Đỗ Mục 杜牧 (803-853) tự Mục Chi 牧之, hiệu Phàn Xuyên 樊川, người Vạn Niên, quận Kinh Triệu (nay là Trường An, tỉnh Thiểm Tây). Ông nội Đỗ Hựu vừa là một tể tướng giỏi về lý tài, vừa là một sử gia biên soạn sách Thông điển. Anh là Đỗ Sùng, phò mã, làm đến tiết độ sứ, rồi tể tướng. Đỗ Mục có dáng dấp thanh tú, tính thích ca nhạc, ưa phóng tong, còn nhỏ đã nổi tiếng văn tài. Khi mới lên kinh sư, được Thái học bác sĩ Ngô Vũ Lăng đưa thư văn đến cho quan chủ khảo là thị lang Thôi Uyển xem. Thôi rất kinh ngạc về bài A Phòng cung phú. Năm 828, hai mươi sáu tuổi, ông đỗ tiến sĩ, lại đỗ luôn khoa chế sách Hiền lương phương chính, được bổ chức hiệu thư lang ở Sùng văn quán, rồi ra làm đoàn luyện tuần phủ tại Giang Tây, sau đó đến Hoài Nam làm thư ký cho tiết độ sứ Ngưu Tăng Nhụ, lại đổi về làm giám sát ngự sử tại Lạc Dương. Năm 835, ông đi chơi Hồ Châu, rồi cứ bị đổi làm thứ sử hết nơi này đến nơi khác (Hoàng Châu, Từ Châu, Mục Châu). Năm 849, ông nhờ một người bạn làm tướng quốc xin cho về thái thú Hồ Châu, sau đổi khảo công lang trung tri chế cáo, và cuối cùng làm trung thư xá nhân. Tác phẩm có Phàn Xuyên thi tập (20 quyển), chú giải Tôn Vũ binh pháp (13 thiên, do Tào Tháo soạn).
Những con chuột này không chỉ là bữa ăn miễn phí, bạn vừa có thể ăn chúng, lại vừa kiếm được tiền.
Trở thành một người vừa sành ăn, vừa yêu nước lại góp phần bảo vệ môi trường ở Mỹ chưa bao giờ dễ dàng đến thế. Bạn chỉ cần đến một bờ đê gần nhà, tìm một con chuột Nutria, bắt nó về làm thịt.
Cục Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ (FWS) sau đó sẽ ghi nhận việc làm của bạn như một thành tích đáng để tuyên dương.
"Các loài động vật xâm lấn [như chuột Nutria] đang chèn ép động vật hoang dã bản địa, hủy hoại môi trường sống và tàn phá hệ sinh thái", Erin Huggins, người phát ngôn của cơ quan Chính phủ Mỹ cho biết.
"Nhưng thay vì chỉ phàn nàn về chúng, hãy đưa chúng vào menu. Bằng cách ăn thịt các loài này, chúng ta sẽ giảm được số lượng và hạn chế các thiệt hại mà chúng gây ra cho hệ sinh thái, đồng thời bảo vệ được quần thể động vật hoang dã địa phương".
Loài chuột khổng lồ này đang đe dọa nước Mỹ, đến nỗi chính phủ phải khuyến khích người dân ăn thịt chúng
Trong trường hợp bạn chưa biết chế biến thịt chuột Nutria như thế nào, đừng lo lắng, FWS có hẳn một trang web gợi ý các công thực làm thịt chuột mà bạn có thể thử từ món hầm, làm súp, cho đến chuột xào ớt chuông.
"Thịt của chúng rất nạc, mềm và có vị như thịt thỏ", Huggins cho biết.
Nhưng dù bạn có ý định chế biết thịt chuột Nutria thành món gì đi chăng nữa, hãy chú ý một điều: Giữ lại chiếc đuôi khổng lồ của nó và gửi đến Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ. Ở đó, họ đang có chương trình treo thưởng 6 USD, tương đương 153.000 VNĐ, cho mỗi chiếc đuôi chuột Nutria mà bạn bắt được.
Vì vậy, những con chuột này không chỉ là bữa ăn miễn phí, bạn vừa có thể ăn chúng, lại vừa kiếm được tiền. Tất cả là bởi…
Chuột Nutria đang bị "truy nã" trên toàn nước Mỹ
Nutria là một loài gặm nhấm thuộc họ chuột gai có danh pháp khoa học là Myocastor coypus. Vốn là một loài bán thủy sinh chỉ sống ở Nam Mỹ, nhưng vài thập kỷ nay, chuột Nutria lại trở thành nỗi ác mộng sinh thái ở Hoa Kỳ.
Mọi chuyện bắt đầu từ cuối thế kỷ 19, sau khi một thương nhân nào đó có ý tưởng nhập khẩu loài chuột nước này vào Mỹ để nuôi lấy lông. Chuột Nutria đã phục vụ ngành công nghiệp áo lông thú ở quốc gia này trong nhiều thập kỷ, trước khi, chúng tìm được đường trốn thoát khỏi các trang trại nuôi thú tập trung và trở thành một loài hoang dã xâm lấn.
Chỉ một cặp chuột Nutria duy nhất trong một năm có thể sinh tối đa 793 hậu duệ.
Chỉ một cặp chuột Nutria xuất hiện ngoài môi trường đã trở thành vấn đề, bởi loài gặm nhấm này có tốc độ sinh sản cực kỳ siêu việt. Một con chuột cái có thể mang thai tới 3 lần trong 1 năm. Mỗi lần, chúng đẻ trung bình từ 4 đến tối đa 13 con. Tính ra, một cặp chuột Nutria có thể đẻ từ 12 đến tối đa 39 con non trong một năm.
Những con non này cai sữa mẹ chỉ sau 7 tuần, và đạt tới độ trưởng thành trong vòng 3-4 tháng thay vì một năm như các loài động vật kh. Chuột mẹ có thể vừa nuôi con và vừa giao phối để thụ thai lứa tiếp theo chỉ 1 ngày sau khi sinh.
