4 TIỆC RƯỢU KINH ĐIỂN NHẤT TRONG LỊCH SỬ TRUNG HOA

Trong chiều dài lịch sử 5000 năm Trung Hoa đã từng có 4 tiệc rượu diễn ra giữa các bậc anh hùng, mà qua đó đã khiến cục diện lịch sử của vùng đất Thần Châu này có nhiều thay đổi đáng kể.

1. Nâng kiếm tại Hồng Môn Yến tiệc

Tiệc Hồng Môn yến là một sự kiện lịch sử diễn ra vào năm 206 tại Hồng Môn bên ngoài Hàm Dương, kinh đô của Triều đại nhà Tần, bữa tiệc này chính là cuộc gặp gỡ giữa Lưu Bang và Hạng Vũ. Sự kiện này là một trong những điểm nhấn của chiến tranh Hán-Sở, một cuộc đấu tranh quyền lực cho uy quyền tối cao trên toàn Trung Quốc giữa Lưu Bang và Hạng Vũ, kết thúc với sự thất bại của Hạng Vũ và sự thành lập Triều đại nhà Hán với Lưu Bang là hoàng đế đầu tiên.

Vào cuối thời nhà Tần, Sở Nghĩa Đế phái Hạng Vũ và Lưu Bang chỉ huy hai lực lượng riêng biệt để tấn công vùng đất trung tâm của nhà Tần ở Quan Trung và Hàm Dương, và hứa rằng bất cứ ai tiến vào khu vực này đầu tiên sẽ được phong làm “Quan Trung vương”.

Quân của Lưu Bang tuy không mạnh bằng quân Hạng Vũ, nhưng Lưu Bang đã công phá được Hàm Dương trước. Tả quân của Lưu Bang là Tào Vô Thường vì muốn theo quân Sở, bèn bí mật gửi thư cho Hạng Vũ nói rằng Lưu Bang muốn làm “Quan Trung vương”. Hạng Vũ nghe được điều này đã rất tức giận, sáng hôm sau ra lệnh cho binh lính ăn uống no nê để đánh bại quân của Lưu Bang. Một trận chiến khốc liệt sắp xảy ra.

Lưu Bang biết được điều này từ chú của Hạng Vũ là Hạng Bá. Hạng Bá vốn là bạn thân của Trương Lương vị quân sư của Lưu Bang, vì lo cho tính mạng của bạn nên Hạng Bá lẻn đến doanh trại khuyên Trương Lương tìm cách thoát thân. Trương Lương sau đó đã khuyên Lưu Bang nên tranh thủ sự giúp đỡ của Hạng Bá để làm giảm đi sự nghi ngờ của Hạng Vũ.

Tiệc Hồng Môn yên chính là cuộc gặp gỡ giữa Lưu Bang và Hạng Vũ.

Lưu Bang sau đó đã mời Hạng Bá đến gặp, Lưu Bang đã cung kính mời Hạng Bá một ly rượu bằng cả hai tay, đồng thời mong muốn kết thông gia với Hạng Bá, Lưu Bang muốn sắp xếp cho con trai mình lấy con gái Hạng Bá, tất nhiên đây là cách tốt nhất để nhờ vả Hạng Bá khẩn cầu với Hạng Vũ. Trước lời đề nghị của Lưu Bang, Hạng Bá đã đồng ý, đồng thời sắp xếp cho Lưu Bang gặp Hạng Vũ.

Ngày hôm sau, Lưu Bang mang theo rất nhiều thuộc hạ đến gặp Hạng Vũ tại Hồng Môn, Hạng Vũ đã chuẩn bị sẵn một bữa tiệc. Lưu Bang bày tỏ rằng ông tiến được vào Quan Trung trước tiên là do may mắn và xin lỗi đã giành lấy mất vinh quang của Hạng Vũ, đồng thời ca ngợi lòng dũng cảm của Hạng Vũ trên chiến trường.

Trong yến tiệc Hồng Môn, mặc dù không thiếu rượu ngon, nhưng lại ẩn chứa rất nhiều sát ý. Mưu sĩ của Hạng Vũ là Phạm Tăng luôn chủ trương giết Lưu Bang, trong bữa tiệc, ông nhiều lần ra hiệu cho Hạng Vũ ra lệnh, nhưng Hạng Vũ do dự. Phạm Tăng triệu Hạng Trang múa kiếm để thêm vui cho bữa tiệc, và muốn nhân cơ hội này để giết Lưu Bang.

Vào thời điểm quan trọng này, thuộc hạ của Lưu Bang là Phàn Khoái từ bên ngoài xông vào, trên tay cầm một thanh kiếm và một chiếc khiên, và trừng mắt nhìn Hạng Vũ. Hạng Vũ thấy người này có vẻ ngoài oai hùng nên hỏi xem là ai, mới biết người đó là thị vệ của Lưu Bang, bèn sai người hầu rượu, Lưu Bang nhân cơ hội này nói rằng cần phải sử dụng nhà vệ sinh và rời đi cùng với Phàn Khoái.

Trước khi rời đi , Lưu Bang sai Trương Lương tặng cho Hạng Vũ và Phạm Tăng ngọc bạch bích và đôi chén ngọc. Trương Lương trở về chỗ ngồi và dâng những món quà trên để tặng cho Hạng Vũ và Phạm Tăng, trong khi thay mặt Lưu Bang nói lời xin lỗi về việc bỏ đi mà không từ biệt. Hạng Vũ nhận lấy ngọc bạch bích nhưng Phạm Tăng cầm chén ngọc đặt xuống đất, tức giận đến mức rút kiếm và đập vỡ chiếc xô ngọc.

Hạng Vũ đã bỏ lỡ một cơ hội tốt để trừ khử Lưu Bang. Cuối cùng lại bị chính Lưu Bang đánh bại tại tại Cai Hạ, Hạng Vũ buộc phải rút kiếm tự vẫn bên dòng sông Ô Giang, trong khi Lưu Bang lập nên triều đại nhà Hán.

2. Tào Tháo, Lưu Bị uống rượu luận anh hùng

Sau khi giúp đỡ Tào Tháo đánh bại Lữ Bố, Lưu Bị theo chân Tào Tháo về Hứa Xương. Tại đây, Tào Tháo đã bày ra tiệc rượu, mời Lưu Bị tới uống cùng bàn chuyện anh hùng. Đây được xem mà một trong những câu chuyện kinh điển thời Tam Quốc.

Khi tiệc rượu đang diễn ra, Tào Tháo và Lưu Bị nhìn ra phía xa bầu trời thấy những cuộn mây uốn lượn, kỳ vĩ lúc ẩn, lúc hiện tựa như rồng trong thần thoại. Tào Tháo thở dài nói: “Những đám mây kia thật tựa như những bậc anh hùng trong thiên hạ vậy, Huyền Đức ngao du bốn phương đã nhiều năm, hãy nói xem, thiên hạ này ai có thể được xem là anh hùng?.

Lưu Bị hỏi: Viên Thuật làm chủ vùng Hoài Nam, binh lương đầy đủ, liệu có thể được coi là anh hùng?, Tào Tháo lắc đầu.

Tào Tháo uống rượu luận anh hùng cùng Lưu Bị trong Tam Quốc. Ảnh secretchina.

Lưu Bị lại hỏi: Kinh Châu có Lưu Biểu, Nghĩa Châu Lưu Chương, Giang Đông Tôn Sách, Trương Tú, Trương Lỗ, Hàn Toại… liệu có được xem là anh hùng?, Tào Tháo không ngừng lắc đầu.

