CHUỖI MẤT TÍCH VÀ CÁI CHẾT KỲ LẠ CỦA CÁC NHÀ KHOA HỌC MỸ KHIẾN QUỐC HỘI MỸ BÁO ĐỘNG

Ít nhất 10 nhà khoa học Mỹ liên quan nghiên cứu hạt nhân và hàng không vũ trụ đã tử vong hoặc mất tích trong những năm gần đây, khiến FBI và Quốc hội mở cuộc điều tra.

Ủy ban Giám sát Hạ viện tuyên bố sẽ điều tra các báo cáo về các trường hợp tử vong và mất tích của các nhà khoa học mà họ cho rằng có quyền tiếp cận thông tin nhạy cảm. Ảnh: AFP.

Một nhà vật lý hạt nhân và giáo sư tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) bị bắn chết bên ngoài nơi ở của ông tại bang Massachusetts. Một tướng Không quân đã nghỉ hưu mất tích khỏi ngôi nhà của mình ở bang New Mexico. Một kỹ sư hàng không vũ trụ biến mất trong lúc đi leo núi tại Los Angeles.

Đây là một phần trong số ít nhất 10 cá nhân có liên quan đến các nghiên cứu hạt nhân và hàng không vũ trụ nhạy cảm của Mỹ đã tử vong hoặc mất tích trong những năm gần đây, làm dấy lên lo ngại về khả năng các vụ việc có liên hệ với nhau, đồng thời làm bùng phát các suy đoán trên mạng về những hoạt động mờ ám.

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) cho biết họ “đang dẫn đầu nỗ lực tìm kiếm các mối liên hệ giữa những nhà khoa học mất tích và đã qua đời,” đồng thời cho biết “đang làm việc với Bộ Năng lượng, Bộ Quốc phòng và các cơ quan thực thi pháp luật cấp bang … cũng như địa phương để tìm câu trả lời.”

Trong một diễn biến riêng, Ủy ban Giám sát Hạ viện do đảng Cộng hòa lãnh đạo hôm đầu tuần này thông báo sẽ điều tra các trường hợp tử vong và mất tích của những cá nhân này — những người được cho là có quyền tiếp cận thông tin khoa học nhạy cảm.

Ủy ban cho biết các báo cáo “làm dấy lên câu hỏi về một mối liên hệ đáng ngờ” giữa các trường hợp tử vong và mất tích, đồng thời yêu cầu được báo cáo từ FBI, Bộ Quốc phòng, Bộ Năng lượng và NASA.

Bộ Quốc phòng cho biết sẽ phản hồi trực tiếp với ủy ban, trong khi Bộ Năng lượng chuyển các câu hỏi sang Nhà Trắng.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, NASA cho biết họ đang “phối hợp và hợp tác với các cơ quan” có liên quan đến các nhà khoa học.

“Ở thời điểm hiện tại, không có điều gì liên quan đến NASA cho thấy tồn tại mối đe dọa an ninh quốc gia,” người phát ngôn NASA Bethany Stevens cho biết.

Hoàn cảnh từng vụ khác nhau

Các vụ việc có hoàn cảnh rất khác nhau. Một số liên quan đến các vụ giết người chưa được giải quyết, trong khi số khác là các trường hợp mất tích không có dấu hiệu phạm tội. Trong ít nhất hai trường hợp, gia đình cho rằng nguyên nhân có thể là do các vấn đề sức khỏe từ trước hoặc khó khăn cá nhân. Các nhà chức trách chưa thiết lập được bất kỳ mối liên hệ nào giữa các vụ việc.

Tuần trước, Nhà Trắng cũng cho biết họ đang phối hợp với các cơ quan liên bang để lần ra bất kỳ mối liên hệ tiềm tàng nào giữa các vụ tử vong và mất tích, trong đó Tổng thống Donald Trump gọi đây là “một vấn đề khá nghiêm trọng.”

“Rất khó có khả năng đây chỉ là sự trùng hợp,” Chủ tịch Ủy ban Giám sát Hạ viện James Comer, một thành viên đảng Cộng hòa, nói với Fox News Sunday. “Quốc hội rất quan tâm đến vấn đề này. Ủy ban của chúng tôi coi đây là một trong những ưu tiên vì chúng tôi xem đây là một mối đe dọa an ninh quốc gia.”

Trong khi đó, nghị sĩ Dân chủ James Walkinshaw, cũng là thành viên của Ủy ban Giám sát, đồng ý rằng việc điều tra là cần thiết, nhưng nói rằng ông không tin có một âm mưu phối hợp đằng sau các vụ việc.

“Mỹ có hàng nghìn nhà khoa học và chuyên gia hạt nhân,” ông nói. “Đây không phải là kiểu chương trình hạt nhân mà một đối thủ nước ngoài có thể gây ảnh hưởng đáng kể chỉ bằng cách nhắm vào 10 cá nhân.”

Chuỗi các vụ việc bí ẩn được cho là bắt đầu từ năm 2023 với cái chết của Michael David Hicks, một nhà khoa học làm việc tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) của NASA gần 25 năm.

Ông Hicks, 59 tuổi, qua đời ngày 30/7/2023. Trong sự nghiệp tại JPL, ông chuyên nghiên cứu sao chổi và tiểu hành tinh, theo Hiệp hội Thiên văn Mỹ. Nguyên nhân tử vong không được công bố.

Con gái ông, Julia Hicks, cho biết cha mình đã gặp các vấn đề sức khỏe từ trước và những suy đoán gần đây khiến cô “bị sốc.”

“Từ những gì tôi biết về cha mình, không có bất kỳ logic nào có thể liên hệ ông với cuộc điều tra liên bang này,” cô nói. “Tôi không hiểu mối liên hệ giữa cái chết của cha tôi và các nhà khoa học mất tích khác.”

