CẢM NGỘ: ÂN OÁN DO ĐÂU MÀ RA?

Ngày trước, tôi không hiểu. Tôi đã từng nghĩ rằng, khi người ta làm mình đau, thì nỗi đau đó đến từ họ. Tôi đã dành rất nhiều thời gian để ngồi nghĩ lại, xem họ đã sai ở đâu, đã tệ với mình thế nào. Lòng mình cứ nặng trĩu, đầy những câu hỏi “tại sao”.

Tại sao mình sống tốt mà người ta lại phụ?

Tại sao mình cho đi mà chẳng nhận lại được gì?

Càng hỏi, lòng lại càng uất ức. Cái uất ức đó, nó giống như một cục đá. Ban đầu nó nhỏ thôi, nhưng mỗi ngày mình lại đắp thêm vào đó một chút hờn, một chút tủi. Cứ thế, cục đá lớn dần lên, đè nặng trong tim, đến nỗi có những ngày tôi thở cũng thấy mệt.

Mãi về sau này, đi qua nhiều lần tự làm mình khổ, tôi mới lờ mờ nhận ra một điều. Có lẽ, cái oán hận nó không thật sự nằm ở người khác. Nó nằm ở đâu đó trong chính tâm hồn của mình.

Gốc rễ của nó, tôi nghĩ, là từ sự mong cầu.

Mình cứ âm thầm mong người ta phải thấy được điều mình làm. Mình cứ lặng lẽ cầu họ sẽ đối xử tốt lại với mình. Mình không nói ra, nhưng trong lòng lại có một cán cân, cứ đo đếm xem ai nặng ai nhẹ, ai được ai thua.

Và khi người ta không làm đúng như cái mong đợi thầm lặng đó, cán cân lệch đi, lòng mình hụt hẫng. Từ cái hụt hẫng đó, oán trách sinh ra.

Nghĩ lại, thấy mình thật vụng về. Mình tự đặt ra một trò chơi, rồi tự mình thấy đau khổ khi người khác không chơi theo luật của mình.

Tôi có nhớ một bà cụ hàng xóm. Chuyện về con cái của bà, cả xóm ai cũng biết, ai cũng ái ngại. Vậy mà chưa một lần tôi nghe bà than van hay kể tội con mình. Bà vẫn lặng lẽ sống, hiền như đất. Có người hỏi, sao bà không oán. Bà chỉ cười, cái cười như không còn gì vướng bận:

– Oán làm gì cho mệt lòng mình hả con. Nó làm sai thì nó tự chịu. Còn lòng mình, mình phải giữ cho nó yên.

Lúc đó, tôi chưa hiểu hết được. Giờ nghĩ lại, tôi mới thấy bà là một người trí tuệ. Bà biết rằng, ôm hận một người cũng giống như mình giữ rác trong nhà. Người vứt rác thì đã đi rồi, chỉ có mình mình sống chung với mùi hôi thối. Bà chọn không làm khổ mình.

Hành trình tha thứ, với tôi, không phải là một hành động cao thượng dành cho ai cả. Nó là một việc mình làm cho chính mình. Là khi mình nhận ra, mình xứng đáng có được một tâm hồn bình yên.

Mình không thể bắt người khác xin lỗi, nhưng mình có thể chọn không chờ đợi lời xin lỗi đó nữa.

Mình không thể xóa đi những gì đã xảy ra, nhưng mình có thể chọn không để nó tiếp tục làm mình đau trong hiện tại.

Sau này, mỗi khi một nỗi oán giận ai đó quay về, tôi không còn hỏi “tại sao họ lại thế?”. Tôi tập hỏi lòng mình: “Mình giữ cảm giác này lại để làm gì?”.

Nó có giúp mình vui hơn không?

Nó có làm mình nhẹ lòng hơn không?

Khi câu trả lời luôn là không, tôi biết mình cần phải làm gì.

Người ta có thể nợ tôi một lời giải thích.

Nhưng tôi nhận ra, tôi không thể nợ chính mình một đời an yên.

Đến bây giờ, tôi vẫn đang trên hành trình học cách buông xuống mỗi ngày. Có lúc làm được, có lúc lại vụng về như cũ. Nhưng ít ra tôi đã hiểu, cái cảm giác nặng nề hay nhẹ nhõm, đều là do mình chọn.

Hóa ra, oán hay ân, đều là mình tự cầm lên.

Và cũng chỉ có mình, mới có thể nhẹ nhàng đặt nó xuống, cho lòng được yên.

Nguyên Tác An Hậu

Theo: vandieuhay

TẢNG ĐÁ HUYỀN BÍ Ở NƯỚC ÚC VÀ NHỮNG BÍ MẬT DƯỚI LÒNG ĐẤT

Với phần lớn cấu trúc đồ sộ ẩn sâu dưới lòng đất, cùng những câu chuyện văn hóa, trải nghiệm khó lý giải và sự biến đổi màu sắc kỳ ảo, Uluru luôn là một trong những điểm đến thu hút nhất thế giới.

Nổi bật giữa vùng đồng bằng bằng phẳng của Red Centre, Úc, Uluru, hay còn gọi là Tảng đá Ayers, sừng sững như một người khổng lồ bí ẩn. Khối đá sa thạch cổ đại này, được hình thành cách đây hơn 550 triệu năm, là một kỳ quan được tạo nên từ quá trình xói mòn và dịch chuyển địa chất.

Từ xa, Uluru có vẻ trơn tru và nhẵn mịn, nhưng khi đến gần, du khách sẽ nhận ra bề mặt của nó đầy rẫy những vết nứt, hang động và gờ đá độc đáo. Màu đỏ đặc trưng của đá là kết quả của quá trình oxy hóa sắt, tạo nên một cảnh tượng ngoạn mục thay đổi liên tục theo ánh sáng trong ngày.

Từ sắc hồng dịu nhẹ lúc bình minh đến màu đỏ đất đậm khi hoàng hôn buông xuống, sự biến đổi màu sắc này khiến người ta có cảm giác như tảng đá đang thực sự thở.

Uluru, hay Ayers Rock (Ảnh: Weyf).

Bí mật của một "tảng băng trôi" địa chất

Một trong những điều đáng kinh ngạc nhất về Uluru là những gì ẩn mình dưới bề mặt. Giống như một tảng băng trôi khổng lồ, phần đá mà chúng ta nhìn thấy trên mặt đất chỉ là một phần nhỏ so với kích thước thực sự của nó.

Các nhà khoa học ước tính rằng Uluru trải dài ít nhất 2,5 km dưới lòng đất, và có thể còn sâu hơn nhiều. Phần ngầm này được cấu tạo từ cùng loại đá sa thạch đặc, chứng tỏ đây là tàn tích của một đáy biển cổ đại đã hóa đá từ hàng trăm triệu năm trước.

Mặc dù có nhiều huyền thoại về những hang động hay đường hầm bí mật, nhưng không có bằng chứng khoa học nào cho thấy sự tồn tại của các khoang rỗng lớn bên trong tảng đá.

Tuy nhiên, Uluru lại được bao quanh bởi một mạng lưới hệ thống nước ngầm phức tạp, giúp duy trì sự sống cho các hồ đá và hệ động thực vật bản địa trong vùng đất khô cằn này. Sự hiện diện của các tầng chứa nước ngầm này cho thấy quy mô thực sự của Uluru vượt xa những gì mà mắt thường có thể nhìn thấy.

Ảnh chụp từ trên cao của Uluru lúc hoàng hôn (Ảnh: Dimageau).