Lưu Bị lại hỏi: “Anh họ của Viên Thuật là Viên Thiệu ở Hà Bắc, con ông cháu cha, gia thế hiển hách, độc chiếm Ký Châu, dưới trướng có rất nhiều nhân tài, nên được coi là anh hùng chăng?.

Tào Tháo lại cười nói, Viên Thiệu bề ngoài trông có vẻ mạnh mẽ nhưng thực ra bên trong nhút nhát, dù có nhiều người tài bên cạnh nhưng bản thân lại nhu nhược thiếu quyết đoán, muốn làm việc lớn nhưng lại tham lợi trước mắt, nên không thể nào được xem là anh hùng.

Vậy ai có thể được xem là anh hùng trong thiên hạ đây?, Cuối cùng Tào Tháo dùng tay chỉ vào Lưu Bị, rồi chỉ vào mình cười nói: Anh hùng duy nhất trong thiên hạ chỉ có Huyền Đức và Tào Tháo, chỉ có hai chúng ta có thể xưng anh hùng. Lưu Bị nghe xong, giật mình đánh rơi cả đũa, vừa hay lúc này trời nổi sấm ầm ầm, Lưu Bị ngay lập tức lấp liếm, nói tiếng sấm to quá làm Bị giật cả mình.

Tào Tháo đương nhiên là anh hùng, tài ba, đa tài biết mình biết người. Còn Lưu Bị, một hậu duệ suy tàn của nhà Hán, lưu lạc nửa đời người, đến chỗ Tào Tháo thì đã gần bốn mươi, thiên hạ nhìn không ai ngờ Lưu Bị là anh Hùng. Tuy nhiên Tào Tháo lại không nghĩ như vậy nên đã mở tiệc rượu đãi Lưu Bị bàn chuyện anh hùng.

Tài năng nhìn người của Tào Tháo phi thường đến mức rất nhiều người xung quanh Tào Tháo không thể ngờ tới. Tuy nhiên sau tiệc rượu luận anh hùng, quả đúng như dự đoán của Tào Tháo, Lưu Bị quả đúng là một anh hùng trong thiên hạ, khi liên quân với Đông Ngô đánh bại Tào Tháo, cuối cùng lập nên Thục Hán, tạo thành thế chân vạc, cùng tào Tháo và Tôn Quyền tranh đoạt thiên hạ.

3. Quần anh hội

Trong khi “uống rượu luận anh hùng” là cuộc đấu trí giữa Tào Tháo và Lưu Bị thì “quần anh hội” lại là cuộc đọ sức về mưu kế gay cấn giữa Chu Du và Tưởng Cán.

Khi Chu Du đang bàn việc quân với các tướng trong doanh trại, thì nghe tin có bạn học cũ là Tưởng Cán đến thăm. Lập tức nói với các tướng “thuyết khách của Tào Tháo đến rồi”, nói rồi ra lệnh cho các tướng hành động theo kế hoạch của mình.

Ngay khi vừa gặp mặt, Tưởng Cán liền hỏi thăm Chu Du: “Công Cẩn vẫn khoẻ chứ, huynh ở đây có ổn không?. Câu hỏi thăm này cố ý nhắc lại tình bạn cũ giữa Tưởng Cán và Chu Du.

Nghe xong, Chu Du nói: “Tử Dực đệ khổ cực tới đây có phải làm thuyết khách cho Tào Tháo không?. Tử Cán nghe vậy, làm bộ tức giận bỏ đi thì liền được Chu Du kéo lại.

Sau đó, Chu Du tổ chức yến tiệc thiết đãi bạn cũ Tưởng Cán, khi tiệc rượu vừa bày ra, Chu Du đặt vấn đề là hôm nay chỉ là uống rượu vui vẻ, cấm nhắc đến chuyện Tào Tháo và Đông Ngô. Trong bữa tiệc Chu Du còn dẫn Tưởng Cán đi thăm những binh lính tinh nhuệ và những tướng lĩnh trong doanh trại Đông Ngô.

Chu Du dùng 3 vạn quân đánh bại Tào Tháo trận Xích Bích. Ảnh secretchina.

Sớm nhận ra Tưởng Cán đến Đông Ngô lần này là có mục đích nên Chu Du đã cố tình giăng bẫy để Tưởng Cán mắc mưu. Sau khi uống rượu đến tận khuya, Chu Du giả vờ say, liều kéo tay Tưởng Cán về phòng mình hàn huyên.

Trong lúc giả say, Chu Du cố nói ra những lời lẽ sẽ tận sức vì Đông Ngô. Tưởng Cán nghe được những lời này thì không còn tâm tưởng để dụ Chu Du hàng Tào Tháo nữa, cuối cùng tìm kế đánh trộm kế sách của Chu Du.

Nửa đêm đang ngủ, tưởng rằng Chu Du đã say nên Tưởng Cán lén dậy đi khắp phòng một lượt, thấy trên bàn có một xấp giấy thư, Tưởng Cán bèn rón rén đến đọc trộm thì thấy một phong thư đề tên Thái Mạo, Trương Doãn (hai tướng dưới trướng Tào Tháo). Thư có nội dung: “Việc hàng Tào Tháo chỉ là tình thế bắt buộc, chờ có thời sẽ lấy đầu Tào Tháo dâng chủ chủ công Đông Ngô”. Đọc đến đây, Tưởng Cán không ngờ Thái Mạo và Trương Doãn có âm mưu phản Tào Tháo, bèn dấu thư vào tay áo.

Tưởng Cán trong lòng thầm nghĩ, chuyến đi Đông Ngô lần này dù không dụ được Chu Du đầu hàng, nhưng lại lấy trộm được mật thư quan trọng. Khi trời vừa sáng, Tưởng Cán vội vã cáo từ bạn cũ Chu Du về báo tin cho Tào Tháo. Cuối cùng nghe lời của Tưởng Cán, Tào Tháo quả nhiên trúng kế của Chu Du, liền thẳng tay xử trảm nhầm hai tướng thuỷ quân của mình là Trương Doãn và Sái Mạo.

Trong trận chiến Xích Bích sau đó, Chu Du thống lĩnh 30.000 thuỷ quân tinh nhuệ đánh bại hơn 140.000 quân của Tào Tháo. Chiến thắng này đã góp phần củng cố vị trí cho hai chư hầu Tôn Quyền, Lưu Bị ở hai bờ Trường Giang đồng thời ngăn cản việc Tào Tháo mở rộng phạm vi quyền lực xuống phía Nam Trung Hoa, tạo cơ sở cho sự hình thành hai nước Thục Hán và Đông Ngô.

4. Dùng rượu tước binh quyền

Tống Thái Tổ Triệu Khuông Dận là vị Hoàng đế khai quốc của triều đại Nhà Tống trong lịch sử Trung Quốc. Khi Đại Tống mới được thành lập, Triệu Khuông Dận cũng gặp vấn vấn đề như bao hoàng đến khác khi mới lên ngôi, đó chính là việc các đại công thần cậy uy làm lung lay uy quyền hoàng đế.

Triệu Phổ, vị quân sư nhiều lần kiến nghị với Tống Thái Tổ rằng: “Ngày nay đại nghiệp đã dựng xong, nhưng Thạch Bảo Tín và những người khác còn cai quản đội cấm binh của Hoàng đế. Vì vậy Hoàng đế nên lấy lời giáo huấn của Hàn Tín và Bành Việt làm những điều nghiêm cấm”.