“Tôi không thể không cười về chuyện này, nó đang trở nên nghiêm trọng,” cô nói thêm.

Cô cho biết chưa có cơ quan nào liên hệ với gia đình về cái chết của cha mình.

Trong những năm sau đó, một số người khác liên quan đến JPL cũng đã tử vong hoặc mất tích: Frank Maiwald qua đời năm 2024 ở tuổi 61. Monica Reza mất tích khi đi leo núi vào tháng 6/2025.

Một trường hợp đáng chú ý khác là Thiếu tướng Không quân đã nghỉ hưu William Neil McCasland, mất tích từ ngày 27/2 sau khi rời khỏi nhà ở New Mexico. FBI đã tham gia tìm kiếm.

Thiếu tướng Không quân về hưu William Neil McCasland, Không quân Mỹ. Ảnh: Không quân Mỹ.

Ông từng đứng sau các chương trình nghiên cứu hàng không vũ trụ tiên tiến và từng chỉ huy Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Không quân.

Vợ ông bác bỏ suy đoán liên quan đến vật thể bay không xác định (UFO) và “sự kiện Roswell.”

Hai người khác mất tích là Melissa Casias và Anthony Chavez, từng làm việc tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Los Alamos.

Bà Melissa Casias. Ảnh: CNN.

Casias mất tích tháng 6/2025, không có dấu hiệu phạm tội. Chavez mất tích vào tháng 5/2025, các cuộc tìm kiếm không có kết quả.

Ông Anthony Chavez. Ảnh: CNN.

Các vụ tử vong liên hoàn

Trong những tháng gần đây, cái chết của một số nhà khoa học nổi tiếng càng làm dấy lên thêm nghi vấn.

Giáo sư Nuno F.G. Loureiro tại MIT bị bắn chết vào tháng 12/2025 gần Boston. Tay súng cũng nổ súng tại Đại học Brown khiến 2 sinh viên thiệt mạng.

Ông Nuno Loureiro là giáo sư khoa học và kỹ thuật hạt nhân, đồng thời là giáo sư vật lý tại MIT. Ảnh: CNN.

Nhà vật lý thiên văn Carl Grillmair, 67 tuổi, bị bắn chết tại nhà riêng gần Los Angeles. Nghi phạm được cho là không quen biết nạn nhân.

Cựu sĩ quan tình báo Không quân Mỹ Matthew James Sullivan qua đời năm 2024 trước khi làm chứng trong một vụ việc liên quan đến UFO. Một nghị sĩ cho rằng ông tự sát trong hoàn cảnh “đáng ngờ.”

Cái chết của Amy Eskridge năm 2022 cũng được chú ý trở lại. Gia đình bà cho biết bà mắc bệnh mãn tính và cảnh báo không nên suy diễn quá mức.

Bà Amy Eskridge. Ảnh: CNN.

Các cuộc điều tra liên bang đang diễn ra

Tổng thống Donald Trump cho biết ông hy vọng các vụ việc chỉ là sự trùng hợp.

“Tôi hy vọng đây là ngẫu nhiên, nhưng chúng ta sẽ biết trong khoảng một tuần rưỡi tới,” ông nói.

Nhà Trắng cho biết đang phối hợp với các cơ quan để rà soát toàn bộ các vụ việc và tìm điểm chung nếu có.

Giám đốc FBI Kash Patel cho biết cơ quan này đang xem xét các khả năng liên quan đến thông tin mật hoặc tác nhân nước ngoài.

“Nếu có bất kỳ mối liên hệ nào dẫn đến hành vi phạm tội hoặc âm mưu, FBI sẽ tiến hành bắt giữ phù hợp,” ông nói.

Theo CNN

Huyền Chi / Theo: viettimes

Link tham khảo:

https://www.independent.co.uk/news/world/americas/crime/scientists-killed-disappeared-fbi-investigation-b2961506.html

https://thehill.com/homenews/house/5838817-investigation-american-scientists-deaths/

KHÔNG PHẢI BẤT ĐỘNG SẢN HAY TIỀN VÀNG, ĐÂY MỚI LÀ 3 "GIA BẢO" QUÝ GIÁ NHẤT CHA MẸ NÊN TRUYỀN LẠI CHO CON

Nếu có suy nghĩ để lại tiền bạc và tài sản cho con cái là tốt nhất thì bạn đã sai lầm. 3 điều này mới quý giá thực sự.

Ngày nay, cha mẹ để lại cho con cái điều gì là tốt nhất? ‏

‏Chắc chắn rằng rất nhiều người trên thế giới này cảm thấy rằng "thừa hưởng vật chất" là điều quan trọng nhất và lựa chọn để lại nhà cửa hay tài sản lại cho con. Tuy nhiên, trên thực tế, họ đều quên một điều rất quan trọng: Tất cả vật chất hữu hình sẽ biến mất.‏

‏Là cha mẹ, chúng ta cần kiếm tiền và xây dựng điều kiện vật chất cho con cái, nhưng đừng nghĩ rằng những thứ đó có thể đảm bảo sự ổn định cả đời của chúng. Thay vào đó, 3 thứ này mới chính là là "bảo vật gia truyền" quý giá nhất.‏

Tài sản thật sự là dạy con biết "tu đức khi chưa gặp thời"

‏Làm sao mà một người bình thường có thể thực hiện được ước nguyện của mình? Bước quan trọng nhất là "ở ẩn khi chưa có cơ hội". Giống như lũ rồng ẩn nấp dưới nước, nó kiên nhẫn và sẵn sàng xông pha, âm thầm tích lũy sức mạnh.‏

‏Chỉ hai chữ "ở ẩn" nhưng tại sao người bình thường lại làm không được? Bởi vì con người hiện đại quá thiếu kiên nhẫn và có lòng thù địch quá mạnh mẽ, họ luôn muốn làm giàu sau một đêm và muốn nhanh chóng chạm tới bầu trời.