Ý nghĩa văn hóa và những trải nghiệm khó lý giải

Đối với người Anangu, những người bảo vệ truyền thống của vùng đất này, Uluru không chỉ là một cấu trúc địa chất. Đó là một địa điểm linh thiêng, gắn liền sâu sắc với Tjukurpa - hệ thống luật pháp, kiến thức và câu chuyện tổ tiên đã được truyền lại qua vô số thế hệ.

Mỗi vết nứt, hang động và phiến đá trên bề mặt Uluru đều gắn liền với một câu chuyện, một lời dạy, phản ánh mối liên kết tâm linh giữa con người và vùng đất. Nhiều hang động tại đây còn lưu giữ những tác phẩm nghệ thuật đá cổ xưa, khắc họa các câu chuyện tổ tiên và những bài học cuộc sống, là bằng chứng sống động cho một nền văn hóa đã tồn tại hàng ngàn năm.

Và hơn thế nữa, Uluru còn gắn liền với những trải nghiệm khó có thể lý giải. Nhiều du khách kể lại cảm giác năng lượng mạnh mẽ lan tỏa trong không khí, sự bình yên đến lạ thường, hoặc thậm chí là việc chứng kiến những ánh sáng và âm thanh kỳ lạ.

Mặc dù những câu chuyện này chỉ mang tính giai thoại, chúng góp phần tạo nên sự huyền bí, khiến Uluru trở thành một nơi không giống bất kỳ nơi nào khác trên Trái Đất.

Kích thước của Uluru so với các địa danh khác (Ảnh: NT Australia).

Trước đây, việc leo núi Uluru từng là một hoạt động phổ biến, nhưng đã bị cấm vĩnh viễn từ năm 2019 để tôn trọng mong muốn của người Anangu. Họ coi Uluru là một địa điểm linh thiêng và con đường leo núi được cho là con đường của tổ tiên.

Quyết định này là một bước đi quan trọng nhằm tôn vinh truyền thống văn hóa và khuyến khích du khách trải nghiệm Uluru bằng cách cảm nhận vẻ đẹp và sự thiêng liêng của nó, thay vì chỉ đơn thuần chinh phục.

Sự bí ẩn của Uluru, từ những câu chuyện cổ xưa ẩn chứa trong từng phiến đá cho đến khối lượng khổng lồ ẩn sâu dưới lòng đất, đã biến nơi đây trở thành một biểu tượng của sự tôn trọng và kinh ngạc.

Trong sự tĩnh lặng, vẻ đẹp thiêng liêng này luôn nhắc nhở chúng ta về sự vĩ đại của tự nhiên và những bí mật chưa thể được giải mã trọn vẹn.

Theo: www.britannica.com

Đức Khương / Theo: Dân Trí

Link tham khảo:

https://www.firstlighttravel.com.au/australian-travel-blog/strange-facts-mythology-uluru-ayers-rock

TẾT NHẬT BẢN BẮT NGUỒN TỪ ĐÂU?

Giống với Việt Nam chúng ta, Nhật Bản đã từng có Tết cổ truyền theo âm lịch. Tuy nhiên hiện tại Nhật Bản chính thức bỏ Tết âm và chuyển qua đón Tết dương lịch. Vậy Tết Nhật Bản có gì khác so với trước đây không? hãy cùng Shizen tìm hiểu đôi nét văn hóa về Tết Nhật Bản qua bài viết dưới đây nhé!

Tết Nhật Bản bắt nguồn từ đâu?

Tết Nhật Bản「お正月 – Oshōgatsu」bắt nguồn từ phong tục chào đón vị thần năm mới「年神様 – Toshigami sama」. Vị thần được cho là ban phước lành sức khỏe và hạnh phúc cho mọi người trong suốt một năm.

Giống với Việt Nam chúng ta, Nhật Bản đã từng có Tết cổ truyền theo âm lịch. Tuy nhiên hiện tại Nhật Bản chính thức bỏ Tết âm và chuyển qua đón Tết dương lịch. Tết Nhật Bản hàng năm sẽ rơi vào ngày 1 tháng 1. Nhưng dù thế nào đi nữa, Tết đối với người Nhật vẫn luôn là một kì nghỉ được mong đợi. Đây là quãng thời gian gia đình sum họp quý giá trong suốt một năm.

Tết Nhật Bản người Nhật làm gì?

Dọn dẹp nhà cửa「大掃除 – Daisōji」

Để có một cái Tết thật ấm cúng cũng như không khí cho năm mới sắp tới. Nhà cửa, trường học cũng như các công sở sẽ tiến hành tổng vệ sinh. Ngày xưa, họ thường tiến hành vào ngày 13/12 và ngày này được gọi là 「すす払い – Susuharai」.

Ngày nay mọi người đều bận rộn của công việc tất bật. Vì vậy việc dọn dẹp có thể tiến hành vào ngày cuối cùng của tháng 12. Tuy nhiên vẫn còn các Thần điện hay chùa chiền tiến hành việc dọn dẹp vào ngày 13 linh thiêng này.

Trang trí nhà cửa

Sau khi tiến hành dọn dẹp nhà cửa, người Nhật sẽ chuẩn bị để đón vị thần năm mới. Người ta thường chọn ngày đẹp để tiến hành trang trí nhà đón Tết. Thường thì người Nhật sẽ chọn ngày 28 hoặc ngày 30. Một số món đồ hay được dùng để trang trí trong đợt Tết Nhật Bản có thể kể đến là「門松 – Kadomatsu」,「しめ飾り – Shimekazari」,「「鏡餅 – Kagami mochi」.

• 門松 – Kadomatsu: Kadomatsu là ba cây tre vát chéo, xung quanh được trang trí bởi những cành thông. Vào Tết Nhật Bản, Kadomatsu thường được đặt ở trước cửa nhà hay lối ra vào của công ty. Từ xa xưa, cây thông được coi là vật dẫn đường của các vị thần. Nên đặt thông ở cửa mang ý nghĩa một năm mới hanh thông, vạn sự tốt lành.
  
  
• しめ飾り – Shimekazari: Một vật trang trí truyền thống dành cho dịp Tết Nhật Bản. Shimekazari là một vòng tròn thường được quấn bằng rơm. Người Nhật thường treo Shimekazari ở cửa ra, oto,… Đây là vật để trừ quỷ, trừ tà, ngăn chặn tinh thần xấu.
  
  
• 鏡餅 – Kagami mochi: Đây chính là mâm bánh mochi được tạo nên từ 2 chiếc bánh và trang trí quả cam ở phía trên. Mochi 1 lớn 1 nhỏ tượng trưng cho mặt trăng, mặt trời. Kagami mochi là sự kết hợp giữa hạnh phúc và tài sản cầu bình an, sung túc cho gia chủ. Chính vì vậy, trong dịp Tết Nhật Bản kagami mochi luôn được đặt ở nơi trang trọng nhất của ngôi nhà. Bạn cũng có thể coi nó như là mâm ngũ quả của Việt Nam cũng không sai.

Đón bình minh ngày đầu năm「初日の出 – Hatsuhinode」

Trong Tết Nhật Bản, bình minh ngày đầu năm được coi là biểu tượng của sự khởi đầu năm mới. Do đó, mọi người thường đi đến những nơi có tầm nhìn tốt để chiêm ngưỡng bình minh đầu tiên của năm.

Lì xì năm mới「お年玉 – Otoshidama」

Dù là ở Nhật Bản nhưng phong tục lì xì vẫn là một phần không thể thiếu trong ngày Tết. Các phong bao lì xì sẽ được đựng trong những chiếc túi nhỏ xinh xắn với nhiều hình dáng ngộ nghĩnh kèm theo những lời chúc sức khỏe, công việc và học tập suôn xẻ.