Như vậy, những con chuột con ở lứa đầu tiên đã có thể sinh sản cùng với mẹ mình ngay từ chu kỳ thứ 2. Chúng sẽ đẻ ra từ 16 đến 169 chuột cháu.
Những con chuột cháu này tiếp tục chỉ mất 3-4 tháng để đẻ tiếp thế hệ chuột chắt tiếp theo, từ 64-676 con. Quá trình này song song với chuột Nutria con thế hệ thứ ba, tiếp tục đẻ ra 12-39 chuột cháu non nữa.
Tính ra, chỉ một cặp chuột Nutria duy nhất trong một năm có thể sinh tối đa 793 hậu duệ, bao gồm 52 con, 234 cháu và 507 chắt về mặt lý thuyết. Nếu tính con số trung bình trong vòng đời 3 năm, chúng có thể đẻ 2.356 hậu duệ, với 36 con, 288 cháu, 592 chắt, 704 chút và 736 chít.
Đỉnh điểm trên mỗi 1 km vuông đầm lầy ở Louisiana, người ta có thể tìm thấy hơn 2.300 con Nutria.
Đó là lý do tại sao loài sinh vật này chỉ mất 20 năm, kể từ khi xuất hiện ở tiểu bang Louisiana vào năm 1930, để nhân lên thành một quần thể 20 triệu con. Đỉnh điểm trên mỗi 1 km vuông đầm lầy ở Louisiana, người ta có thể tìm thấy hơn 2.300 con Nutria.
Và đó mới chỉ là con số tính riêng cho một tiểu bang ở Mỹ, từ hơn 70 năm trước. Bây giờ, loài chuột này đã xuất hiện ở 30/50 tiểu bang của Hoa Kỳ, sinh sôi trên cấp độ quần thể ở 16 tiểu bang, từ vùng duyên hải Vịnh Mexico đến bờ Thái Bình Dương và Đông Bắc Đại Tây Dương.
Với tốc độ sinh sản kỷ lục, khả năng thích nghi đáng kinh ngạc và thiếu thiên địch trong tự nhiên, chuột Nutria hiện được coi là một trong những loài xâm hại nguy hiểm nhất nước Mỹ.
Nhưng rốt cuộc, chúng nguy hại thế nào?
Một con chuột Nutria bơi dưới nước có thể trông giống một con capybara, với cái đầu to, hai mắt, hai tai và lỗ mũi đều ở trên đỉnh đầu để quan sát và hít thở. Nhưng bạn đừng để vẻ ngoài đáng yêu đó của nó đánh lừa.
Ngay khi bước lên cạn, loài chuột nước này sẽ lộ nguyên hình là một kẻ phản diện đích thực. Trông chúng như một con chuột cống khổng lồ.
Nutria có thể nặng tới 17 kg, nghĩa là gấp 30 lần cân nặng của những con chuột cống to nhất.
Với kích thước cơ thể trung bình khoảng 40-60 cm, chưa tính 45 cm chiều dài đuôi, một con Nutria có thể nặng tới 17 kg, nghĩa là gấp 30 lần cân nặng của những con chuột cống to nhất.
Sống ở các khu vực ngập nước, chuột Nutria thường ăn thực vật thủy sinh như cỏ nước, lau, sậy. Nhưng một khi lọt được vào khu vực nông nghiệp của con người, chúng sẽ ăn cả ngô, mía và lúa mì.
Một con Nutria cần một lượng thức ăn tương đương ¼ trọng lượng cơ thể chúng mỗi ngày. Nghĩa là chúng có thể ăn tới 4 kg thực vật. Oái oăm ở chỗ, loài chuột nước này lại chỉ thích ăn rễ cây. Một khi chúng đào bật rễ cây lên để ăn, cả cái cây đó sẽ chết.
Mức độ tàn phá sinh khối thực vật của một con Nutria vì vậy tăng lên gấp 10 lần lượng thực vật mà chúng thực sự ăn. Các nhà khoa học cho biết ở những khu vực mà Nutria xuất hiện, ít nhất 40% thảm thực vật sẽ bị phá hoại.
Nutria chỉ thích ăn rễ cây. Một khi chúng đào bật rễ cây lên để ăn, cả cái cây đó sẽ chết.
Khi thảm thực vật bị phá hủy với tốc độ nhanh, đất đai mất đi lớp rễ cây giữ chặt sẽ trở nên dễ bị xói mòn và sạt lở, đặc biệt ở những vùng đất ngập nước hoặc ven sông. Điều này sẽ làm mất môi trường sống của nhiều loài động vật khác, từ côn trùng, chim chóc đến các loài thủy sinh, gây rối loạn cân bằng sinh thái.
Lấy ví dụ, ở khu bảo tồn sinh thái Blackwater National Wildlife Refuge ở Maryland, chuột Nutria đã xâm chiếm khoảng 2.832 ha đất ngập nước, nơi từng là nơi sinh sống của các loài chim nước bản địa như vịt đen Mỹ (Anas rubripes).
Số liệu từ Cục Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ cho thấy quần thể vịt đen ở đây đã suy giảm tới 50% từ năm 1930 đến 1990 sau sự xuất hiện của chuột Nutria.
Tương tự tại vùng đồng bằng Sacramento-San Joaquin ở California, từ năm 2018, chuột nutria phá hủy 25% thảm thực vật ven đê, làm suy yếu môi trường sống của các loài cá bản địa như cá hồi Chinook (Oncorhynchus tshawytscha), vốn đã giảm 80% quần thể từ năm 1980.
Quần thể chuột xạ hương (Ondatra zibethicus), một loài gặm nhấm bản địa ở Louisiana, cũng đã bị suy giảm 30% vì sự xuất hiện của Nutria. Trên thực tế, loài chuột ngoại lai này thường cướp hang của chuột xạ hương bản địa và đẩy chúng vào cảnh không nhà.
Và bởi chuột Nutria to gấp rưỡi chuột xạ hương, hang của chúng cũng to và sâu gấp rưỡi loài chuột bản địa này.
