CÚC HOA - NGUYÊN CHẨN

Cúc hoa - Nguyên Chẩn

Thu tùng nhiễu xá tự Đào gia,

Biến nhiễu ly biên nhật tiệm tà.

Bất thị hoa trung thiên ái cúc,

Thử hoa khai tận cánh vô hoa.

菊花 - 元稹

秋叢繞舍似陶家

遍繞籬邊日漸斜

不是花中偏愛菊

此花開盡更無花

Hoa Cúc

(Dịch thơ: Lộc Bắc)

Cúc thu nở rộ tựa Đào gia

Rảo bước ven rào lúc xế tà

Chẳng phải bên hoa mà mến cúc

Mà vì cúc úa, hết muà hoa.

Sơ lược tiểu sử tác giả:

Nguyên Chẩn 元稹 (779-831) tự Vi Chi 微之, người Lạc Dương, Hà Nam, gia đình quan lại, làm Thượng thư Tả thừa, có quan điểm chính trị và văn học gần gũi với Bạch Cư Dị, chủ trương tác phẩm phải giàu tính hiện thực, nên người đương thời gọi là Nguyên-Bạch. Tác phẩm có Nguyên thị Trường Khánh tập. Ông còn là tác giả của truyện Hội chân ký về sau được Vương Thực Phủ đời Nguyên dựa vào để viết vở kịch Tây sương (14 bài).

Nguồn: Thi Viện

XA CÁCH BẮT ĐẦU TỪ NHỮNG BỮA CƠM, MÀ NGƯỜI TA KHÔNG MUỐN ĂN CÙNG NHAU

Hồi nhỏ, tôi đã từng nghĩ mâm cơm gia đình là một điều hiển nhiên, một nghi lễ bất biến. Chiều nào cũng vậy, cứ tầm năm sáu giờ, cả nhà chúng tôi lại quây quần bên chiếc bàn gỗ cũ. Mùi cá kho tộ của mẹ thơm lừng gian bếp. Ba tôi, sau một ngày làm việc, sẽ kể vài câu chuyện vui. Chị Hai thì líu lo về những chuyện ở trường.

Bữa cơm không chỉ để no bụng, nó là một cái hẹn, một điểm dừng sau một ngày dài, nơi mọi người trút bỏ những lo toan và kết nối với nhau. Ngọn lửa trong bếp của mẹ không chỉ làm chín thức ăn, nó còn giữ ấm cho cả gia đình.

Tôi không rõ sự rạn nứt bắt đầu từ khi nào. Có lẽ, nó bắt đầu từ chiếc điện thoại.

Đầu tiên, chị Hai mang điện thoại lên bàn ăn. Chị vừa ăn vừa cắm mặt vào màn hình, cười một mình với những tin nhắn. Những câu chuyện của chị về trường lớp thưa dần, thay vào đó là sự im lặng và những câu trả lời nhát gừng.

Rồi đến ba tôi, ông cũng bắt đầu xem tin tức, trả lời email công việc ngay trong bữa ăn. Không khí trên bàn ăn loãng dần. Những cuộc trò chuyện bị cắt vụn.

Ảnh minh họa

Rồi những chiếc ghế bắt đầu trống

“Tối nay con không ăn cơm nhà, con đi học thêm.“

“Ba có hẹn tiếp khách, cả nhà cứ ăn trước đi.“

Những lý do nghe có vẻ rất chính đáng. Cuộc sống hiện đại mà, ai cũng bận rộn. Nhưng tần suất lời từ chối ngày một dày hơn. Mâm cơm cứ vơi dần, không phải vì nhà thiếu thốn, mà vì thiếu người ăn.

Mẹ tôi vẫn nấu, nhưng bà bắt đầu nấu ít lại. Những món cầu kỳ ngày xưa được thay bằng các món đơn giản hơn. Bà nói cho đỡ mất công, nhưng tôi biết, trong lòng bà có một nỗi buồn không nói thành lời. Ngọn lửa trong bếp dường như cũng bớt nồng nhiệt hơn trước.

Mâm cơm từ một nơi sum vầy, dần trở thành một nghĩa vụ. Khi có đủ người, không khí cũng không còn như xưa. Ba tôi, mệt mỏi vì công việc, dễ cáu gắt vì những chuyện nhỏ nhặt.

Chị Hai thì chê món này mặn, món kia nhạt, chị nói trên mạng thấy người ta nấu ngon mà sao mẹ mình nấu không ra gì.

Sự im lặng bao trùm, nặng nề đến mức có thể nghe rõ tiếng nhai, tiếng bát đũa va vào nhau. Mọi người ăn thật nhanh, như để trốn thoát khỏi chính bữa cơm của gia đình mình.

Ảnh minh họa

Đỉnh điểm là vào ngày sinh nhật của mẹ

Tối tôi thấy mẹ nằm trằn trọc suy nghĩ gì đó. Tôi không hiểu chuyện gì.

Hôm sau, tôi thấy mẹ đi chợ từ rất sớm, nấu một bàn đầy những món mà cả nhà đều thích, hy vọng sẽ có một bữa tối ấm cúng như xưa.

Mẹ không báo trước để cho cả nhà bất ngờ, tôi thì thấy nghi nghi. Ngồi nhớ lại thì biết hôm nay sinh nhật mẹ. Mà nghĩ lại, ba với chị tệ thật, sinh nhật mẹ cũng không nhớ.

Buổi chiều hôm đó, chị Hai gọi điện báo có hẹn đi sinh nhật bạn thân đột xuất. Gần tối, ba cũng báo bận một cuộc họp quan trọng không về kịp.