Viết thiệp chúc Tết「年賀状 – Nengajo」

Đây có thể coi là một trong những văn hóa truyền thống nhất của Nhật. Nó được cả những người nước ngoài đang sinh sống tại Nhật mong muốn được trải nghiệm.

Nengajo là những tấm thiệp xinh xắn được viết bằng tay. Mỗi tấm sẽ in hình những con giáp ngộ nghĩnh hay là những biểu tượng như núi Phú Sĩ, hoa Anh Đào. Thiệp chúc mừng cần được viết và gửi đi từ trước ngày 31/12 . Bên vận chuyển của bưu điện sẽ phân loại, sắp xếp, và chuyển phát tới người nhận vào đúng sáng ngày 1 Tết Nhật Bản. Thật thú vị phải không nào.

Đi chùa đầu năm「初詣 – Hatsumōde」

Hatsumōde mang ý nghĩa đi viếng đền, chùa ngày đầu năm. Tuy nhiên, cũng có rất nhiều người Nhật đi vào khoảnh khắc sau giao thừa. Vào dịp này, thần điện ở mọi nơi không kể lớn nhỏ đều tấp nập người đến viếng.

Một số những địa điểm nổi tiếng ở Tokyo như chùa Asakusa, đền thờ Meiji jingu sẽ khó mà có thể di chuyển được bởi lượng người đổ về đây cực kì nhộn nhịp. Người dân ở Nhật cùng nhau cầu nguyện trong bầu không khí vô cùng linh thiêng.

Nghi lễ “khai gương” đầu năm「鏡開き – Kagami biraki」

Vào ngày 11 tháng 1 trong dịp Tết Nhật Bản, các gia đình sẽ tổ chức nghi lễ dâng kagami mochi lên thần linh và sau đó phá vỡ bằng búa. Hành động này là biểu tượng cho sự mở cửa may mắn và tài lộc cho năm mới.

Tết Nhật Bản và các món ăn truyền thống

Mì soba「年越し蕎麦 – Toshikoshi Soba」

Nhằm chuẩn bị đón Tết Nhật Bản, người ta sẽ chọn mì soba để ăn vào ngày cuối cùng trong năm. Sợi mì soba dài tượng trưng cho sự trường thọ. Thân mình thon và trơn tuột tượng trưng cho mọi sự suôn sẻ, xuôi chèo mát mái. Đúng như tên gọi của mình, mì soba sẽ được ăn vào đêm cuối năm để kết thúc một năm cũ qua đi.

Osechi

Osechi là một món ăn được dâng lên thần linh trong dịp Tết Nhật Bản. Tất cả món ăn và hộp đựng của osechi mang ý nghĩa hy vọng cho một mùa màng bội thu, sức khỏe, hạnh phúc. Được dâng lên như lời cầu nguyện cho một khởi đầu mới trong năm và osechi được ăn vào ngày đầu tiên của năm mới.

Súp truyền thống「お雑煮 – Ozōni」

Ozoni là món súp nấu từ bánh mochi và rau củ để dâng thần trong dịp Tết Nhật Bản. Truyền thuyết Nhật Bản tương truyền rằng, vị thần năm mới sẽ xuất hiện và trao bánh dày cho những em bé ngoan ngoãn và biết nghe lời vào ngày Tết Nhật Bản. Với mong muốn sẽ nhận thêm được nhiều món quà hơn nữa từ thần linh, phong tục ăn bánh dày vẫn còn được lưu truyền cho đến tận ngày nay.

Mì udon「年明けうどん – Toshiake Udon」

Ngoài osechi, mì udon là một trong những phong tục ẩm thực truyền thống của Nhật Bản thường được thực hiện vào buổi sáng ngày mùng 1 tháng 1 của dịp Tết Nhật Bản. Món ăn này mang ý nghĩa của sự may mắn và khởi đầu tốt lành cho năm mới. Ăn Udon vào buổi sáng ngày đầu năm được coi là một cách để cầu mong một năm mới tràn đầy sức khỏe và hạnh phúc.

Các lưu ý trong ngày Tết Nhật Bản

Để có một năm thuận lợi, suôn sẻ người Nhật cũng có một số điều kiêng kỵ tránh làm trong ngày Tết Nhật Bản.

Tránh dọn dẹp

Vào dịp Tết Nhật Bản, đặc biệt là trong ba ngày đầu năm, người ta sẽ tránh việc dọn dẹp nhà cửa. Người Nhật tin rằng các vị thần sẽ đến thăm nhà và mang lại phúc lành vào dịp năm mới. Do đó, việc dọn dẹp có thể quét đi những phúc lành này ra khỏi nhà.

Không sử dụng dao

Dao được coi là biểu tượng của việc cắt đứt mối quan hệ và có thể gây hại cho nên người Nhật hạn chế sử dụng dao.

Không nấu nướng bằng lửa

Trong ba ngày đầu năm mới, người Nhật thường kiêng nấu nướng bằng lửa. Điều này vừa nhằm tránh hỏa hoạn vừa giúp gia đình không phải bận rộn với việc nấu nướng, từ đó có thể thoải mái tận hưởng ngày Tết Nhật Bản. Việc chuẩn bị các món ăn Tết như Osechi trước đó giúp họ không cần phải sử dụng lửa trong những ngày này.

Tổng kết

Đêm giao thừa ở Nhật hầu như sẽ không bắn pháo hoa để chúc mừng. 108 tiếng chuông chùa sẽ vang lên trong không khí trầm ấm đêm giao thừa. Người Nhật tin rằng, 108 tiếng chuông tượng trưng cho 108 điều ham muốn trần tục của con người. 108 tiếng chuông này kết thúc cũng là lúc những điều đau khổ của năm cũ qua đi, chào đón một năm mới vui vẻ và gặt hái được nhiều thành công. Nếu có cơ hội đến Nhật, hãy cố gắng trải nghiệm những giây phút đón năm mới tại đây nhé. Chắc chắn sẽ là những hình ảnh không bao giờ làm bạn phải thất vọng đâu.

Nguồn: WeXpats

DANH TÍNH NGƯỜI PHỤ NỮ LÀ "HOA KHÔI CỦA BẢN" TRÊN TỜ TIỀN TRUNG QUỐC

Dù nổi tiếng khắp Trung Quốc với tên gọi "Cô gái trên tờ tiền 1 tệ", sau gần 50 năm, bà Thạch Nãi Dẫn vẫn làm nghề nông ở vùng núi Quý Châu và không muốn được nhiều người biết tới.

Bà Thạch Nãi Dẫn là hình mẫu trong tờ tiền một tệ phát hành lần thứ 4 (Ảnh: News).

Trên tờ tiền một nhân dân tệ được phát hành lần thứ 4 của Trung Quốc có hình ảnh một cô gái dân tộc Động chụp ở góc nghiêng mặt, ánh mắt nhìn ra xa xăm. Gần đây, danh tính của cô gái này cuối cùng cũng được tìm thấy.

Hàng chục năm trôi qua, cô gái trẻ dân tộc Động ngày nào đã trở thành một phụ nữ ở tuổi U70.

Đó là bà Thạch Nãi Dẫn, năm nay 63 tuổi, hiện sinh sống tại thôn Trại Cẩm, trấn Khánh Vân, huyện Tòng Giang, tỉnh Quý Châu.

Nhớ lại ký ức năm 16 tuổi, trong một lần đi chợ phiên, bà đang đi dạo quanh để ngắm nghía các món đồ thì tình cờ được họa sỹ Hầu Nhất Dân nhìn thấy. Ông vốn là người phụ trách thiết kế chân dung cho bộ tiền nhân dân tệ lần thứ tư. Thấy thiếu nữ trẻ người Động có gương mặt phù hợp, họa sĩ đã mời cô dừng lại để vẽ phác họa.