Hậu quả là sau khi cướp nhà của chuột xạ hương, chuột Nutria sẽ đào chúng ra thành những chiếc hang khổng lồ, rộng tới 30 cm và dài tới 15 mét. Cá biệt, có những hang chuột Nutria dài tới 45 mét đã được xác nhận ở một số khu vực.
Việc hang của chuột xạ hương bị thay thế bởi hang Nutria đã khiến hệ thống cơ sở hạ tầng như đê điều, mương thủy nông, kè sông và đường sá ở Mỹ vốn không được chuẩn bị cho tình huống này bị suy yếu. Nutria đe dọa cả móng nhà và bến tàu ở các khu vực đất ngập nước mà chúng sinh sống.
Ước tính mỗi năm, loài động vật này gây ra thiệt hại lên tới hàng chục triệu USD cho hoạt động kinh tế, nông nghiệp và cơ sở hạ tầng ở các tiểu bang Hoa Kỳ. Đó là chưa kể đến những thiệt hại to lớn, vĩnh viễn và không thể đong đếm được trên hệ sinh thái mà sự xâm lấn của loài động vật ngoại lai này gây ra.
Một khu vực đầm lầy bị chuột Nutria tàn phá.
Người ta đã rào một khu vực nhỏ lại để ngăn không cho chuột Nutria phá phách.
Sau khi thảm thực vật phát triển trở lại.
Khu vực rào chắn được bảo vệ phát triển tốt hơn rất nhiều.
So với thảm thực vật bị Nutria tàn phá xung quanh.
Thưởng tiền cho thợ săn chuột Nutria, khuyến khích người dân ăn thịt chúng
Để chống lại cuộc xâm lược của loài chuột khổng lồ này, từ năm 2002, bang Louisiana đã triển khai một chương trình tiễu trừ Nutria trên diện rộng. Ban đầu, họ sử dụng các loại bẫy mồi đơn giản để bắt Nutria. Nhưng khi số lượng quần thể loài chuột này tăng lên, bẫy mồi đã không còn tác dụng đáng kể.
Chính quyền tiểu bang sau đó chuyển sang đánh bả chuột Nutria trên diện rộng bằng các bè chứa thức ăn được ngâm trong kẽm photphua, một loại thuốc diệt chuột đắt tiền. Vấn đề là kẽm photphua có thể tiêu diệt cả các loài chuột bản địa khác và hóa chất này cũng độc hại khi tồn tại lâu trong môi trường.
Đây là lúc ý tưởng treo thưởng cho các thợ săn chuột được tính đến.
Dưới sự hậu thuẫn của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, Sở Động vật hoang dã và Thủy sản Louisiana đã đưa chuột Nutria ra khỏi danh sách động vật hoang dã, vốn bị cấm săn bắn. Thay vào đó, họ còn cấp phép và khuyến khích các thợ săn diệt trừ loài chuột xâm lấn này. Mỗi chiếc đuôi chuột Nutria thu thập được, các thợ săn sẽ được thưởng 4 USD. Số tiền thưởng thập chí còn tăng lên 6 USD từ năm 2007.
Kết quả của chương trình treo thưởng rất đáng kích lệ khi ngay trong năm đầu tiên, 2002-2003, đã có hơn 300.000 con Nutria đã bị tiêu trừ. Hơn 1,2 triệu USD tiền thưởng đã được giải ngân.
Đỉnh điểm trong mùa 2009-2010, hơn 445.000 chiếc đuôi chuột Nutria đã được thu thập, giải ngân khoản tiền thưởng hơn 2,2 triệu USD cho các thợ săn.
Chính quyền Louisiana ban đầu không quan tâm đến việc các thợ săn Nutria sau khi chặt đuôi Nutria sẽ làm gì với thịt của nó. Nhưng có một công ty đã được thành lập ở tiểu bang này chuyên đi thu mua thịt chuột Nutria để chế biến thành thức ăn cho chó.
Một thợ săn chuột Nutria.
Năm 2012, công ty có tên là Marsh Dog đã được trao giải thưởng "Doanh nghiệp bảo tồn môi trường của năm", vì ý tưởng tận dụng loại protein từ thịt chuột Nutria một cách bền vững.
Các thợ săn Nutria từ đó có thể thu thập đuôi chuột để kiếm tiền thưởng, bán thịt chuột cho công ty sản xuất thức ăn thú cưng, và họ còn có thể quên góp lông của chúng cho Righteous Fur, một tổ chức phi lợi nhuận chuyên thu thập lông Nutria để giới thiệu nó trở lại ngành thời trang lông thú, trước đây từng bị lên án mạnh mẽ vì góp phần đẩy nhiều loài động vật có lông vào nguy cơ tuyệt chủng.
Righteous Fur, đúng như tên gọi của nó là "Lông thú chính nghĩa", muốn kết hợp việc sử dụng lông Nutria vào việc giáo dục công chúng về các giải pháp bảo vệ môi trường bền vững, tập trung vào các vùng đất ngập nước mà Nutria đang tàn phá.
Chuột Nutria được đem vào Mỹ từ thế kỷ 19 để phục vụ ngành thời trang lông thú.
Trong một nỗ lực gần đây nhất để kiếm soát chuột Nutria, Cục Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ (FWS) đã đưa loài động vật này vào một "menu" 5 loài động vật xâm lấn mà con người có thể ăn để bảo vệ môi trường.
Họ đang cố gắng thuyết phục người dân Mỹ ăn thịt chuột Nutria vì thịt của loài vật này "rất nạc và ngon". Phân tích thành phần cho thấy thịt Nutria chứa tới 25% protein, trong khi rất ít chất béo, chỉ khoảng 3-5% so với 20% béo ở thịt bò. Ngoài ra, thịt Nutria còn chứa nhiều khoáng chất như sắt và kẽm rất tốt cho sức khỏe.
Một số món ăn chế biến từ thịt Nutria.