Chỉ còn lại tôi và mẹ, ngồi trước một bàn đồ ăn thịnh soạn đang nguội dần. Mẹ không nói gì, chỉ lẳng lặng xới cho tôi một chén cơm. Nhưng khi mẹ quay đi, tôi thấy bờ vai gầy của mẹ rung lên. Bà đang khóc.

Bà gạt vội nước mắt, nhìn tôi cười gượng: “Mẹ không sợ cực, mẹ chỉ sợ nấu ra không có ai ăn… Cái nhà này, đến nỗi ăn với nhau một bữa cũng khó vậy sao?”

Câu hỏi của mẹ như một nhát dao cứa vào lòng tôi. Tôi chợt nhận ra, chúng tôi đã để mọi thứ đi quá xa. Chúng tôi đã xem sự hiện diện của nhau, sự chăm sóc của mẹ là điều hiển nhiên, để rồi mải miết chạy theo mối bận tâm của riêng mình.

Sự tan vỡ của một gia đình không phải lúc nào cũng bắt đầu từ những xung đột lớn lao, từ những lời chì chiết, mắng nhiếc.

Đôi khi, nó lại bắt đầu từ chính mâm cơm, khi người ta không còn muốn ăn cùng nhau nữa. Người ta xem đó là một thói quen cứng nhắc, một nghĩa vụ, chứ họ không nghĩ rằng đó là sự tự nguyện, sự trân quý, sự yêu thương mà mỗi người cần có để kết nối với người thân trong nhà mình.

Bởi vì khi họ từ chối một bữa ăn, thực ra là họ đang từ chối dành thời gian, sự quan tâm và lắng nghe cho những người thân nhất.

Tối hôm đó, tôi không nói gì nhiều. Tôi chỉ ngồi xuống, ăn hết phần cơm của mình, và khen đồ ăn mẹ nấu rất ngon. Tôi nói chuyện với mẹ nhiều hơn, về những điều nhỏ nhặt nhất, điều mà đã lâu rồi tôi không làm.

Tôi thấy mẹ cười nhiều hơn, tôi cũng vui hơn.

Hóa ra, để hàn gắn một gia đình, đôi khi chẳng cần điều gì lớn lao. Nó bắt đầu đơn giản bằng việc, chúng ta đặt điện thoại xuống, nhìn vào mắt nhau, và cùng nhau ăn bữa cơm. Thường xuyên. Hỏi han. Quan tâm. Thế là đủ!

Nguyên Tác An Hậu

Theo: vandieuhay

DẶM DÀI HỦ TIẾU - KỲ 7: HỦ TIẾU SÀI GÒN RA HÀ NỘI

Những món đặc trưng miền Nam như cơm tấm, hủ tiếu, bún bò từ lâu đã gia nhập thực đơn hàng quán Hà Nội.

Quán hủ tiếu bà Tuân nổi bật với tấm biển xanh có chữ NAM BỘ giữa thủ đô - Ảnh: TÂM LÊ

Với hủ tiếu, có người thưởng thức vì tò mò, có người ăn vì đã "nghiện" món này nên cất công tìm bằng được quán chuẩn vị nắng gió phương Nam giữa thủ đô.

Chạy vòng tìm quán ngon

Người ta nói hủ tiếu "di cư" ra Bắc cũng như phở Hà Nội vào Nam, để người dân hai miền có thể thưởng thức món đặc sản nổi tiếng của nhau. Thực ra nhiều người nhận thấy rõ đi tìm quán phở Hà Nội trong Sài Gòn dễ hơn tìm quán hủ tiếu ngoài Hà Nội. Điều này cho thấy lượng thực khách món hủ tiếu ở Hà Nội chưa đông, dù vậy thực khách hâm mộ bàn luận món này lại vô cùng sôi nổi.

Họ kể ra một loạt địa chỉ quán xá cùng với những bình luận ngon và không ngon thế nào. Chúng tôi tìm đến quán bà Tuân, trên đường Trần Quốc Toản (Hoàn Kiếm, Hà Nội). Tấm biển xanh ngả màu thời gian ghi Hủ tiếu và Bún bò Nam Bộ. Quán được cộng đồng mạng đánh giá là một trong những quán hủ tiếu ngon ở Hà Nội:

"Vào quán, bạn sẽ được bê ra một tô hủ tiếu đầy đặn, gồm thịt xá xíu, hành phi, lạc rang cùng nước dùng đậm đà và những cọng hủ tiếu sợi dai".

Và họ đặc biệt nhấn mạnh: "Thứ làm nên sự khác biệt ấy là nước lèo ngọt lịm được ninh từ xương ống, thêm ít tôm và mực khô để tạo độ ngọt tự nhiên. Tô hủ tiếu với nước vừa phải, đủ ngập các sợi bánh, ăn kèm cùng rau sống" - một thực khách có vẻ sành ăn, giới thiệu.

Chủ quán là bà Nguyễn Thị Tuân, ngoài 60 tuổi, ngồi bên cạnh nồi nước dùng đang bốc khói nghi ngút và trước mặt là tủ kính nhỏ đựng đủ loại topping. Bà Tuân tự tay thái, phân chia thịt, tôm, gia vị trên từng bát.

Khách vào quán mỗi lúc một đông dù có con gái và người giúp việc hỗ trợ nhưng bà Tuân vẫn luôn tay làm mọi thứ để món ăn đến với thực khách được chỉn chu, đủ vị.

