa Kỳ xếp thứ 24 vào năm 2024, thứ 23 vào năm 2023, thứ 15 vào năm 2022, thứ 16 vào năm 2021 và thứ 20 vào năm 2020.
"Khi triển vọng việc làm và nhà ở có vẻ mờ mịt, và sự phân cực ngày càng tăng, đây là những lý do thực sự dẫn đến sự thay đổi trong cảm xúc", Helliwell nói.
"Bảng xếp hạng tổng thể bị kéo xuống bởi sự không hạnh phúc của giới trẻ, nhưng đó không phải là toàn bộ câu chuyện vì cũng có một số tác động tương tự đối với các nhóm tuổi già hơn. Tuy nhiên, đối với Hoa Kỳ, Canada, Úc và New Zealand, sự sụt giảm chủ yếu nằm ở những người trẻ tuổi", ông tiếp tục.
Cách đây hơn 1.300 năm, Công chúa Văn Thành phải mất gần 3 năm mới tới được Lhasa, còn ngày nay ngồi trên chuyến tàu T44, từ Thành Đô đến Lhasa chỉ mất 44 giờ tàu chạy. Tuyến đường sắt Thanh Tạng đã làm nên điều kỳ diệu khi nối miền Đất của chư thiên với các vùng khác của Trung Quốc, mở ra nhiều triển vọng phát triển kinh tế và du lịch.
Tuyến đường sắt Thanh Tạng, Khám phá con đường trên bầu trời của Trung Quốc
Kéo dài 1.956km trên cao nguyên Thanh Hải-Tây Tạng, tuyến đường sắt Thanh Tạng kết nối Tây Ninh, thủ phủ của tỉnh Thanh Hải và Lhasa, thủ phủ của Tây Tạng. Tuyến đường sắt Thanh Tạng kết thúc lịch sử không có đường sắt của Tây Tạng và lập kỷ lục mới thế giới về tuyến đường sắt cao nhất thế giới.
Đôi nét về tuyến đường sắt Thanh Tạng
Vì 960km của nó nằm ở độ cao 4.000 mét so với mực nước biển, các nhà thiết kế và kỹ sư của tuyến đường sắt này đã phải giải quyết nhiều khó khăn khác nhau trong quá trình xây dựng. Ba thách thức lớn phải đối mặt là hệ sinh thái mong manh, thiếu oxy và băng vĩnh cửu. Nhiều chuyên gia nước ngoài từng cho rằng người Trung Quốc không thể vượt qua những khó khăn này. Tuy nhiên, một vài năm sau, họ đã bị sốc trước kỳ quan thế giới nhân tạo này và coi nó như một phép màu trong kỹ thuật của thế giới. Kể từ khi đi vào hoạt động, tuyến đường sắt Thanh Tạng đã trở thành một trong những tuyến đường sắt nhộn nhịp nhất châu Á. Hàng triệu du khách đổ xô đến Cao nguyên Thanh Hải-Tây Tạng để trải nghiệm những chuyến tàu đi trên tuyến đường sắ này trên cánh đồng tuyết.
Quá trình thi công tuyến đường sắt cao nhất thế giới
Để hoàn tất tuyến đường sắt Thanh Tạng với tổng chiều dài 1.956 km, Trung Quốc đac phải chia việc này làm hai giai đoạn. Giai đoạn 1, đoạn từ Tây Ninh đến Cách Nhĩ Mộc được khởi công từ năm 1984. Giai đoạn 2 được khởi công từ ngày 29-6-2001, đoạn từ Cách Nhĩ Mộc đến Lasa với tổng chi phí 33,09 tỷ NDT, cùng chiều dài 1.142 km. Riêng tiền đầu tư cho bảo vệ môi trường lên tới trên 1,1 tỷ NDT. Đây là khoản đầu tư lớn nhất trong lịch sử xây dựng đường sắt ở Trung Quốc. Tuyến đường sắt Thanh Tạng xuyên qua hai núi chính (Côn Lôn và Đường Cổ La) và 550 km đường đất nguy hiểm (đóng băng nhiều tầng, nhiều năm cùng một "khu vực cấm"). Mặc dù thi công trong điều kiện khắc nghiệt: phải đeo bình ôxy nặng 5kg nhưng không một công nhân nào trong số hơn 100.000 người tham gia xây dựng tuyến đường sắt Thanh-Tạng bị chết do sự cố hay lâm bệnh trong lúc lao động và đây được cho là một kỳ tích tại Trung Quốc.