Để tăng thêm phần hấp dẫn cho chiến dịch kêu gọi, cơ quan chính phủ Mỹ từng mời một số đầu bếp nổi tiếng sáng tạo ra các món ăn từ thịt chuột Nutria như món súp gumbo, xúc xích, thịt hầm. Những đầu bếp cũng xác nhận vị thịt của loài chuột này về cơ bản ngọt và ngon như thịt thỏ. Nó cũng có vị giống thịt gà và mọi người đều có thể ăn được.
Một số món ăn chế biến từ thịt Nutria.
Mặc dù vậy, nhiều người dân Mỹ vẫn thờ ơ với lời kêu gọi ăn thịt chuột Nutria của FWS. Các khảo sát cho thấy phần lớn họ không thoát được khỏi so sánh Nutria với một con chuột khổng lồ, loài vật mà trong văn hóa Phương Tây vốn bị kinh sợ và họ không có truyền thống ăn thịt chúng.
Khi nhắc đến ngôi sao võ thuật Hồng Kông Lý Tiểu Long, mọi người chắc sẽ nghĩ đến võ công cao siêu của ông. Tên tuổi của Lý Tiểu Long không chỉ quen thuộc với người Trung Quốc, mà thậm chí người phương Tây còn nhắc đến Bruce Lee (tên tiếng Anh của Lý Tiểu Long), và dường như là không ai không biết, ông dường như trở thành danh từ thay thế cho võ thuật Trung Quốc. Lý Tiểu Long tự nghĩ ra Tiệt Quyền Đạo, hoằng dương võ thuật Trung Quốc.
Ngay khi sự nghiệp đang ở đỉnh cao thì Lý Tiểu Long đột ngột qua đời ở tuổi 33, ông qua đời tại nhà riêng của Đinh Bội (Betty Ting) ở Hồng Kông. Lúc đó ông đang tham gia đóng phim “Tử vong du hí” (trò chơi tử vong, trò chơi tử thần), việc này đã khiến dư luận chấn động.
Tuy nhiên, điều bất hạnh hơn chính là con trai duy nhất của Lý Tiểu Long – Lý Quốc Hào – trong khi quay cảnh bắn nhau trong phim “Quạ đen”, thì súng đạo cụ bất ngờ bắn ra đạn thật, Lý Quốc Hào bị trúng đạn vào phần bụng, mất máu quá nhiều mà qua đời, tuổi mới gần 28.
Cái chết bất ngờ của Lý Quốc Hào, khiến bi kịch của Lý Tiểu Long lại một lần nữa tái diễn, một ngôi sao võ thuật đang lên và rồi cũng ra đi như làn gió. Vì sao cha con Lý Tiểu Long đều đoản mệnh? Đây là trùng hợp hay là còn có nguyên do khác? Đằng sau có điều gì mờ ám hay không?
Bruce Lee và con trai (Ảnh: Ảnh quảng cáo cho “Dragon and Tiger Fight”)
1. Nguyên quán của Lý Hải Tuyền – cha của Lý Tiểu Long ẩn giấu điều gì?
Lý Tiểu Long sinh ra tại bệnh viện Đông Hoa ở San Francisco, Hoa Kỳ, thời niên thiếu ông sống và học tập ở Cửu Long, Hồng Kông, cho nên Lý Tiểu Long thực tế là người Mỹ gốc Hoa. Về sau Lý Tiểu Long đến bái Diệp Vấn làm thầy và học Vịnh Xuân quyền, tiếp đến là lấy Vịnh Xuân quyền làm gốc, từ đó sáng lập Tiệt Quyền đạo của chính mình. Mà Lý Hải Tuyền – cha của Lý Tiểu Long, vốn tên là Lý Mãn Thuyền, nguyên quán là ở huyện Thuận Đức, tỉnh Quảng Đông, sinh sống bằng nghề diễn kịch, có học qua Thái Cực Quyền. Trên thực tế thì quê gốc của Lý Hải Tuyền là ở Cửu Giang, Nam Hải, bởi vì hợp mưu bắt cóc người khác mà phải bỏ trốn đến Thuận Đức.
Lý Hải Tuyền là một kẻ ác bá ở địa phương, chuyên làm mấy việc bắt cóc, cướp tiền, vơ vét tài sản. Ở địa phương có một gia đình giàu sang có 5 người con đều bị Lý Hải Tuyền bắt cóc, cứ theo đầu người mà đòi tiền chuộc tương ứng, nhưng người giàu có này chỉ muốn chuộc người con trai cả, còn 4 người con gái còn lại thì không chịu trả tiền chuộc, kết quả Lý Hải Tuyền đã lập tức giết 4 người con gái này. Lý Hải Tuyền sợ người con trai cả của đối phương sau này sẽ tìm đến trả thù, vì vậy mới chạy đến Thuận Đức để né tránh.
Lý Hải Tuyền không chỉ bắt cóc giết con tin của một nhà kia, nữ sĩ Lý Trân, người thôn Đôn Căn, Cửu Giang, Nam Hải còn nói với phóng viên: Cha của Lý Hải Tuyền qua đời rất sớm, và bà không có ấn tượng gì, Lý Hải Tuyền thì lớn hơn bà 5, 6 tuổi. Bà từ khi còn nhỏ đã gọi mẹ của Lý Hải Tuyền là bà Bốn, người trong thôn thì gọi đơn giản là mẹ Bốn (âm dịch Quảng Đông).
“Hai đứa em trai của tôi đã bị bắt cóc. Lúc ấy Lý Hải Tuyền tuy không phải là chủ mưu, nhưng ông ấy là người làm mối. Trong thôn lúc ấy có tổng cộng 6 đứa trẻ bị bắt cóc. Có anh em Lý Chấn Đông, Lý Hối Luân; cháu của bà Đới Nhị; còn có hai đứa em Thụy Luân, Tá Luân của tôi. Lúc đó Thụy Luân mới 2 tuổi, Tá Luân 4 tuổi, nhóm người Lý Chấn Đông cũng chỉ mới 4, 5 tuổi.