Chúng tôi gọi món hủ tiếu khô, từ gia vị đến nước dùng đều như lời cộng đồng mạng bình luận. Topping giá đỗ, hẹ, xá xíu, gan, tôm, hành phi đều là gia vị cơ bản của món hủ tiếu. Thịt mềm, gia vị đậm đà, nước dùng không ngọt đường vì đã được Bắc hóa cho hợp khẩu vị người dùng.

Gần trưa có một chị chạy xe đến quán giao một bịch xương heo. Bà Tuân tính tiền vẻ dè dặt vì giá xương hơi cao. "Mỗi ngày tôi đều đặt xương, loại tươi mới nhất. Rau sống tôi cũng đặt hàng loại hữu cơ mới yên tâm, ngày nào rau cũng hết sạch" - bà vui vẻ cho biết.

Vợ chồng bà Tuân là người Hà Nội, thời trẻ hai vợ chồng đều là bác sĩ bệnh viện. Thời bao cấp lương thấp, ông bà bàn với nhau phải có một người nghỉ để buôn bán nuôi gia đình và các con.

Bà Tuân nghỉ, học món hủ tiếu, bún bò của một quán ở đường Nam Bộ (nay là đường Giải Phóng). Rồi bà lại học món này của một bà miền Nam bán hủ tiếu ở chợ truyền thống Hà Nội.

"Hồi đó làm gì có thịt, tôm, xương, đầy đủ như giờ. Đói ăn nên món hủ tiếu ngày đó chỉ chan nước mắm. Nhưng tôi có bí quyết pha nước mắm, có lẽ thế nên được khách yêu thích và tôi luôn điều chỉnh món này theo ý kiến của khách hàng" - bà Tuân còn có bà con ở Sài Gòn, bà cũng lắng nghe ý kiến của họ cho món ăn tròn vị hơn.

Hủ tiếu tôi bán ở Hà Nội vẫn là loại sợi tươi Mỹ Tho tôi đặt từ trong quê ra cùng các loại tim, gan, sườn non, bò viên, tôm khô. Ăn kèm xà lách, cần tây, lá hẹ, giá, chanh, ớt, tỏi phi.
Chị VÕ HỒNG NHUNG

Hạnh phúc cùng hủ tiếu

Bà Tuân tiễn chúng tôi bằng niềm vui khoe ngôi nhà bốn tầng sơn xanh là thành quả 40 năm bán hủ tiếu, bún bò của gia đình.

Kể về vị khách đặc biệt của cửa hàng, bà Tuân nhắc tới hai nhân viên của một đại sứ quán gần cửa hàng của bà. Tết vừa qua, một người không về nước đã thường xuyên ghé quán hủ tiếu ăn và mừng tuổi khiến bà Tuân hạnh phúc khi làm nghề...

Một quán hủ tiếu khác trên phố Hàng Điếu cũng được cư dân mạng nhắc tới nhiều. Quán treo biển ngoài đường nhưng phải đi sâu vào ngõ nhỏ mới là không gian tiếp khách chính của quán. Đó là một không gian cũ, đúng kiểu phố cổ Hà Nội.

Chị Nguyễn Hoài Thu, chủ quán hủ tiếu cho biết chị kế thừa quán của bố mẹ để lại. Gia đình chị không phải người gốc Nam, bố mẹ mở quán là vì trước đây nơi gia đình chị sinh sống là khu phố người Hoa. "Người Hoa đã sống ở đây những năm 1950 trước khi họ chuyển vào Sài Gòn, hủ tiếu là món ăn của người Hoa mà" - chị Thu chia sẻ về sự ra đời quán hủ tiếu nhà mình.

Sau khi chị tiếp quản quán, hủ tiếu, mì vằn thắn, sủi cảo, miến lươn là những món ăn chủ đạo của quán. Riêng hủ tiếu quán cũng có hai loại, loại nước và loại khô có thêm nước dùng. Riêng topping thiếu tôm và trứng cút nhưng nước dùng thì khá đậm đà và có mùi vị tôm.

"Tôi giữ lại phần thịt bằm truyền thống mà nhiều quán đã bỏ, xá xíu cắt mỏng và mềm, đặc biệt nồi nước dùng thơm ngon tự nhiên" - chị Thu bày tỏ. Một thời quán của chị là điểm gặp gỡ của các văn nghệ sĩ. Ngày nay du khách nước ngoài ghé thường xuyên, chị Thu có thể nhớ sở thích của từng người, có khách đến là chị biết họ ăn hủ tiếu khô mà không phải nước.

Nhiều bạn trẻ thích thú ăn hủ tiếu Sài Gòn ở Hà Nội - Ảnh: TÂM LÊ

Đặt tên con là "Hủ Tíu"

Vì mê món hủ tiếu, chị Võ Hồng Nhung đã đặt con trai đầu của mình tên thân mật ở nhà là Tíu (một cách gọi khác của tên hủ tiếu), con trai út tên Phát. Kết hợp hai tên con trai chính là tên quán Hủ Tíu Phát của gia đình chị.

"Có ai như mình không, người miền Nam lấy chồng ra Hà Nội, chỉ vì mê ăn hủ tiếu mà đặt luôn tên con là Tíu" - chị Nhung viết trong nhóm Yêu Bếp. Trong nhóm, chị chia sẻ công thức nấu hủ tiếu có hàng trăm thực khách vào bình luận. Người thì hỏi cách làm, người thì hỏi địa chỉ ăn.

Thực khách món hủ tiếu tại Hà Nội hiện nay có thể chia sở thích ra thành ba kiểu như sinh viên, những người dân Hà Nội nói chung xem hủ tiếu là món ăn lạ phương Nam nên muốn thưởng thức cho biết. Nhóm này có người hợp khẩu vị quay lại ăn tiếp, có người không nên chỉ ăn một vài lần.

