Còn một kiểu khác, họ lặng lẽ, ăn nói nhỏ nhẹ, nhưng mình lại thấy muốn đến gần, muốn ngồi xuống kể cho họ nghe chuyện của mình.
Ông bà tôi thường nhắc con cháu câu này: ngạo mạn che mất mắt, khiêm nhường mở được lòng.
Câu này không phải để chỉ trích ai, tôi nghĩ, nó chính là bí quyết, là cách đối nhân xử thế cần học hỏi.
Nói cho dễ hiểu, ngạo mạn là một thứ bệnh của “cái tôi”. Là khi “cái tôi” của mình nó bị sưng lên. Mình bắt đầu tin rằng mình hay hơn người khác, mình biết nhiều hơn người khác, mình đáng được trọng vọng hơn người khác. Cái bệnh này không phải lúc nào cũng la lối ồn ào. Nó có khi chỉ là cái cằm hơi hất lên, là cái nhíu mày khi nghe ai đó có ý kiến khác mình, hay là nụ cười nửa miệng khi thấy ai đó lầm lỡ.
Cái ngạo mạn nó giống như một tấm vải đen, tự mình lấy che lên mắt mình. Che rồi thì không còn thấy đường nữa. Không thấy được cái lỗi của bản thân, nhưng lại rất tinh tường khi nhìn ra cái dở của người khác.
“Thiên ngoại hữu thiên, nhân ngoại hữu nhân”
Không thấy được rằng Trời ngoài kia còn cao, biển ngoài kia còn rộng, mà chỉ thấy cái thế giới nhỏ bé của mình là to nhất.
Người mà ngạo mạn, cái lòng họ chật lắm. Lòng đã chật thì không chứa thêm được nhiều, không dung thêm được ý kiến nào trái với mình. Họ giống như một cái ly đã đổ đầy nước, ai có muốn rót thêm trà quý vào, họ cũng gạt đi, vì sợ trà mới làm loãng thứ nước cũ của họ.
Đọc đến đây rồi, bạn có cảm thấy bị nhói ở tâm không? Bạn có cảm thấy bị động chạm không? Có oán trách người viết không? Chính là nó đang cất tiếng thông qua bạn đó!
Ngược lại hoàn toàn, là người khiêm nhường
Khiêm nhường không phải là tự ti, yếu đuối. Người khiêm nhường biết rất rõ giá trị của mình, nên họ không cần phải gồng mình lên để làm gì. Họ giống như rễ của cây cổ thụ, cứ âm thầm bám sâu vào lòng đất. Người ta chỉ thấy cái cây vững chãi, chứ ít ai thấy được bộ rễ đã làm việc vất vả thế nào.
Họ hiểu một cái lẽ rất tự nhiên: biển sâu thì tĩnh lặng, lúa chín thì cúi đầu. Càng biết nhiều, họ càng thấy mình chưa biết gì, không phải là cứ nói mình không biết gì là khiêm nhường, không thể giả vờ được.
Càng đi xa, họ càng thấy Trời Đất rộng lớn. Cái đầu của họ biết cúi xuống. Và chính cái cúi đầu đó lại khiến người khác phải ngước nhìn.
Ở gần một người khiêm nhường, tự nhiên lòng mình nó mở ra. Mình không sợ bị phán xét, không sợ bị chê bai. Mình thấy an toàn. Cái cảm giác an toàn đó quý hơn vàng, mà không trường lớp nào dạy được.
Các bậc Giác ngộ như Đức Phật, Lão Tử, hay các nhà hiền triết từ thời xưa đến nay, họ đều có chung một loại trạng thái như vậy, bạn sẽ luôn cảm thấy an toàn khi ở gần, tiếp xúc với họ, hành vi của họ tự nhiên sẽ khiến bạn muốn thay đổi bản thân, khiến bạn muốn tốt hơn, sự cao quý của họ sẽ làm bạn thức tỉnh. Chứ họ không giúp bạn bằng quát mắng, đây là điều mà chúng ta rất dễ mắc phải, đây cũng là sự phàm tục của một người.