Lý Hải Tuyền làm xong việc này thì cũng không có trở về quê hương, cha tôi lúc ấy từng bỏ tiền ‘hoa hồng’ để truy bắt Lý Hải Tuyền. Những đứa trẻ kia khi được chuộc về, có 2 đứa bị đánh chết, một người là cháu của bà Đới Nhị, còn một người chính là Tá Luân. Mấy đứa trẻ bị bắt cóc kia, hiện tại còn sống thì có Thụy Luân. Ài, chuyện đã nhiều năm rồi, chuyện xưa cũ ấy”.
Tục ngữ nói: “Con thỏ còn không ăn cỏ bên ổ”. Lý Hải Tuyền lại sắp đặt bắt cóc người ở quê hương mình, việc này quả thực là quá đáng. Sau đó là thời gian xảy ra chiến tranh thế giới thứ hai. Nhật Bản chiếm hơn một nửa Trung Quốc. Lý Hải Tuyền từ Quảng Đông chạy trốn đến Hồng Kông. Sau đó, quân Nhật tạo thành thế gọng kìm thắt chặt Hồng Kông, nguy cơ tứ bề, Lý Hải Tuyền mang theo gia quyến chạy đến Mỹ để trốn chiến tranh thế giới thứ 2.
Vì vậy Lý Tiểu Long mới được sinh ra ở Mỹ, và cũng trở thành người Mỹ gốc Hoa. Tiếp theo Lý Hải Tuyền lại quay trở về Hồng Kông phát triển, đầu năm 1948, Lý Hải Tuyền cùng Liêu Hiệp Hoài, Bán Nhật An, Diệp Phất Nhược hợp lại với nhau gọi là “Việt kịch tứ đại danh sửu sinh”.
Cha của Lý Tiểu Long, Lý Hải Tuyền (Ảnh: Chụp năm 1940)
2. Cái chết của cha con Lý Tiểu Long mang đến nhiều nghi hoặc
Cái chết của Lý Tiểu Long đã gây ra một cú sốc lớn, và nguyên nhân của cái chết cho đến nay vẫn gây ra nhiều tranh cãi: Có nhiều phiên bản lưu truyền khác nhau, có người nói là mưu sát, có người nói là bệnh chết, có người nói là bị dị ứng thuốc nên chết đột ngột, còn có người nói là Lý Tiểu Long bị “Mã thượng phong” v.v.
Cũng có người nói là do Lý Tiểu Long tập luyện quá độ khiến cơ thể không chịu được. Kỳ thực cũng không phải vậy, Lý Tiểu Long mười mấy tuổi đã theo sư phụ Diệp Vấn học Vịnh Xuân Quyền, cường độ huấn luyện của Vịnh Xuân Quyền cũng không lớn.
Diệp Vấn từ tướng đi của Lý Tiểu Long đã biết rằng Lý Tiểu Long sẽ đoản mệnh, sống không thọ. Lý Tiểu Long về sau vẫn luôn cố gắng sửa tướng đi. Lúc Lý Tiểu Long từ nước Mỹ trở về Hồng Kông, đã nói với Diệp Vấn rằng, ông bây giờ đi thì gót chân đã có thể chạm đất rồi.
Vào những năm 1960, trước và sau khi Lý Tiểu Long sáng lập Tiệt quyền đạo, đúng là đã tiến hành tập luyện cường độ cao, nhưng cũng không phải là nguyên nhân dẫn đến đoản mệnh. Diệp Vấn đã nói chắc chắn một lời ngay từ khi Lý Tiểu Long còn nhỏ, có thể thấy nguyên nhân mất sớm không phải là luyện tập cao độ, mà tất cả là do nhân quả báo ứng.
Lý Tiểu Long mất khi còn tráng niên, không rõ nguyên nhân, nếu như nói là trùng hợp, con trai Lý Quốc Hào của ông cũng bị súng bắn chết, lại cho là trùng hợp, hai lần trùng hợp thì không gọi là ngẫu nhiên nữa mà là tất nhiên, hơn nữa cháu của Lý Tiểu Long cũng có chút bệnh lạ. Những sự việc bất hạnh liên tiếp xuất hiện, khả năng ngẫu nhiên là rất thấp.
Bia mộ của Bruce Lee và Li Guohao (Ảnh: Joe Mabel / Ảnh của Joe Mabel, CC BY-SA 3.0)
3. Nhân quả báo ứng là quy luật không đổi
Trong sách cổ có ghi chép lại không ít ví dụ về nhân quả báo ứng, người Trung Quốc giảng nhân quả báo ứng, tổ tiên tích phúc, tích đức, khuyết đức, tổn đức… đều là tồn tại chân thực, con người làm việc xấu thì sẽ tổn đức và tạo nghiệp, mà nghiệp lực sẽ khiến cho người ta trong đời này hoặc các đời sau phải chịu tai họa hay bệnh tật. Đôi khi tổ tiên tạo nghiệp cũng sẽ khiến cho con cháu gặp ma nạn. Nhân quả báo ứng là quy luật không đổi, hơn nữa lại rất công bằng.
Có rất nhiều thành ngữ của Trung Quốc có liên quan đến nhân quả, ví như “tự làm tự chịu”, “trồng dưa được dưa, trồng đậu được đậu”, “thiện hữu thiện báo, ác hữu ác báo”, “Nhân quả báo ứng”, “báo ứng không sai”… Mọi người ở trong sách cổ thường thấy, kỳ thực trong xã hội hiện đại, đạo đức con người càng thấp kém thì lại càng có nhiều ví dụ về nhân quả báo ứng. Thiên tai, nhân họa, lũ lụt, chiến tranh, ôn dịch… không có điều gì là ngẫu nhiên, nhân tâm bại hoại thì tai họa liền đến.
Văn hóa truyền thống Trung Quốc coi trọng đạo đức giáo hóa, dạy người hướng thiện, thuận theo thiên lý. Quy luật nhân quả và thiện ác hữu báo luôn tồn tại khách quan, không vì ý chí của con người mà thay đổi, cũng không bởi vì người ta không tin mà không có tác dụng, cũng không bởi vì bạn là quan lớn, người có danh phận mà thoát được.