Nhóm thứ hai, những người Hà Nội từng có thời gian sinh sống, làm việc trong Nam. Sau khoảng thời gian gắn bó với quê hương hủ tiếu, nay trở ra Hà Nội sinh sống nhớ món ăn miền nắng gió này nên đã tìm quán ngon ăn. Những người này đã biết cách phân biệt quán nào nấu dở, nấu ngon.

Nhóm cuối cùng, nhóm không bao giờ quên được hủ tiếu, chính là nhóm đích thị quê hương hủ tiếu như chị Võ Hồng Nhung. Theo thời gian, đã có không ít người dân miền Nam ra Hà Nội định cư vì công việc, vì hôn nhân. Nhóm này hiểu rất rõ về hương vị gốc của hủ tiếu và không có nhiều quán ở Hà nội đáp ứng được khẩu vị nhóm thương nhớ quê hương này.

Và cũng vì khó tìm được quán ngon hợp khẩu vị nên có người như chị Nhung dù đang làm công việc không liên quan gì đến bếp núc vẫn quyết định mở quán, chỉ vì muốn mang đến hương vị hủ tiếu thật nhất cho thực khách Hà Nội và những người đồng hương xa quê.

"Nguyên liệu chính của nước dùng cần phải có xương ống heo sửa sạch, luộc sôi năm phút để loại bỏ bọt đen bẩn giúp nước lèo được trong. Tôm khô, mực khô nướng thơm tạo mùi hương đặc trưng. Củ cải trắng cắt nhỏ, xá bấu (củ cải muối) cắt nhỏ. Tất cả nguyên liệu cho vào nồi hầm nhỏ lửa trong ít nhất năm tiếng" - chị Nhung sẵn sàng chia sẻ bí quyết để bất kỳ ai cũng có thể nấu tại nhà, còn nếu không có thời gian thì hãy qua quán của chị thưởng thức.

Quán Hủ Tíu Phát của gia đình chị mới mở cửa nhưng khách mỗi ngày một đông. Chị Nhung phát hiện một thói quen người Hà Nội ăn hủ tiếu vào buổi sáng và trưa, trong khi người miền Nam ít ăn trưa với hủ tiếu.

Còn với chúng tôi sinh ra ở miền Bắc, hủ tiếu không chỉ là món ăn qua bữa mà để thưởng thức đặc sản miền nắng gió phương Nam.

Chúng tôi muốn thưởng thức hương vị đặc trưng của món ăn nấu từ xương heo, thịt, lòng, tôm, mực khô, trứng cút và các loại rau thơm nồng vị khác với tô phở truyền thống đất Bắc như thế nào...

>> Kỳ tới: Thương nhớ 'hủ tiếu sinh viên' 15.000 đồng

Tâm Lê / Theo: tuoitre

MÙA TỰU TRƯỜNG, MÙA CỦA NHỮNG QUYỂN SÁCH

Từng chiếc lá rụng theo chiều gió, không còn cái mảng đỏ rực của hoa phượng báo hiệu hè tới nữa, mà giờ đây là tiếng trò chuyện ríu rít của lớp học sinh nô nức tựu trường. Ấy vậy mà mới vài tuần trước, tụi nhỏ vẫn còn rong ruổi chạy khắp xóm làng, khiến cho các bậc phụ huynh đau đầu nhức óc.

Mùa tựu trường, mùa của những quyển sách

Nhìn tụi nhỏ làm tôi cứ nhớ hồi xưa, cái thời mà điện thoại còn hạn chế dùng lắm. Hồi đó là rủ nhau chơi nhảy dây bắn bi, trốn ba mẹ đi chơi game, thời còn hào hứng đọc ké truyện của ông chú hàng xóm. Tôi bất giác mỉm cười mà còn không hay biết, không khỏi nghĩ đến cái tủ trà nhỏ bằng gỗ xoan đào của ông.

Nhớ tháng 9 năm ấy, mưa tầm tã mãi, kéo dài cả tuần, nước ngày một dâng cao, lúc kéo vào đến sân nhà, rồi đến giường, đến bàn, đến cái tủ trà nho nhỏ của ông.

Chiếc tủ với hai bên là cửa cánh cong, chính giữa là khung kính viền gỗ, được ông nâng niu lau chùi cẩn thận. Bên trong cất giữ nào là văn học, lịch sử, truyện cổ, thơ ca cho đến báo chí, đều được ông sắp xếp ngay ngắn gọn gàng, mỗi cuốn đều được giữ gìn.

Mưa lũ gió giật không hề thương tiếc những cuốn sách mà ông yêu quý, tất cả đều ướt sũng. Nhưng khi trời trong thoáng đãng, ông lại nhẹ nhàng mỉm cười động viên cả nhà dọn dẹp, tranh thủ khi trời nắng thì đem sách hong khô. Ông trải chiếc chiếu trên sân, cùng tôi xếp từng cuốn sách một. Đám trẻ trong xóm thường ngày hay sang nhà mượn sách đọc cũng tụ lại giúp ông cháu tôi.

Từng làn gió nhẹ thổi qua, mấy quyển sách khô dần theo từng giờ, các bạn nhỏ xung quanh tôi không biết tự lúc nào đã say sưa lật mở những trang giấy hơi cong vì mưa ẩm.