Nói như vậy, không phải là người viết là cao thượng gì, ở đây muốn chỉ ra để tôi và bạn cùng hướng mắt về ánh sáng, về chuẩn mực, về thước đo thế nào là tốt. Khi chúng ta trở nên hoàn thiện bản thân, một cách tự nhiên ta sẽ có một số đức tính giống như Thánh Nhân. Con của cha mẹ thì ít nhiều cũng giống cha mẹ, lẽ nào lại giống người dưng?
Chỉ người đã từng trải qua sóng gió, từng biết mình nhỏ bé, từng âm thầm tu sửa chính mình, mới có được cái khí chất đó.
Có câu chuyện về chén trà rót mãi không đầy, chắc nhiều người đã nghe
Một học giả rất giỏi tìm đến một vị thiền sư. Ông nói không ngừng về kiến thức của mình. Vị sư chỉ im lặng rót trà. Trà đầy tràn ra bàn, ông vẫn cứ rót. Vị học giả hoảng quá la lên: “Thầy ơi, đầy rồi!”
Vị sư mới từ tốn nói: “Lòng ông cũng như chén trà này, đã đầy ắp chữ nghĩa và thành kiến rồi, thì làm sao tôi rót thêm Đạo vào được nữa?”
Cái ly nước đầy ấy, chính là lòng người ngạo mạn. Trí tuệ nhiều đến mấy mà không có chỗ trống để tiếp thu, thì cũng là một cái kho cũ kỹ.
Trong cách ăn ở với đời, người ngạo mạn thường tự đẩy mình vào chỗ cô đơn. Họ coi thường người khác, nên dần dần người khác cũng không muốn ở gần họ nữa. Họ nói một câu, người ta đã muốn bỏ đi. Họ giành được phần thắng trong một cuộc tranh luận, họ lại mất đi thêm một người bạn.
Người khiêm nhường, họ ít khi tranh cãi. Họ biết lùi lại một bước để trời yên biển lặng. Nhưng chính cái lùi đó lại làm người khác cảm thấy thân thương, muốn đến gần. Họ không nói nhiều, nhưng lời họ thốt ra lại có sức nặng. Đó mới là cái thắng lớn nhất, thắng mà không cần tranh, thắng bằng chính Đức độ của mình.
Sống rồi lại ngẫm, ta sẽ thấy
Cái tôi của mình là thứ ồn ào nhất, nhưng cũng là thứ mong manh, dễ vỡ nhất.
Sự ngạo mạn là cái hố được phủ bằng hoa thơm, mình cứ tưởng đang bước lên cao, ai ngờ lại đang đi xuống vực.
Còn sự khiêm nhường, nó lặng lẽ, âm thầm, nhưng nó là cái gốc, là nền móng. Nhà có thể xây cao bao nhiêu tùy thích, nhưng móng phải vững trước đã.
Hãy nhìn những người thật sự vĩ đại mà xem. Ai càng lớn, tâm lại càng tĩnh, dáng lại càng khiêm. Họ không cần cúi, nhưng họ lại chọn cúi xuống. Vì họ đủ cao để có thể cúi. Cái cúi xuống đó thể hiện một sức mạnh nội tâm phi thường, một lòng từ bi rộng lớn.
Cho nên, sống ở đời, hãy cứ giữ trong lòng một lời nhắc nhở: cái ngạo mạn làm mình thành kẻ mù giữa ban ngày, còn cái khiêm nhường lại giúp mình mở toang cánh cửa vào lòng người.
Hạ cái tôi của mình xuống, thì trí tuệ mới có chỗ để đi lên.
Cúi cái đầu của mình xuống, thì mới nhìn thấy được con đường dưới chân và không phải vấp ngã.
Và có lẽ, phần thưởng lớn nhất của sự khiêm nhường không phải là sự kính trọng của người khác, mà đầu tiên là sự bình an trong lòng mình. Khi lòng mình là một ngôi nhà rộng lớn, thênh thang, không còn bị “cái tôi” chiếm hết chỗ, thì hạnh phúc và an lạc mới có chỗ để bước vào.
Nguyên Tác An Hậu
Theo: vandieuhay
