Tuesday, August 2, 2016

TÌM NHAU GIỮA VÔ THƯỜNG

Chúng ta từ khi cất tiếng khóc chào đời cho đến lúc nhắm mắt xuôi tay không ai sống mà không có yêu thương.

Đó là tình yêu thương của cha mẹ, anh chị em, thân bằng quyến thuộc và xa hơn nữa là tình người, trong cùng một môi sinh, với những người không quen không biết. Yêu thương với mỗi người không giống nhau, nên việc xác lập và duy trì yêu thương thường không dễ dàng, mong manh và nhiều khi rất dễ vỡ.
Đối diện yêu thương, người ta thường trở nên yếu đuối và bé nhỏ. Vì yêu thương xuất phát từ con tim, từ xúc cảm của tâm hồn nên lý trí khôn ngoan và sự thấu suốt cũng chừng như bất lực. Yêu thương với ngôn ngữ riêng của mình, đó là ngôn ngữ của sự chấp nhận, chịu đựng và đồng điệu trong tâm hồn, lý tưởng sống của hai trái tim yêu.
Khi hữu duyên, cảm mến rồi thương yêu một người, ta thường bị thuyết phục bởi những biểu hiện đáng hay yêu tinh tế mà chúng ta dành cho nhau, bằng những sự rung cảm và đồng cảm nhất định. Dần rồi ta cũng tìm thấy những điểm không giống nhau giữa ta và người ấy, nhưng vì yêu thương ta chấp nhận thay đổi vì nhau. Nhưng đến lúc ta biết rằng có những điều cố hữu - vì duy ý chí hay khách quan - mà người ta không thể thay đổi vì nhau, thì lúc đó người ta phải học cách chịu đựng nhau.

Yêu thương bao giờ cũng vậy, không thể so đo hay tính lường.
Và yêu thương dù cho đi hay để nhận lại đều có cái giá của nó.
Đó không phải là đổi chác, mà đó là sự dâng tặng tự nguyện và vô điều kiện - Ảnh minh họa. 
Ông bà ta có câu “Hết tình còn nghĩa” nên người ta càng phải chịu đựng nhau dù rằng có vô số u uất và bất mãn ta dành cho nhau khi đã qua giai đoạn hẹn hò. Cái tình ở đây có lẽ là những đắm say ngọt ngào khó phai ta dành cho nhau vào cái thuở ban sơ của tình yêu. Nghĩa là cái đạo mà ta dành cho nhau, vì ta biết đã thương nhau thì thương luôn cả cái đáng yêu và không đáng yêu của nhau. Đó là cái đạo tình khoan dung cao đẹp dạy người ta biết nhẫn nại và biết sống vì người khác. 
Nhờ cái đạo nghĩa ấy, một ngày nào đó người ta sẽ biết được ai là người thương mình, để cùng nhau đi hết cõi trăm năm mà không để sầu hận, buồn thương cho nhau.

Thương thay câu hát:

“Đói lòng ăn nửa trái sim,
Uống lưng bát nước đi tìm người thương”.

Người ta thường bảo, những người yêu nhau rồi sẽ tìm thấy nhau và đến được với nhau dù cho bao nhiêu nghịch cảnh trở ngăn. Đó có lẽ là niềm tin mà những người yêu nhau nuôi dưỡng cho tình yêu chân chính của mình. Ta đi tìm nhau, rồi vỡ òa trong hạnh phúc thấy nhau. Và những tưởng sẽ không gì có thể chia cách tình yêu thương ta dành cho nhau. 
Thế nhưng bản thân mỗi người lại là một thể vô thường nên những gì cố hữu nhất trong con người chúng ta đều có nguy cơ thay đổi thì làm sao ta giữ cho những thứ vừa là của mình, vừa không là của mình bất biến với thời gian và mọi sự biến xung quanh.

Một ý chí mạnh mẽ từ bản thể tinh thần mạnh mẽ có thể đối kháng những vô thường tự sanh khởi nơi cá nhân ấy, nhưng cái vô thường của sức khỏe, bệnh tật, hoàn cảnh thì con người chỉ biết đón nhận dù muốn dù không. Con người vô thường, cảnh cõi vô thường nên yêu thương cũng là vô thường. Có yêu thương cũng đồng nghĩa với việc sẵn sàng nhìn yêu thương biến đổi và chuyển hóa thành một dạng thức khác. Hỏi đời mấy ai chấp nhận những điều vô thường mang đến khổ đau? Không ai cả, nên cái thân vốn vô thường càng không thể nào bám víu vào những cái vô thường khác.
Ta biết nhau, hiểu nhau rồi mến nhau và không thể đến với nhau, không phải vì vô thường; mà vì mỗi người chúng ta mỗi lý tưởng, một con đường của riêng mình. Ta không mộng tưởng điều phi thường nhưng ta không thể sống quá bình thường như lẽ thường tình của cuộc đời này. Và lẽ sống ấy, ngay lúc này dù bị trở ngăn nhưng rồi một ngày nào đó, ta sẽ thực sự bước đi trên con đường mà mình mãi ấp ủ, tưởng nghĩ. Thế nên ta chấp nhận ý niệm duyên tan - duyên hợp, dù rằng ta mãnh liệt tin rằng duyên hợp là do con người tạo ra, và duyên tan cũng chính do con người đoạn tận nó.

Dù cố không sống bằng những xúc cảm rất con người, nhưng có khi ta thấy mình yếu đuối. Có lúc ta muốn chạy ngay đến bên người ta thương quý; có khi ta cầm điện thoại lên, viết đầy một tin nhắn rồi lại xóa ngay; có khi ta muốn gọi điện để nghe, để sẻ chia nhưng rồi lại thôi. Vì ta biết những thường tình như thế sẽ cản chân người ta thương quý thực hiện ước mơ của mình. Có những thương yêu ta không dám mang đến cho người ta thương vì những thương yêu ấy là vọng động, là trở duyên.
Nhắm mắt lại, nước mắt có thể rơi, lòng có thể thấy xót xa nhưng ta không thể nào để người ta thương phải tiến thoái lưỡng nan, phải chọn lựa những điều mà họ không bao giờ muốn chọn lựa hay phải quyết định lựa chọn trong bất lực.

Yêu thương bao giờ cũng vậy, không thể so đo hay tính lường. Và yêu thương dù cho đi hay để nhận lại đều có cái giá của nó. Đó không phải là đổi chác, mà đó là sự dâng tặng tự nguyện và vô điều kiện. Và như thế, ta đi tìm nhau, tìm nhau giữa vô thường, để mong thấy nhau không bằng ánh mắt, không bằng cái nắm tay, mà bằng một ý nghĩ về nhau. Tìm nhau giữa cõi vô thường, thấy nhau giữa cảnh vô thường và thương nhau trong tưởng vô thường. Và chính trong vô thường ấy, ta mới biết mình mãi thương nhau…

Trần Trọng Hiếu
Theo: Giác Ngộ Online

GIÀ SAO CHO SƯỚNG ?


Già thì khổ, ai cũng biết. Sanh bệnh lão tử! Nhưng già cũng có thể sướng. Muốn sống lâu thì phải già chứ sao! Già có cái đẹp của già. Trái chín cây bao giờ cũng ngon hơn trái giú ép.Cái sướng đầu tiên của già là biết mình …già, thấy mình già, như trái chín cây thấy mình đang chín trên cây. Nhiều người từ chối già, chối từ cái sự thật đó và tìm cách giấu đi, như trái chín cây ửng đỏ, mềm mại thơm tho mà ráng căng cứng xanh lè thì coi hổng được. Mỗi ngày nhìn vào gương người già có thể phát hiện những vẻ đẹp bất ngờ như những nếp nhăn mới xòe trên khóe mắt, bên vành môi, những món tóc lén lút bạc chỗ này chỗ nọ, cứng đơ xơ xác…không khỏi tức cười. Quan sát nhìn ngắm mình như vậy, ta mới hiểu được cái chữ “xồng xộc” của Hồ Xuân Hương: “Chơi xuân kẻo hết xuân đi / Cái gì xồng xộc nó thì theo sau”!. Có lẽ nữ sĩ lúc đó mới vào tuổi… 40! Thời ta bây giờ, 40 tuổi lại là tuổi đẹp nhất. Phải đợi đến 80 mới gọi là hơi già. Trong tương lai, khi người ta sống đến 160 tuổi thì 80 là tuổi đẹp nhất!
Tuy vậy, thực tế già thì khó mà sướng. Con người ta có cái khuynh hướng dễ thấy khổ hơn. Khổ dễ nhận ra còn sướng khó thì khó biết! Một người luôn thấy mình…sướng thì không khéo người ta nghi ngờ mình có vấn đề…tâm thần. Nói chung, người già có 3 nỗi khổ thường gặp nhất, nếu giải quyết được sẽ giúp họ sống “trăm năm hạnh phúc”.