Từng làn gió nhẹ thổi qua, mấy quyển sách khô dần theo từng giờ, các bạn nhỏ xung quanh tôi không biết tự lúc nào đã say sưa lật mở những trang giấy hơi cong vì mưa ẩm. Chúng tôi nương theo ánh chiều tà, thả hồn vào cuộc phiêu lưu của anh Dế Mèn hay những quyển truyện tranh với chiếc mèo máy Doraemon. Nhìn những tấm lưng nhỏ bé khom khom, những đôi tay non nớt nâng niu từng trang sách, đôi mắt con trẻ sáng lên khi thu nhận những con chữ nhỏ, ông tôi mỉm cười, ánh mắt lấp lánh niềm vui.

Thời gian như thoi đưa, chiếc tủ trà đựng sách đã được thay bằng những chiếc giá sách to rộng đẹp đẽ hơn. Những quyển sách mà ông sưu tầm gìn giữ nay đã thất lạc, có quyển còn hư hỏng nặng, không thể đọc được nữa. Cầm từng cuốn trên tay ngắm nghía, bất giác tôi lại thấy chiếc điện thoại của mình. Thời nay việc tiếp cận tri thức đã không quá khó khăn, khi mà mọi thứ đều được tinh gọn bằng một chiếc điện thoại, lại cảm thấy từng kỷ niệm, những trải nghiệm ngày xưa vừa thân thương mà vừa bình yên lạ thường.

Mỗi cuốn sách với tôi là một kỷ niệm đẹp, đã từng bồi hồi và thổn thức thanh xuân. Kệ sách đã được lấp đầy bằng những cuốn sách mới được xếp ngay ngắn, có lẽ dù là có những thứ rất tiện ích, nhưng việc cầm sách không chỉ là nỗi niềm, kỷ niệm mà còn là sự trân quý từng con chữ mà tôi đã thấy thông qua ông.

Tú Uyên / Theo: vandieuhay

LÝ BẠCH MỘ - BẠCH CƯ DỊ

Lý Bạch mộ

Thái Thạch giang biên Lý Bạch phần,

Nhiễu điền vô hạn thảo liên vân.

Khả liên hoang lũng cùng tuyền cốt,

Tằng hữu kinh thiên động địa văn.

Đãn thị thi nhân đa bạc mệnh,

Tựu trung luân lạc bất qua quân.

李白墓

采石江邊李白墳

繞田無限草連雲

可怜荒壟窮泉骨

曾有惊天動地文

但是詩人多薄命

就中淪落不過君

Mộ Lý Bạch

(Dịch thơ: Chi Nguyen)

Mộ phần Lý Bạch ven sông. 

Xa xa bờ cỏ, mênh mông ruộng đồng. 

Gò hoang gửi nắm xương không. 

Kinh thiên động địa thơ ông nơi này. 

Thi nhân bạc mệnh có hay. 

Cuộc đời lưu lạc thề này ai hơn.

Sơ lược tiểu sử tác giả:

Bạch Cư Dị 白居易 (772-846) tự Lạc Thiên 樂天, hiệu Hương Sơn cư sĩ 香山居士 và Tuý ngâm tiên sinh 醉吟先生, người Hạ Khê (nay thuộc Thiểm Tây). Ông là thi nhân tiêu biểu nhất giai đoạn cuối đời Đường, là một trong những nhà thơ hàng đầu của lịch sử thi ca Trung Quốc. Người ta chỉ xếp ông sau Lý Bạch và Đỗ Phủ.

Nguồn: Thi Viện

DẶM DÀI HỦ TIẾU - KỲ 6: HỦ TIẾU SA ĐÉC TRỨ DANH MIỀN SÔNG NƯỚC

Nhắc đến Sa Đéc, không ít người nghĩ ngay đến hủ tiếu Sa Đéc đã nổi tiếng từ lâu bởi hương vị đậm đà, mang nét đặc trưng ẩm thực miền sông nước.

Nhiều người Sa Đéc tin rằng hủ tiếu xứ mình càng ngon hơn khi ăn với “nước tương chùa” làm ở đây - Ảnh: C.T.H.

"Liều thuốc tiên" của những đứa trẻ

Tôi vẫn còn nhớ vào những năm 1980, hàng quán hủ tiếu bán tập trung trong chợ Sa Đéc và chỉ bán trong buổi sáng. Thực khách chủ yếu là các bà, các chị tiểu thương.

Mỗi lần được đi chợ với mẹ, ngang qua mấy chỗ bán hủ tiếu đó là chị em tôi đều bước nhanh, tỏ vẻ không quan tâm nhưng cứ nuốt nước miếng lia lịa bởi cái mùi thơm phức của nồi nước lèo đang bốc khói trên bếp.

Nói nào ngay, đôi ba lần trong năm chị em tôi cũng được mặc đồ đẹp đi ăn hủ tiếu ở chợ vào dịp đặc biệt. Những lần như vậy, hễ mấy đứa bạn trong xóm thắc mắc là chúng tôi hất mặt trả lời một cách hãnh diện: "Mặc đồ đẹp để đi chợ ăn hủ tiếu!".

Không chỉ với tụi nhỏ mà ngay cả với người lớn, chuyện "đi chợ ăn hủ tiếu" cũng là một điều long trọng, khác thường. Nhất là với những người ở tận trong rạch, trong ngọn, bên cồn, bên bãi... Sau mỗi mùa thu hoạch, họ đều tranh thủ ăn hủ tiếu mỗi khi ghé chợ Sa Đéc để sắm sửa đồ đạc.

Nhưng cũng có những ngoại lệ như trong xóm tôi có quán hủ tiếu bình dân của ông bà Tư gần như đỏ lửa cả ngày. Nhờ vậy mà những người ốm đau có món ngon đổi bữa khi lạt miệng hoặc khách qua đường có thứ để no lòng.