Triệu Khuông Dận cuối cùng hiểu rõ lời của Triệu Phổ vì cảm thấy rất có lý. Qua mấy ngày sau, Triệu Khuông Dận nhân dịp tan triều liền mời Thạch Bảo Tín và một số người khác lưu lại uống rượu.

Trong Yến tiệc, Triệu Khuông Dận không ngừng thở dài, mọi người hỏi xong mới biết, hoàng đế lo lắng bọn họ sau này sẽ làm phản. Nghe vậy Thạch Bảo Tín giật thót mình, vội vàng cúi đầu nói: “Bệ hạ sao lại nói thế? Ngày nay thiên mệnh đã định, còn ai dám có ý khác với Hoàng đế?

Triệu Khuông Dận nói: “Các vị ngồi đây đương nhiên là không có. Nhưng bộ hạ của các ngươi luôn muốn được giàu sang phú quý. Một khi có người khoác hoàng bào lên các ngươi thì tuy rằng các ngươi không chủ ý, nhưng lúc đó việc không do các người định đoạt được.

Triệu Khuông Dận dùng rượu tước binh quyền. Ảnh secretchina.

Sau đó Triệu Khuông Dận yêu cầu Thạch Bảo Tín cùng những người khác giao lại binh quyền cho hoàng đế, đổi lại bọn họ sẽ được cấp ruộng đất tốt, xây trang viên, phủ đệ để tận hưởng tuổi già, đồng thời giữ lại cho con cháu đời sau để cuộc sống đỡ vất vả.

Ngày hôm sau, những người này không còn cách nào khác, đành thối thác có bệnh và thỉnh cầu bãi miễn binh quyền của họ. Đồng thời nhậm chức làm Tiết độ sứ ở các đạo và rời kinh đi nhậm chức, cuối cùng binh quyền cũng từ đó hoàn toàn bị bãi bỏ. Đây chính là kế, dùng rượu tước binh quyền của Triệu Khuông Dận

Cách làm này của Tống Thái Tổ Triệu Khuông Dận chủ yếu là để đề phòng binh biến trong triều, nhưng như vậy lại khiến cho binh không biết tướng, tướng không biết binh, người có năng lực quân sự thì không thể trực tiếp cầm quân, khiến cho năng lực chiến đấu của quân yếu đi rất nhiều, do đó tiềm lực quân sự của nhà Tống kém xa so với nhà Hán và nhà Đường. Nếu không có trung thần Nhạc Phi và Dương Diên Chiêu xuất hiện, nước Tống rất có thể sớm bị diệt vong.

Khải Minh biên tập

Theo: vandieuhay

DU LỊCH MIỀN NAM TÂN CƯƠNG: KHÁM PHÁ "TRÁI TIM" CON ĐƯỜNG TƠ LỤA HUYỀN THOẠI

Du lịch miền Nam Tân Cương là hành trình ngược dòng thời gian trở về với những huyền thoại của 36 quốc gia Tây Vực cổ đại. Nơi đây, tiếng chuông lạc đà vẫn vang vọng giữa sa mạc Taklamakan mênh mông, và văn hóa Con đường Tơ lụa rực rỡ vẫn hiện hữu sống động trong từng hơi thở của phố cổ Kashgar. Hãy cùng Kim Lien Travel bước vào hành trình vạn dặm đầy cảm xúc này.

Du lịch miền Nam Tân Cương là hành trình ngược dòng thời gian

Tại sao Du lịch miền Nam Tân Cương là hành trình "để đời"?

Nếu Bắc Tân Cương quyến rũ du khách bằng thiên nhiên tươi đẹp tựa chốn thần tiên, thì Du lịch miền Nam Tân Cương lại chinh phục lòng người bởi bề dày lịch sử và chiều sâu văn hóa nhân văn độc bản. Đây là vùng đất mà những truyền thuyết về Tây Vực được gió và cát bảo tồn nguyên vẹn qua hàng ngàn năm.

Không chỉ là nơi giao thoa của các nền văn minh Đông – Tây, miền Nam Tân Cương còn là nơi Huyền Trang từng đi qua để thỉnh kinh, để lại những dấu ấn Phật giáo sâu đậm. Từ những ngôi chợ bazaar sầm uất với hương thơm ngào ngạt của thịt nướng và bánh naan, cho đến sự hùng vĩ tráng lệ của cao nguyên Pamir, mỗi bước chân tại đây đều là một trải nghiệm thị giác và cảm xúc mãnh liệt. Đối với những tâm hồn đam mê nhiếp ảnh và khám phá văn hóa, vùng đất này chính là "thiên đường hạ giới".

Dấu ấn Phật giáo rực rỡ tại Kuqa và Hang ngàn Phật Kizil

Hành trình Du lịch miền Nam Tân Cương thường bắt đầu tại Kuqa (Quy Từ) – một trạm dừng chân quan trọng bậc nhất trên Con đường Tơ lụa cổ đại. Tại đây, du khách sẽ có cơ hội chiêm ngưỡng Quần thể hang động nghìn Phật Kizil (Kizil Thousand Buddha Caves).

Được mệnh danh là "Đôn Hoàng thứ hai", Kizil là di sản văn hóa thế giới minh chứng sống động cho nghệ thuật Phật giáo thời kỳ đầu tại Trung Quốc. Khác với sự lộng lẫy của hang Mạc Cao, nghệ thuật bích họa tại Kizil mang đậm phong cách Gandhara, phản ánh sự giao thoa văn hóa mạnh mẽ giữa Ấn Độ, Ba Tư và Trung Hoa. Bước vào bên trong những hang động này, du khách như lạc vào một thế giới tâm linh huyền bí, nơi những câu chuyện về tiền kiếp của Đức Phật được kể lại sống động trên vách đá sa thạch.

Kizil là di sản văn hóa thế giới minh chứng cho nghệ thuật Phật giáo thời kỳ đầu

Bên cạnh đó, Cung điện Hoàng gia Kuqa (Kuqa Royal Palace) là một điểm đến không thể bỏ qua để thấu hiểu lịch sử thăng trầm của vùng đất này. Với kiến trúc pha trộn hài hòa giữa phong cách Hồi giáo và Trung Nguyên, cung điện là nơi sinh sống của 12 thế hệ "Vua Kuqa". Dạo bước trong khuôn viên cung điện, lắng nghe những câu chuyện về vị vương gia cuối cùng, du khách sẽ cảm nhận rõ nét sự biến chuyển của thời đại qua hai thế kỷ.

Hẻm núi lớn Wensu: Bảo tàng địa chất sống của Tân Cương

Rời xa những di tích lịch sử, thiên nhiên miền Nam Tân Cương đón chào du khách bằng sự kỳ vĩ đến choáng ngợp tại Hẻm núi lớn Wensu (Wensu Grand Canyon). Được mệnh danh là "bảo tàng địa chất sống", Wensu sở hữu những vách đá đỏ rực rỡ dựng đứng giữa trời xanh, được điêu khắc bởi gió và mưa qua hàng triệu năm.

Thiên nhiên miền Nam Tân Cương đón chào du khách bằng sự kỳ vĩ đến choáng ngợp

Khi đặt chân đến đây trong chuyến Du lịch miền Nam Tân Cương, du khách sẽ cảm thấy mình thật nhỏ bé trước mẹ thiên nhiên. Những khối đá với hình thù kỳ dị, những thung lũng sâu thẳm tạo nên một khung cảnh siêu thực, tựa như đang lạc bước vào miền Tây nước Mỹ hay bề mặt sao Hỏa. Trải nghiệm đi bộ trekking xuyên qua hành lang đá tại Wensu không chỉ là hoạt động thể chất mà còn là cuộc đối thoại thầm lặng với thời gian, nơi mỗi vân đá đều ẩn chứa một câu chuyện địa chất hàng triệu năm tuổi.