Một là thiếu bạn! Nhìn qua nhìn lại, bạn cũ rơi rụng dần…thiếu bạn bè, hụt hẩng cô đơn, và dĩ nhiển …cô độc. Từ đó dễ thấy mình bị bỏ rơi, thấy không ai hiểu mình! Quay quắt, căng thẳng, tủi thân. Lúc nào cũng đang như : “Gặm một khối căm hờn trong củi sắt / Ta nằm dài nghe ngày tháng dần qua”!.
Người già chỉ sảng khoái được khi rơm rả với ai đó, nhất là những ai “cùng một lứa bên trời lận đận”…Gặp được bạn tâm giao thì quả là một liều thuốc bổ mà không bác sĩ nào có thể biên toa cho mua được!
Để giải quyết những chuyện này, ở một số nước tiên tiến, người ta mở các phòng tư vấn, giới thiệu cho những người già cùng sở thích, cùng tính khí, có dịp làm quen với nhau. Người già giới thiệu mình và nêu “tiêu chuẩn” người bạn mình muốn làm quen. Nhà tư vấn sẽ “maching” sẽ tìm ra kết quả và làm …môi giới. Dĩ nhiên môi giới cho họ kết bạn. Còn sau này họ thấy tâm đầu ý hợp thì tiến tới hôn nhân (nếu còn độc thân) thì họ rán chịu! Đó là chuyện riêng của họ. Ngày trước, Uy Viễn tướng công mà còn phải than:


Tao ở nhà tao, tao nhớ mi
Nhớ mi nên phải bước chân đi
Không đi mi bảo rằng không đến
Đến thì mi nói đến làm chi
Làm chi tao có làm chi được
Làm được thì tao đã lắm khi…
Nguyễn Công Trứ

Rồi họ dạy người già học vi tính để có thể “chát”, “meo”, với nhau để chia sẻ tâm tình, giải tỏa stress…thỉnh thoảng tổ chức cho các cụ họp mặt đâu đó để trực tiếp gặp gỡ, trao đổi, dòm ngó, khen ngợi hoặc …chê bai lẫn nhau. Khen ngợi chê bai gì cũng có lợi cho sức khỏe! có dịp tương tác, có dịp cãi nhau là sướng rồi, các tế bào não sẽ được kích thích, sẽ hoạt hóa, sẽ tiết ra nhiều kích thích tố. Tuyến thượng thận sẽ hăng lên, làm việc năng nổ, tạo ra cortisol và epinephrine làm cho máu huyết lưu thông, hơi thở trở nên sảng khoái, rồi tuyến sinh dục tạo ra DHEA (dehydroepiandosterone)…một kích thích tố làm cho người ta trẻ lại, trẻ không ngờ!…Dĩ nhiên phải chọn một nơi có không khí trong lành. Hoa cỏ thiên nhiên. Thức ăn theo yêu cầu. Gợi nhớ những kỷ niệm xưa…Rồi dạy các cụ vẽ tranh, làm thơ, nắn tượng…tổ chức triển lãm cho các cụ, rồi trình diễn văn nghệ cây nhà lá vườn. Các cụ dư sức viết kịch bản và đạo diễn. Coi văn nghệ không sướng bằng làm …văn nghệ! (Tập cho các cụ hát/khuyến khích các cụ hát những bài đã thuộc/ưa thích từ còn thời còn trẻ)
Cái thiếu thứ hai là thiếu… ăn! Thực vậy, ăn không phải là tọng, là nuốt, là ngấu nghiến… cho nhiều thức ăn! Ăn không phải là nhồi nhét cho đầy bao tử! Trong cuộc sống hàng ngày có nhiều thứ nuốt không trôi lắm! Chẳng hạn ăn trong nỗi sợ hãi, lo âu, bực tức, ăn trong nỗi chờ đợi, giận hờn thì nuốt sao trôi? Nuốt là một phản xạ đặc biệt của thực quản dưới sự điều khiển của hệ thần kinh. Một người trồng chuối ngược vẫn có thể nuốt được dễ dàng! Nhưng khi buồn lo thì phản xạ nuốt bị chấm dứt!


Nhưng các cụ thiếu ăn, thiếu năng lượng phần lớn là sợ bệnh, kiêng khem quá đáng. Bác sĩ lại hay hù, làm cho họ sợ thêm! Nói chung, chuyện ăn uống nên nghe theo mệnh lệnh của… bao tử:

Cư trần lạc đạo thả tùy duyên
Cơ tắc xan hề khốn tắc miên…

(Ở đời vui đạo thả tùy duyên
Đói đến thì ăn, mệt ngủ liền…)
Trần Nhân Tông
“Listen to your body”. Hãy lắng nghe sự mách bảo của cơ thể mình! Cơ thể nói thèm ăn cái gì thì nó đang cần cái đó! Nhưng nhớ ăn là chuyện của văn hóa! Chuyện của ngàn năm chứ không phải một ngày một buổi. Món ăn gắn với kỷ niệm, gắn với thói quen, gắn với mùi vị từ thuở còn thơ! Người già có thể thích những món ăn…kỳ cục. Không sao, đừng ép! Miễn đủ nhóm: bột, đạm, dầu, rau…Mắm nêm, mắm ruốc, mắm bò hóc, tương, chao …đều tốt cả. Miễn đừng quá mặn, quá ngọt…là được. Cách ăn cũng vậy. Hãy để các cụ tự do tự tại đến mức có thể được. Đừng ép ăn, đừng đút ăn, đừng làm “hư” các cụ.
Cũng cần có sự hào hứng, sảng khoái, vui vẻ trong bữa ăn. Con cháu phải biết hiếu thảo phải biết …giành ăn với các cụ (như con nít/tuổi thơ khiến các cụ vui mà ăn nhiều hơn). Men tiêu hóa phải tiết ra từ tâm hồn chứ không phải từ bao tử. (Phải biết cách làm trò cho các cụ cười mỗi ngày nhiều lần - bí quyết cười vui thoải mái lớn tiếng khiến các cụ ăn ngon sống khoẻ bớt đi nét buồn tủi thì sức khoẻ tăng và người nuôi cụ cũng đỡ lo/mệt... vì trong nhà có người bệnh


Cái thiếu thứ ba là thiếu vận động! Già thì hai chân trở nên nặng nề, như mọc dài ra, không chịu nghe lời ta nữa! các khớp cứng lại, sưng lên, xương thì mỏng ra, dễ vỡ, dễ gãy! Ấy cũng bởi cả một thời trai trẻ cũng đã “ Đi đâu loanh hoanh cho đời mỏi mệt”…(TCS)!
Bác sĩ thường khuyên vận động mà không hướng dẫn kỹ dễ làm các cụ rán quá sức chịu đựng, làm bệnh thêm. Phải làm sao cho nhẹ nhưng mà hiệu quả, phù hợp với tuổi tác, với sức khỏe. Phải từ từ và đều đều. Ngày xưa người ta săn bắn, hái lượm, đánh cá, làm ruộng, làm rẫy…lao động suốt ngày. Bây giờ thì ngồi quanh quẩn trước TV! Có một ngyên tắc “ Use it or lose ít!” (cái gì không xài thì teo!). Thời đại bây giờ người ta xài cái đầu nhiều quá, nên “đầu thì to mà đít thì teo”. Thật đáng tiếc!
Không cần đi đâu xa, có thể tập trong nhà. Nếu nhà có cầu thang thì đi cầu thang ngày mươi bận thì rất tốt. Đi vòng vòng trong phòng cũng được. Đừng có rán lập “thành tích” làm gì! Tập cho mình thôi. Từ từ và đều đều…Đến lúc nào thấy ghiền, bỏ tập một buổi …chịu hổng nổi là được!