‏Người bình thường không có xuất thân đặc biệt, không có quan hệ, không có tài nguyên không thể một bước lên trời, thế nên, điều tuyệt vời nhất là hãy dạy con bạn biết "tu dưỡng khi thời cơ chưa tới". ‏

‏Thời gian là vũ khí tốt nhất để đánh bại mọi kẻ thù. Hãy rèn luyện cho con cái tinh thần chịu đựng và kiên trì, chọn tin vào hy vọng và tin rằng "vạn sự tại nhân".‏

Tài sản thật sự là giúp con rèn luyện chỉ số AQ cao

‏Một số nhà giáo dục đưa ra quan điểm, so với EQ và IQ, chỉ số AQ (sức chịu đựng trước nghịch cảnh) có vai trò quyết định đến tương lai và vận mệnh của một con người.‏

‏Từ xưa đến nay, đâu đâu cũng có thể tìm thấy người có IQ cao, EQ cao, nhưng người có AQ thì rất ít. Cứ thế, thật tiếc rằng hiện nay không còn bao nhiêu người nhớ đến chỉ số AQ vốn rất quan trọng này.

‏Sau thất bại lần đầu, nếu con cái không nhận thua mà vẫn cố gắng, thì cho dù những lần sau đều là thất bại, ta vẫn có thể khẳng định đứa trẻ này tuyệt đối phi thường. Ngược lại, vừa gặp khó khăn mà chúng đã bỏ cuộc ngay, thì dù chỉ số IQ vượt chuẩn cũng khó có cơ hội thành công.‏

‏Đặc biệt là trong xã hội cạnh tranh khốc liệt như hiện hay, con người chúng ta chỉ hơn thua nhau ở sức chịu đựng. Nếu con trẻ không có sự nhẫn nại, chúng sẽ bị đào thải. Chỉ khi rèn luyện được sức bền thì chúng mới có thể sống sót và trở thành người chiến thắng.‏

‏"Một người có thể bị hủy diệt, nhưng không thể bị đánh bại." Hãy nói con cái biết rằng, trên thế giới này, người có thể đánh bại chúng không phải là người khác, mà là chính chúng.‏

Tài sản thật sự là ban tặng tri thức cho con

‏Không ít bậc phụ huynh sẽ tiêm nhiễm cho con mình những quan niệm hồ đồ như "làm giàu sau một đêm, bắt kịp thời cơ, phải biết biến xe đạp thành xe moto". Cuối cùng, đứa trẻ đó được dạy bảo như thế thậm chí đánh mất cả bản thân.

‏Lấy một ví dụ điển hình:‏

‏Ở nông thôn, một người cha sau khi thấy những hot blogger kiếm được rất nhiều tiền đã khuyến khích con mình trở thành một người nổi tiếng trên mạng, không muốn con học hành. Sau này vì con ông không được học hành tử tế, lại kén cá chọn canh nên không kiếm ra tiền.‏

‏Ông cứ thắc mắc mãi tại sao những đứa trẻ không học hành đến nơi đến chốn lại khó có thể làm giàu, mà ông quên rằng ông mới là người có lỗi trong sự tình này. Chính sự hấp tấp trong kiếm tiền của ông đã ảnh hưởng đến tam quan của con và hủy hoại cuộc đời của nó.‏

‏Là cha mẹ, bạn phải giáo dục con cái: "Thức ăn, phải ăn từng miếng. Tiền bạc, phải kiếm từng xu." Kỹ năng cần được tích lũy từng chút một, sống thực tế sẽ luôn tiến xa hơn những chiêu trò và thủ đoạn dơ bẩn.‏

‏Tìm kiếm sự ổn định không phải là bảo thủ, mà là sự lựa chọn tốt nhất. Nếu con trẻ không đủ ổn định, chúng sẽ không thể giữ tiền và tổ nghiệp của gia đình, hơn nữa, chúng sẽ không thể tích lũy tài sản, và đây chính là khởi đầu của bất hạnh.

‏Trong gia đình, mất mát tiền bạc và vật chất có thể lấy lại được với điều kiện con cái có phẩm chất tinh thần tốt. Ngược lại, nếu phẩm chất của đứa trẻ tha hóa, lười biếng, lệch lạc thì tương lai của gia đình và của chính chúng sẽ đi về đâu?‏

‏Những thứ có thể nhìn thấy ở bề mặt không là quan trọng nhất, chỉ những giá trị vô hình mới quyết định số phận của con cái và gia đình, thế thôi.

Hoa Thu / Theo: Trí Thức Trẻ

TÁM PHỐ SÀI GÒN - NGUYÊN SA

Tám phố Sài Gòn

Tác giả: Nguyên Sa

Sài Gòn đi rất chậm buổi chiều

Cánh tay tà áo sát vòng eo

Có nghe đôi mắt vòng quanh áo

Năm ngón thơ buồn đứng ngó theo

Sài Gòn phóng solex rất nhanh

Đôi tay hoàng yến ngủ trong gants

Có nghe hơi thở cài vương miện

Lên tóc đen mềm nhung rất nhung

Sài Gòn ngồi thư viện rất nghiêm

Tờ hoa trong sách cũng nằm im

Đầu thư và cuối cùng trang giấy

Những chữ y dài trông rất ngoan

Sài Gòn tối đi học một mình

Cột đèn theo gót bóng lung linh

Mặt trăng theo ánh đèn: trăng sáng

Đôi mắt trông vời theo ánh trăng

Sài Gòn cười đôi môi rất tròn

Vòng cung mầu đỏ, nét thu cong

Cầu vồng bắc giữa mưa và nắng

Hay đã đưa dần sang nhớ mong

Sài Gòn gối đầu trên cánh tay

Những năm mười sáu mắt nhìn mây

Chiếc tay tròn ánh trăng mười bốn

Tiếng nhạc đang về dang cánh bay

Sài Gòn nắng hay Sài Gòn mưa

Thứ Bảy Sài Gòn đi Bonard

Guốc cao gót nhỏ mây vào gót

Áo lụa trăng mềm bay xuống thơ

Sài Gòn mai gọi nhau bằng cưng

Vành môi nghiêng cánh xuống phân vân

Lưng trời không có bày chim én

Thành phố đi về cũng đã xuân

Sơ lược tiểu sử tác giả:

Nguyên Sa (sinh ngày 1 tháng 3 năm 1932 tại Hà Nội - mất 18/4/1998) tên thật là Trần Bích Lan, còn có bút danh Hư Trúc. Ông là một nhà thơ lãng mạn Việt Nam nổi tiếng từ thập niên 1950, với những tác phẩm nổi danh như "Áo lụa Hà Đông", "Paris có gì lạ không em", "Tuổi mười ba", "Tháng Sáu trời mưa", v.v.

Tổ tiên Nguyên Sa gốc ở Thuận Hóa (Huế), ông cố ông là Thượng thư Trần Trạm, giữ chức Hiệp tá Đại học sĩ trong triều đình thời Tự Đức, đến đời ông nội mới ra Hà Nội.

Sau khi kháng chiến toàn quốc bùng nổ, gia đình ông tản cư đi Hà Đông. Tại đây, ông bị Việt Minh bắt giam khi mới 15 tuổi. Hồi cư về Hà Nội, gia đình cho ông qua Pháp du học vào năm1949.

Năm 1953, ông đậu tú tái Pháp, lên Paris ghi danh học triết tại Đại học Sorbonne. Nhiều bài thơ nổi tiếng của ông được sáng tác trong thời gian này.

Năm 1955, ông lập gia đình với bà Trịnh Thúy Nga ở Paris. Đầu năm 1956, hai ông bà về nước.

Năm 1975, ông di tản đi Pháp. Ba năm sau, ông và gia đình qua Hoa Kỳ và ở California từ đó cho tới ngày qua đời.

Ông mất ngày 18 tháng 4 năm 1998.

Theo: Hợp Âm Việt

KHÁCH SẠN LỚN NHẤT THẾ GIỚI VỚI HƠN 7000 PHÒNG: GIÁ RẺ NHƯNG TRANH CÃI

Nằm trên cao nguyên Genting Highlands (bang Pahang, Malaysia), First World từ lâu đã được biết đến là khách sạn có quy mô số phòng “khủng” nhất hành tinh.

Với 7.351 phòng, công trình này không chỉ giữ kỷ lục Guinness mà còn trở thành một điểm đến du lịch đặc biệt, nơi du khách có thể “lạc lối” giữa hàng nghìn căn phòng và hệ sinh thái giải trí khổng lồ.

Theo The Sun, khai trương năm 2001 và mở rộng vào năm 2015, khách sạn First World gồm nhiều tòa tháp cao 28 tầng, có thể phục vụ cùng lúc tới khoảng 14.000 khách. Khách sạn tọa lạc tại Jalan Major Philip Lim, Genting Highlands, khu nghỉ dưỡng nổi tiếng cách Kuala Lumpur khoảng 1 giờ di chuyển.

Điểm khiến khách sạn First World trở nên khác biệt không chỉ nằm ở số lượng phòng “khổng lồ”, mà còn ở việc nó được tích hợp vào tổ hợp Resorts World Genting, nơi có trung tâm thương mại rộng hàng trăm nghìn mét vuông, công viên giải trí trong nhà, khu trò chơi thực tế ảo, rạp chiếu phim, sân bowling và cả “Snow World” (khu trải nghiệm tuyết nhân tạo hiếm có tại Đông Nam Á)...

Ngoài ra, khách sạn còn có phòng tập thể hình (gym), trung tâm hội nghị, khu vui chơi trẻ em, quầy rượu và casino (sòng bạc) hoạt động 24/7.

Từ khách sạn, du khách có thể đi bộ sang công viên Skytropolis với hàng chục trò chơi hoặc trải nghiệm cáp treo Awana SkyWay băng qua khu rừng nhiệt đới hàng triệu năm tuổi.

Chính vì vậy, nhiều tạp chí du lịch ví nơi đây như một “thành phố thu nhỏ”, nơi du khách có thể ăn uống, vui chơi và nghỉ ngơi mà gần như không cần rời khỏi khuôn viên.

Một trong những yếu tố khiến khách sạn First World thu hút lượng lớn khách là mức giá khá “mềm” so với quy mô. Theo dữ liệu từ các nền tảng đặt phòng, giá thuê trung bình dao động khoảng 29-104 USD/đêm (khoảng 763.000-2,7 triệu đồng), tùy thời điểm và hạng phòng.

Một số chương trình khuyến mãi thậm chí từng ghi nhận mức giá chỉ từ 16 USD/đêm (hơn 400.000 đồng) cho phòng tiêu chuẩn.

Khách sạn có nhiều hạng phòng khác nhau, từ phòng tiêu chuẩn diện tích nhỏ khoảng 16-17m² với tiện nghi cơ bản, đến các phòng cao cấp như World Club Room rộng khoảng 40m², có khu vực tiếp khách, tivi màn hình phẳng, tủ lạnh mini và tiện nghi pha trà, cà phê.