Chinh phục "Biển Chết" Taklamakan và đêm trại dưới ngàn sao

Một trong những điểm nhấn cảm xúc nhất của hành trình là tiến sâu vào lòng sa mạc Taklamakan – sa mạc cát chảy lớn thứ hai thế giới. Cái tên Taklamakan mang ý nghĩa "vào được nhưng không ra được", gợi lên sự bí ẩn và khắc nghiệt. Tuy nhiên, với sự tổ chức chuyên nghiệp của Kim Lien Travel, đây sẽ là một trải nghiệm lãng mạn và an toàn tuyệt đối.

Thay vì chỉ đứng nhìn từ xa, du khách sẽ được trải nghiệm cảm giác phấn khích tột độ trên những chiếc xe địa hình chuyên dụng, băng qua những cồn cát vàng óng ả trập trùng như sóng biển. Giữa sự khô cằn ấy, sức sống mãnh liệt của những cây dương hồ dương (Populus euphratica) với hình dáng kỳ lạ vươn lên kiêu hãnh, cùng sự xuất hiện bất ngờ của những chú cáo hay thỏ sa mạc, sẽ khiến bạn phải trầm trồ.

Tiến sâu vào lòng sa mạc Taklamakan – sa mạc cát chảy lớn thứ hai thế giới

Đặc biệt hơn, trải nghiệm cắm trại qua đêm giữa lòng sa mạc sẽ là kỷ niệm khó quên. Khi màn đêm buông xuống, không gian tĩnh lặng tuyệt đối bao trùm, và bầu trời đêm Taklamakan hiện ra như một dải ngân hà lấp lánh ngay trên đỉnh đầu. Đây là khoảnh khắc con người và thiên nhiên hòa làm một, tận hưởng sự bình yên hiếm có.

Lắng nghe giai điệu Dolan Muqam tại ngôi làng Uyghur cổ kính

Văn hóa là linh hồn của Du lịch miền Nam Tân Cương, và không gì thể hiện điều đó rõ nét hơn âm nhạc và đời sống của người Uyghur (Duy Ngô Nhĩ). Hành trình sẽ đưa du khách ghé thăm một ngôi làng Uyghur truyền thống, nơi nhịp sống dường như tách biệt với thế giới hiện đại.

Tại đây, bạn sẽ được chào đón nồng hậu, bước vào những ngôi nhà dân dã và thưởng thức các món ăn địa phương đậm đà bản sắc. Điểm nhấn của chuyến ghé thăm là cơ hội thưởng thức Dolan Muqam – di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Giai điệu trầm bổng, hào sảng kết hợp với những điệu múa uyển chuyển của người dân địa phương sẽ khiến du khách không thể ngồi yên. Đây không phải là một buổi biểu diễn sân khấu, mà là hơi thở cuộc sống, là tiếng lòng của người dân miền biên viễn gửi gắm qua âm nhạc.

Phố cổ Kashgar: Linh hồn của con đường tơ lụa

Người ta thường nói: "Chưa đến Kashgar coi như chưa đến Tân Cương". Thành phố cổ Kashgar chính là trái tim, là nơi lưu giữ trọn vẹn nhất bản sắc văn hóa vùng Tây Vực. Khu phố cổ với kiến trúc nhà đất nung màu vàng nghệ đặc trưng, những con ngõ nhỏ ngoằn ngoèo như mê cung, những cánh cửa gỗ chạm khắc tinh xảo và ô cửa sổ kính màu rực rỡ tạo nên một bức tranh sống động đầy mê hoặc.

Người ta thường nói: "Chưa đến Kashgar coi như chưa đến Tân Cương"

Nhịp sống chậm rãi và những góc phố đầy chất thơ

Tự do khám phá Kashgar là cách tốt nhất để cảm nhận nhịp sống nơi đây. Bạn có thể dành hàng giờ lang thang trong khu phố cổ, ghé vào một quán trà trăm năm tuổi, nhâm nhi tách trà thảo mộc và ngắm nhìn những cụ già râu tóc bạc phơ đang ngồi trò chuyện dưới hiên nhà. Ánh sáng và bóng tối đan xen trong các con ngõ nhỏ tạo nên những góc chụp ảnh "thần sầu" cho các nhiếp ảnh gia.

Tiếng búa gõ leng keng từ các xưởng thủ công mỹ nghệ, tiếng trẻ con nô đùa, và nụ cười thân thiện của người dân bản địa sẽ khiến bạn cảm thấy như đang lạc vào một câu chuyện cổ tích Nghìn Lẻ Một Đêm. Đặc biệt, ghé thăm Thánh đường Id Kah – thánh đường Hồi giáo lớn nhất Trung Quốc – sẽ mang lại những phút giây tĩnh lặng và trang nghiêm trong tâm hồn.

Thiên đường ẩm thực tại Chợ đêm Kashgar

Khi hoàng hôn buông xuống, Kashgar khoác lên mình một tấm áo mới sôi động và đầy màu sắc tại khu Chợ đêm. Đây thực sự là thiên đường cho những tín đồ ẩm thực. Hương thơm nức mũi của thịt cừu nướng xiên (shashlik), bánh naan nóng hổi vừa ra lò, gà nướng lu, và vị ngọt ngào của dưa lưới Tân Cương sẽ đánh thức mọi giác quan của bạn.

Kashgar thực sự là thiên đường cho những tín đồ ẩm thực

Không khí tại chợ đêm vô cùng náo nhiệt. Bạn có thể thử món trứng nướng độc đáo, nhâm nhi ly Kvass mát lạnh và hòa mình vào dòng người tấp nập. Rào cản ngôn ngữ dường như bị xóa bỏ, chỉ còn lại nụ cười và sự hiếu khách nồng hậu. Đây là nơi văn hóa ẩm thực giao thoa mạnh mẽ nhất, để lại dư vị khó quên cho du khách Du lịch miền Nam Tân Cương.

Cao nguyên Pamir: Bản giao hưởng của băng tuyết và hồ xanh

Rời Kashgar, hành trình tiếp tục chinh phục Cao nguyên Pamir dọc theo Đường cao tốc Karakoram – một trong những cung đường đẹp và hiểm trở nhất thế giới. Cảnh sắc thiên nhiên tại đây thay đổi ngoạn mục, từ sa mạc khô cằn sang những đỉnh núi phủ tuyết trắng xóa vĩnh cửu.

Hồ Cát Trắng và Hồ Karakol: Tuyệt tác của tạo hóa

Điểm dừng chân đầu tiên là Hồ Cát Trắng (Baisha Lake). Đúng như tên gọi, hồ được bao quanh bởi những đồi cát trắng mịn màng, tương phản tuyệt đối với màu nước xanh ngọc bích phẳng lặng như gương. Vào những ngày trời trong, mặt hồ phản chiếu bầu trời và những ngọn núi tuyết, tạo nên một khung cảnh hư ảo, siêu thực.

Tiếp tục hành trình, du khách sẽ đến với Hồ Karakol nằm dưới chân "Cha của các ngọn núi băng" – đỉnh Muztagh Ata (7.509m). Hồ Karakol nổi tiếng với khả năng đổi màu nước theo ánh sáng trong ngày, từ xanh thẫm sang tím ngắt. Được bao quanh bởi những ngọn núi tuyết hùng vĩ và sông băng, vẻ đẹp của hồ vừa tráng lệ vừa bình yên. Hình ảnh những đàn bò Yak thong dong gặm cỏ bên hồ, những chiếc lều Yurt của người Kyrgyz rải rác tạo nên một bức tranh thảo nguyên tuyệt mỹ.