Hình ảnh của bà Dẫn (khoanh đỏ) trên tờ tiền (Ảnh: Ettoday).

Khi ấy, bà hoàn toàn không biết mình là nguyên mẫu trong hình ảnh thiếu nữ dân tộc Động và sau này xuất hiện trên tờ tiền mệnh giá 1 nhân dân tệ.

"Lúc tôi đang mua kim chỉ thêu tại một quầy hàng thì thấy có ai đó kéo nhẹ cánh tay mình. Một người đàn ông khoảng 30 tuổi mỉm cười với tôi và đề nghị đứng yên, quay mặt sang một bên. Dù bối rối nhưng tôi vẫn làm theo. Sau đó, ông ấy bắt đầu vẽ phác họa còn tôi cũng không rõ để làm gì", bà nhớ lại.

Bà Dẫn có tên khai sinh là Thạch Tỳ Học, từng được coi là “hoa khôi của bản”. Thời niên thiếu, bà sở hữu mái tóc dài óng mượt, vóc dáng khỏe khoắn, tính cách hoạt bát, trở thành gương mặt nổi bật trong làng người Động.

Sự việc nhanh chóng đi vào quên lãng. Bà Dẫn cũng không kể với bất cứ ai. Mãi sau này, nhiều người liên tục nói trông bà giống với cô gái xuất hiện trên tờ tiền 1 nhân dân tệ, ký ức năm xưa mới ùa về.

Năm 1988, Trung Quốc phát hành tờ 1 nhân dân tệ thuộc bộ nhân dân tệ lần thứ tư.

Tờ tiền này in hình hai phụ nữ, một người dân tộc Động và một người dân tộc Dao.

Trong khi đó, theo lời kể của họa sỹ Hầu Nhất Dân, năm 1978, ông tới khu vực Tây Nam của Trung Quốc để du lịch trải nghiệm và khảo sát các vùng dân tộc thiểu số tại Vân Nam, Quý Châu, Quảng Tây, Tứ Xuyên.

Người phụ nữ được in trên tờ tiền 1 tệ. Ảnh: Internet

Người họa sỹ này dành 3 năm để thu thập các chất liệu về con người và văn hóa. Cuộc gặp gỡ với cô thiếu nữ trẻ dân tộc Động cũng rất tình cờ và có cơ duyên.

Sau khi trở về Bắc Kinh, họa sỹ dành vài tháng để hoàn thành thiết kế bộ tiền nhân dân tệ lần thứ 4. Riêng tờ 1 nhân dân tệ mang ý nghĩa biểu trưng cho văn hóa dân tộc Động và Dao. Bà Thạch Nãi Dẫn là một trong những nguyên mẫu của hình ảnh thiếu nữ dân tộc Động.

Ông Thạch Văn Chương, đại diện chính quyền ở trấn Khánh Vân nơi bà Dẫn sinh sống, từng chia sẻ rằng dựa trên kiểu tóc và khuyên tai của người phụ nữ trên tờ tiền, từ lâu họ biết "Cô gái trên tờ tiền 1 tệ" đến từ khu vực này.

Tuy nhiên phải tới năm 2010, khi có người nói rằng, bà Thạch Nãi Dẫn chính là nguyên mẫu, người dân mới tìm ra bà.

Thời còn trẻ, bà được mệnh danh là "hoa khôi của bản". Ảnh: Internet

Sau thời điểm đó, Trung Quốc đã phát hành bộ tiền nhân dân tệ lần thứ 5 với các mệnh giá đều in hình chân dung cố Chủ tịch Mao Trạch Đông.

Mới đây trên các nền tảng mạng xã hội, câu chuyện về cô gái là hoa khôi của bản một thời, xuất hiện ở tờ tiền Trung Quốc gây sốt trở lại, bà Dẫn cũng được nhiều người biết tới hơn.

Tuy nhiên về phần mình, bà không tỏ ra quá thích thú khi được nhiều người biết tới.

Năm 23 tuổi, bà Dẫn kết hôn với một người do cha mẹ sắp đặt. Hai vợ chồng theo phong tục "tẩu hôn" (hay còn gọi là hôn nhân đi lại). Theo đó, các cặp đôi sống riêng trong 2 năm trước khi chính thức lập gia đình.

Bà Dẫn từng là “hoa khôi của bản” (Ảnh: News).

Bà Dẫn có một người con trai và một người con gái, đều đi làm ăn ở nơi xa. Sau khi được xác nhận là "cô gái trên tờ tiền 1 tệ", bà Dẫn nhận được nhiều tin nhắn, cuộc gọi điện ngỏ ý xin được hỗ trợ tài chính. Họ cho rằng, bà chắc hẳn có cuộc sống sung túc nhờ danh tiếng này.

Tuy nhiên bà khẳng định chưa bao giờ lợi dụng sự nổi tiếng để xin trợ cấp từ chính quyền.

Huy Hoàng / Theo: Dân Trí

Link tham khảo:

https://zhuanlan.zhihu.com/p/477208647

MA LÀ GÌ? KHOA HỌC ĐÃ CÓ CÂU TRẢ LỜI

Ma trơi từng là biểu tượng của linh hồn và sự ám ảnh. Nhưng dưới lăng kính khoa học hiện đại, đó có thể chỉ là một hiện tượng vật lý hiếm gặp.

Bức tranh được vẽ năm 1823 với tựa đề: "Đốm ma trơi và con rắn" (Ảnh: Science Alert).

Những đốm sáng tựa như bóng ma lập lòe rồi lại tắt đã gieo rắc nỗi sợ hãi và tò mò trong suốt hàng thế kỷ. Người ta gọi chúng là ma trơi. Ma trơi thường xuất hiện ở đầm lầy, gần rừng rậm hay nghĩa địa.

Theo một nghiên cứu mới từ Đại học Stanford, bí ẩn này có thể được giải thích bằng hiện tượng vật lý hiếm gặp: tia sét siêu nhỏ, hay những tia lửa điện cực ngắn hình thành giữa các bong bóng khí.

Phát hiện này không chỉ giúp giải mã một trong những truyền thuyết dân gian phổ biến, mà còn mở ra manh mối về sự khởi đầu của sự sống trên Trái Đất.

Ma trơi: Bí ẩn và bài toán nan giải

Trong nhiều nền văn hóa, hiện tượng ánh sáng xanh nhảy múa giữa không trung thường được gọi là ma trơi (ignis fatuus) hay đèn bí ngô. Hình ảnh này xuất hiện dày đặc trong văn hóa dân gian châu Âu như biểu tượng của linh hồn lạc lối cầm đèn dẫn dụ con người lạc vào đầm lầy.

Ở châu Á, hiện tượng ma trơi đôi khi được xem là hồn ma của những người chết trẻ hoặc oan uổng. Thậm chí, nhiều tác phẩm nghệ thuật thế kỷ 18-19 đã khắc họa ánh sáng này như một yếu tố ma mị xen lẫn tôn giáo.

Hình ảnh đốm ma trơi lập lòe gieo rắc nỗi sợ hãi và tò mò trong suốt hàng thế kỷ (Ảnh: Getty).

Trong khi dân gian gán cho ma trơi nguồn gốc siêu nhiên, các nhà khoa học từ lâu đã cố gắng giải thích hiện tượng này bằng cơ chế tự nhiên. Một giả thuyết phổ biến cho rằng đó là kết quả của túi khí mê-tan sinh ra trong đầm lầy tự bốc cháy.