Các phòng cao cấp hơn thường được bố trí ở những tòa tháp mới, có tầm nhìn núi, không gian rộng hơn và trang bị đầy đủ hơn như két an toàn, minibar.

Nhờ vị trí trên núi, nhiều phòng nghỉ còn sở hữu tầm nhìn ra rừng nhiệt đới và mây mù đặc trưng của Genting Highlands, yếu tố được nhiều du khách đánh giá cao. Tuy nhiên, ngay cả ở hạng phòng cao, khách sạn vẫn được xếp vào phân khúc tầm trung, thiên về tiết kiệm hơn là trải nghiệm sang trọng.

Dù gây ấn tượng mạnh về quy mô và giá cả, khách sạn First World lại nhận nhiều ý kiến trái chiều từ du khách. Theo một nền tảng đặt phòng, khách sạn đạt mức điểm trung bình 3,2/5 với hơn 3.500 đánh giá.

Nhiều người khen vị trí thuận tiện, gần khu vui chơi và mua sắm, phù hợp với gia đình hoặc du khách muốn tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, không ít ý kiến cho rằng trải nghiệm thực tế “không tương xứng với quy mô”.

Một du khách phản ánh tình trạng quá tải tại quầy lễ tân: “Hơn 250 người xếp hàng trước, có thể phải chờ 3-4 tiếng để check-in (làm thủ tục)”. Người khác nhận xét phòng “cơ bản, chật”, dịch vụ chậm và thiếu thân thiện.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cũng cho rằng các phòng ở tòa cũ cần được nâng cấp, wifi không ổn định và tiện nghi hạn chế. Ngoài ra, một số loại phòng giá rẻ có thể không bao gồm các tiện ích như đồ dùng cá nhân đầy đủ, do đó du khách nên kiểm tra kỹ thông tin trước khi đặt.

Dù vậy, không ít du khách vẫn đánh giá cao mức giá hợp lý và vị trí thuận lợi, coi đây là lựa chọn phù hợp nếu ưu tiên chi phí hơn trải nghiệm cao cấp.

Ảnh: Alarmy, iStock, Booking, Agoda, Klook...

Ái Vi / Treo: Dân Trí

LOÀI CHIM BỒ CÂU ÓNG ÁNH NHƯ ĐÁ QUÝ, CHỈ CÓ Ở NƯỚC ÚC

Sinh sống giữa những vùng đất khô cằn của Australia, bồ câu cánh nâu đồng lấp lánh ánh kim như một "bộ sưu tập đá quý" biết bay.

Bồ câu cánh nâu đồng (Phaps chalcoptera) là một loài chim đặc hữu của Australia, nổi bật với bộ lông tưởng chừng giản dị nhưng lại ẩn chứa những hiệu ứng màu sắc đầy bất ngờ. Khi đứng yên, nó mang màu nâu xám khá trầm, dễ hòa lẫn với nền đất và thảm cỏ khô. Nhưng khi ánh sáng chiếu vào, đôi cánh của bỗng ánh lên sắc xanh lục, tím và đồng rực rỡ, như một món trang sức tự nhiên được giấu kín.

Ảnh: Wikimedia Commons.

Loài chim này có kích thước trung bình, thân hình tròn trịa đặc trưng của họ bồ câu, với đôi cánh rộng và khỏe. Điểm đặc biệt nằm ở các lông cánh có cấu trúc vi mô phản xạ ánh sáng, tạo nên hiệu ứng óng ánh thay đổi theo góc nhìn – một dạng “màu cấu trúc” tương tự như ở cánh bướm hay lông công. Nhờ đó, bồ câu cánh nâu đồng vừa có thể ngụy trang hiệu quả khi cần, vừa trở nên nổi bật trong các hành vi giao tiếp.

Ảnh: Peter Rowland.

Bồ câu cánh nâu đồng thường sinh sống ở các vùng rừng thưa, bụi rậm và đồng cỏ khô trên khắp Australia. Khác với hình ảnh bồ câu đô thị quen thuộc, loài này chủ yếu kiếm ăn trên mặt đất, nhặt hạt, quả nhỏ và đôi khi là côn trùng. Chúng có thói quen bay nhanh và thấp khi bị đe dọa, tạo ra âm thanh vỗ cánh đặc trưng, như một tín hiệu cảnh báo cho các cá thể khác.

Một chi tiết thú vị là tiếng kêu của bồ câu cánh nâu đồng khá trầm và đều, thường vang lên vào sáng sớm hoặc chiều muộn. Âm thanh này góp phần tạo nên “bản nhạc nền” của những vùng hoang dã Australia, nơi sự sống diễn ra âm thầm nhưng đầy nhịp điệu.

Ảnh: Ask Roz Blue Mountains

Trong mùa sinh sản, chúng xây tổ đơn giản trên cây thấp hoặc bụi rậm, thường chỉ là vài cành cây xếp chồng lên nhau. Dù cấu trúc có vẻ mong manh, nhưng lại đủ để bảo vệ trứng và chim non trong môi trường tự nhiên. Cặp đôi thường thay nhau ấp trứng và chăm sóc con non – một hành vi thể hiện sự phối hợp chặt chẽ giữa hai cá thể.

Trên phương diện sinh học, bồ câu cánh nâu đồng là một phần không thể thiếu trong hệ sinh thái Australia. Loài chim này không chỉ góp phần phát tán hạt giống mà còn là minh chứng cho vẻ đẹp tinh tế của thiên nhiên – nơi ngay cả những loài tưởng chừng bình thường cũng có thể ẩn chứa những điều kỳ diệu.