Nguyên tắc chung là kết hợp với hơi thở vận động. Chậm rãi nhịp nhàng. Lạy Phật cũng phải đúng… kỹ thuật để khỏi đau lưng, vẹo cột sống. Đúng kỹ thuật là giữ tư thế và kết hợp hơi thở. Đó cũng chính là thiền, là yoga, dưỡng sinh…!Vận động thể lực đúng cách thì già sẽ chậm lại. Giảm trầm cảm, buồn lo. Phấn chấn, tự tin. Dễ ăn, dễ ngủ…
Tóm lại, giải quyết được “ba cái lăng nhăng” đó thì có thể già mà …sướng vậy!
Bs Đỗ Hồng Ngọc
Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 49-50 Xuân

(Sưu tầm trên mạng)

THÀNH PHỐ KHỎA THÂN Ở PHÁP

Nếu như chủ nghĩa khỏa thân ở Mỹ chỉ dành cho người lớn và chủ yếu là nam giới, thì riêng ở thành phố Cap D’Agde (thuộc thị trấn Adge, Pháp) 99% mọi người đều… khỏa thân. Bạn có thể mình trần thoải mái, tự nhiên đến bất cứ nơi nào muốn: đi ăn, đi siêu thị, thậm chí tới cả ngân hàng, văn phòng cảnh sát… 

99% nude

Nằm trên phía Tây Nam của Pháp, thành phố Cap D’Agde (thuộc thị trấn Adge) chỉ cách sân bay quốc tế Montpellier, ga Agde khoảng 5 km. Ngoài ra, cũng có nhiều chuyến bay thẳng nối Paris, Copenhagen với sân bay gần nhất của thị trấn Agde là Béziers-Cap d’Agde, cách trung tâm thị trấn 15km… Hiện, Cap D’Agde có dân số là 40.000 người.

Giống như bất kỳ một khu du lịch biển cao cấp nào, khu nghỉ mát Cap D’Adge cũng có một bãi biển rộng, ngập tràn ánh nắng, biển xanh với bãi cát phẳng dài cùng nhiều hoạt động thể thao vui nhộn (như: bóng chuyền, lướt ván hay các cuộc thi xây lâu đài cát), và chuỗi các cửa hàng, nhà hàng với quy mô rộng, đa dạng. Điều khác biệt duy nhất và cũng là độc đáo nhất là ở Cap D’Agde, 99% mọi người đều… khỏa thân. 1% còn mặc quần áo là một số cầu thủ trẻ và thanh thiếu niên. Vì chiếm phần trăm quá ít nên những người mặc quần áo lại có cảm giác thấy mình lạc lõng, trở thành “của hiếm” ở đây.

Đặc biệt hơn cả, đây là một địa điểm lý tưởng cho những cặp đôi mới cưới đi hưởng tuần trăng mặt ngọt ngào hay với những đôi thích cảm giác… ân ái nơi công cộng. Các cặp tình nhân thoải mái tận hưởng cảm xúc yêu đương, xây những lâu đài cát… giữa thanh thiên bạch nhật, giữa biển trời bao la.

Khi trời chập tối cũng là lúc Cap D’Agde trở nên nhộn nhịp hơn với các buổi hòa nhạc, những điệu nhảy disco, lễ hội tưng bừng. Đến khoảng 8 giờ tối, những cơn gió biển thổi lành lạnh mới khiến nhiều người phải mặc quần áo, nhưng họ thường diện những bộ đồ thiếu vải, rất gợi cảm.

Sức hút khó cưỡng

Với phương châm “Nhìn và được nhìn” cùng nguyên tắc ứng xử hòa nhã, lịch thiệp đã làm nên thương hiệu Cap D’Agde – một bãi tắm khỏa thân rộng 30m, dài 2km dọc theo bờ biển Địa Trung Hải. Ngay khi đặt chân đến khu vực khỏa thân ở thị trấn Agde, bất kể là ai (người địa phương hay khách du lịch) cũng bắt buộc tuân thủ hai quy định nghiêm ngặt: không mặc quần áo, phải trần như nhộng và cấm quay phim, chụp ảnh. Mại dâm là điều tuyệt đối nghiêm cấm ở đây dưới bất kì hình thức nào và được sự giám sát chặt chẽ của các nhân viên an ninh.

Dọc bãi biển/khu nghỉ mát luôn có một đội an ninh túc trực làm nhiệm vụ nhắc nhở những người lớn bắt buộc phải khỏa thân, nếu người đó… quên. Quy định là không mặc quần áo, tuy nhiên, theo phép lịch sự, bạn nên cầm theo một chiếc khăn tắm riêng. Hãy để nó lên ghế ngồi trong quán ăn hay bất kì chỗ nào vừa để giữ vệ sinh cho bạn và cho người ngồi sau.

Đứng xếp hàng trước máy ATM – cạnh quảng trường Place de la Marine, nhưng những người đi rút tiền mình trần như nhộng. Họ thoải mái, không chút thẹn thùng, điềm nhiên đứng chờ đến lượt mình. Tại các cửa hàng bán quần áo, người ta thử đồ, mua đồ và bỏ vào giỏ rồi lại thản nhiên trần truồng đi ra. Tại bưu điện, trạm xăng, nhà hàng, bể bơi, câu lạc bộ đêm, trung tâm phẫu thuật thẩm mỹ, thậm chí cả ở ngân hàng, đồn cảnh sát… ai ai cũng không tấm áo manh quần che thân. Những cô gái hồn nhiên thả dáng bên đường, vui vẻ tán gẫu. Tất cả không có gì là lạ. Không chút ngượng ngùng hay xấu hổ dù da của bạn có nhiều vết rạn, nếp nhăn, ngực chảy xệ, hay “cái ấy” kích thước ra sao…

Thành phố khỏa thân duy nhất thế giới

Theo các nguồn tư liệu, Cap D’Agde được hình thành từ những năm 1970. Trước đó, phần đất tiếp giáp với bãi biển Cap D‘Agde trong nhiều năm thuộc quyền sở hữu của gia đình nhà Oltra. Sau khi chiến tranh thế giới thứ 2, anh em nhà Oltra nhận thấy, ngày càng có nhiều người đến cắm trại trên đất của họ, và hầu hết trong số này thích tắm biển và tắm nắng khỏa thân. Sau đó, anh em nhà Oltra bắt đầu lập ra một khu cắm trại di động cho khách du lịch thuê. Hình thức cắm trại nghỉ dưỡng trên biển ngày càng phổ biến, đặc biệt thu hút các gia đình trẻ đến từ Đức và Hà Lan. Trong thập niên 1970, chính phủ Georges Pompidou đã lập kế hoạch phát triển vùng bờ biển Languedoc-Roussillon. Lúc đầu, Cap D‘Agde không nằm trong những đề xuất này, nhưng Rene Oltra đã thuyết phục các cơ quan chức năng có kế hoạch mở một khu nghỉ mát khỏa thân ở Cap D‘Agde. Năm 1973, bãi biển khỏa thân Cap D‘Agde chính thức đi vào hoạt động.

Tại thành phố này có 4 loại hình nhà ở: khu căn hộ, biệt thự ngoại ô, một khu cắm trại và chỉ có duy nhất một khách sạn có tên Hotel Eve. Riêng khu cắm trại ở Cap D’Agde có 2.500 mảnh đất nhỏ, nơi bạn có thể tự dựng lều hoặc thuê những căn nhà di động để tận hưởng kỳ nghỉ “khỏa thân” ngay trong thành phố. Tại đây, người có nhu cầu có thể thuê phòng theo tháng với giá từ 2.000 – 2.500 USD. Ngoài việc được sở hữu không gian thư giãn, bạn có thể được tận hưởng nhiều dịch vụ tuyệt vời. Các nhân viên phục vụ ở đây cũng xuất hiện thú vị trong tình trạng khỏa thân và phần lớn là nói tiếng Anh. Nơi đây đã được xếp vị trí đầu trong danh sách các khu nghỉ mát được ưa chuộng nhất ở Pháp, thu hút khoảng 50.000 khách mỗi kỳ nghỉ hè. Sức hấp dẫn của “Thành phố khỏa thân Cap D’Agde” khiến hầu hết những ai từng đến đây đều muốn quay trở lại nhiều lần hơn thế nữa.