Nhưng vấn đề là khí mê-tan không thể tự bùng cháy nếu thiếu tác nhân kích hoạt. Vậy đâu là “ngòi nổ” khiến ánh sáng xuất hiện lơ lửng giữa không trung? Câu hỏi này tồn tại suốt hàng trăm năm và chỉ mới có lời giải thuyết phục gần đây.

Chìa khóa giải mã ánh sáng ma trơi

Nghiên cứu đăng trên tạp chí PNAS (2025) do nhóm hóa học tại Đại học Stanford dẫn đầu đã chỉ ra rằng sét siêu nhỏ (micro-lightning) có thể là nguyên nhân gây ra hiện tượng mà chúng ta thường gọi là "các bóng ma".

Trong thí nghiệm, họ bơm hỗn hợp khí mê-tan và không khí vào nước để tạo ra vô số bong bóng nhỏ. Khi quan sát bằng camera tốc độ cao, các nhà khoa học ghi nhận những tia điện cực ngắn phát sinh giữa bong bóng. Chúng chỉ kéo dài vỏn vẹn 1 phần nghìn giây.

Đặc biệt, khi có sự hiện diện của khí mê-tan, số lần xuất hiện tia lửa tăng đáng kể và các tia này có đủ năng lượng để đốt cháy khí mê-tan.

Thí nghiệm tạo ra các tia sét siêu nhỏ giữa các bong bóng khí mê-tan (Ảnh: PNAS).

Kết quả này cho thấy, trong điều kiện tự nhiên, sự tương tác giữa bong bóng khí và môi trường có thể sinh ra “tia sét mini”, tựa như cơ chế đánh lửa tự nhiên, và tạo thành ánh sáng ma trơi.

Nhóm nghiên cứu viết: “Tia sét siêu nhỏ giữa các bong bóng khí mê-tan tạo ra cơ chế đánh lửa tự nhiên cho quá trình oxy hóa khí mê-tan trong điều kiện môi trường xung quanh.”

Nói cách khác, hiện tượng ma trơi rốt cuộc đã được khoa học làm rõ. Chúng không phải là linh hồn hay phép màu, mà là hệ quả điện học hiếm gặp giữa các phân tử trong môi trường giàu khí dễ cháy.

Hé lộ hành trình tiến hóa của sự sống

Khám phá trên không chỉ giúp giải thích một trong những bí ẩn dân gian kéo dài hàng thế kỷ, mà còn liên quan trực tiếp đến khoa học sự sống.

Theo đó, nhiều giả thuyết từ lâu đã cho rằng, các hiện tượng điện khí quyển như tia sét có thể đã đóng vai trò trong việc khởi động phản ứng hóa học sơ khai, biến hợp chất vô cơ thành các phân tử hữu cơ đầu tiên.

Nếu tia sét siêu nhỏ trong phản ứng trên mang theo khả năng tương tự, chúng có thể đã góp phần tạo ra “tia lửa sự sống” trên Trái Đất hàng tỷ năm trước.

Ngoài ra, việc nghiên cứu điện khí quyển vi mô có thể mang lại ứng dụng rộng lớn, từ việc hiểu rõ hơn về phản ứng oxy hóa khí trong môi trường tự nhiên cho đến khả năng ứng dụng trong năng lượng sạch và công nghệ môi trường.

Thậm chí, các nhà khoa học còn đặt câu hỏi: liệu hiện tượng này có tồn tại trong khí quyển các hành tinh khác, và có thể góp phần khởi động sự sống ngoài Trái Đất?

Theo: www.sciencealert.com

Minh Khôi / Theo: Dân Trí

Link tham khảo:

https://www.sciencealert.com/the-strange-science-behind-ghostly-lights-that-have-haunted-us-for-centuries

PHÚ ĐẮC MỘ VŨ TỐNG LÝ TRỤ - VI ỨNG VẬT

Phú đắc mộ vũ tống Lý Trụ

Sở giang vi vũ lý,

Kiến Nghiệp mộ chung thì.

Mạc mạc phàm lai trọng,

Minh minh điểu khứ trì.

Hải môn thâm bất kiến,

Phố thụ viễn hàm tư.

Tương tống tình vô hạn,

Triêm khâm tỷ tán ty.

賦得暮雨送李冑

楚江微雨裡

建業暮鐘時

漠漠帆來重

冥冥鳥去遲

海門深不見

浦樹遠含滋

相送情無限

沾襟比散絲

Phú đắc: chiều mưa tiễn Lý Trụ

(Dịch thơ: Anh Nguyên)

Lâm râm, sông Sở mưa mờ,

Chiều về, Kiến Nghiệp hững hờ tiếng chuông.

Thuyền đầy, man mác buồm dương,

Cánh chim bay chậm trên đường mờ xa.

Biển sâu, cửa chẳng nhìn ra,

Cây trên bãi vắng sương sa ngậm đầy.

Tiễn nhau, vô hạn tình này,

Lệ hoen như áo tơ nay tan dần!...

Sơ lược tiểu sử tác giả:

Vi Ứng Vật 韋應物 (737-792) tự Nghĩa Bác 義博, người đời Đường, người Đỗ Lăng, Kinh Triệu, lúc đầu làm Tam vệ lang cho Đường Huyền Tông (712-755), về sau chịu khó đọc sách, đến đời Đức Tông (780-804) làm quan thứ sử Tô Châu có nhiều thiện chính. Ông tính cao khiết, thích đốt hương ngồi một mình. Ông cùng Lưu Trường Khanh được người ta gọi là 2 thi nhân đại tự nhiên. Thi tập của ông gồm 10 quyển.

Nguồn: Thi Viện

VÌ SAO BÍNH NGỌ 2026 ĐƯỢC GỌI LÀ NĂM "SONG HỎA" ?

Song Hỏa" thực chất mang đến thông điệp gì cho cuộc sống, đặc biệt là trong việc gìn giữ sự bình yên nơi tổ ấm?

Trong những câu chuyện trà dư tửu hậu, các bà các mẹ hay rỉ tai nhau về chuyện năm tháng để liệu đường tính toán làm ăn, xây nhà dựng cửa. Gần đây, tên năm 2026 Bính Ngọ được nhắc đến nhiều với một biệt danh khá đặc biệt: Năm "Song Hỏa". Nghe qua thì có vẻ hơi đáng ngại, như thể sắp có một mùa hè oi ả kéo dài cả năm vậy. Nhưng nhìn nhận một cách mộc mạc theo triết lý của người xưa, "Song Hỏa" không chỉ là chuyện nóng nực của thời tiết, mà là sự dự báo về một dòng chảy năng lượng vô cùng mạnh mẽ sắp ập đến. Vậy thực hư năm "Song Hỏa" là thế nào, và chúng ta – những người giữ tay hòm chìa khóa của gia đình nên chuẩn bị tâm thế ra sao để đón nhận nó một cách an nhiên nhất?

Chúng ta thường nghe nói năm con Rồng thì bay bổng, năm con Trâu thì vất vả cày cuốc, vậy năm con Ngựa mà lại là ngựa Bính Ngọ 2026 thì sẽ ra sao? Để hiểu một cách đơn giản nhất về cái tên "Song Hỏa", chúng ta hãy tạm gác lại những kiến thức phong thủy cao siêu mà nhìn vào cách gọi tên năm của ông bà ta ngày xưa.