Trung Quốc đã làm nên điều kỳ diệu về kỹ thuật trên thế giới
Ngay cả những khó khăn về kinh tế và địa lý đều gặp phải trong quá trình xây dựng tuyến đường sắt trên cao nhất này. Như đã biết, một kỳ tích kỹ thuật như vậy phải đòi hỏi đầu tư rất lớn, đây là một thách thức lớn đối với Trung Quốc vào thời điểm đó. Nhưng, thách thức lớn nhất nằm ở điều kiện địa lý khắc nghiệt trên cao nguyên. Hệ sinh thái mỏng manh trên Cao nguyên Thanh Hải-Tây Tạng, cũng như tình trạng thiếu oxy ở độ cao lớn và lớp băng vĩnh cửu là những vấn đề lớn khiến việc xây dựng Đường sắt Thanh Hải-Tây Tạng trở nên đặc biệt quan trọng.
Hành trình đường sắt Thanh Hải-Tây Tạng
Được mệnh danh là “Con đường trên bầu trời”, bản thân đường sắt đã là một kỳ quan tuyệt vời. Tất nhiên, phong cảnh ngoạn mục tạo thêm sức hấp dẫn cho tuyến đường sắt Thanh Tạng quyến rũ này. Hành trình của đường sắt Thanh Hải-Tây Tạng là một trải nghiệm phi thường, thú vị, đặc biệt là chuyến tàu leo lên Thanh Hải Tây Tạng Pleatau từ Xinning. Đừng bỏ lỡ bất kỳ khoảnh khắc nào của thiên nhiên phi thường mà bạn sẽ quan sát qua cửa sổ tàu hỏa. Tuyến đường sắt kỳ diệu này đi qua những ngọn núi cao xa xôi, những dòng sông xanh, những hồ nước trong xanh, ốc đảo xanh và thảo nguyên. Bầu trời có thể thay đổi tạo nên mưa, tuyết, nắng và thời tiết lạ thường. Việc di chuyển bằng tàu hỏa mang lại nhiều khả năng hơn để khám phá các điểm tham quan dọc theo tuyến đường sắt, du khách có thể dễ dàng dừng tại bất kỳ ở gaa nào trong sáu ga tàu chính của đường sắt Thanh Hải-Tây Tạng để đi vòng quanh, sau đó tiếp tục hành trình đến Tây Tạng.
Tuyến đường sắt kết nối Trung Quốc và Tây Tạng
Hiện tại, bảy thành phố từ mọi hướng ở Trung Quốc đại lục cung cấp các chuyến tàu trực tiếp đến Lhasa qua tuyến đường sắt Thanh Tạng. Đó là Bắc Kinh ở phía bắc, Thượng Hải ở phía đông, Quảng Châu ở phía nam, Thành Đô và Trùng Khánh ở miền trung, Tây Ninh và Lan Châu ở phía tây. Nhưng nó không chỉ ra rằng bạn chỉ có thể lên tàu đến Tây Tạng ở những thành phố này. Các chuyến tàu đến Tây Tạng đi qua nhiều thành phố quan trọng ở Trung Quốc, như Nam Kinh, Trịnh Châu, Tây An, Trường Sa và Thái Nguyên. Tuy nhiên, đâu là thành phố tốt nhất để bắt đầu chuyến hành trình bằng tàu hỏa đến Tây Tạng, bản đồ đường sắt Thanh Hải-Tây Tạng đã vẽ cả các tuyến đường sắt từ Trung Quốc đến Tây Tạng và cũng đưa ra đánh giá tổng thể có thẩm quyền nhất về 7 tuyến đường sắt chính từ Trung Quốc đến Tây Tạng. Tây Ninh là điểm khởi đầu thực sự của đường sắt Thanh Hải Tây Tạng, nó cũng là điểm kết nối của Đường sắt Thanh Hải Tây Tạng và đường sắt ở Trung Quốc đại lục. các tuyến phổ biến nhất là tàu Bắc Kinh đến Lhasa, Tàu Thượng Hải đến Lhasa và Tàu Xining đến Lhasa.