Quán nhỏ bên đường được cất trên con rạch với những tấm ván gập ghềnh. Gian bếp là xe hủ tiếu kiểu của người Hoa thường vẽ những hình ảnh truyện xưa, tích cũ trên các ô kiếng. Chỗ ngồi ăn là mấy bộ bàn ghế sứt sẹo, in dấu thời gian.

Chị em tôi mỗi lần có dịp ghé quán để ăn hủ tiếu hoặc chỉ mua về thôi cũng đều thấy thích. Thích được ngửi mùi thơm phức của nước lèo đang sôi, mùi bánh hủ tiếu vừa trụng và được ngắm nghía từng công đoạn để nấu ra những tô hủ tiếu hấp dẫn, thơm ngon.

Dù tuổi đã cao, cả hai ông bà đều nhớ rõ tụi nhỏ trong xóm là con của ai, cháu nhà nào. Nhớ để qua mấy đứa nhỏ mà hỏi thăm những người lớn trong gia đình có mạnh giỏi hay không. Rồi tiện tay, ông bà cho thêm tô này miếng thịt, tô kia miếng huyết khiến đứa nào cũng như mở cờ trong bụng.

Với những đứa trẻ trong xóm cầu Đình thì tô hủ tiếu của ông bà Tư chính là những liều thuốc tiên có thể chữa bá bệnh. Từ bệnh thứ thiệt như cảm ho, sổ mũi, đau đầu đến những thứ bệnh làm biếng, nói dóc...

Chỉ cần được ăn một tô hủ tiếu nóng hổi là đứa nào đứa nấy khỏe re như con bò kéo xe. Mỗi lần khách mua về nhà, ông bà Tư luôn biết ý cho thêm nước lèo để sau khi ăn hết hủ tiếu, tụi nhỏ lại đổ cơm nguội vô ăn tiếp cho no.

Những đứa trẻ ngày xưa giờ tóc đã pha sương. Mỗi lúc hàn huyên, sau đủ mọi chuyện trên trời dưới đất cũng đều quay về những tô hủ tiếu ăn kèm cơm nguội ở cái xóm cầu Đình mấy chục năm trước. Để nhớ về thứ hương vị đã hằn sâu, in đậm trong ký ức những đứa trẻ đã lớn lên từ rẻo đất đỏ nặng phù sa.

Hủ tiếu Sa Đéc hiện nay được chế biến nhiều kiểu hạp khẩu vị thực khách - Ảnh: C.T.H.

Độc đáo từ sự khác biệt

Là món ăn quen thuộc ở miền Tây nên ở miệt này đi đâu người ta cũng dễ dàng bắt gặp những quán hủ tiếu từ bình dân đến cao cấp. Tùy theo cách chế biến mà hủ tiếu ở mỗi nơi thường ít nhiều có sự khác biệt. Trong số đó hủ tiếu Sa Đéc được thực khách gần xa ưa chuộng bởi sự độc đáo từ nguyên liệu, hương vị đến cách chế biến, thưởng thức.

Sợi hủ tiếu Sa Đéc có màu trắng sữa đặc trưng, bản to, dai giòn, hậu ngọt, thơm mùi gạo mới. Người sành ăn cho rằng sự độc, lạ của sợi hủ tiếu Sa Đéc là do được làm ra từ làng bột gạo Tân Phú Đông có tiếng hàng trăm năm qua.

Sông Tiền đoạn chảy qua miệt này có độ pH trung tính, không lợ mà cũng không chua nên rất thuận lợi để làm bột gạo ngon lẫn bánh hủ tiếu. Chỉ cần ra khỏi Sa Đéc chừng ít cây số thì chất lượng bột gạo đã không còn ngon bằng, cho nên bánh hủ tiếu phải làm tại chỗ sau đó mới đem đi phân phối cho nơi này nơi nọ. Để đảm bảo chất lượng thì bánh hủ tiếu tươi luôn được các hàng quán sử dụng trong ngày, bán bao nhiêu thì lấy bấy nhiêu.

Ở Sa Đéc quê tôi, hủ tiếu được bày bán khắp nơi từ trong chợ đến những con phố, trên các con đường từ nội ô ra tới quốc lộ. Hủ tiếu là món mà người ta có thể dùng bất cứ thời điểm nào trong ngày như điểm tâm, thay bữa chính, bữa lỡ hoặc ăn khuya.

Thú vị một điều là cho dù có thưởng thức nơi các hàng quán sang trọng hay chỗ bình dân thì hương vị của món ăn này vẫn luôn đậm đà, không mấy khác biệt. Nước lèo của hủ tiếu Sa Đéc được hầm từ xương ống, tôm khô, khô mực, củ sắn (thay cho củ cải trắng) theo bí quyết riêng của mỗi quán.

Tuy nhiên điểm chung của các hàng quán ở đây là nước lèo luôn trong, ngọt đậm đà tự nhiên nhờ khéo canh lửa, vớt bọt liên tục trên bếp.

Dù là hủ tiếu xương hay hủ tiếu thịt hoặc hủ tiếu lòng thì món ăn này luôn có một hương vị thơm ngon độc đáo với nước xúp trong, sợi bánh trắng ngà, thịt nạc xắt dày, vài ba miếng lòng, con tôm đỏ au, bốc mùi thơm ngào ngạt bênh cạnh đĩa xà lách, cần tàu, giá, hẹ... Tùy theo khẩu vị mà thực khách có thể thêm thắt vô tô hủ tiếu của mình ớt ngâm giấm, nước tương hoặc nước mắm.