Theo cách tính thời gian Can Chi truyền thống, mỗi năm đều được ghép bởi một Thiên Can (ở trên trời) và một Địa Chi (ở dưới đất). Năm 2026 là năm Bính Ngọ. Chữ "Bính" trong thập can thuộc hành Hỏa, mà lại là Dương Hỏa, ví như mặt trời rực rỡ ban trưa, chiếu sáng mãnh liệt và không gì che khuất được. Còn chữ "Ngọ" tức là con Ngựa trong mười hai con giáp cũng lại thuộc hành Hỏa, đại diện cho thời điểm giữa trưa khi nhiệt độ lên cao nhất trong ngày, là ngọn lửa của sự nhiệt huyết, xông xáo và tốc độ.

Vậy là, năm 2026 có cả "Trời" là Lửa và "Đất" cũng là Lửa. Hình dung một cách nôm na, nó giống như một đống lửa đang cháy (Ngọ) lại được đổ thêm dầu hoặc tiếp thêm một nguồn nhiệt cực mạnh từ bên trên (Bính). Lửa chồng lên lửa, sức nóng cộng hưởng, thế nên người ta mới gọi là năm "Song Hỏa" hay "Lưỡng Hỏa". Đây là một cục diện năng lượng cực kỳ mạnh mẽ, hiếm gặp, báo hiệu một năm mà mọi thứ sẽ diễn ra với tốc độ chóng mặt, sự nhiệt tình được đẩy lên cao độ và những thay đổi có thể đến bất ngờ như một cơn bùng nổ.

Khi bước vào một năm có nguồn năng lượng "kép" dồi dào như vậy, chúng ta sẽ cảm thấy như được tiếp thêm "doping". Đây là thời điểm vàng cho những ai muốn khởi nghiệp, muốn bứt phá khỏi vùng an toàn, hoặc muốn đưa những dự định ấp ủ bấy lâu ra ánh sáng. Sự nhiệt huyết của "Song Hỏa" sẽ giúp công việc trôi chảy nhanh hơn, con người ta trở nên hăng hái, dám nghĩ dám làm hơn. Nó giống như việc bạn đun nước trên một cái bếp ga công nghiệp thay vì bếp than tổ ong liu riu vậy, mọi thứ sôi sục rất nhanh.

Tuy nhiên, cái gì quá cũng không tốt, người xưa vẫn luôn dạy về sự trung dung, cân bằng. Ngọn lửa kép này tuy sáng và mạnh, nhưng nếu không biết kiểm soát, nó rất dễ gây ra "cháy". Trong cuộc sống gia đình, năng lượng "Hỏa" quá vượng dễ khiến tính tình con người trở nên nóng nảy, bộp chộp và thiếu kiên nhẫn. Những chuyện bé xé ra to, những lời nói vô tình trong lúc nóng giận có thể làm tổn thương người thân nhanh hơn bao giờ hết. Trong công việc hay đầu tư, sự vội vàng muốn thấy ngay kết quả (đặc tính của Hỏa) có thể dẫn đến những quyết định sai lầm, "dục tốc bất đạt".

Vậy nên, hiểu về năm "Song Hỏa" không phải để lo sợ, mà là để chuẩn bị một tâm thế "cầm cương" con ngựa bất kham này. Đối với chị em phụ nữ, những người giữ lửa cho tổ ấm, năm 2026 là năm cần thực hành chữ "Nhẫn" và chữ "Tĩnh" nhiều hơn. Giữa một năm mà ngoài xã hội ai cũng vội vã, hừng hực khí thế, thì khi về nhà, hãy cố gắng làm dịu lại bầu không khí.

Lời khuyên mộc mạc cho năm này là hãy học cách "hạ nhiệt" trong mọi tình huống. Nếu thấy chồng con đang nóng nảy, mình hãy là dòng nước mát, đừng là mồi lửa châm thêm. Trong bài trí nhà cửa, có thể ưu tiên những gam màu dịu mát như xanh dương, màu kem, hoặc sử dụng thêm các yếu tố thuộc hành Thổ (như đồ gốm sứ) để tiết chế bớt sức nóng của Hỏa. Về sức khỏe, cần chú ý các bệnh về tim mạch, huyết áp hoặc căng thẳng thần kinh do "nhiệt" quá độ gây ra, nên ăn uống đồ mát, thanh đạm.

Năm "Song Hỏa" 2026, tóm lại, giống như một con dao sắc. Nếu biết dùng, nó sẽ giúp bạn thái rau, cắt thịt nhanh thoăn thoắt; nhưng nếu lơ là, nó có thể làm bạn đứt tay. Hãy đón nhận năm mới với một cái đầu lạnh và một trái tim nóng đúng nghĩa, nóng vì yêu thương, chứ không phải nóng vì giận dữ. Chỉ cần giữ được sự điềm tĩnh trong tâm hồn, thì dù bên ngoài có là "biển lửa", bên trong ngôi nhà của bạn vẫn sẽ là một bến đỗ bình yên.

Lư Mễ / Theo: Phụ Nữ Số

HÒN ĐẢO ĐÁNG SỢ NHẤT THẾ GIỚI, NƠI CON NGƯỜI CHỈ CẦN HÍT THỞ LÀ TỬ VONG

Một hòn đảo nằm cách bờ biển phía tây Scotland khoảng 1km, được mệnh danh là "hòn đảo chết chóc", khi con người đặt chân đến đây chỉ cần hít thở cũng có thể mất mạng.

Nằm trong khu vực vịnh Gruinard, cách bờ biển phía tây Scotland khoảng 1 km, đảo Gruinard có diện tích chỉ khoảng 196 hecta.

Thoạt nhìn, đảo Gruinard là một địa điểm du lịch lý tưởng, với các bãi đá và thảm thực vật tự nhiên. Tuy nhiên, đây là nơi không có người sinh sống và thậm chí nơi đây hầu như không có con người đặt chân đến trong suốt hơn 50 năm qua.

Nguyên do khiến Gruinard trở nên đáng sợ vì hòn đảo này từng là nơi thử nghiệm vũ khí sinh học trong Thế chiến thứ II, khiến nó bị nhiễm một loại vi khuẩn chết người trong nhiều thập kỷ qua.

Năm 1942, các nhà khoa học đã thả bom bào tử vi khuẩn than xuống hòn đảo này, nhằm kiểm tra xem vi khuẩn than có thể được sử dụng như một loại vũ khí sinh học trong chiến tranh hay không.

Vào thời điểm này, các nhà khoa học đã sử dụng cừu làm đối tượng thí nghiệm và tất cả cừu trên đảo đều bị nhiễm bệnh và chết do bệnh than.

Đảo Gruinard từng được xem là "hòn đảo chết chóc" vì những vụ thử nghiệm vũ khí sinh học tại đây (Ảnh: iStock).

"Khoảng 80 con cừu đã bị buộc ở các vị trí khác nhau trên đảo. Bom bào tử không phải là một vụ nổ lớn, mà là một luồng bào tử vi khuẩn cực độc di chuyển theo hướng gió và gây tử vong cho các sinh vật hít phải chúng", Giáo sư Edward Spiers của Đại học Leeds, Vương quốc Anh, cho biết về những vụ thử vũ khí sinh học trên đảo Gruinard.

Bào tử vi khuẩn than cuối cùng không được sử dụng làm vũ khí sinh học trong Thế chiến II. Tuy nhiên, đảo Gruinard đã bị nhiễm độc nặng và chính phủ Vương quốc Anh đã cấm người dân đặt chân đến hòn đảo vì nó quá nguy hiểm, khi con người có thể tử vong ngay khi hít thở không khí trên hòn đảo.

Quá trình nghiên cứu vũ khí sinh học trên đảo Gruinard được chính phủ Anh giữ bí mật. Cho đến năm 1997, toàn bộ chi tiết về những vụ thử vũ khí sinh học này mới được hé lộ khi một tài liệu mật của quân đội Anh được giải mật và công bố rộng rãi.