Đỗ Mục 杜牧 (803-853) tự Mục Chi 牧之, hiệu Phàn Xuyên 樊川, người Vạn Niên, quận Kinh Triệu (nay là Trường An, tỉnh Thiểm Tây). Ông nội Đỗ Hựu vừa là một tể tướng giỏi về lý tài, vừa là một sử gia biên soạn sách Thông điển. Anh là Đỗ Sùng, phò mã, làm đến tiết độ sứ, rồi tể tướng. Đỗ Mục có dáng dấp thanh tú, tính thích ca nhạc, ưa phóng tong, còn nhỏ đã nổi tiếng văn tài. Khi mới lên kinh sư, được Thái học bác sĩ Ngô Vũ Lăng đưa thư văn đến cho quan chủ khảo là thị lang Thôi Uyển xem. Thôi rất kinh ngạc về bài A Phòng cung phú. Năm 828, hai mươi sáu tuổi, ông đỗ tiến sĩ, lại đỗ luôn khoa chế sách Hiền lương phương chính, được bổ chức hiệu thư lang ở Sùng văn quán, rồi ra làm đoàn luyện tuần phủ tại Giang Tây, sau đó đến Hoài Nam làm thư ký cho tiết độ sứ Ngưu Tăng Nhụ, lại đổi về làm giám sát ngự sử tại Lạc Dương. Năm 835, ông đi chơi Hồ Châu, rồi cứ bị đổi làm thứ sử hết nơi này đến nơi khác (Hoàng Châu, Từ Châu, Mục Châu). Năm 849, ông nhờ một người bạn làm tướng quốc xin cho về thái thú Hồ Châu, sau đổi khảo công lang trung tri chế cáo, và cuối cùng làm trung thư xá nhân. Tác phẩm có Phàn Xuyên thi tập (20 quyển), chú giải Tôn Vũ binh pháp (13 thiên, do Tào Tháo soạn).
EQ thấp không phải là một “án phạt” hay dấu hiệu cho thấy ai đó là người xấu. Nó đơn giản là việc khả năng nhận diện, thấu hiểu và phản hồi cảm xúc của người khác còn hạn chế.
Đừng bị biến mình thành người EQ thấp.
Điều đáng nói là EQ thấp rất hiếm khi lộ diện bằng những hành vi quá cực đoan. Nó thường xuất hiện qua những câu nói quen miệng, nghe thì bình thường, thậm chí còn được xem là thẳng thắn hay cá tính. Nhưng chính những câu nói ấy lại âm thầm khiến các mối quan hệ rạn nứt. Dưới đây là 5 câu nói ngầm khẳng định rằng EQ của bạn đang ở mức thấp hơn bạn tưởng.
1. “Tôi chỉ nói sự thật thôi, khó nghe thì chịu”
Câu nói này thường được dùng như một lá chắn đạo đức. Người nói tin rằng mình đang trung thực, mà đã trung thực thì không cần để ý cảm xúc người khác. Tuy nhiên, EQ không nằm ở việc bạn nói đúng hay sai, mà nằm ở cách bạn chọn để nói điều đó.
Sự thật có thể được diễn đạt theo nhiều cách. Một người có EQ cao sẽ cân nhắc hoàn cảnh, trạng thái tâm lý của người nghe và mục đích của cuộc trò chuyện. Trong khi đó, người EQ thấp thường đặt sự thẳng thắn của mình lên trên tất cả, rồi xem mọi phản ứng tiêu cực là do người khác yếu đuối.
Thực chất, dùng “sự thật” để nói lời làm tổn thương người khác không phải là dũng cảm, mà là thiếu tinh tế. Trung thực không đồng nghĩa với việc nói mọi thứ mình nghĩ ra ngay lập tức.
2. “Có vậy mà cũng buồn à?”