Monday, August 1, 2016

XẢ STRESS - KHÔNG PHẢI UỐNG THUỐC

Không có stress có lẽ con người cũng không thể tồn tại. Thế nhưng, vượt ngưỡng đến một mức nào đó thì con người cũng…không thể tồn tại, bởi chính stress gây ra nhiều thứ bệnh về thể chất và tâm thần, nên rất cần biết cách “xả” stress trong cuộc sống đầy căng thẳng, âu lo hiện nay.

Stress là một phản ứng bảo vệ, khi cơ thể bị một mối đe dọa, mối nguy hiểm xảy đến cho nó. Người ta gọi nó là phản ứng (hay đáp ứng) “chiến đấu hoặc bỏ chạy” (fight or flight response), nghĩa là trong tình huống đó, chỉ có hai cách để chọn lựa: chiến đấu để sinh tồn hoặc bỏ chạy để… sinh tồn!
Lúc đó, cơ thể phải huy động toàn lực để đối phó. Não thùy sẽ ra lệnh tiết các kích thích tố cần thiết, nào adrénaline, nào norepinephrine, cortisol…ồ ạt đổ vào máu. Tim đập nhanh để bơm máu về các cơ bắp lớn, phổi hổn hển tăng tốc bơm oxy, đường huyết vọt lên cao nhằm tăng cường khẩn cấp năng lượng, đồng tử mắt nở to để nhìn cho rõ, tai vểnh lên, mũi phồng ra… Tóm lại, mọi thứ đều phải trong tư thế sẵn sàng. Trong lúc các mạch máu lớn chuyển máu đến các bắp cơ thì mạch máu nhỏ ngoại biên co thắt lại, để nếu có bị thương thì máu cũng không bị mất nhiều… Vì thế mà người bị stress thường mặt mày tái ngắt, xanh lè, tay chân đơ cứng!

Stress cấp tính có những phản ứng mạnh hơn ta tưởng. Một người đang đứng trước chuồng cọp, thấy cọp sổng chuồng thì… phân, nước tiểu tóe ra mà không hay, tay chân bủn rủn, ngất xỉu. Nguy cơ qua đi, hiểm họa chấm dứt thì mọi thứ lại trở về trật tự cũ. Tim đập chậm lại, hơi thở điều hòa, bắp cơ buông xả. Nếu sự đe dọa không mãnh liệt nhưng cứ dồn dập, hết lớp này tới lớp khác, đến một lúc vượt quá mức chịu đựng gọi là “mất bù” thì sẽ tạo ra những hiệu ứng âm thầm gây tác hại không lường được lên thể chất và tâm thần của ta.
Thời đại ngày nay, con người ít có dịp chiến đấu một mất một còn trước thú dữ hay trước “hòn tên mũi đạn” như xưa. Nhưng con người ngày nay lại phải thường xuyên đối đầu với những “hòn tên mũi đạn” còn nguy hiểm hơn, kiểu “bề ngoài thơn thớt nói cười / bề trong nham hiểm giết người không dao”. Stress vượt qua ngưỡng lúc nào không hay và dẫn tới vô số bệnh tật mà bác sĩ cũng phải bó tay, đành gắn cho những cái tên mơ hồ như “rối loạn chức năng”, “mệt mỏi kinh niên”, “rối loạn thần kinh thực vật”… Đại học Y khoa Harvard ước tính có từ 60%- 90% bệnh nhân (ở Mỹ) tìm đến bác sĩ là do stress.
Stress liên quan đến rất nhiều bệnh lý như nhồi máu cơ tim, tăng huyết áp, tiểu đường, suyễn, đau nhức kinh niên, mất ngủ, dị ứng, nhức đầu, đau thắt lưng, một số bệnh ngoài da, ung thư, tai nạn thương tích, tự tử, trầm cảm, giảm miễn dịch v.v… Tóm lại là rất phức tạp. Bác sĩ nếu không quan tâm đúng mức – đau đâu chữa đó – thì chỉ chữa đựơc triệu chứng bên ngoài còn cái gốc sâu thẳm bên trong là stress vẫn không đựơc giải tỏa, bệnh vẫn cứ luẩn quẩn loanh quanh , chuyển từ “bệnh” này qua “bệnh” khác, và do đó, chất lựơng cuộc sống bị giảm sút rõ rệt! Nhiều khi ta tưởng cholesterol xấu tăng cao trong máu là do thức ăn, nhưng không phải, do stress nhiều hơn! Tiểu đường tưởng do ăn nhiều chất ngọt, thực ra do stress nhiều hơn. Ta thấy đời sống càng căng thẳng, bệnh tiểu đường càng phát triển mạnh!. Ở nước ta mới mấy năm trước, tiểu đường chỉ lai rai, bây giờ thì… “năm sau cao hơn năm trước”, lan tràn cả ở thành thị lẫn nông thôn! Các nghiên cứu trên thế giới cũng cho thấy vào thời kỳ khủng hoảng kinh tế, người làm việc ở những khu vực dễ bị sa thải thì chết vi tim mạch, tai biến mạch máu não cao gấp đôi các khu vực khác…!

Stress thay đổi từ người này sang người khác. Cùng một sự việc, với người này thì nổi điên lên còn với người kia chỉ là một trò cười, với người này là cả một sự sụp đổ, với người kia là một bài học… Cùng là con ông bà “viên ngoại họ Vương”, cùng “sắm sửa bô hành chơi xuân”, mà Thúy Kiều thì khóc sướt mướt, thở than, nằm mộng, làm mười khúc đoan trường đầy nước mắt trong khi Thúy Vân ngạc nhiên sao chị mình “kỳ cục” vậy! Hẳn là bên trong Thúy Kiều có cái gì đó khác với Thúy Vân, bởi bên ngoài thì cả hai đều “mười phân vẹn mười” cả!
Người dễ bị stress là người thường có tính quá lo lắng, cầu toàn, hay tự chỉ trích, thiếu quyết đoán, hay do dự… Nếu bị thêm sức ép từ bên ngoài thì dễ suy sụp, dễ bị vượt ngưỡng! Nhiều học sinh học giỏi mà thi rớt cho là “học tài thi phận” một phần chính là do stress! Gia đình kỳ vọng nhiều quá, tạo một áp lực vô hình, khiến em không còn là chính mình nữa!
Những dấu hiệu sớm để nhận biết stress là có vấn đề về trí nhớ như hay quên, mất định hướng, thường hoang mang…
Về cảm xúc thì dễ dao động, bứt rứt, dễ bị kích động, tâm tính bất thường, hay cáu gắt, lúc nào cũng có cảm giác bị tràn ngập, rất khó tìm được sự thư giãn. Trong lúc nghỉ ngơi mà vẫn cứ lo lắng, thậm chí còn lo lắng nhiều hơn!
Các triệu chứng về thể chất dễ nhận ra như nhức đầu, đau lưng, rối loạn tiêu hóa, buồn nôn, chóng mặt.. Đặc biệt đau cột sống cổ hay cột sống thắt lưng. Cứ tưởng là loãng xương, là gai cột sống, là thoát vị điã đệm gì gì đó, thực ra gốc ở stress.
Người bị stress dễ bị bệnh vặt, cảm cúm triền miên vì sức đề kháng giảm sút đáng kể, dễ bị mất ngủ, tức ngực, tim đập nhanh và … dễ nổi mụn, nổi chàm trên da. Không có gì ngạc nhiên vì ở trong phôi thai, não và da vốn cùng xuất phát từ một lá mầm ngoai bì (ectoderme). Não mà bất an thì da cũng nhăn nhúm, nổi mụn, nổi chàm, chữa hoài không khỏi, thoa mỹ phẩm đắc tiền cũng vô ích. Não mà an vui thì da cũng tưoi nhuận, hồng hào, sáng láng.