Năm 1986, chính phủ Vương quốc Anh đã tìm cách khử trùng Gruinard bằng cách rải 280 tấn formaldehyde pha loãng lên toàn bộ bề mặt của hòn đảo này. Formaldehyde, công thức hóa học CH2O, có khả năng giết chết phần lớn các loại vi khuẩn, nên được sử dụng làm chất khử trùng.

Năm 1987, một đàn cừu và thỏ được thả lên đảo để kiểm tra xem chúng có bị nhiễm bệnh hay không. Kết quả, đàn cừu và thỏ này vẫn sống khỏe mạnh, dẫn đến việc chính phủ tuyên bố hòn đảo đã sạch vi khuẩn bệnh than.

Dù vậy, từ đó cho đến nay, đảo Gruinard vẫn không có người sinh sống và nhiều người vẫn không dám đặt chân lên hòn đảo này.

Vào năm 2023, YouTuber người Ireland Dara Tah và bạn của mình, Matt James, đã liều mình đặt chân lên Gruinard để khám phá "hòn đảo chết chóc" này. Tuy nhiên, cả hai đã khoác lên mình bộ đồ bảo hộ chống nhiễm độc trước khi đặt chân lên đảo.

Dù hiện tại hòn đảo Gruinard có những khung cảnh phù hợp để phát triển du lịch, nhưng vẫn không có người nào sẵn sàng đặt chân lên tham quan hòn đảo từng được mệnh danh là "chết chóc nhất thế giới" này.

Vi khuẩn than, có tên khoa học Bacillus anthracis, là tác nhân gây ra bệnh than, một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, chủ yếu ảnh hưởng đến các loài động vật ăn cỏ như bò, dê, cừu… và có thể lây nhiễm sang người.

Bào tử của vi khuẩn than có thể tồn tại trong đất hàng chục năm và chống chịu được các điều kiện khắc nghiệt như nhiệt độ cao hoặc hóa chất.

Nếu hít phải bào tử vi khuẩn than, con người có thể bị nhiễm bệnh than và nguy cơ tử vong lên đến hơn 80%. Nếu ăn thịt động vật có nhiễm bào tử vi khuẩn than, tỷ lệ tử vong trên người bệnh sẽ từ 25 đến 60% nếu không được điều trị.

Theo: UL/YN

Link tham khảo:

https://www.bbc.com/news/uk-scotland-60483849

https://socialistworker.co.uk/reviews-and-culture/the-mystery-of-anthrax-island-what-became-of-dark-harvest-activists/

NHÌN LẠI SỰ SỤP ĐỔ CỦA TƯỢNG ĐÀI NOKIA: LIỆU CÓ PHẢI "NỘI GIÁN" TỪ MICROSOFT LÀ CÚ KẾT LIỄU CHO HUYỀN THOẠI MỘT THỜI

Là kẻ thống trị không thể tranh cãi của thị trường điện thoại di động, nơi mỗi sản phẩm ra mắt đều là niềm mơ ước của cả thế giới, sự sụp đổ của Nokia là một trong những câu chuyện đáng tiếc nhất trong lịch sử công nghệ.

Năm 2007, tôi thi đỗ đại học và dành dụm số tiền ít ỏi để mua một chiếc Nokia 1110i. Với tôi, đó thực sự là một bước ngoặt, là khoảnh khắc thỏa mãn một niềm mơ ước giản dị nhưng cháy bỏng, dù màn hình của nó chỉ vỏn vẹn hai màu đen trắng. Âm điệu nhạc chuông huyền thoại của Nokia khi ấy có thể vang lên ở bất cứ đâu, trở thành giai điệu quen thuộc của cả một thế hệ.

Sau đó, khi được cầm trên tay một chiếc điện thoại màn hình màu, có thể kết nối Internet dù tốc độ chậm đến mức phải kiên nhẫn chờ từng trang web mở ra, tôi vẫn thấy đó là niềm tự hào lớn lao – một dấu hiệu rằng mình đang chạm tới thế giới rộng lớn hơn.

Thế nhưng, trong chưa đầy một thập kỷ, gã khổng lồ Phần Lan đã đi từ vị thế dẫn đầu thị trường trở thành một nhà sản xuất điện thoại bị mua lại, để lại những bài học đắt giá về khả năng thích ứng, tầm nhìn chiến lược và những sai lầm chết người.

Thời hoàng kim và cú sốc mang tên smartphone

Vào những năm 2000, Nokia là một thương hiệu đáng tin cậy và là người dẫn đầu tuyệt đối trên thị trường điện thoại di động, giành được vị trí này từ Motorola vào năm 1998. Đỉnh cao của họ là vào năm 2007, khi Nokia bán được 436 triệu chiếc điện thoại, chiếm khoảng 40% thị phần toàn cầu. Vào thời điểm đó, đối thủ gần nhất của họ là Motorola chỉ bán được 164 triệu chiếc. Nokia dường như không thể bị đánh bại.

Tuy nhiên, chính trong giai đoạn đỉnh cao này, những hạt giống của sự suy tàn đã được gieo mầm. Sự ra mắt của chiếc iPhone đầu tiên vào năm 2007 đã thay đổi hoàn toàn cục diện ngành công nghiệp điện thoại, dịch chuyển từ điện thoại phổ thông (feature phone) sang điện thoại thông minh (smartphone). Người tiêu dùng bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến phần mềm, ứng dụng và trải nghiệm người dùng thay vì chỉ là các thông số phần cứng như số megapixel của camera.

Nokia, dù đã sản xuất smartphone từ lâu trước đó, đã đánh giá thấp tầm quan trọng của sự thay đổi này và quá tự tin vào giá trị thương hiệu của mình. Công ty đã phản ứng chậm chạp với những thay đổi nhanh chóng của thị trường. Thay vì tập trung vào phần mềm, Nokia đã ngoan cố bám vào thiết kế phần cứng và hệ điều hành Symbian lỗi thời. Năng lực cốt lõi của họ nằm ở công nghệ vô tuyến và kỹ thuật phần cứng, trong khi smartphone đòi hỏi kỹ năng về phần mềm và thiết kế trải nghiệm người dùng – những lĩnh vực mà Nokia còn thiếu sót.

Cuộc chiến hệ điều hành và những sai lầm chiến lược chết người

Nền tảng cho sự thành công của smartphone hiện đại là một “hệ sinh thái di động” mạnh mẽ – một mạng lưới kết nối giữa thiết bị, kho ứng dụng, nhà phát triển và người dùng. Đây chính là điểm yếu chí mạng của Nokia.

Hệ điều hành Symbian, từng giúp Nokia thống trị, giờ đây đã trở nên lạc hậu so với iOS của Apple và Android của Google. Nokia đã không thể hiện đại hóa nó kịp thời, khiến hệ thống trở nên phức tạp và không thu hút được các nhà phát triển ứng dụng.

Sự sụp đổ của Nokia về cơ bản là do không có khả năng phát triển một hệ điều hành và hệ sinh thái di động đủ sức cạnh tranh. Họ đã không giải quyết được bài toán nan giải: người dùng sẽ không mua thiết bị nếu không có ứng dụng, và nhà phát triển sẽ không tạo ra ứng dụng nếu không có người dùng.