Đây là một trong những câu nói thể hiện rõ nhất sự thiếu đồng cảm. Khi ai đó buồn, họ không cần bạn đánh giá nỗi buồn đó có hợp lý hay không. Cảm xúc vốn không hoạt động theo logic, càng không phải là thứ để so sánh.
Người EQ thấp thường nhìn cảm xúc của người khác qua lăng kính của mình. Họ nghĩ rằng nếu bản thân không buồn trong tình huống đó, thì người khác cũng không nên buồn. Nhưng mỗi người có một ngưỡng chịu đựng khác nhau, một bối cảnh sống khác nhau.
Nói “có vậy mà cũng buồn” vô tình gửi đi thông điệp rằng cảm xúc của đối phương là thừa thãi. Lâu dần, người ta sẽ ngừng chia sẻ với bạn, không phải vì họ ổn, mà vì họ biết mình sẽ không được lắng nghe.
3. “Tôi mà ở trong hoàn cảnh đó thì tôi đã làm khác”
Nghe qua, câu này có vẻ mang tính góp ý hoặc chia sẻ kinh nghiệm. Nhưng sâu bên trong, nó phản ánh xu hướng đặt bản thân ở vị trí trung tâm và xem góc nhìn của mình là chuẩn mực.
Bạn không ở trong hoàn cảnh đó. Bạn không chịu áp lực, không mang theo những nỗi sợ, tổn thương hay trách nhiệm giống người kia. Việc khẳng định rằng mình sẽ làm tốt hơn không giúp ích gì, mà chỉ khiến người đang gặp khó khăn cảm thấy mình yếu kém hoặc sai lầm.
Người EQ cao thường hỏi thêm để hiểu rõ câu chuyện, hoặc đơn giản là lắng nghe. Người EQ thấp thì vội vàng đưa ra kết luận và giải pháp, ngay cả khi người khác chỉ cần được cảm thông chứ không cần lời khuyên.
4. “Tôi không quan tâm người khác nghĩ gì”
Câu nói này thường được gắn với hình ảnh sống tự do, mạnh mẽ và không lệ thuộc. Nhưng trên thực tế, hoàn toàn không quan tâm đến cảm nhận của người khác lại là một dấu hiệu đáng lo.
Sống cho mình không có nghĩa là bỏ mặc tác động của lời nói và hành vi của mình lên người xung quanh. Người EQ cao vẫn giữ quan điểm cá nhân, nhưng họ ý thức được ranh giới xã hội và trách nhiệm cảm xúc trong các mối quan hệ.
Người EQ thấp dùng câu nói này để hợp thức hóa sự thô ráp trong giao tiếp. Họ không phân biệt được giữa việc không chạy theo sự đánh giá và việc phớt lờ cảm xúc người khác. Lâu dần, họ dễ rơi vào trạng thái bị xa lánh mà không hiểu lý do.
5. “Tôi như thế từ trước đến giờ rồi, không thay đổi được”
Đây là câu nói khép lại mọi cơ hội trưởng thành về mặt cảm xúc. Khi một người tin rằng tính cách là cố định, họ cũng đồng thời từ chối học cách giao tiếp tốt hơn.
EQ không phải là thứ bẩm sinh không thể điều chỉnh. Nó là kỹ năng có thể rèn luyện qua trải nghiệm, phản hồi và sự tự quan sát. Việc bám chặt vào câu “tôi là vậy” thường chỉ là cách né tránh trách nhiệm thay đổi.
Người EQ cao sẵn sàng lắng nghe góp ý, dù đôi khi khó chịu. Họ hiểu rằng điều chỉnh cách nói chuyện không làm họ mất đi bản sắc, mà giúp họ kết nối tốt hơn với người khác.
Kết lại, những câu nói trên không khiến bạn trở thành người xấu, nhưng chúng là dấu hiệu cho thấy bạn đang gặp khó khăn trong việc thấu hiểu cảm xúc xung quanh. Nếu bạn nhận ra mình từng nói những điều này, đó không phải là lý do để tự trách, mà là cơ hội để nhìn lại. Chỉ cần chậm lại một chút trước khi phản ứng, lắng nghe nhiều hơn và bớt phán xét hơn, EQ của bạn đã có thể thay đổi theo hướng tích cực hơn rất nhiều.