Từ xưa đến nay, thiện ác báo ứng đều không hề sai chạy, chỉ là đến sớm hay muộn mà thôi. Cha của Lý Tiểu Long sát nhân nên để lại hậu họa cho đời sau, cái chết của cha con Lý Tiểu Long là một ví dụ để nói cho thế nhân: Thiện ác tất có báo.
Các nhà tâm lý học cho rằng, phàm là người quá thông minh và giỏi tính toán, trên thực tế đều là người rất bất hạnh, thậm chí còn nhiều bệnh tật và đoản mệnh.
Theo nghiên cứu của chuyên gia, trên 90% người giỏi tính toán đều mắc bệnh tâm lý. Những người này còn cảm nhận nỗi đau lâu và sâu hơn gấp nhiều lần so với những người không giỏi tính toán. Nói cách khác, mặc dù họ có thể tính toán, nhưng họ không có một cuộc sống tốt.
Tại sao nói người quá thông minh và giỏi tính toán thật ra lại là người bất hạnh?
Một người quá giỏi tính toán, thông thường cũng là một người so đo mọi chuyện
Cho dù họ nhìn có vẻ hào phóng thế nào, sâu trong nội tâm họ cũng không thản nhiên. Bản thân người tính toán, trước hết đã khiến chính mình mất đi sự bình tĩnh, bận tâm với từng chuyện từng việc. Một người thường xuyên mất sự bình tĩnh, lâu dần sẽ gây ra chứng lo âu nghiêm trọng. Một người thường xuyên ở trong trạng thái lo âu, không chỉ không hạnh phúc mà còn tệ hơn là đau khổ.
Người tính toán khó tìm được sự cân bằng và hài lòng trong cuộc sống
Bởi vì, tính toán quá nhiều sẽ sinh ra bất mãn, oán hận với người và vật. Thường tranh cãi với người khác, luôn có những bất đồng và trong lòng đầy mâu thuẫn.
Những người tính toán thường bị bế tắc trong tâm trí họ
Mỗi ngày những người này chỉ có thể sống trong bế tắc, không thể tự thoát ra được. Họ có thói quen nhìn trước mắt mà không để ý lâu dài. Nghiêm trọng hơn là, trên đời này có hàng ngàn hàng vạn chuyện, người thích tính toán không chỉ tính toán một việc nào đó, mà còn có thói quen tính toán mọi thứ.
Quá nhiều tính toán chôn giấu trong lòng, tích lũy như thế là làm khổ chính mình. Người mang trong mình sự gian nan khổ cực làm sao có thể có cuộc sống tốt đẹp?
Một người quá tính toán cũng là một người có quá nhiều ham muốn
Mà người quá ham muốn rất khó sống thoải mái, thường bởi vì tính toán quá mức đưa tới tai họa, tăng thêm phiền toái. Người quá giỏi tính toán chắc hẳn là người thường xuyên chú trọng đến mặt tiêu cực. Họ luôn tìm ra vấn đề, phát hiện ra sai lầm, lo lắng ở mọi nơi, đề phòng mọi chuyện, nội tâm luôn mang một màu xám xịt.
Người quá tính toán luôn hoài nghi tất cả
Thường xuyên đặt mình ở phía đối lập với thế giới, thật sự là một loại bất hạnh lớn lao. Những người quá tính toán đều tham lam từ trong xương tuỷ. Có quá nhiều ý tưởng, giống như núi nặng nề đè ở trong lòng. Cuộc sống trở nên không có màu sắc.
Người tính toán thường bị bế tắc trong tâm trí (ảnh: Pixabay).
Ai cũng muốn mình thông minh, càng thông minh càng tốt, càng thông minh càng thể hiện thái độ làm người cao minh của mình. Thông minh có thể được chia thành thông minh lớn và thông minh nhỏ, hồ đồ cũng có sự khác biệt giữa hồ đồ thật và hồ đồ giả. Người mê việc nhỏ, coi nhẹ quyền hành, ít thực dụng, không vướng bận, cuối cùng sẽ đạt được kết quả khả quan, người mê việc lớn sẽ là gỗ mục nát không thể chạm trổ.
Người thật sự thông minh, thường thường thông minh đến mức khiến người ta không cho là thông minh. Người thông minh bề ngoài ngu dốt hồ đồ, kỳ thực nội tâm hiểu rõ, đây chẳng phải là một loại nghệ thuật xử sự cao minh hơn sao?
Trong xã hội hiện đại luôn thay đổi, đôi khi việc tìm ra sự thật về nhiều thứ là điều không thực tế. “Giả ngốc” và bớt cầu kỳ hơn một chút, chẳng phải là một cảnh đời vui vẻ và vô tư khác sao?
Lý Bạch 李白 (701-762) tự Thái Bạch 太白, hiệu Thanh Liên cư sĩ 青蓮居士, sinh ở Tứ Xuyên (làng Thanh Liên, huyện Chương Minh, nay là huyện Miện Dương). Quê ông ở Cam Túc (huyện Thiên Thuỷ - tức Lũng Tây ngày xưa). Lý Bạch xuất thân trong một gia đình thương nhân giàu có. Lúc nhỏ học đạo, múa kiếm, học ca múa, lớn lên thích giang hồ ngao du sơn thuỷ, 25 tuổi “chống kiếm viễn du”, đến núi Nga My ngắm trăng, ngâm thơ rồi xuôi Trường Giang qua hồ Động Đình, lên Sơn Tây, Sơn Đông cùng năm người bạn lên núi Thái Sơn “ẩm tửu hàm ca” (uống rượu ca hát), người đời gọi là Trúc khê lục dật. Sau đó được người bạn tiến cử với Đường Minh Hoàng, ông về kinh đô Trường An ba năm, nhưng nhà vua chỉ dùng ông như một “văn nhân ngự dụng” nên bất mãn, bỏ đi ngao du sơn thuỷ.