Người bị stress còn hay có những hành vi bất thường như tự dưng thèm ăn, ăn hoài, lên cân đột ngột; hoặc bỗng nhiên bỏ ăn, sụt ký đột ngột…
Có người còn đi qua đi lại, đi tới đi lui, cắn móng tay, nhai nhóp nhép. Các huần luyện viện bóng đá, ông nào cũng hay đi qua đi lại, đi tới đi lui, nhai nhóp nhép “sinh-gom” hoặc phì phèo thuốc lá liên tục giữa lúc hai đội bóng vờn nhau trên sân. Họ bị stress. Nhưng đó là một thứ stress cấp, coi căng vậy mà hiền, chóng qua, hết trận đấu là xong, lại bắt tay nhau vui vẻ! Còn cái thứ stress nhai nhóp nhép kiểu “gặm một khối căm hờn trong cũi sắt”… mới là thứ stress nặng, mạn tính, triền miên, sinh đủ thứ chuyện.
Phòng bệnh hơn chữa bệnh.
Nguyên tắc là đừng tự đòi hỏi mình phải luôn hoàn hảo, phải luôn luôn đúng!
Cũng đừng bao giờ so sánh mình với người khác. Con vịt là con vịt mà con gà là… con gà. Con gà mà dại dột so với con vịt thì sẽ chìm nghỉm trong nước! Lục súc tranh công không thể nào vui đựơc! Một khi đã so sánh thì dù hơn, dù kém, dù ngang bằng cũng đều khổ!
Nên tránh những kẻ chuyên “phun” nọc độc! Họ rất sung sướng khi “tiêm” được nọc độc cho kẻ khác. Tránh những kẻ nhỏ mọn, đố kỵ, "đâm bị thóc, thọc bị gạo"
Bói ra ma quét nhà ra rác, dị đoan mê tín… làm ta căng thẳng lo lắng vô lối. Một lời nói, một cử chỉ của thầy thuốc cũng có thể gây stress trầm trọng không ngờ. Bác sĩ vừa xem phim X quang vừa lắc lắc cái đầu đủ cho bệnh nhân thót tim, nhưng thực ra chì vì bác sĩ mỏi cổ do cả đêm thức coi bóng đá. Bác sĩ chỉ cần “phán” một câu mơ hồ như tim hơi lớn, gan hơi yếu, phổi hơi dơ… đủ cho bệnh nhân sống trong hoang mang ám ảnh dài lâu. Lời nói của bác sĩ không chỉ mang thông tin, mà còn truyền cảm xúc, gây stress, bởi người bệnh luôn ở trong một trạng thái tâm lý rất nhạy cảm khi tiếp xúc với thầy thuốc.
Có nhiều cách “xả” stress!
Nhậu nhẹt, hút thuốc lá, ma túy… cũng là một cách xả stress, nhưng rõ ràng là có hại, “chạy ô mồ mắc ô mả”!

Nhảy múa, ca hát, viết nhật ký, viết blog…. là những cách xả stress tốt. Nói chuyện tào lao (tám) cũng là một cách xả stress… , miễn là đừng có “chuyển lửa” từ người này qua người khác! Thực ra, nói ra đựơc với ai đó, một bạn thân thiết, một người có khả năng lắng nghe, một người sẵn sàng làm “thùng rác” cho mình thì mình sẽ cảm thấy nhẹ gánh! Không có bạn bè để tâm sự thì có thể tâm sự cùng tượng đá. Trải lòng ra một lúc, tượng đá cũng xiêu. “Ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau” là vậy! “Chửi chó mắng mèo”, “Giận cá chém thớt” cũng được. Đập bể mấy cái ly cái dĩa… cũng hay! Có điều nên chọn trứơc một ít ly tách, chén dĩa mẻ, để dành sẵn, khi nào cần thì đập nghe vừa rôm rã vừa đỡ tốn kém!
Nguyên tắc chung là phải làm một cái gì đó cho năng lượng bị dồn nén trong stress có chỗ “xì” ra, thoát ra.
Ta vẫn thường nói “xả xú bắp”, “xả hơi” đó thôi…
Tóm lại, đừng có ngồi đó mà gậm nhấm, suy nghĩ vẩn vơ. Giặt đồ, nấu ăn, rửa chén, lau nhà gì cũng tốt. Chạy bộ, đánh đấm, la hét, khóc lóc… cũng đựơc. Đọc sách, xem phim càng hay, miễn là biết chọn phim, chọn sách!
Thấy người chồng trằn trọc mãi không ngủ được, lăn qua lộn lại cả đêm, người vợ hỏi có chuyện gì vậy anh? “Anh mắc nợ anh John hàng xóm một số tiền, hẹn ngày mai trả mà không có một xu dính túi!”. Người chồng đau khổ nói. Lập tức bà vợ tung mền dậy, chạy ra bờ rào gọi với sang nhà hàng xóm: “Anh John ơi, ngày mai chồng tôi chưa có tiền trả cho anh đâu nhé!”. Xong, bà quay vào bảo chồng: "Anh yên tâm ngủ đi, bây giờ là lúc để cho anh John trằn trọc". Cô vợ đã rất thông minh! Cô đã “chuyển lửa” từ chồng mình sang … chồng hàng xóm. Chắc chắn anh John sẽ trằn trọc cho tới sáng, còn ông chồng cô sẽ ngủ ngon!

“Chuyển” như vậy vẫn chỉ là ở bên ngoài. Chuyển bên trong hay hơn. Chuyện xưa kể bà mẹ già có hai cô con gái, một cô bán dù, một cô bán giày vải. Cô bán dù sống nhờ những ngày mưa, cô bán giày làm ăn khá nhờ những ngày nắng ấm. Bà mẹ lo buồn cho cô bán giày suốt những ngày mưa và đau khổ cho cô bán dù ngày nắng ráo. Có người biết chuyện khuyên bà sao không làm ngược lại, mừng cho cô bán dù ngày mưa và mừng cho cô bán giày ngày nắng?
Não ta có một đặc điểm lý thú là không thể cùng lúc nghĩ tới hai việc. Đã nghĩ điều này thì quên điều kia. Và người ta đã “lợi dụng” đặc điểm này để dịch chuyển các điểm tập trung trên võ não từ vùng này sang vùng khác. Chẳng hạn đang giận sôi lên thì… xảy ra động đất hay cháy nhà, lập tức vùng “giận sôi” của vỏ não tắt ngấm để nhường chỗ cho vùng sợ hãi! Ta biết giận dữ hay sợ hãi đều tiêu tốn rất nhiều năng lượng. Nó có thể làm ta kiệt sức, suy sụp, thở không ra hơi… Có thể chọn cách nào khác chuyển dịch hay hơn, có lợi cho sức khỏe hơn chăng? ***Có đó***.
Đó là cách thở sâu, thở bụng, đưa hơi xuống huyệt… đan điền (dưới rún chừng 4 cm). Nó giúp làm cho ta tĩnh tâm lại, nó chuyển dịch vùng căng thẳng ở vỏ não qua vùng êm ái của … cái rún, với điều kiện là phải để tâm quan sát xem cái hơi thở đó nó vào ra lên xuống ra sao.
Khi chú tâm vào hơi thở, lắng nghe hơi thở , quan sát nó, dòm ngó nó, nghiền ngẫm nó… thì ta đã đánh “lạc hứơng” cảm xúc ta rồi! Vỏ não khi đã tập trung vào hơi thở thì “quên” tập trung vào các chuyện linh tinh khác.
Cách đơn giản này có khả năng giải stress rất tốt. Tập luyện đúng mức, não thùy sẽ tiết ra một kích thích tố gọi là endorphine, một thứ á-phiện nội sinh, làm cho dịu nhẹ toàn thân, tạo sự sảng khoái, lâng lâng, mà không gây tác dụng phụ.

Thiền, yoga, dưỡng sinh, tài chí, khí công… đều là những cách làm cho thân tâm hợp nhất, làm cho ta quay trở lại với chính mình bằng cách lắng nghe hơi thở của chính mình (có thể kết hợp với động tác hay không cần động tác) đó thôi. Hiện nay các kỹ thuật này ngày càng được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi ở các Trung tâm y khoa lớn trên thế giới để trị liệu các bệnh do stress gây ra, các chứng trầm cảm, tâm thần, lo âu, đau nhức…, kể cả nghiện rượu, thuốc lá, ma túy… một cách rất có hiệu quả.
BS Đỗ Hồng Ngọc

KHU VƯỜN CHẠM VÀO LÀ CHẾT

Được mệnh danh là khu vườn độc nhất thế giới nhưng Alnwick (Anh) luôn thu hút một lượng lớn khách du lịch hàng năm nhờ ý nghĩa giáo dục.