Ẩn sâu dưới lòng đất Sơn Đông, chiếc giếng cổ hình xoắn ốc lặng lẽ tồn tại như một chứng nhân của thời gian. Không chỉ đơn thuần là công trình dẫn nước, cấu trúc xoắn ốc độc đáo ấy còn phản ánh tư duy kỹ thuật tinh vi và hiểu biết sâu sắc về thủy văn của người Trung Hoa cổ đại. Qua bao thế kỷ, giếng cổ vẫn kể câu chuyện về trí tuệ, sự sáng tạo và khát vọng chinh phục thiên nhiên của những con người đã đặt nền móng cho nền văn minh phương Đông.
Giếng cổ Phàn Long (蟠龙老井) ở làng Zhangpingwa (掌平洼村), thị trấn Thái An, tỉnh Sơn Đông không chỉ là một công trình thủy lợi hiếm gặp, mà còn là bản ghi chép sống động về một giai đoạn đầy gian khó trong lịch sử nông thôn Trung Quốc. Trải qua hơn nửa thế kỷ, chiếc giếng với cấu trúc xoắn ốc độc đáo ấy vẫn lặng lẽ tồn tại, mang trong mình câu chuyện về ý chí con người, sự sáng tạo trong nghịch cảnh và mối quan hệ bền chặt giữa cộng đồng với thiên nhiên.
Quay về giữa những năm 1960, Zhangpingwa là một ngôi làng nghèo nằm trên vùng đất khô hạn của Sơn Đông. Hạn hán kéo dài khiến ruộng đồng nứt nẻ, mùa màng thất bát, nguồn nước sinh hoạt trở thành vấn đề sống còn. Để có nước, người dân phải đi bộ hàng chục cây số, gánh từng thùng nước ít ỏi về làng. Những chuyến đi mệt mỏi ấy không chỉ bào mòn sức lực, mà còn làm cuộc sống vốn đã khó khăn càng thêm chật vật, bấp bênh.
Trước thực cảnh đó, cán bộ thôn đã quyết định huy động toàn bộ sức dân để đào giếng. Hơn 900 nhân khẩu từ khoảng 300 hộ gia đình đã cùng nhau tham gia vào công việc tưởng chừng bất khả thi này. Khi ấy, không có máy móc hiện đại, không có thiết bị hỗ trợ, tất cả chỉ dựa vào sức người và những dụng cụ thô sơ như cuốc, xẻng, ròng rọc. Ngày qua ngày, từng mét đất được đào sâu xuống lòng đất với hy vọng mong manh rằng ở đâu đó bên dưới sẽ có một mạch nước cứu sống cả làng.
Thế nhưng, thực tế khắc nghiệt hơn nhiều. Địa chất khu vực Zhangpingwa khô cứng, nghèo nguồn nước. Khi giếng đã được đào sâu hơn 20m mà vẫn không thấy dấu hiệu của nước, sự mệt mỏi và nản lòng bắt đầu lan rộng. Theo lời kể của các bậc cao niên trong làng, đó là thời điểm tinh thần tập thể đứng trước thử thách lớn nhất. Nhưng chính trong khoảnh khắc tưởng chừng sụp đổ ấy, sự kiên trì và niềm tin của những người đứng đầu thôn đã giữ chân mọi người ở lại. Họ quyết định thay đổi phương án, chuyển sang đào giếng theo hình xoắn ốc – một lựa chọn vừa mang tính sáng tạo, vừa phù hợp với điều kiện thi công lúc bấy giờ.
Cấu trúc xoắn ốc giúp mở rộng lòng giếng, tạo không gian để nhiều người có thể cùng làm việc, đồng thời thuận tiện cho việc vận chuyển đất đá lên mặt đất. Những khối đá lớn chắn đường được phá vỡ bằng thuốc nổ tự chế, một công việc đầy nguy hiểm nhưng không thể tránh khỏi. Và rồi, sau bao tháng ngày gian khổ, mạch nước ngầm cuối cùng cũng xuất hiện. Khoảnh khắc ấy, theo lời người trong làng, là niềm vui không thể diễn tả thành lời – bởi nó không chỉ mang nước, mà còn mang theo hy vọng về một cuộc sống mới.