Theo: Kiến Thức

Link tham khảo:

https://australian.museum/learn/animals/birds/common-bronzewing/

https://ebird.org/species/combro1

VỊ ĐẠI KHOA ĐẦU TIÊN VÀ CUỐI CÙNG ĐƯỢC KHẮC TÊN TRÊN BIA ĐÁ VĂN MIẾU HUẾ LÀ NHỮNG AI?

Nếu như Tiến sĩ Nguyễn Ý là người đầu tiên được khắc tên trên bia đề danh tại Văn miếu Huế, thì Tiến sĩ Dương Thiệu Tường lại là người cuối cùng có tên trên tấm bia khoa bảng của triều Nguyễn.

Văn miếu Quốc Tử Giám Huế. Ảnh: Báo Xây Dựng

Vị đại khoa đầu tiên và cuối cùng được khắc tên trên bia đá Văn miếu Huế là những ai?

Cách nhau gần 100 năm, từ tấm bia đề danh Tiến sĩ đầu tiên (1822) đến tấm bia cuối cùng (1919) của triều đại, câu chuyện về hai vị đại khoa được khắc tên trên bảng vàng bia đá mãi là tấm gương về đạo học. Dù triều đại có qua đi, sự học của các vị Tiến sĩ vẫn còn mãi và không chỉ hiển hiện trên bia đá tiền nhân khắc tạc, mà còn lưu danh trong sử sách cùng những giai thoại truyền khẩu.

Đình nguyên đầu tiên của nhà Nguyễn

Nguyễn Ý (sinh năm 1796), người thôn Thị xã Vân La, huyện Thanh Trì, phủ Thường Tín, trấn Sơn Nam Thượng (nay là thôn Vân La, xã Hồng Vân, Hà Nội). Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống hiếu học, thân phụ là cụ Nguyễn Cuông.

Theo giai thoại dân gian, Nguyễn Ý từ nhỏ đã nổi tiếng thần đồng, đọc đâu hiểu đấy, học một biết mười, lại giỏi văn chương ứng đáp nên sớm được người trong vùng biết đến. Năm 1821, Nguyễn Ý đỗ Cử nhân và ngay trong năm sau, ông từ biệt cha mẹ, vợ và 3 con thơ để vào Huế dự thi Hội, thi Đình.

Tượng Đình nguyên Tiến sĩ Nguyễn Ý tại Văn từ Thượng Phúc.

Kỳ thi Hội diễn ra vào tháng 4/1822, là khoa thi Hội đầu tiên của triều Nguyễn được tổ chức, đánh dấu sự hoàn thiện hệ thống khoa cử Nho học, chuyển từ thi Hương (đời Gia Long) sang tổ chức thi Hội, thi Đình tại kinh đô để lấy Tiến sĩ. Vì là khoa thi quan trọng nên vua Minh Mạng ban dụ rằng: “Khoa thi Hội này là khoa đầu tiên, là điển lễ quan trọng, các ngươi nên rất mực công bằng, đừng phụ lời khuyên bảo của trẫm”.

Tại khoa thi này, Nguyễn Ý đỗ đầu và nhận học vị Hoàng giáp Tiến sĩ. Sau đó vào thi Đình, đề thi do nhà vua trực tiếp ra câu hỏi và chấm thi tại điện Cần Chính và Nguyễn Ý tiếp tục đỗ đầu nên được gọi là Đình nguyên Hoàng giáp.

Kỳ thi Đình của nhà Nguyễn không chia thứ bậc, chỉ xếp theo thứ tự, ai đỗ cao hơn được xếp trên. Vì thế, trên tấm bia đầu tiên thuộc hàng đầu trong Văn miếu Huế có khắc tên 8 vị Tiến sĩ đỗ kỳ thi Đình năm 1822, tên của Tiến sĩ Nguyễn Ý được khắc ở trên cùng.

Bên dưới là tên 7 đại khoa khác, gồm: Lê Tông Quang, Phan Hữu Tính, Hà Tông Quyền, Đinh Văn Phác, Vũ Đức Khuê, Phan Bá Đạt và Trần Lê Hiệu. Từ danh sách và thứ bậc khắc trên bia, có thể khẳng định Nguyễn Ý cũng là vị Tiến sĩ đầu tiên được khắc tên trên bia đá Văn miếu Huế.

Nhà bia Tiến sĩ Nguyễn Ý trước đình tổng Vân La.

Trong bài văn sách thi của mình, khi bàn về đạo trị nước, Tiến sĩ Nguyễn Ý cho rằng: “Trị dân không gì trước hơn việc dạy học, trị nước không gì quan trọng hơn nhân tài, tìm khắp hỏi rộng, thu nhận rộng, bồi dưỡng khắp, làm thế nào để có thể khiến cho chia mưu, chung nghĩ, sáng rõ công việc để đưa đến hiệu quả vô vi”.

Tiến sĩ Nguyễn Ý cũng đã đưa ra ý tưởng của mình để xây dựng đội ngũ hiền tài cho xã hội, theo ông cần phải đào tạo từng bước để hình thành nên đội ngũ hiền tài cho đất nước sử dụng. “Ngày dầm tháng thấm, phả vào mắt, rót vào tai, có thể đạt hiệu quả “sau một đời sẽ có nhân”. Cho rằng, trị nước không gì quan trọng bằng nhân tài, mừng thánh triều để thực sự được người, nhưng mong chia mưu cùng lo, làm sáng tỏ công việc, ắt giữ chức đều là quân tử”.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Ý thì hiền tài quả thực như những vật báu trên đời. Theo ông nhân tài “như châu ở biển, ngọc trong núi tìm rất khó khăn, bồi dưỡng hết mức mới thu vét được ẩn sót. Vì thế cổ nhân mới có nỗi lo thiếu nhân tài vậy. Vâng điều thánh thu vét hiền tài, chọn lựa thu khắp, không để sót cỏ chỉ ở khi, hoa lan trong núi. Đường cầu hiền đã rộng, nhưng các sĩ tỏ rõ ở đức thường tự sẽ thu hút vào triều đình “người chín đức đều được làm việc”. Với người xưa thì khó ở được người, mà ngày nay được khắp thì lại không khó vậy”.