Khu vườn Alnwick, nằm ngay cạnh lâu đài cùng tên ở Northumbria, Anh, chào đón du khách gan dạ đến với thế giới của hơn 100 loài cây nguy hiểm nhất thế giới. Được gọi là khu vườn độc dược nhưng Alnwick lại có vẻ ngoài hấp dẫn không ngờ với những hàng cây xanh mướt được cắt tỉa cầu kỳ. Từng có du khách bị ngất xỉu khi đến đây, do vậy bất cứ ai đến tham quan đều phải tuân thủ nghiêm quy định không ngửi hoặc không chạm vào bất kỳ loài cây nào mọc trong vườn


Alnwick được mệnh danh là khu vườn nguy hiểm nhất thế giới. Ảnh: Lauren McMah.

Lâu đài Alnwick từng là điểm đến đen tối nhất miền bắc nước Anh. Thế nhưng chính nhờ vẻ ngoài cổ kính pha chút rùng rợn mà nơi đây thành điểm quay phim lý tưởng cho bộ phim ăn khách Harry Potter. Trước đây, khu vườn cạnh lâu đài Alnwick bị bỏ hoang và không người chăm sóc, cho đến khi Jane Percy trở thành Nữ Công tước của Northumberland vào năm 1995. Cô muốn biến khu vực này thành một khu vườn, nhưng thay vì trồng những cây thường thấy ở miền quê nước Anh, cô quyết định gieo vào đó sự sợ hãi, đam mê và một chút gì đó chết chóc.


Sự quyến rũ chết người. Ảnh: Flickr.

Jane Percy chia sẻ với tờ Smithsonian: “Nếu bạn muốn tạo nên điều gì đó đặc biệt, một nơi du khách đến và không thể quên thì nó chắc chắn phải độc đáo”. Ý tưởng nảy ra trong đầu Percy trong một chuyến đi tới Italy. Tại đây cô có dịp tới thăm khu vườn độc dược nổi tiếng của gia đình Medici ở Padua, nơi cô được giới thiệu những loài cây nguy hiểm nhất trong hệ thực vật, chúng giết người thay vì chữa lành bệnh tật. “Thật là thú vị khi biết một cái cây có thể giết bạn như thế nào, làm sao bạn chết và cảm giác trước khi chết sẽ ra sao”, Nữ Công tước cho biết.



Từ ý tưởng đó, khu vườn độc dược mở cửa vào năm 2004 và hiện thu hút khoảng 800.000 lượt khách mỗi năm. Du khách có thể đến quan sát hơn 100 loài cây độc, nhưng không được phép đứng quá gần, khám phá lịch sử và huyền thoại đi cùng chúng. Để chăm sóc những loài cây này, người làm vườn phải đeo găng tay và hết sức cẩn thận khi chăm sóc.

Những cây đặc biệt nguy hiểm sẽ được ngăn với bên ngoài bằng hàng rào sắt và có người canh giữ ngày đêm. Trong đó không thiếu những cây chỉ một hạt giống nhỏ cũng đủ để giết chết một người. Khi đến tham quan, du khách sẽ được phát kèm theo một tài liệu hướng dẫn chi tiết về các loài cây cũng như tác hại của chúng, giúp du khách nhận biết và phòng tránh những loài cây độc có thể xuất hiện trong thế giới tự nhiên.


Với những loài đặc biệt nguy hiểm, lồng chắn và khóa là điều cần thiết. Ảnh:Supplied.

Ngoài ra, khu vườn còn được cấp phép trồng cần sa, cocaine, nấm ma thuật, cũng như cây thuốc phiện và thuốc lá. “Mục tiêu của khu vườn là đem đến ý nghĩa giáo dục cho những đứa trẻ. Đến đây, chúng sẽ được nghe về những câu chuyện khủng khiếp và cái chết đau đớn, đồng thời cảnh báo về tác hại xảy ra khi sử dụng ma túy”, Nữ Công tước cho biết.


Theo VnExpress.

BÀI HỌC CUỘC SỐNG

Ngày trước trong bài thơ An Mai Quân (安枚君), Phan Bội Châu (潘佩珠) có viết 2 câu kết:

賈使前圖盡夷坦,
英雄豪傑也容常。

Giả sử tiền đồ tận di thản
Anh hùng hào kiệt giã dung thường.
Dịch thơ:
"Ví phỏng đường đời bằng phẳng cả,
Anh Hùng, Hào Kiệt có hơn ai ?"


Cuộc sống không dễ dàng cho nên làm người phải biết thích nghi với cuộc sống. Người biết thích nghi là người sẽ đi đến thành công. Bài post sau sẽ là một ngụ ý rất hay của bà mẹ dạy con.
BÀI HỌC CUỘC SỐNG
Một cô gái trẻ nói với mẹ của mình rằng cuộc sống thật khó khăn. Cô không biết sẽ tiếp tục như thế nào. Cô muốn buông xuôi vì đã quá mệt mỏi khi mãi phải đấu tranh. Mẹ cô gái sau khi nghe con nói bèn đưa cô vào bếp. Bà đổ đầy nước vào ba cái bình và đặt chúng lên trên ngọn lửa. Chẳng mấy chốc ba bình nước sôi.


Trong chiếc bình đầu tiên, bà đặt vào những củ cà rốt, trong chiếc thứ hai bà đặt những quả trứng, và trong chiếc cuối cùng bà đặt những hột cà phê nghiền. Sau đó bà tiếp tục nấu sôi ba chiếc bình, và không nói một lời nào. Khoảng 20 phút sau, bà tắt lửa. Bà vớt những củ cà rốt ra và đặt chúng vào một cái bát. Bà lấy những quả trứng ra và đặt vào một cái bát khác. Bà lại lấy muỗng múc cà phê ra và đặt vào cái bát thứ ba. Quay sang cô con gái, bà hỏi:
“Nào, con hãy nói cho mẹ biết, con nhìn thấy gì?”.
“Dạ, cà rốt, trứng và cà phê”. Cô con gái trả lời rồi hỏi: “Mẹ, điều đó có nghĩa là gì?”.


Bà mẹ giải thích rằng mỗi một thứ trong đó đã gặp điều kiện khó khăn như nhau, đó là nước sôi. Mỗi thứ có phản ứng khác nhau. Cà rốt khi chưa bỏ vào nước thì cứng, rắn và dai. Tuy nhiên, sau khi bị bỏ vào nước sôi, nó mềm đi và trở nên yếu ớt. Quả trứng vốn rất dễ vỡ. Lớp vỏ ngoài mỏng manh của nó đã bảo vệ lớp chất lỏng bên trong nó, nhưng sau khi được đặt vào trong nước sôi, phần bên trong quả trứng cứng lại. Những hột cà phê nghiền thì khác. Sau khi bị bỏ vào nước sôi, chúng đã biến đổi nước.
“Con là gì?” – bà mẹ hỏi cô con gái. “Khi một hoàn cảnh bất lợi gõ cửa nhà con, con sẽ phản ứng thế nào? Con là củ cà rốt, quả trứng hay hột cà phê?”.


Người mẹ giải thích tỉ mỉ cho cô con gái: “Con là củ cà rốt, dường như rất mạnh mẽ, nhưng khi bị đau và gặp hoàn cảnh bất lợi, con yếu mềm và mất đi sức mạnh? Hay con là quả trứng bắt đầu với một trái tim mềm yếu nhưng qua khó khăn lại trở nên cứng rắn? Một số người dễ bị lung lay tinh thần, nhưng sau một cái chết, sự chia ly, những khó khăn về tài chính, họ trở nên cứng nhắc, mặc dù cái vỏ bên ngoài vẫn thế. Hoặc có thể con giống cà phê. Cà phê thực sự làm thay đổi nước nóng, chính là thay đổi hoàn cảnh mang lại nỗi đau. Khi nước bị nóng, cà phê tỏa ra hương vị của nó. Nếu con giống như cà phê, con sẽ sống tốt đẹp hơn và có thể thay đổi tình thế xung quanh con, khi mọi thứ đang trở nên tồi tệ nhất.