Các môn đồ rất ngạc nhiên khi thấy hôm đó, không giống như mọi ngày, Đức Phật bỗng dưng mang theo một chiếc khăn tay.
Nguồn: kids.dadabhagwan
Trong một lần đi thuyết pháp, Đức Phật bỗng dưng mang theo một mảnh vải rất đẹp được may khéo léo ở các viền xung quanh. Nhìn kỹ thì đó là một chiếc khăn tay. Điều này khiến cho các môn đồ của Ngài vô cùng ngạc nhiên, vì bình thường, hầu như Ngài chẳng bao giờ cầm theo thứ gì như vậy.
Thế rồi, trong khi Ngài thuyết pháp, Đức Phật chầm chậm dùng tay tạo ra nhiều nút thắt trên chiếc khăn. Sau khi thắt được khoảng 4, 5 nút, Ngài bỗng hỏi các môn đồ rằng: “Đây có còn là chiếc băng tay như lúc ban đầu mà ta đã mua nữa hay không? Hay nó đã biến thành một thứ khác?”.
Các môn đồ nhìn nhau chưa hiểu ý của Ngài. Song một người trong số họ đã mạnh dạn trả lời Đức Phật, rằng: “Thưa Đức Phật, đây vẫn là chiếc khăn mà Ngài đã mua, nhưng tình trạng của nó thì đã thay đổi rồi”.
Đức Phật gật đầu tỏ ý hài lòng trước câu hỏi, rồi lại hỏi tiếp: “Cái khăn thì vẫn là cái khăn mà thôi. Nhưng nếu ta muốn đưa nó trở về tình trạng như lúc ban đầu thì có được hay là không?”.
Lại một môn đồ khác xin phép được trả lời: “Thưa Đức Phật, tất nhiên điều đó là có thể rồi ạ, Ngài chỉ cần cởi các nút thắt đó ra là được thôi ạ”.
Đức Phật lại hỏi tiếp: “Vậy làm sao để mở các nút thắt này? Có phải cứ kéo cái khăn từ 2 phía thì các nút thắt này sẽ tự bung ra không?”.
Các môn đồ lại nhìn nhau. Quả thật lúc trước, họ vừa nghe Đức Phật nói nên thi thoảng mới nhìn tới bàn tay của Đức Phật, do đó, họ cũng không rõ Ngài đã thắt nó bằng cách nào. Chính vì thế, khi Đức Phật hỏi cách tháo nút thắt, không nhiều người tự tin đưa ra được câu trả lời.
Nguồn: kids.dadabhagwan
Cuối cùng, một môn đồ lại mạnh dạn trả lời Ngài rằng: “Thưa Đức Phật, nếu lúc trước chúng con chăm chú nhìn Ngài thắt nút, thì có lẽ bây giờ việc cởi nút thắt sẽ trở nên dễ dàng hơn, chứ mỗi nút lại được thắt theo một kiểu, nút thì thắt từ bên trái, nút lại thắt từ bên phải, nếu cứ kéo bừa chiếc khăn từ 2 phía thì có lẽ những nút thắt sẽ lại càng bị chặt hơn thôi ạ”.
Đến lúc này, Đức Phật mới mỉm cười với các môn đồ và nói: “Đúng vậy. Đó cũng là những gì ta muốn nói với các con. Nhiều khi các con to tiếng với người thân, với bạn bè, chỉ vì muốn chứng minh mình đúng, các con đã không ngừng tạo nên những nút thắt như vậy và khiến chúng ngày càng bị thắt chặt hơn, khó tháo gỡ hơn trong các mối quan hệ như vậy.
Thế nhưng, chỉ cần các con đủ bình tĩnh để suy xét, tìm ra lý do đằng sau mỗi một nút thắt, không mong đợi gì ở người kia, sẵn sàng xóa bỏ mâu thuẫn thì các con sẽ dễ dàng cởi được mọi nút thắt trong mối quan hệ. Khi đó, mối quan hệ của các con sẽ có thể lại tốt đẹp như lúc ban đầu, cũng giống như chiếc khăn này.
Mỗi ngày trôi qua, hãy tìm cách tháo gỡ những nút thắt mà mình, hoặc vô tình, hoặc cố ý đã tạo ra, chứ đừng tìm cách tạo thêm những nút thắt trong cuộc sống nữa”.
Nguồn: soha
Lời bàn: Quả thật, chỉ bằng một phép so sánh đơn giản, Đức Phật đã có thể giúp cho nhiều người thấu tỏ được những vấn đề mà họ đang gặp phải.
Trong cuộc sống, nếu mỗi một mối quan hệ của chúng ta với một người khác được coi là một chiếc khăn tay, thì có lẽ, chúng ta sở hữu rất nhiều những chiếc khăn tay. Với mỗi người, chúng ta lại có những mâu thuẫn riêng, không ai giống ai, dù là với cha mẹ, vợ con, anh em, bạn bè, đồng nghiệp…
Những mối quan hệ này là thứ vô hình, nên nhiều khi những tranh cãi, mâu thuẫn ấy xảy ra, chúng ta không để ý, rồi khi chúng ngày một chất chồng, tạo nên vô số nút thắt, việc tháo gỡ sẽ trở nên vô cùng khó khăn.
Người thắt nút cũng chính là người biết cách cởi nút nhanh nhất. Do đó, chẳng ai khác ngoài chúng ta phải là người chủ động tháo gỡ những mâu thuẫn trong những mối quan hệ của mình.
Đừng bao giờ nghĩ những nút thắt đó sẽ bỗng dưng biến mất. Nếu không dùng thành ý của mình để cởi nó, nút thắt sẽ mãi còn đó, cũng như những vết sẹo, những tổn thương mà ta đã gây ra cho những người xung quanh.
Bệnh chung của con người hiện đại có lẽ là quá vội vàng, chúng ta luôn luôn chạy đua với thời gian, tất cả mọi thứ phải nhanh chóng, như thể chậm một giây sẽ mất toàn bộ.