Rời Kashgar, hành trình tiếp tục chinh phục Cao nguyên Pamir

Tashkurgan và Thành phố Đá: Nơi biên cương Tổ quốc

Điểm đến cuối cùng trên trục đường này là huyện tự trị Tashkurgan – nơi sinh sống của người Tajikistan, tộc người được mệnh danh là "Con của Đại bàng". Tại đây, du khách sẽ ghé thăm Thành phố Đá (Stone City), tàn tích kinh đô cũ của vương quốc Puli cổ đại. Đứng trên những bức tường thành đổ nát, phóng tầm mắt ra Thảo nguyên Vàng (Golden Grassland) bên dưới, bạn sẽ cảm nhận được sự hùng vĩ và bi tráng của lịch sử.

Đặc biệt, hành trình sẽ đưa bạn đến trạm tiền đồn gần đèo Khunjerab – cửa khẩu biên giới cao nhất thế giới giáp ranh với Pakistan. Đứng trước cổng biên giới uy nghiêm giữa bốn bề tuyết phủ, nhìn sang phía bên kia là đất nước bạn, cảm xúc tự hào và xúc động sẽ dâng trào trong lòng mỗi du khách.

Theo: Kim Liên Travel

5 THÓI QUEN ÂM THẦM LÀM BẠN NGHÈO ĐI MỖI NGÀY, NHIỀU NGƯỜI VẪN GIỮ MÀ KHÔNG BIẾT

Không phải lúc nào nghèo đi cũng vì thu nhập thấp. Nhiều người mất tiền từng ngày chỉ vì 5 thói quen rất quen thuộc này. Nhận ra sớm để đổi vận tài chính.

Nhiều người nghĩ muốn khá lên chỉ cần kiếm nhiều tiền hơn. Nhưng thực tế, không ít trường hợp thu nhập tăng mà túi tiền vẫn rỗng. Lý do nằm ở những thói quen nhỏ lặp lại mỗi ngày, âm thầm bào mòn tài chính mà ít ai để ý.

Nếu không dừng sớm, các thói quen này có thể kéo bạn xa dần mục tiêu tích lũy. Dưới đây là 5 kiểu hành vi rất phổ biến.

Tiêu tiền theo cảm xúc

Nhiều khoản chi không xuất phát từ nhu cầu thật mà từ cảm xúc nhất thời: buồn thì mua sắm, căng thẳng thì đặt đồ ăn, vui thì thưởng lớn cho bản thân. Những quyết định kiểu này thường diễn ra rất nhanh và khó kiểm soát.

Mỗi lần chi một ít có thể không đáng kể, nhưng cộng dồn theo tuần, theo tháng sẽ thành con số lớn. Đó là lý do nhiều người không nhớ mình đã tiêu gì mà tiền vẫn hết.

Cách xử lý đơn giản là trì hoãn quyết định mua sắm vài giờ hoặc một ngày. Khi cảm xúc lắng xuống, bạn sẽ biết món đồ đó có thực sự cần hay không.

Những thói quen này sẽ khiến bạn hao hụt tiền mà không hay

Không theo dõi dòng tiền cá nhân

Rất nhiều người chăm chỉ làm việc nhưng không biết tiền vào bao nhiêu, ra bao nhiêu, đang thất thoát ở đâu. Đây là điểm mù tài chính khiến việc kiếm tiền trở nên kém hiệu quả.

Khi không ghi chép, các khoản nhỏ như cà phê, phí dịch vụ, mua lặt vặt, ăn ngoài dễ biến thành gánh nặng lớn. Người ta thường chỉ chú ý khoản lớn mà quên tiền thường rò rỉ từ những lỗ nhỏ.

Chỉ cần ghi lại chi tiêu trong 30 ngày, bạn sẽ thấy bức tranh rõ ràng hơn nhiều. Nhìn thấy tiền đi đâu là bước đầu để giữ tiền ở lại.

Luôn muốn sống bằng hoặc hơn người khác

Nhiều người chi mạnh tay vì áp lực hình ảnh: điện thoại mới, quần áo mới, ăn uống sang hơn khả năng chi trả. Mục tiêu không còn là phục vụ cuộc sống mà là để không thua kém ai.

Thói quen này nguy hiểm vì nó không có điểm dừng. Khi luôn so sánh với người khác, nhu cầu sẽ liên tục tăng, còn sự hài lòng thì giảm dần.

Người giữ được tiền thường sống theo khả năng của mình, không chạy theo cuộc đua khoe bề ngoài. Giàu thật thường đến từ nền tảng ổn định, không phải vẻ ngoài hào nhoáng.

Ngại học kỹ năng mới

Thị trường thay đổi rất nhanh, nhưng nhiều người vẫn giữ suy nghĩ chỉ cần làm tốt việc hiện tại là đủ. Trong khi đó, giá trị thu nhập ngày càng phụ thuộc vào kỹ năng mới và khả năng thích nghi.

Nếu không nâng cấp bản thân, thu nhập dễ đứng yên trong khi chi phí sống tăng lên. Đây là kiểu nghèo đi chậm rãi nhưng rõ ràng sau vài năm.

Đọc thêm, học thêm, rèn thêm một kỹ năng kiếm tiền hoặc kỹ năng nghề nghiệp là khoản đầu tư có lợi lâu dài. Tiền bạc thường tìm đến người có giá trị cao hơn.

Không có quỹ dự phòng

Một sự cố nhỏ như hỏng xe, đau ốm, mất việc ngắn hạn cũng có thể khiến tài chính đảo lộn nếu không có tiền dự phòng. Khi đó, nhiều người buộc phải vay mượn hoặc dùng thẻ tín dụng.

Chi phí phát sinh cộng thêm lãi vay khiến áp lực tài chính tăng nhanh. Chỉ một biến cố ngắn cũng đủ kéo lùi kế hoạch nhiều tháng.

Quỹ dự phòng không cần quá lớn ngay từ đầu. Bắt đầu từ khoản nhỏ đều đặn mỗi tháng vẫn tốt hơn là chờ khi dư dả mới tiết kiệm.

Tiền bạc không chỉ mất đi vì quyết định lớn, mà thường rời túi từ những thói quen lặp lại mỗi ngày. Muốn khá lên, đôi khi không cần kiếm nhiều hơn ngay lập tức, mà cần dừng đúng thứ đang làm mình nghèo đi.

Nhận ra 5 thói quen trên càng sớm, khả năng xoay chuyển tài chính càng nhanh. Thay đổi nhỏ hôm nay có thể tạo khác biệt lớn trong vài năm tới.

Dạ Ngân / Theo: giaitri.thoibaovhnt.com.vn

HOA HẠ TÚY - LÝ THƯƠNG ẨN

Hoa hạ tuý

Tầm phương bất giác tuý lưu hà,

Ỷ thụ trầm miên nhật dĩ tà.

Khách tán tửu tỉnh thâm dạ hậu,

Cánh trì hồng chúc thưởng tàn hoa.