Trước những ngày tháng đen tối nhất và trước những thử thách cam go nhất, con sẽ nâng bản thân mình lên một tầm cao mới. Sau này khi con gặp hoàn cảnh bất lợi, hãy nhớ tự hỏi mình: “Tôi sẽ là một củ cà rốt, một quả trứng hay là cà phê?”.
(Sưu tầm trên mạng)

CUNG AN ĐỊNH VÀ NỖI LÒNG HOÀNG HẬU NAM PHƯƠNG

Cung An Định xây năm 1902 bên bờ sông An Cựu – một con sông chứa nhiều “cổ tích buồn” trong chuyện đời của hoàng hậu Nam Phương…


Phong thủy với màu nước sông Hương và sông An Cựu
Sông An Cựu dài hơn 30km, là một chi lưu nổi danh của sông Hương, đã mang theo dòng chảy của mình những tố chất “di truyền” về tâm cảnh lẫn màu nước từ dòng sông mẹ. Vì thế cần nói về sông Hương trước.
Tính từ nguồn ra biển, sông Hương chỉ dài khoảng 100km, nhưng “kích thước lịch sử” của con sông này lại lớn hơn rất nhiều lần con số ấy – bởi các biến cố trọng đại xảy ra ở đôi bờ. Về vị trí phong thủy, sông Hương được chọn làm Minh đường của kinh thành Huế, là nơi “trăm dòng hợp phái, vạn nhánh qui về” (bách xuyên hợp phái – vạn hác triều tông) như vua Thiệu Trị ca ngợi. Có thể tham khảo thêm sách địa lý Tả Ao: “Trường thủy sở dẫn, trường sơn sở tòng, chân thị đại quý chi địa” (nước dài dẫn lối, núi dài chạy theo, thực là đất đại quý). Cao Trung luận:
“Khi nước chảy chiều nào thì sơn mạch đi chiều đó nên gọi là nước dài dẫn lối. Đó là điều kiện nước tốt. Nếu có “dãy núi dài dài” đi theo “nước dài” nữa là điều kiện tốt thứ hai. Nếu huyệt kết ở “núi dài” theo “sông dài” và “sông dài dẫn núi dài” thì chắc là cho huyệt kết lớn. Trái lại chỉ có một dòng nước nhỏ dẫn lối và một chi sơn nhỏ đi theo thì chỉ là tiểu địa”. Đã có những cuộc đất “đại quý” được các nhà địa lý chọn xây lăng mộ cho các vua Nguyễn.


Cũng có ngọn đồi thiêng của vương triều như đồi Hà Khê, hoặc núi Ngọc Trản bên dòng (đã viết ở các kỳ trước). Ngay cả màu nước sông Hương cũng được Quốc sử quán triều Nguyễn chép đến: “Hồi đầu quốc triều ta, nước sông Hương đã chuyển sang màu đỏ và đục ngầu trong biến cố năm Giáp Ngọ 1774” – là năm tướng Hoàng Ngũ Phúc từ phía Bắc kéo quân Trịnh tràn vào đánh chiếm Thuận Hóa, đẩy chúa Nguyễn chạy lánh về đất phương Nam. Rồi cũng dòng Hương giang ấy lại xanh trong tuyệt vời vào “mùa hè năm Tân Dậu 1801 lúc đại binh (của chúa Nguyễn Phước Ánh) tái chiếm lại thành đô – thiên hạ đều cho nước sông đổi màu là điềm thái bình vậy” (Đại Nam nhất thống chí).
Trên đoạn chảy qua khu vực kinh thành về phía hữu ngạn (bờ nam sông Hương) có sông An Cựu, được hình thành sau những chuyến vua Gia Long xa giá đến vùng Thanh Thủy xem xét địa thế, đoán định về phong thủy và triệu các vị phụ lão địa phương đến hỏi việc lợi hại khi đào sông mới. Ai nấy đều đồng tình. Vua sai đào sông dẫn nước tưới cho hàng ngàn vạn mẫu ruộng đất bị ngập mặn năm 1814 (Gia Long thứ 13) và làm đập ngăn nước mặn ở cửa Thần Phù.
Nhờ đấy vùng đất nam sông Hương khởi sắc, thuận lợi cho việc gieo cấy, trồng trọt. Chính vì kết quả lợi lạc ấy nên sau này vua Minh Mạng đặt tên sông là Lợi Nông và sai khắc hình ảnh của sông vào Cửu đỉnh (Chương đỉnh). Tuy vậy dân chúng kinh thành Huế vẫn quen gọi tên cũ của sông là An Cựu.


Cung An Định nằm bên bờ sông An Cựu ấy – một con “sông con” của Hương Giang với màu nước có “một chút gì trúc trắc”, tựa những mối tình chợt đổi màu theo nắng mưa, mà ca dao ghi lại: núi Ngự Bình trước tròn sau méo – Sông An Cựu nắng đục mưa trong – Vì thầy mẹ bên anh lắng đục tìm trong – Nên duyên chàng nợ thiếp cứ long đong rứa hoài… Được xây bên một dòng sông như thế, nên cung An Định dường như cũng “đẫm buồn” theo – và là nơi hoàng hậu Nam Phương đã rơi nhiều nước mắt.
Nước mắt của hoàng hậu Nam Phương
Người chứng kiến những giọt lệ đầu tiên của Nam Phương ở đó là ông Phạm Khắc Hòe lược kể dưới đây. Nguyên sau ngày đọc Chiếu thoái vị vào trưa 30.8.1945, cựu hoàng Bảo Đại nhận được công điện từ Hà Nội gởi vào mời ông làm cố vấn tối cao cho chính phủ của Hồ Chí Minh, ông nhận lời và sắp xếp ra Hà Nội.
Vào 6 giờ sáng 2.9, ông Phạm Khắc Hòe cùng Bộ trưởng Lê Văn Hiến đến cung An Định “xe chúng tôi đã vào đậu ngay trước phòng khách mà trong cung vẫn tối mò mò, im phăng phắc – chỉ nghe có tiếng gõ mõ niệm Phật từ trên lầu vọng xuống”. Lát sau hoàng hậu Nam Phương trong sắc phục màu xanh da trời, từ trong nhà đi ra cùng con trai là Bảo Long và ba con gái là Phương Mai, Phương Liên, Phương Dung, cựu hoàng Bảo Đại “tới hôn vợ, hôn các con với những lời âu yếm bằng tiếng Pháp, đây là lần đầu tiên trong đời mình, ông Vĩnh Thụy đi xa mà không ai tiễn đưa ngoài vợ con”.


Nam Phương với sắc mặt buồn “đưa tay trái lên cổ sửa lại sợi dây vàng đeo thánh giá lấp trong áo, tay phải cầm mùi xoa lau nước mắt” trong tiếng mõ tụng kinh của bà Từ Cung (mẹ Bảo Đại) từ “trên lầu vọng xuống đều đều buồn bã”. Cựu hoàng “khóe mắt hơi ướt, nhưng miệng vẫn mỉm cười, bế Phương Dung lên hôn một lần nữa, rồi bỗng nói to: Thôi đi!”. Bà Nam Phương mở to mắt “nhìn theo như muốn níu ông chồng lại, nhưng ông này không quay lại”…
Ra đến Hà Nội, cựu hoàng ở tại biệt thự dành riêng cho cố vấn chính phủ số 51 đại lộ Gambetta, tức số 51 Trần Hưng Đạo sau này. Chính ở đó, khoảng 10 ngày sau, khi ông Phạm Khắc Hòe đến thăm vào một đêm trăng đẹp, bỗng thấy “trên đầu cầu thang có một người đàn bà đang bước rất nhanh”.
Ông chạy theo, nhưng lên đến gác thì “chỉ còn phảng phất mùi nước hoa” của vũ nữ Lý Lệ Hà. Những lần sau cũng vậy, mỗi khi ghé lại biệt thự của cựu hoàng, lần nào ông Hòe cũng gặp những người hào nhoáng đi ra đi vào trong phòng khách và từ trong đó vọng ra “tiếng mạt chược lọc cọc, tiếng cười nói ầm ĩ, có cả tiếng đàn bà” nữa.
Vào một buổi trời vừa sập tối, bất ngờ Bảo Đại tự lái xe đến chỗ ở của ông Hòe nói: “Hôm ra đi, tui chỉ mang theo có một nghìn bạc, nay tiêu hết cả rồi. Tui muốn nhờ ông về Huế đưa cái thư này cho “ngài hoàng” (tức hoàng hậu Nam Phương) lấy một ít tiền đưa ra cho tui”. Cầm thư về Huế, ông Hòe đến trước cung An Định vào 8 giờ rưỡi sáng mà “tòa nhà này vẫn không có một cánh cửa nào mở, sân ngập lá rụng, tường mốc rêu xanh, tôi bấm chuông và lên tiếng gọi mấy lần, trong nhà vẫn im phăng phắc, không ai trả lời”.
Định quay về, ông chợt thấy hoàng hậu Nam Phương từ phía Bến Ngự xuống…Vào phòng khách, bà Nam Phương mở bức thư viết bằng chữ Pháp trên ba trang giấy màu xanh ra xem. Xong, bà ngẩng đầu lên “nhìn tôi với hai giọt nước trong suốt trong đôi mắt – môi bà run run như muốn nói một điều gì (…) bà đứng vụt dậy trào nước mắt ra”…