Ăn sáng phải nhanh, nếu không đi làm sẽ trễ giờ. Hẹn hò phải nhanh chóng, để trở lại làm thêm giờ. Du lịch cũng phải nhanh, cưỡi ngựa xem hoa tựa như ngắm chút cảnh quan, chụp ảnh và chụp hình tạm cho có…
Theo đuổi “nhanh” đang làm cho chúng ta bỏ lỡ nhiều điều tốt đẹp, khi chúng ta đang mải chạy theo bộn bề của cuộc sống, thì nó cũng đã dần dần rời bỏ chúng ta mà đi.
Như Khổng Tử nói: “Không muốn tốc, không thấy lợi ích nhỏ, dục tốc bất đạt, thấy lợi ích nhỏ thì đại sự không thành”.
Làm việc không thể chỉ mù quáng theo đuổi tốc, không thể vội vàng vì cái trước mắt, chỉ có dày công tích tài năng mới có thể đạt được, và điều kiện đầu tiên của sự thành công là tích lũy, dùng ít mà được nhiều, chậm mà lại nhanh.
Nguồn: aboluowang
“Dục tốc bất đạt” xuất phát từ “luận ngữ”, là một câu Khổng Tử nói với Tử Hạ.
Tử Hạ từng là một vị quan viên địa phương, hắn cảm thấy hoang mang về công việc và tương lai của mình, liền đi viếng thăm Khổng Tử, hy vọng có thể nhận được trợ giúp.
Khổng Tử sau khi nghe vấn đề của hắn, nói rằng: “Nếu đã chọn con đường chính trị, nên có một chút kiên nhẫn, phải biết nhìn xa trông rộng, vững bước cầu tiến, không thể vội vàng và muốn có lợi, nếu không cuối cùng chỉ có thể không đạt được tốc, thậm chí tất cả những nỗ lực phía trước đều thành kiếm củi ba năm thiêu một giờ”.
Tử Hạ sau khi nghe Khổng Tử dạy dỗ, bừng tỉnh đại ngộ, sau đó làm việc cần cù chăm chỉ, không còn sốt ruột nữa.
Những người theo đuổi “nhanh”, hầu hết đều không có kế hoạch ổn định lâu dài, muốn hoàn thành mục tiêu cũng rất khó, nếu muốn đi được vạn niên thuyền, phải hiểu được đạo lý “dục tốc bất đạt”.
Không muốn tốc, hợp thời mà động
Nguồn: aboluowang
Gặp phải chuyện nhanh chóng, dễ mắc sai lầm.
Triệu Dự đời nhà Minh đảm nhiệm thái thú Tùng Giang phủ, mỗi lần có người đến kiện tụng, sau khi hắn hiểu rõ sự tình, nếu cảm thấy không khẩn cấp, để cho bọn họ ngày mai trở lại.
Theo thời gian, người dân đều chê cười ông, dân gian lại lưu truyền câu tục ngữ “Tùng Giang Thái Thú ngày mai”.
Kỳ thật bọn họ không biết, những người đến kiện tụng, rất có thể chỉ là bởi vì nhất thời tức giận, qua một đêm có lẽ liền hết giận, hối hận.
“Ngày mai đến” lời này, là vì nghĩ cho người khác, cũng để lại cho mình một chút không gian suy nghĩ, khi không hiểu đầy đủ tình huống, không tùy tiện vọng động.
Vừa có thể cứu người sai lầm, còn có thể tránh cho chính mình bề bộn mà phạm sai lầm, phán đoán sai vụ án. Thận thủy thận trọng cuối cùng, thì không bại sự.
Dục tốc bất đạt, thế gian sự tình không có bề bộn dặm không phạm sai lầm, chỉ có tĩnh tâm lại, cẩn thận tìm cách, mới có thể ứng thời mà động.
Mưu tính sâu xa, chuyện tốt tất phải mài giũa nhiều
Nguồn: aboluowang
Trong lịch sử, có rất nhiều người nóng lòng cầu thành công, cũng có những người có mưu kế sâu xa, dùng chậm chế thắng người.
Gia Cát Lượng, khom người cày cấy ở Nam Dương, không vì đầy tham vọng của mình mà lựa chọn sớm leo lên võ đài chính trị. Còn Lưu Bị một lòng mưu cầu đại nghiệp, mặc dù thời gian rất quý giá, nhưng cũng không chọn từ bỏ khi lần đầu tiên bái kiến Gia Cát Lượng bị cản trở.
Lưu Bị và Gia Cát Lượng, họ biết rõ dục tốc bất đạt, ba lần đến mời, không chỉ thử thách sự kiên nhẫn của Lưu Bị, mà còn thể hiện tầm nhìn xa trông rộng của Gia Cát Lượng, họ đều biết một người không kiên nhẫn, không coi trọng nhân tài, sẽ không đi được xa, càng không thành lập vương triều Thục Hán.
Chậm lại, là một loại trí tuệ, lấy tịnh chế động, mới là trí giả. Hiện tại, mọi thứ đang phát triển nhanh chóng, tất cả mọi người vội vàng, thường quên lý do để bắt đầu.
Những người đi quá nhanh, liền trở thành “dục tốc thì bất đạt” câu tiếp theo “thấy lợi ích nhỏ thì đại sự không thành”, cuối cùng thành kẻ vô tích sự. Chi bằng, chúng ta hãy cố gắng bắt đầu từ thời điểm hiện tại và làm chậm lại.
Chậm là sự dừng chân của những điều tốt đẹp trong cuộc sống, là tất cả mọi thứ bao gồm, không đấu tranh, không dữ tợn, không hoảng loạn.
Ổn mà tư tiến, chậm mà đầy hứa hẹn mới là cách đúng đắn để sống. Chỉ có chậm lại, mới có thể tâm thần yên ổn, góp ít thành nhiều, thu hoạch thành công. Dục tốc bất đạt, đột nhiên tiến vào thủ vong, trí giả tựa nho phong, phơ phất không thể gấp.