Theo các tư liệu của dòng họ, Đình nguyên Nguyễn Ý làm quan được ít năm thì mất và được chôn cất tại kinh đô Huế. Ở quê nhà Vân La, con cháu lập nhà thờ họ từ đời cha Nguyễn Ý là Nguyễn Cuông. Thời trẻ, Nguyễn Ý có nhiều bạn đồng môn. Họ đã viết đôi câu đối về ông ở hai bên cột hiên nhà thờ: “Văn chương tiêu nhất giáp/ Khoa đệ vĩ đồng châu” (Văn chương giỏi nhất vùng/ Bao la như châu thổ).

Người “khóa sổ” khoa cử triều Nguyễn

Nếu như Nguyễn Ý là người đỗ đầu và được chọn để khắc tên hàng đầu tiên tại tấm bia đề danh đầu tiên của triều Nguyễn, thì Tiến sĩ Dương Thiệu Tường lại là người đỗ cuối cùng ở kỳ thi cuối cùng, và tên được khắc hàng cuối trong tấm bia cuối cùng của triều đại.

Nhắc đến dòng họ Dương làng Vân Đình, người nay thường nghĩ ngay đến hai anh em danh nhân nổi tiếng là Dương Khuê và Dương Lâm. Không chỉ được biết đến là những vị quan thanh liêm, công minh, hai ông còn để lại dấu ấn sâu đậm trong đời sống văn hóa.

Trải qua nhiều thế hệ, con cháu họ Dương tiếp tục nối nhau đảm nhiệm các chức vụ quan trọng trong triều đình, tạo dựng danh tiếng như một dòng họ khoa bảng tiêu biểu. Theo gia phả và lời kể của các bậc cao niên, họ Dương chi Ất Hạ có nguồn gốc từ Nghệ An, sau đó lưu lạc ra Vân Đình sinh sống. Thuở ban đầu, cuộc sống của dòng họ khá cơ cực.

Chân dung Tiến sĩ Dương Thiệu Tường.

Trong hoàn cảnh khó khăn ấy, cụ sinh đồ Dương Đức Thắng phải lên chùa viết sớ thuê để mưu sinh. Sau khi cụ qua đời một năm, một vị thiền sư lạ tìm đến, đề nghị giúp gia đình chọn đất cải táng. Khi được hỏi muốn “đất giàu có” hay “đất phát khoa danh”, gia đình đã chọn con đường học hành, mong con cháu đỗ đạt.

Do nghèo khó, việc cải táng được tiến hành âm thầm vào ban đêm. Hài cốt được đặt trong một nồi đất rồi chôn tại khu đất gần đường vào phủ lỵ. Trước khi rời đi, vị thiền sư để lại lời sấm truyền về sự hưng thịnh khoa bảng của dòng họ, song không tiết lộ danh tính.

Điều kỳ lạ là, chỉ sau một thời gian, khu đất quanh mộ tổ trở nên quang đãng đúng như lời vị thiền sư nói. Từ đó, dòng họ Dương bắt đầu “phát khoa danh”. Lịch sử sau này đã chứng nghiệm khi cụ Đức Ứng giữ chức Hàn lâm viện thị giảng học sĩ, hai anh em Dương Khuê và Dương Lâm đều làm tới chức Thượng thư, các thế hệ kế tiếp tiếp tục đỗ đạt với nhiều Tiến sĩ, Cử nhân.

Theo tư liệu lịch sử, Dương Thiệu Tường sinh năm 1895 tại xã Vân Đình, tổng Phương Đình, huyện Sơn Lãng, phủ Ứng Hòa, tỉnh Hà Đông (nay là xã Vân Đình, Hà Nội). Xuất thân trong một gia đình có truyền thống khoa bảng nổi tiếng đương thời, Dương Thiệu Tường chính là cháu nội của danh sĩ Dương Lâm và là con trai của Cử nhân Dương Tự Phan.

Năm 1915 (Duy Tân thứ 9), Dương Thiệu Tường đỗ Cử nhân tại kỳ thi Hương tổ chức ở Hà Nam. Đến năm 1919 (Khải Định thứ 4), ông dự thi Hội. Kỳ thi này, thí sinh chỉ cần mang theo giấy bút để làm bài. Ít nhất 3 tuần trước khi thi, thí sinh được thông báo về mẫu quyển thi. Trong quyển thi, thí sinh ghi đầy đủ thông tin họ tên, bằng cấp, nghề nghiệp, tuổi, nguyên quán, dòng dõi 3 đời. Quyển thi nộp lên Bộ Học để chuyển cho ban giám khảo.

Khoa thi này, ngoài giám khảo người Việt còn có một giám khảo người Pháp do Khâm sứ Trung Kỳ chỉ định. Ngày 4/4/1919, thí sinh bắt đầu vào thi. Thí sinh thi 4 trường, mỗi trường cách nhau một tuần. Trường nhất thi 5 bài Văn sách về các sách Ngũ kinh, Tứ thư, Việt sử, Thời vụ và Lịch sử phương Tây.

Lăng mộ danh nhân Dương Lâm – ông nội Tiến sĩ Dương Thiệu Tường.