Bên cạnh món hủ tiếu nước nổi tiếng thơm ngon thì hủ tiếu khô là món cũng độc đáo không kém. Bánh hủ tiếu được trụng sơ cho vừa chín tới bày trên đĩa, bên trên với thịt nạc, tim, gan, cật... gần như che kín mặt, trên cùng là lớp nước xốt sánh đặc, vàng óng ả. Nước xốt được làm từ cà chua băm nhuyễn phi với hành, tỏi rồi nêm nếm gia vị. Ăn kèm là tô xí quách với nước lèo ngọt đậm bốc khói thơm lừng.

Những người sành ăn cho rằng hủ tiếu Sa Đéc chỉ thật sự đậm đà, tròn vị khi ăn cùng với "nước tương chùa". Đây là vì loại nước tương được chế biến từ chùa Phước Huệ, một ngôi chùa tồn tại hơn trăm năm qua ở Sa Đéc. Các công đoạn chế biến đều được các sư cô làm thủ công theo quy trình truyền thống. Phải đợi tới hơn sáu tháng nước tương mới có thể bán cho khách.

Chẳng đợi tới ngày nay mà trước đây từ thập niên 1970, hủ tiếu Sa Đéc đã nổi danh ở chốn Sài thành nhờ công lao gầy dựng, quảng bá của nữ nghệ sĩ cải lương tài danh thuở đó có tên Bà Năm Sa Đéc.

Quán hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc nằm ngay ngã tư Nguyễn Tri Phương - Hùng Vương ở Chợ Lớn luôn tấp nập thực khách lui tới bởi cái tài nấu nướng của bà cùng cách bài trí dân dã, mộc mạc. Bánh hủ tiếu tươi được lấy hằng ngày từ làng bột Tân Phú Đông nhờ cánh xe đò Sa Đéc - Sài Gòn chở tới tận nơi.

Nếu ngày xưa người ta chỉ có thể chọn hủ tiếu xương hay hủ tiếu nạc, ngày nay cách nấu hủ tiếu Sa Đéc đã đa dạng hơn nhằm đáp ứng khẩu vị của thực khách xa gần như hủ tiếu lòng, hủ tiếu hải sản, hủ tiếu gà, hủ tiếu cá... Hơn thế nữa, hủ tiếu Sa Đéc còn được chế biến thành nhiều cách khác như hấp, xào mềm, xào giòn hoặc làm pizza...

Đến nay đặc sản hủ tiếu Sa Đéc đã và đang vươn xa, góp mặt trong thực đơn của nhiều quán ăn, nhà hàng khắp cả nước. Tuy nhiên nếu có dịp về với xứ hoa Nam Bộ, ngồi bên dòng Sa giang lộng gió, thưởng thức tô hủ tiếu Sa Đéc trứ danh bạn mới cảm nhận trọn vẹn được hương vị đậm đà, đặc trưng của món ngon này.

Nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, các lò sản xuất hủ tiếu Sa Đéc đã đưa ra thị trường các loại hủ tiếu rau củ có màu cam, đỏ, vàng, xanh, tím... được chiết xuất từ trái gấc, củ dền, gạo lứt, lá dứa, khoai lang, cải bó xôi... Các sản phẩm độc đáo này không chỉ bán cho các hàng quán mà còn được dùng làm quà tặng du khách.

----------------------

>> Kỳ tới: Hủ tiếu Sài Gòn ra Hà Nội

Chung Thanh Huy / Theo: tuoitre

GIA ĐÌNH - NƠI TỔN THƯƠNG VÀ THA THỨ LUÔN SONG HÀNH

Nhà ông Tám Hên có một cái lệ bất thành văn, là không ai nói lời xin lỗi.

Cái tiệm tạp hóa nhỏ của ông nằm lọt thỏm trong con hẻm ở Gò Vấp, bán đủ thứ từ chai nước mắm tới cây kim sợi chỉ. Ông Tám là người khó tánh, cả đời lam lũ, mặt mày lúc nào cũng đăm đăm. Ông ít khi cười, nói chuyện với con cái cũng chỉ toàn câu ra lệnh. Con trai ổng, thằng Long, thì ngược lại. Nó hai mươi mấy tuổi, mới đi làm, đầu óc lúc nào cũng bay bổng, hay có mấy ý tưởng mà ông Tám cho là “tào lao mía lao”.
Thành ra, nhà ông không ngày nào là không có chuyện

“Long! Mày coi lại cái kệ hàng coi! Mày xếp vầy ma nó mua!”

“Thì con đang tính đặt cái kệ mới trên mạng nè ba, cho nó gọn gàng, chuyên nghiệp.”

“Chuyên nghiệp cái gì! Tốn tiền! Mày làm như cái nhà này giàu lắm vậy!”

“Trời ơi ba! Thời buổi giờ phải vậy người ta mới ghé chứ!”

Cuộc nói chuyện lúc nào cũng kết thúc bằng tiếng thở dài của má thằng Long và sự im lặng nặng nề của hai cha con. Không ai xin lỗi ai. Sáng hôm sau, mọi chuyện lại như cũ. Ông Tám vẫn càu nhàu.

Thằng Long vẫn lầm lì. Họ cứ làm tổn thương nhau bằng những lời nói vô tình, rồi lại tự cho mình cái quyền được tha thứ một cách hiển nhiên, vì họ là gia đình. Gia đình mà, có gì đâu mà phải khách sáo. Họ nghĩ vậy.

Đỉnh điểm là cái hôm thằng Long tự ý dùng tiền lương của mình đi đăng ký một khóa học pha chế. Nó muốn mở thêm một xe cà phê nhỏ trước tiệm tạp hóa để kiếm thêm thu nhập. Nó nghĩ đó là một ý tưởng tốt. Nhưng khi nó hồ hởi khoe với ba nó, thứ nó nhận lại là một gáo nước lạnh.