花下醉 - 李商隱

尋芳不覺醉流霞

倚樹沉眠日已斜

客散酒醒深夜後

更持紅燭賞殘花

Say dưới hoa

(Dịch thơ: Nguyễn Minh)

Tìm hoa không biết đã say

Bóng chiều đã ngả, dựa cây ngủ vuì

Tỉnh ra khách đã về rồi

Thôi đành đốt đuốc mà coi hoa tàn

Sơ lược tiểu sử tác giã:

Lý Thương Ẩn 李商隱 (813-858) tự Nghĩa Sơn 義山, hiệu Ngọc khê sinh 玉谿生, người Hà Nội, Hoài Châu (nay là Tầm Dương, phủ Hoài Khánh, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc), xuất thân trong một gia đình quan lại nhỏ sa sút. Thuở thiếu thời giỏi văn thơ, được giao du với các con của tể tướng Lệnh Hồ Sở 令狐楚, trong đó có Lệnh Hồ Đào 令狐綯. Bấy giờ trong triều có hai phe đối nghịch nhau, tranh quyền đoạt lợi, một phe là Ngưu Tăng Nhụ 牛僧孺, phe kia là Lý Đức Dụ 李德裕, hầu hết quan lại đều bị lôi cuốn vào cuộc tranh chấp ấy. Sở theo phe Ngưu. Năm Lý Thương Ẩn mười bảy tuổi (829), Sở tiến cử làm tuần quan mạc phủ. Năm hai mươi lăm tuổi (837), ông lại được Lệnh Hồ Đào khen ngợi, nâng đỡ nên đỗ tiến sĩ năm Khai Thành thứ 2. Năm sau ông được Vương Mậu Nguyên 王茂元, tiết độ sứ Hà Dương mến tài, dùng làm thư ký và gả con gái cho. Chẳng may, Vương thuộc phe Lý Đức Dụ khiến ông trở thành kẻ vong ân bội nghĩa, xảo quyệt vô hạnh trong mắt Lệnh Hồ Đào. Vương Mậu Nguyên chết, rồi Lý Đức Dụ thất thế, ông đến kinh sư nhưng không được làm gì cả. Sau nhờ Trịnh Á vận động, ông được làm chức quan sát phán quan. Trịnh Á bị biếm ra Lĩnh Biểu, ông cũng đi theo. Ba năm sau ông lại trở về, làm huyện tào tại Kinh Triệu. Ông nhiều lần đưa thư, dâng thơ cho Lệnh Hồ Đào để phân trần và xin tiến dẫn, nhưng vẫn bị lạnh nhạt. Tiết độ sứ Đông Thục là Liễu Trọng Hĩnh dùng ông làm tiết độ phán quan, kiểm hiệu Công bộ viên ngoại lang. Liễu bị bãi quan, ông cũng mất chức. Như thế là ông mắc kẹt giữa hai phái, chưa hề được đắc chí trên hoạn lộ, cứ bôn tẩu khắp nơi: Tứ Xuyên, Quảng Đông, Quảng Tây, Từ Châu nương nhờ hết người này đến người khác, long đong khốn khổ. Cuối cùng ông về đất Oanh Dương thuộc Trịnh Châu rồi bệnh chết năm 46 tuổi.

Nguồn: Thi Viện

TRIẾT LÝ SỐNG HẠNH PHÚC: ĐỪNG NHÌN TRỘM CỬA SỔ NHÀ NGƯỜI KHÁC!

Dương Giáng đã có một câu nói nổi tiếng: “Rèm cửa sổ nhà người khác tốt nhất không nên nhìn trộm, bạn nên treo một cái trong nhà của mình, lộng lẫy cũng được, đơn giản cũng được. Nếu bạn không thích treo hoặc quá lười treo, vậy thì có thể mở toang cửa sổ cũng được. Có điều, dù thế nào đi nữa, bạn cũng nên học cách tôn trọng rèm cửa sổ nhà người khác”.

Sau khi đến một độ tuổi nhất định, bạn sẽ hiểu ra: Cách sống thông minh nhất của đời người, đó chính là: “Không nhìn nhiều, không nói nhiều, không nhiều chuyện, không để tâm nhiều”.

Không ngưỡng mộ cuộc sống của người khác, đó chính là một kiểu trưởng thành

Phim ngắn đoạt giải Oscar có tựa đề “Cửa sổ nhà hàng xóm”, kể lại một câu chuyện vô cùng ý nghĩa như sau:

Có một cặp vợ chồng trung niên, sau nhiều năm bôn ba khắp chốn, họ dần dần mất đi cái nhiệt huyết đối với cuộc sống, họ sống tạm bợ ngày qua ngày như bèo dạt mây trôi.

Một lần sau bữa tối, họ vô tình nhìn xuyên qua cửa sổ, họ thấy tầng nhà đối diện có một cặp vợ chồng trẻ rất yêu thương và ân ái với nhau, trông vô cùng hạnh phúc.

Kể từ đó trở đi, việc nhìn vào cửa sổ của nhà đối diện trở thành thói quen của họ. Thông qua cửa sổ, họ thấy đôi vợ chồng trẻ thường xuyên ăn uống vui vẻ, ông bà liền sinh ra lòng đố kỵ, họ bắt đầu so sánh cuộc sống của bản thân họ, sau đó liền cảm thấy chán nản vô cùng, trong lòng sinh ra buồn rầu, thất vọng.

Mãi cho đến một ngày, bà lão đột nhiên phát hiện, người chồng trẻ mắc bệnh nặng, đầu tóc cậu ta cạo trọc lóc, nằm trên giường bệnh. Không lâu sau đó, xe cứu thương đỗ ở dưới tòa nhà đón cậu nhập viện.

Bà nhìn qua cửa sổ, thấy người vợ trẻ đang đứng một mình ở dưới tầng lầu, nhìn bộ dạng của cô vô cùng đau khổ, do vậy bà đã xuống lầu và an ủi người vợ trẻ. Người vợ trẻ nhìn thấy bà, khóc lóc nói:

“Chồng cháu bị bệnh hiểm nghèo, chúng cháu vẫn luôn ngưỡng mộ gia đình 5 người nhà bác, lúc nào cũng vui vẻ hòa thuận, cùng nhau ăn cơm, vừa cảm thấy an nhiên, vừa cảm thấy thư thái biết mấy,…”

Bà nghe xong, đột nhiên cảm thấy vô cùng bất ngờ: Cuộc sống tưởng chừng như đơn giản, tẻ nhạt trong mắt của đôi vợ chồng trung niên, thì lại chính là cuộc sống đáng mơ ước đối với người khác.

Sống trong phúc mà cứ luôn mải kiếm tìm hạnh phúc, đó chính là điều chúng ta thường thấy ở nhiều người.

Có bao nhiêu người, khi còn trẻ luôn cảm thấy cuộc sống của người khác may mắn, đáng mơ ước, họ cứ luôn khao khát tìm được công việc tốt, gặp được người bạn đời lý tưởng, cùng nhau xây dựng cuộc sống hôn nhân hạnh phúc, mỹ mãn.

Tuổi tác dần dần tăng lên, họ lại cảm thấy con nhà người ta sao cái gì cũng xuất sắc, con nhà mình thì quá ư là tầm thường, không làm nên trò trống gì cả.

Sau độ tuổi trung niên, chúng ta thường mang một cái tâm thích so bì với cuộc sống của người khác, luôn nhìn chằm chằm vào hạnh phúc của người khác, và sau đó cảm thấy phiền não cho chính cuộc sống của chính mình. Khi nhìn thấy cuộc sống của người khác đều là lấp lánh ánh sáng, khi nhìn lại bản thân thì lại thấy mình thật chẳng đáng gì cả, từ đó mà sinh ra uất hận trong tâm.