Trường nhì thi 3 bài Từ Hàn, gồm một chiếu hoặc dụ, một tấu hoặc sớ, một biểu. Trường tam thi 3 bài luận bằng chữ quốc ngữ gồm một bài về hành chính, một bài về thời vụ và một bài về luật lệ cộng thêm hai bài toán hình. Trường tứ thi 3 bài luận tiếng Pháp, gồm bài dịch từ tiếng Pháp sang chữ Hán, bài dịch từ chữ quốc ngữ sang tiếng Pháp và một bài chính tả tiếng Pháp. Bắt đầu thi lúc 6 giờ sáng và kết thúc lúc 6 giờ tối.

Giám khảo người Việt ra đề cho các bài chữ Hán và quốc ngữ. Các bài tiếng Pháp do Khâm sứ Trung Kỳ lựa chọn và gửi cho giám khảo trong phong bì đã niêm phong. Bài thi được chấm điểm từ 0 đến 20. Điểm đạt trung bình là 10. Hết 4 trường sẽ cộng dồn để tính điểm. Mọi thí sinh được 40 điểm cho 4 trường thi sẽ được vào thi Đình. Ban giám khảo lấy riêng các bài thi được điểm cao rồi trình lên Bộ Học để Bộ trình nhà vua. Ngày 23/4/1919 công bố tên những người được dự thi Đình.

Tiếp nối dòng dõi khoa bảng

Theo ghi chép, dù bài thi của Dương Thiệu Tường bị đánh hỏng (truất quyển thi), nhưng do đây là khoa thi Hội cuối cùng của chế độ khoa cử Việt Nam nên ông được đặc cách vào thi Đình. Kết quả, Dương Thiệu Tường đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân - một kết quả đáng chú ý trong bối cảnh nền học vấn Nho học đi đến hồi kết.

Theo bản dịch của Viện nghiên cứu Hán Nôm, văn bia đề danh Tiến sĩ khoa thi cuối cùng có 7 người đỗ. Đứng đầu là Nguyễn Phong Di, tiếp theo là Trịnh Hữu Thăng, Lê Văn Kỷ, Nguyễn Cao Tiêu, Bùi Hữu Hưu, Vũ Khắc Triển, và cuối cùng là Dương Thiệu Tường.

Tấm bia này được khắc vào ngày mồng 7 tháng 7 niên hiệu Khải Định năm thứ 4 (1919). Tên của Tiến sĩ Dương Thiệu Tường cũng là tên vị đại khoa cuối cùng được khắc trên bia đá, kết thúc khoa bảng Nho học đã tồn tại ở Việt Nam suốt 9 thế kỷ.

Sau khi ra làm quan, Tiến sĩ Dương Thiệu Tường khởi đầu với chức thừa phái tại Cơ mật viện, rồi lần lượt được bổ nhiệm làm Tri phủ Bình Giang, Tri phủ Ninh Giang (1927) và Tri phủ Kiến Xương (1931). Từ đây, sự nghiệp của ông tiếp tục thăng tiến.

Triều Nguyễn tổ chức 39 khoa thi (1822 - 1919), lấy đỗ 558 đại khoa, trong đó Nguyễn Ý là Tiến sĩ đầu tiên và Dương Thiệu Tường là Tiến sĩ cuối cùng được khắc tên.

Năm 1932, ông giữ chức Bố chính xứ Thái Bình hạng hai, sau đó lên hạng nhất; tiếp đến được bổ nhiệm làm Tuần phủ Quảng Yên rồi Tuần phủ Vĩnh Yên (1938), và được nâng lên hạng nhất vào năm 1940. Đầu năm 1942, ông được cử làm Tổng đốc Hưng Yên, nhanh chóng thăng lên hạng nhất. Đến tháng 3 năm 1944, ông giữ chức Tổng đốc Hải Dương - một trong những vị trí quan trọng trong hệ thống hành chính đương thời.

Nối mạch truyền thống khoa bảng của dòng tộc, em trai Dương Thiệu Tường là Dương Thiệu Chi cũng là một nhà nho nổi danh từng thi đỗ tham tá hạng hai ngành hộ tịch, được bổ nhiệm làm Tri huyện, phong hàm Biên tu, sau làm đến chức Thương tá Nam Định.

Con cháu Tiến sĩ Dương Thiệu Tường cũng trở thành những nhà trí thức có tiếng. Trong số đó, phải kể đến GS Dương Hồng Hiên chuyên ngành nông nghiệp, GS.TS Dương Thiệu Tống (Đại học Sư phạm TPHCM), GS Dương Thiệu Lễ, GS.TS Dương Nghiệp Chí, GS.TS Dương Hồng Chương…

Trần Siêu / Theo: Báo Giáo dục và Thời đại

VĂN NHẠN - VI ỨNG VẬT

Văn nhạn

Cố viên miểu hà xứ?

Quy tư phương du tai.

Hoài Nam thu vũ dạ,

Cao trai văn nhạn lai.

聞雁

故園眇何處

歸思方悠哉

淮南秋雨夜

高齋聞雁來

Nghe tiếng chim nhạn

(Dịch thơ: Trương Việt Linh)

Vườn xưa mù mịt phương nào

Tình quê vương vít lòng nao nao sầu

Hoài Nam đêm tối mưa thu

Phòng cao tiếng nhạn từ đâu bay về

Sơ lược tiểu sử tác giả:

Vi Ứng Vật 韋應物 (737-792) tự Nghĩa Bác 義博, người đời Đường, người Đỗ Lăng, Kinh Triệu, lúc đầu làm Tam vệ lang cho Đường Huyền Tông (712-755), về sau chịu khó đọc sách, đến đời Đức Tông (780-804) làm quan thứ sử Tô Châu có nhiều thiện chính. Ông tính cao khiết, thích đốt hương ngồi một mình. Ông cùng Lưu Trường Khanh được người ta gọi là 2 thi nhân đại tự nhiên. Thi tập của ông gồm 10 quyển.

Nguồn: Thi Viện