Ông Tám đập bàn, mắt long lên: “Mày có hỏi tao một tiếng nào chưa? Mày nghĩ mày đủ lông đủ cánh rồi hả? Cái tiệm này là mồ hôi nước mắt của tao cả đời, không phải chỗ cho mày muốn làm gì thì làm!”.

Thằng Long, bị chạm vào lòng tự ái, cũng gân cổ lên cãi: “Con cũng muốn phụ ba, muốn cái nhà này khá lên thôi! Sao ba không bao giờ chịu nghe con nói? Hay ba sợ con giỏi hơn ba?”.

Câu nói cuối cùng như một nhát dao. Mặt ông Tám sầm lại. Ông không nói thêm một lời nào, lẳng lặng quay lưng bỏ vào trong. Cái bóng lưng của ông hôm đó sao mà nó nặng nề đến thế.

Từ hôm đó, hai cha con không nói với nhau nửa lời. Họ sống chung một nhà mà như hai người xa lạ. Không khí trong nhà đặc quánh lại, đến cả tiếng thở cũng nghe mệt mỏi. Má thằng Long lủi thủi dọn bữa cơm, chỉ có tiếng chén đũa va vào nhau. Bà nhìn chồng, nhìn con, đôi mắt lúc nào cũng như sắp khóc.

Thằng Long thấy khó chịu, nhưng cái tôi của nó quá lớn. Nó nghĩ nó không sai. Nhưng mỗi lần nhìn thấy ba nó lụi cụi một mình dọn hàng, tấm lưng còng xuống, mái tóc thêm nhiều sợi bạc, lòng nó lại nhói lên. Nó nhớ lại câu nói của mình. Nó biết mình đã sai. Nhưng lời xin lỗi sao mà nó nghẹn lại ở cổ họng.

Khó nói quá. Ba nó chắc cũng hiểu mà, cần gì phải nói ra.

Ảnh minh họa

Rồi một tối, má nó lên cơn đau tim, phải nhập viện gấp

Cái tin đó như một tiếng sét đánh ngang tai hai cha con. Mọi giận hờn, tự ái, cố chấp bỗng dưng tan biến hết. Chỉ còn lại nỗi sợ hãi tột cùng. Họ vội vã đưa bà vào bệnh viện.

Trong hành lang bệnh viện lạnh lẽo, trắng toát, hai cha con ngồi cạnh nhau trên hàng ghế chờ. Im lặng. Nhưng sự im lặng lần này không phải là sự hận thù, mà là sự hối hận và lo lắng đến tột độ.

Thằng Long nhìn ba nó. Lần đầu tiên nó thấy ba nó bất lực. Người đàn ông cả đời gồng gánh, mạnh mẽ như cây cổ thụ, giờ ngồi đó, hai tay ôm lấy mặt, bờ vai run lên. Không có tiếng khóc, nhưng thằng Long biết, ba nó đang tan vỡ từ bên trong.

Nó khẽ đặt tay lên vai ba. Nó thấy vai ba giật nảy mình.

Nó hít một hơi thật sâu, cái lời mà nó đã giữ trong lòng mấy tuần nay, cuối cùng cũng bật ra được, dù giọng nó run run, khản đặc:

“Ba… Con xin lỗi.” Chỉ ba chữ.

Ông Tám không ngẩng mặt lên. Ông chỉ lắc đầu, giọng nghẹn ngào: “Lỗi của tao. Lỗi tại tao hết…”.

Hai người đàn ông không nhìn nhau, nhưng họ biết, họ đã tha thứ cho nhau. Lời xin lỗi muộn màng đó không chỉ dành cho những chuyện đã qua, mà còn cho cả những lần họ làm tổn thương nhau trong quá khứ mà chưa một lần nói ra.

Khi má nó tỉnh lại, thấy hai cha con ngồi cạnh giường, bà mỉm cười yếu ớt. Bà không biết chuyện gì đã xảy ra, nhưng bà cảm nhận được, không khí đã khác, lòng bà như trút đi cục tạ vậy.

Sau một tuần, má nó được về nhà. Tối đó, sau bữa cơm, thằng Long lẳng lặng gọt một dĩa trái cây, hai tay bưng ra mời ba nó.

“Dạ, con mời ba ăn trái cây.”

Ông Tám đang xem ti vi, ngẩng lên nhìn con trai, rồi nhìn dĩa lê trắng muốt, được gọt khéo léo. Ông “ừ” một tiếng, cầm lấy một miếng.

“Mua đâu mà ngọt bây.” Ông nói, mắt vẫn dán vào màn hình.

Thằng Long đứng đó, mỉm cười. Nó biết, đó là cách ba nó nói: “Cảm ơn con”.

Gia đình là một nơi kỳ lạ. Là nơi ta làm tổn thương nhau nhiều nhất bằng những lời nói vô tình, vì ta nghĩ người thân sẽ luôn ở đó và tha thứ. Nhưng cũng chính vì vậy, đó là nơi cần những lời xin lỗi chân thành nhất.

Không phải để khách sáo, mà để cho nhau biết rằng, dù có chuyện gì xảy ra, ta vẫn thương yêu và trân trọng nhau. Một lời xin lỗi, một lời cảm ơn đúng lúc, đôi khi có thể hàn gắn lại những vết nứt mà ta cứ ngỡ là “lẽ đương nhiên” nó phải tự lành.

Nguyên Tác An Hậu

Theo: vandieuhay