Dương Giáng từng viết:

“Ông Trời sẽ không để tất cả hạnh phúc tập trung vào một người. Người có được tình yêu nhưng không nhất định có nhiều tiền, người có nhiều tiền không nhất định là người hạnh phúc, người có được hạnh phúc không nhất định có được sức khỏe, người có được sức khỏe thì không phải chuyện gì trong đời cũng thuận buồm xuôi gió. Bảo trì một thái độ biết đủ thường vui, không so đo với người khác, đó mới là trạng thái tốt nhất của đời người”.

Một người thực sự trưởng thành, họ sẽ biết cách sống trọn vẹn cho khoảnh khắc hiện tại, họ không đố kỵ, so đo với người khác, mà sẽ sống hết mình với hạnh phúc trong đời.

Lan Hòa biên dịch

Nguồn: Aboluowang (Triệu Lệ)

Link tham khảo:

https://www.aboluowang.com/2022/1002/1810670.html

QUỐC GIA DUY NHẤT THẾ GIỚI ĐANG SỐNG Ở NĂM 2083

Sự chênh lệch đặc biệt này không phải do “đi trước thời đại”, mà bắt nguồn từ việc quốc gia Nam Á này duy trì lịch Bikram Sambat.

Tại Nepal, những con dấu hành chính, giấy tờ trường học và nhiều hoạt động đời sống thường nhật vẫn ghi năm 2082 (Ảnh: Getty).

Vì sao Nepal “nhanh” hơn thế giới?

Trong khi phần lớn thế giới bước sang năm 2026 theo Công lịch, tại Nepal, những con dấu hành chính, giấy tờ trường học và nhiều hoạt động đời sống thường nhật vẫn ghi năm 2082.

Sự “đi trước hơn nửa thế kỷ” này đến từ lịch Bikram Sambat, hệ thống lịch chính thức của quốc gia Nam Á nằm dưới chân dãy Himalaya.

Nếu lần đầu đặt chân tới Kathmandu, du khách dễ “giật mình” khi nhìn thấy năm 2082 xuất hiện trên báo chí, lịch treo tường, thậm chí trong thông điệp chúc mừng năm mới của các cơ quan công quyền.

Với người Nepal, đó không phải câu chuyện viễn tưởng, mà là một phần bản sắc, được duy trì song song với khả năng “chuyển đổi” linh hoạt sang Công lịch khi giao thương và hội nhập quốc tế.

Lịch Bikram Sambat (thường viết tắt BS) được Nepal sử dụng như lịch chính thức, và có độ lệch so với Công lịch khoảng 56 năm 8 tháng. Vì độ lệch không cố định theo từng giai đoạn trong năm nên có thời điểm Bikram Sambat “nhanh” hơn 56 năm, có thời điểm “nhanh” hơn 57 năm.

Theo hệ lịch này, năm mới của Nepal bắt đầu vào ngày 1 tháng Baisakh (khoảng giữa tháng 4 theo Công lịch).

Năm 2082 BS chính thức khởi đầu vào ngày 14/4/2025 (Công lịch). Bởi vậy, trong những ngày đầu tháng 1/2026, Nepal vẫn đang ở năm 2082, và chỉ chuyển sang năm 2083 vào khoảng giữa tháng 4/2026.

Đón năm mới giữa mùa xuân

Một điểm đặc biệt của lịch Nepal là số ngày trong mỗi tháng không cố định kiểu 30 hoặc 31 ngày như nhiều người quen thuộc, mà có thể dao động theo từng năm. Các thông tin về ngày tháng, lễ hội, thời điểm cát tường… được công bố, chuẩn hóa thông qua cơ quan chuyên trách của Nepal.

Theo lịch Bikram Sambat, hiện đang là năm 2082 (Ảnh: Getty).

Trên cổng thông tin của Nepal Panchanga Nirnayak Vikas Samiti (cơ quan thuộc Bộ Văn hóa, Du lịch và Hàng không Dân dụng Nepal), các ấn phẩm liên quan lịch năm 2082 BS được đăng tải, cho thấy cách quốc gia này vận hành hệ lịch truyền thống trong quản lý nhà nước.

Nếu nhiều nơi trên thế giới đón năm mới giữa mùa đông, người Nepal lại chào năm mới vào thời điểm mùa xuân ấm dần, cây cối chuyển mình sau mùa lạnh. Ngày 1 Baisakh thường là dịp để người dân trao nhau lời chúc, dọn dẹp nhà cửa, sum họp, nhìn lại năm cũ và đặt mục tiêu cho năm mới.

Tại một số khu vực, đặc biệt ở thung lũng Kathmandu và các đô thị cổ như Bhaktapur, không khí năm mới còn gắn với những lễ hội truyền thống. Bisket Jatra là một trong những lễ hội nổi bật, được ghi nhận diễn ra từ Baisakh 1, tức đúng ngày năm mới của Nepal.

Dù Bikram Sambat là lịch chính thức trong nhiều hoạt động hành chính và đời sống, Nepal không tách rời khỏi nhịp vận hành toàn cầu. Trong ngoại giao, du lịch và giao dịch quốc tế, Công lịch vẫn được sử dụng phổ biến. Vì vậy, ở Nepal, chuyện một cuộc hẹn ghi theo Công lịch, còn giấy tờ trong nước ghi theo Bikram Sambat, là điều rất bình thường.

Minh Nhật / Theo: Dân Trí

Link tham khảo:

https://www.spotlightnepal.com/2025/04/14/bikram-sambat-or-vickram-sambat-2082-history-and-importance/

NGUỒN GỐC CỦA CÂU TỤC NGỮ "NGỰA TỐT KHÔNG ĂN CỎ QUAY ĐẦU" LÀ GÌ?

“Ngựa tốt không ăn cỏ quay đầu” (好马不吃回头草), ý nghĩa của câu này là nói về một con ngựa tốt, khi rời khỏi chuồng để ra đến một thảo nguyên bao la, đồng cỏ xanh mướt ấy sẽ lập tức thu hút nó.

“Ngựa tốt không ăn cỏ quay đầu” là một câu tục ngữ quen thuộc với rất nhiều người. (Nguồn ảnh: Adobe Stock)

Nhưng là một con ngựa tốt, nó sẽ chỉ tập trung vào việc ăn cỏ, chỉ đi theo một con đường mà ăn tiếp, chứ không để tâm đến việc cỏ xung quanh có tốt hay không. Ngay cả khi đã đi qua rồi, nhìn thấy hai bên hoặc phía sau vẫn còn những đám cỏ tươi non và xanh tốt hơn, nó cũng sẽ không quay đầu lại ăn. Đó chính là nguồn gốc của câu “Ngựa tốt không ăn cỏ quay đầu”.

Thông qua câu tục ngữ này, cổ nhân cũng muốn dạy chúng ta đạo lý làm người: Đó là bất kể làm người hay làm việc, đều phải thực tế, đi từng bước vững chắc, không được ba tâm hai ý, nhìn ngang liếc dọc. Trên con đường tiến về phía trước, ngay cả khi gặp phải khó khăn và trắc trở, chúng ta cũng phải kiên trì, tuyệt đối không đi con đường quay lại.

Nghĩa bóng của câu này dùng để chỉ người có chí khí, đã lập định chí hướng thì sẽ không mưu cầu việc khác, dù chịu khuất phục hay thất bại cũng quyết không quay đầu lại. Trong tác phẩm Lân Hương Bàn – Nghị Thiên của Lý Ngư thời nhà Thanh có viết: “Đa tạ tình nghĩa cao cả, ngựa tốt không ăn cỏ quay đầu, dù có khôi phục lại khăn áo thì cũng không xóa được nỗi nhục này.”