Chiếc giếng Phàn Long ra đời từ đó và nhanh chóng trở nên đặc biệt ngay từ hình dáng. Miệng giếng rộng hiếm thấy, lớn gấp nhiều lần giếng truyền thống, có thể sánh với diện tích của một căn nhà nhỏ. Từ mặt đất xuống đến mực nước là khoảng 28m, còn độ sâu thực sự của đáy giếng đến nay vẫn chưa ai đo đạc chính xác. Chính sự “không đo được” ấy khiến chiếc giếng càng thêm phần huyền bí, như một khoảng không gian mở ra giữa lòng đất.
Để có thể xuống giếng lấy nước, người dân đã xây dựng hệ thống cầu thang đá uốn cong theo thành giếng, tạo thành một vòng xoắn hoàn chỉnh với 108 bậc thang. Lan can cầu thang được chạm khắc hình rồng uốn lượn, vừa mang yếu tố trang trí, vừa gửi gắm niềm tin tâm linh. Khi bước xuống giếng, nhiều người có cảm giác như đang tiến vào một hang động linh thiêng, nơi “rồng cuộn mình” canh giữ nguồn nước quý giá. Từ đó, cái tên “Phàn Long” – nghĩa là “rồng cuộn” – trở thành cách gọi thân thuộc, đầy tự hào của người dân địa phương.
Trong suốt gần nửa thế kỷ, giếng cổ Phàn Long là mạch sống của cả làng Zhangpingwa. Nước từ giếng không chỉ phục vụ sinh hoạt hằng ngày, mà còn tưới tiêu cho ruộng đồng, giúp nông nghiệp dần hồi sinh. Nhờ có giếng, người dân thoát khỏi cảnh gánh nước đường xa, cuộc sống ổn định hơn, tinh thần cũng trở nên lạc quan. Với họ, đây không đơn thuần là một công trình kỹ thuật, mà là “giếng hạnh phúc” – biểu tượng cho những năm tháng đồng lòng vượt khó.
Khi đời sống hiện đại dần thay thế phương thức sinh hoạt cũ, hệ thống nước máy được dẫn về từng hộ gia đình, giếng Phàn Long không còn được sử dụng cho mục đích sinh hoạt. Tuy nhiên, chiếc giếng không hề bị bỏ quên. Người dân vẫn giữ gìn, trân trọng nó như một phần ký ức tập thể, một chứng tích của quá khứ gian lao nhưng đáng tự hào.
Ngày nay, nhờ sự lan tỏa của mạng xã hội, hình ảnh giếng cổ Phàn Long với cấu trúc xoắn ốc độc đáo đã thu hút đông đảo du khách gần xa. Những bức ảnh check-in vô tình biến chiếc giếng thành điểm nhấn du lịch, góp phần đưa làng Zhangpingwa trở thành mô hình tiêu biểu cho du lịch nông thôn tại Sơn Đông. Bên cạnh giếng cổ, ngôi làng còn phát triển trồng rừng, canh tác cây ăn quả, đặc biệt là sản xuất rượu mơ và rượu mận – những sản phẩm địa phương được nhiều khách du lịch yêu thích.
Giếng cổ Phàn Long vì thế không chỉ là dấu ấn kỹ thuật nước của người xưa, mà còn là biểu tượng của tinh thần cộng đồng, của sự sáng tạo nảy sinh trong nghịch cảnh. Đó là nơi lịch sử, con người và thiên nhiên giao thoa, kể lại một câu chuyện lặng lẽ nhưng đầy sức nặng về khát vọng sống, khát vọng vươn lên của những con người bình dị. Nếu có dịp dừng chân tại làng Zhangpingwa trong chuyến du lịch Trung Quốc, đứng bên miệng giếng cổ và nhìn xuống vòng xoắn sâu hun hút ấy, du khách sẽ cảm nhận rõ hơn bao giờ hết giá trị của những gì đã được tạo nên không chỉ bằng kỹ thuật, mà bằng niềm tin và sự bền bỉ của con người.