Đứng trước áp lực phải thay đổi, Nokia có hai lựa chọn: hợp tác với Android của Google hoặc Windows Mobile của Microsoft. Nokia đã chọn Microsoft, với hy vọng tạo ra một “giải pháp thay thế thứ ba” để khác biệt hóa so với các đối thủ. Năm 2011, một liên minh chiến lược được thành lập, kết hợp thế mạnh về sản xuất và thương hiệu của Nokia với chuyên môn về phần mềm của Microsoft. Tuy nhiên, quyết định này đã không mang lại kết quả như mong đợi.

Dưới sự lãnh đạo của CEO Stephen Elop, một cựu giám đốc của Microsoft được bổ nhiệm vào năm 2010, Nokia đã có những bước đi đẩy nhanh quá trình sụp đổ. Tháng 2 năm 2011, Elop đã gửi một bản ghi nhớ nội bộ nổi tiếng với tựa đề “Nền tảng bốc cháy” (Burning Platform), so sánh tình hình của Nokia với một người đang đứng trên giàn khoan dầu đang cháy.

Bản ghi nhớ này, cùng với thông báo ngừng phát triển hệ điều hành Symbian và Maemo, đã khiến doanh số smartphone của Nokia sụt giảm nghiêm trọng. Hành động của Elop đã giết chết thị trường Symbian trước khi các sản phẩm thay thế chạy Windows Phone sẵn sàng ra mắt, tạo ra một khoảng trống lớn về doanh thu và lợi nhuận. Những chiếc điện thoại Lumia đầu tiên, kết quả của liên minh, ra mắt vào cuối năm 2011 nhưng đã quá muộn để thách thức sự thống trị của Samsung và Apple.

Thương vụ Microsoft và dấu chấm hết

Sự sụt giảm không thể đảo ngược đã dẫn đến một kết cục tất yếu. Vào ngày 3 tháng 9 năm 2013, Microsoft tuyên bố kế hoạch mua lại mảng Thiết bị & Dịch vụ của Nokia với giá 5,44 tỷ euro. Thương vụ được hoàn tất vào tháng 4 năm 2014, và khoảng 32.000 nhân viên của Nokia đã chuyển sang làm việc cho Microsoft. Ngay sau đó, Microsoft đổi tên thương hiệu Nokia Lumia thành Microsoft Lumia, chính thức xóa sổ một biểu tượng.

Mặc dù có những thuyết âm mưu cho rằng Elop là “con ngựa thành Troy” của Microsoft, các nhà phân tích cho rằng vấn đề của Nokia đã bắt đầu từ rất lâu trước đó. Ban lãnh đạo đã phớt lờ những thay đổi trong sở thích của người tiêu dùng và phản ứng quá chậm.

Sự sụp đổ của Nokia là một bài học kinh điển, tương tự như các trường hợp của Blockbuster hay Kodak. Đây là những công ty đã không nhận ra và phản ứng kịp thời trước các mối đe dọa từ những đổi mới đột phá trong ngành. Cuộc chiến trên thị trường smartphone sau đó chỉ còn là cuộc song mã giữa Apple và Samsung, trong khi vai trò của Nokia dần phai nhạt và biến mất hoàn toàn.

Hồng Duy (Tổng hợp)

Theo: Nhịp sống Thị trường

Link tham khảo:

https://gizoom.com/demise-nokia-the-rise-fall-and-missed-opportunities-of-a-mobile-giant/

https://slideuplifts.medium.com/the-tragic-downfall-of-nokia-from-a-giant-to-a-shadow-case-study-98c83e8875bf

THÙ CHU KHÁNH DƯ (酬朱慶餘) - TRƯƠNG TỊCH

Thù Chu Khánh Dư

Việt nữ tân trang xuất kính tâm,

Tự tri minh diễm cánh trầm ngâm.

Tề hoàn vị thị nhân gian quý,

Nhất khúc “Lăng ca” địch vạn câm (kim).

Tiêu đề bài này có bản chép là Ký Chu Khánh Dư 寄朱慶餘. Chu Khánh Dư trước khi đi thi có dâng lên Trương Tịch, lúc đó khoảng 60 tuổi, một bài thơ hỏi ý (bài Khuê ý - Cận thí thướng Trương thuỷ bộ). Ông trả lời trong bài này, ngụ ý khuyên nên khiêm tốn và làm bài tốt.

酬朱慶餘

越女新妝出鏡心

自知明豔更沈吟

齊紈未是人間貴

一曲菱歌敵萬金

Đáp Chu Khánh Dư

(Dịch thơ: Nguyễn Minh)

Cô gái Việt điểm trang, dời kiếng

Biết mình xinh càng biếng nhiều lời

Lụa Tề chưa quí nhất đời

Bài “Ca củ ấu” có nơi vạn tiền.

Sơ lược tiểu sử tác giả:

Trương Tịch 張籍 (768-830) tự Văn Xương 文昌, người Hoài Châu, một đời làm quan khá thuận lợi. Ông là bạn thân của Bạch Cư Dị, Đỗ Phủ, Nguyên Chẩn, Bùi Độ. Ông từng làm Quốc Tử tư nghiệp.

Nguồn: Thi Viện

NGHỀ NGHIỆP

Đôi khi, chính sự thiếu sót hoặc không may mắn của bạn lại chính là một nhân tố giúp bạn có được một cơ hội khác tuyệt vời hơn. Vì vậy đừng vội nản lòng khi gặp thất bại bạn nhé.

NGHỀ NGHIỆP

 
Có một bạn trẻ tìm đến một công ty phần mềm máy tính xin một chân dọn dẹp vệ sinh.

Sau khi qua phỏng vấn và thử việc (như lau dọn khu vệ sinh…), người quản lý nhân sự đồng ý nhận anh vào làm, đồng thời yêu cầu anh để lại địa chỉ email để tiện liên lạc.

Anh nói: “Tôi không có máy tính”.

Người quản lý nói với anh rằng đối với công ty phần mềm, một người không có email đồng nghĩa với sự không tồn tại. Vì thế, ông ta lấy làm tiếc là không thể nhận anh được.

Anh thất vọng rời khỏi công ty, trong túi chỉ còn 10 USD. Đi ngang một cửa hàng thực phẩm, anh chợt nghĩ ra việc mua 10kg khoai tây, lê la đến từng hộ gia đình bán lại. Hai giờ sau anh đã bán hết và có lời.

Anh lại làm như vậy mấy lần nữa, số tiền vốn ban đầu đã tăng lên đáng kể. Anh phát hiện làm công việc này có thể nuôi sống bản thân.

Từ đó anh chăm chỉ làm việc. Nỗ lực cộng với một chút may mắn, công việc của anh ngày càng thành công.

Trong năm năm anh lập được một công ty lớn chuyên giao hàng tận nhà. Mọi người chỉ cần đứng ở cửa nhà mình cũng có thể mua được các loại thực phẩm tươi sống.

Đến một hôm anh chợt nghĩ đến tương lai, đến gia đình và quyết định đi mua bảo hiểm.
Lúc ký hợp đồng, nhân viên bảo hiểm hỏi địa chỉ email của anh.

Anh lại nói: “Tôi không có máy vi tính!”.

Người nhân viên ngạc nhiên: “Ngài có một công ty lớn như thế nhưng lại không có máy vi tính và địa chỉ email sao?

Ngài thử nghĩ xem nếu ngài có máy tính, ngài đã có thể làm được bao nhiêu thứ nữa!”.
Anh nói: “Khi đó tôi sẽ trở thành nhân viên vệ sinh của công ty phần mềm máy tính”.

Đôi khi, chính sự thiếu sót hoặc không may mắn của bạn lại chính là một nhân tố giúp bạn có được một cơ hội khác tuyệt vời hơn. Vì vậy đừng vội nản lòng khi gặp thất bại bạn nhé.

(Sưu tầm trên mạng)