Chiều hôm sau, ông Hòe quay lại cung An Định lúc 16 giờ, bà Nam Phương đã có mặt chờ sẵn ở phòng khách với “bộ mặt buồn thiu, nhưng vẫn cố làm ra vẻ bình tĩnh” – để rồi vào câu chuyện ngay sau đôi lời hỏi han: “Tôi muốn ông cho biết tất cả sự thật về việc ông Vĩnh Thụy mê con Lý”. Ông Hòe trả lời rất tiếc là mình không biết rõ chuyện ấy, chỉ nghe người ta nói cựu hoàng “có mèo tên là cô Lý”. Bà Nam Phương chăm chú hỏi:
“Ông có biết con Lý nhiều không? Và con ấy người như thế nào?”. Ông Hòe đáp chưa thấy mặt bao giờ, song nghe đồn cô ấy đẹp. Tiếng “đẹp” làm hoàng hậu “đỏ mặt lên ngay”. Qua các lần gặp gỡ ấy, ông Hòe nhận định: “tôi thấy bà biết rất rõ mọi mặt sinh hoạt của ông Vĩnh Thụy (cựu hoàng) ở Hà Nội – điều ấy bà Vĩnh Thụy (Nam Phương) chỉ có thể đạt được qua một mạng lưới săn tin và thông tin thành thạo và trung thành với bà ta. Tất nhiên, những tin tức càng cụ thể bao nhiêu, càng làm cho bà ta đau khổ, uất ức bấy nhiêu”.
Trong lần gặp tiếp theo, Nam Phương đã rút hai tờ bạc ngân hàng Đông Dương loại 500 đồng giơ lên cho ông Hòe thấy rồi “bỏ trở lại vào giữa những tờ giấy màu hồng đặc sệt chữ Pháp dán lại” đưa cho ông Hòe. Chẳng biết hoàng hậu viết gì trong thư ấy. Thư đến tay cựu hoàng, thì ngày 16.3.1946 (khoảng 6 tháng sau khi ra Hà Nội), cựu hoàng sang Trung Quốc, sau đó qua Hồng Kông cùng người đẹp Lý Lệ Hà – để lại hoàng hậu Nam Phương với nỗi lòng chua xót ở cung An Định xa vời…
Biết rõ mối quan hệ thắm thiết của chồng mình với cô Lý, hoàng hậu với tư thế của một “người chị” đã viết một bức thư gởi “em Hà” mà hơn 50 năm sau Lý Lệ Hà vẫn còn giữ, như sau: “Em Lý Lệ Hà thân quý. Chị ở xa đức cựu hoàng hàng mấy vạn dặm trùng dương, nhưng chị biết rằng em đang hết lòng hết sức chăm sóc cựu hoàng ở Hồng Kông. Chị cầu mong lịch sử mai đây không buông rơi cựu hoàng, còn gặp lại nhau. Đức Từ Cung thái hậu và chị trọn kiếp nhớ ơn em. Chị Nam Phương”.
Bức thư trên được nhà văn Lý Nhân Phan Thứ Lang (Phan Kim Thịnh) trích dẫn từ hồi ức của Ngọc Giao và in lại trong cuốn Bảo Đại – vua cuối cùng triều Nguyễn (NXB Đà Nẵng 2004). Còn Lý Lệ Hà đã nói gì về mối tình của mình với Cựu hoàng?


Không một ông vua nào có tiền trong túi
Lý Lệ Hà kể: “Lão ta rất buồn (Lệ Hà lúc nào cũng gọi cựu hoàng Bảo Đại là “lão ta”). Lão ta chỉ thở dài, không nói năng gì hết. Ăn uống, cho gì nhận cả không hề kêu ca, nhăn nhó. Ngày ấy là 30 tết âm lịch. Lão ta, càng lì lợm, ra bao lơn (của biệt thự 51 Trần Hưng Đạo – Hà Nội) đứng nhìn xuống phố. Lão khẽ vỗ vai tôi: “Buồn lắm Hà ơi! Biết làm sao được bây giờ?” (…) Rồi Lý Lệ Hà kéo cựu hoàng đến đền Ngọc Sơn làm lễ giao thừa. Qua cầu Thê Húc chật nức người, vào tới trấn Ba Đình, cựu hoàng bảo Hà vào đốt một nắm hương đem ra, rồi trịnh trọng quay mặt về hướng Nam khấn lạy. Đến chân Bút Tháp thấy có ông thầy bói, chẳng biết mù thật hay mù giả, bảo hãy xem “cho lão”:
“Lão vua không chịu đưa bàn tay ra, sợ bẩn – mình phải nài ép, kéo bàn tay lão đặt vào tay ông thầy – ông mù này, vừa nắm bàn tay mềm nhũn như bông (của Cựu hoàng), giọng ông thều thào rất nhỏ: “Ngài là quý nhân – tôi không muốn nói gì hơn – chỉ xin thưa rằng ngài sắp đi xa, xa lắm”. Không lâu sau đó, cựu hoàng cùng Lý Lệ Hà đi xa thật, tới đất Hồng Kông giàu có mà hoàn cảnh lúc đó của hai người thật quá bi đát:
“bởi không có nhiều tiền nên lão và mình thuê một khách sạn tồi tàn (…) có một đôi lần thấy lão quá buồn mình dắt lão vào cái bar nho nhỏ, loay hoay tìm một cái bàn tối tăm, kín đáo. Thế mà, chưa kịp ngồi, làm sao mà ban nhạc bar nhận ra cái bộ mặt rầu rĩ của ông vua xa nước.
Tức thì một bài “valse royale” (bài nhảy nghênh giá, theo phong tục phương Tây). Ban nhạc sống vô cùng trang trọng chơi bài đó, đồng thời ông chủ khách sạn bước ra cúi rạp đầu, cung nghinh vị phế vương (…) ngồi mấy phút, mình kéo lão rời phòng nhảy ra đường, mình toát mồ hôi lạnh, sốt ruột vì món tiền vừa phải xổ ra trả giá chai sâm banh thượng hạng và tiền thừa trên dĩa “đức Vua” rộng thưởng cho ban nhạc.
Đói quá, trong túi mình không còn lấy một xu, lão thì chẳng bao giờ có một tí tiền. Thì vào thời xưa cũng vậy, chưa có một ông vua nào có tiền trong túi. Nhưng khủng khiếp nhất là phải nhịn đói, đội rét, bò được về tầng thứ 13 của khách sạn…”


Khi đó, hoàng hậu Nam Phương vẫn sống âm thầm ở cung An Định mà theo người đời tên gọi ấy thời mới khánh thành mang một ý nghĩa tốt đẹp, an vui, đại định – nhưng về sau người ta nhắc đến với ý nghĩa khác, thành nơi “an bài” theo “định mệnh” của hoàng hậu cuối cùng triều Nguyễn. Kể cả sau ngày ra nước ngoài, định mệnh vẫn buộc bà phải chứng kiến mối tình mới của chồng mình với một vũ nữ xinh đẹp – còn sâu đậm hơn cả Lý Lệ Hà năm xưa nữa…
Bài: Giao Hưởng
Chú thích: Cung An Định được vua Đồng Khánh xây dựng cho con trai trưởng - hoàng tử Nguyễn Phúc Bửu Đảo và đặt tên là phủ Phụng Hóa. Năm 1916, sau khi vua Duy Tân bị giặc Pháp bắt đi đày, Bửu Đảo lên ngôi lấy niên hiệu là Khải Định. Năm 1917, vua Khải Định cho xây dựng lại phủ Phụng Hóa thành một tòa lâu đài nguy nga tráng lệ nhất VN thời đó, gọi là An Định cung và tặng cho hoàng tử Vĩnh Thụy (Bảo Đại).