Tuy nhiên, câu tục ngữ này phát triển đến nay đã có chút thay đổi về ý nghĩa, ngược lại thường được mọi người dùng để hình dung việc các cặp đôi sau khi chia tay thì vĩnh viễn không bao giờ tái hợp.

Bên cạnh đó, một câu tục ngữ khác mà chúng ta thường nghe: “Lãng tử hồi đầu kim bất hoán” (Con hư hối cải quý hơn vàng) cũng rất thú vị. Câu này bắt nguồn từ một câu chuyện dân gian vào triều đại nhà Minh. “Kim bất hoán” nghĩa là sự vật (hoặc người) quý báu hiếm có đến mức không vàng bạc nào đổi được, ví von sự việc vô cùng đáng quý.

Vào triều Minh, có một phú ông đã ngoài năm mươi mới sinh được mụn con trai, đặt tên là Thiên Bảo. Thiên Bảo lớn lên chỉ ham chơi lười làm, vung tiền như rác. Lão phú ông sợ con cứ như vậy sẽ không giữ được gia nghiệp, bèn mời một thầy đồ về dạy bảo cho cậu hiểu chuyện, ít khi cho ra ngoài. Dưới sự quản giáo của thầy, Thiên Bảo dần trở nên hiểu lễ nghĩa. Không lâu sau, cha mẹ Thiên Bảo bất hạnh qua đời, việc học của cậu cũng từ đó mà đứt đoạn.

Ngay khi thầy đồ rời đi, đám bạn xấu từ nhỏ của Thiên Bảo lại tìm đến cửa. Chứng nào tật nấy, Thiên Bảo suốt ngày chìm đắm trong rượu chè, chưa đầy hai năm, gia sản muôn vàn đã tiêu sạch sành sanh, cuối cùng rơi vào cảnh phải đi ăn xin. Đến lúc này, Thiên Bảo mới hối hận về cuộc sống trước đây của mình, quyết tâm sửa đổi sai lầm. Một đêm nọ, cậu đi mượn sách về, vì đường đóng băng trơn trượt, lại thêm cả ngày không có hạt cơm nào vào bụng, sau một cú ngã, cậu không còn sức để bò dậy, chỉ một lúc sau đã chết còng bên lề đường.

Lúc đó, Vương viên ngoại tình cờ đi ngang qua, bèn sai người nhà cứu tỉnh Thiên Bảo. Sau khi Thiên Bảo tỉnh lại, Vương viên ngoại thấy thương cảm nên giữ cậu lại bên mình, để Thiên Bảo làm thầy dạy cho con gái là Lạp Mai đọc sách viết chữ.

Lạp Mai có dung mạo như hoa như ngọc, lại hiền thục dịu dàng. Thiên Bảo lúc đầu chỉ lo dạy học, nhưng thời gian lâu dần lại nảy sinh thói cũ, nảy sinh ý đồ xấu và có hành động khiếm nhã với Lạp Mai. Lạp Mai tức giận tìm cha khóc lóc kể khổ, Vương viên ngoại nghe xong vẫn bình tĩnh không lộ sắc thái. Ông sợ chuyện này truyền ra ngoài sẽ ảnh hưởng đến danh dự của con gái, bèn viết một bức thư, gọi Thiên Bảo đến và nói: “Thiên Bảo, ta có việc gấp cần con giúp đỡ.” Thiên Bảo đáp: “Viên ngoại ơn nặng như núi, bất kể việc gì, con tuyệt đối không từ chối!”

Vương viên ngoại nói: “Ta có một người anh họ sống ở bên một cây cầu một nhịp (Khổng kiều) tại Tô Châu, phiền con đến đó đưa bức thư này cho ông ấy. Con hãy khởi hành ngay đi!” Nói đoạn, ông đưa cho Thiên Bảo hai mươi lượng bạc làm lộ phí. Thiên Bảo tuy không muốn rời xa Lạp Mai nhưng cũng không còn cách nào khác, đành hậm hực lên đường.

Nào ngờ đến Tô Châu, đâu đâu cũng thấy cầu một nhịp, Thiên Bảo tìm hơn nửa tháng trời vẫn không thấy chỗ ở của anh họ Vương viên ngoại. Thấy lộ phí sắp cạn, cậu mở thư ra xem, không khỏi cảm thấy vô cùng xấu hổ.

Trong thư chỉ viết bốn câu: “Năm xưa chết cóng bên đường, Ngày nay dám ghẹo Lạp Mai trong buồng; Cầu đơn không có họ hàng, Tiêu hết tiền bạc đừng đường về đây!”

Xem xong bức thư, Thiên Bảo định nhảy xuống sông tự vẫn, nhưng cậu chợt nghĩ: Vương viên ngoại không những cứu mạng mình mà còn giữ thể diện cho mình, tại sao mình không kiếm đủ hai mươi lượng bạc trả lại cho ông ấy rồi đích thân tạ tội?

Thế là Thiên Bảo phấn chấn tinh thần, ban ngày giúp việc cho người ta, ban đêm thắp đèn đọc sách. Ba năm trôi qua, cậu không những tích góp được hai mươi lượng bạc mà còn trở thành một tài tử học rộng tài cao. Lúc đó vừa vặn có kỳ thi, Thiên Bảo vào kinh ứng thí và đỗ Cử nhân. Thế là cậu ngày đêm kiêm trình trở về gặp Vương viên ngoại để tạ tội.

Đến nhà Vương viên ngoại, Thiên Bảo “quỳ thụp” xuống, hai tay dâng bức thư và hai mươi lượng bạc, nói mình có tội. Vương viên ngoại thấy vị Cử nhân trước mặt là Thiên Bảo, vội vàng nhận lấy thư và bạc, xem ra thì chính là bức thư ông viết ba năm trước.

Tuy nhiên, sau bốn câu thơ đó lại được viết thêm bốn câu nữa: “Ba năm tìm họ chẳng thành, Trước hiên ân phụ trả tiền bạc trắng; Lãng tử hồi đầu quý hơn vàng, Áo gấm về làng làm bậc hiền nhân.”

Vương viên ngoại vừa mừng vừa sợ, vội vàng đỡ Thiên Bảo dậy, hỏi han ân cần, rồi đích thân hứa gả Lạp Mai cho Thiên Bảo.

Từ đó, câu tục ngữ “Lãng tử hồi đầu kim bất hoán” (浪子回头金不换 Con hư hối cải quý hơn vàng) bắt đầu được lưu truyền rộng rãi.

Câu nói này cũng là lời răn dạy cho hậu thế rằng: Một người phạm sai lầm không đáng sợ, chỉ cần nhận ra lỗi lầm của mình, biết sai mà sửa, gột rửa tâm tính để làm lại cuộc đời thì tất cả vẫn chưa quá muộn.

Những câu tục ngữ mà tổ tiên để lại chính là đang giáo dục chúng ta đạo lý làm người. Đừng xem nhẹ những câu nói này, bên trong sự giản đơn ẩn chứa đạo lý lớn lao, giúp ích rất nhiều cho cuộc đời chúng ta sau này.

Tổ tiên khi cảnh báo chính mình cũng là đang khuyên nhủ hậu thế đừng đi vào vết xe đổ. Đọc nhiều những câu tục ngữ này, cảm nhận sâu sắc đạo lý bên trong sẽ giúp ích rất nhiều cho con đường tương lai của chúng ta.

Lê Huyền / Theo: ĐKN