SÀI GÒN: KÝ ỨC KHÔNG THỂ THAY TÊN

Trong di sản âm nhạc gắn liền với ký ức của người miền Nam Việt Nam, cái tên Sài Gòn có một vị trí đặc biệt, và hiếm có thành phố nào lại có một ca khúc như mở ra thời kỳ thịnh vượng của mình, rồi cũng có một ca khúc như khép lại cả một thời đại bằng lời từ biệt, cất lời chia tay thảng thốt.

Đường phố Sài Gòn năm 1972. Nguồn ảnh: Getty Images

Ai đã biết đến dòng nhạc vàng, ắt phải biết đến Sài Gòn của Y Vân (bài hát thường bị gọi nhầm là Sài Gòn đẹp lắm). Bài hát ẩn trong các ca từ là niềm tự hào về việc lựa chọn nơi sống, hòa mình vào cuộc sống và tự gắn nó với đời của các thế hệ đã đến, đã an sinh và thuộc về. Còn Sài Gòn ơi vĩnh biệt của Nam Lộc là một lời chào từ giã da diết với kỷ niệm, và cũng là lời chào, khép lại một đoạn đời, thời gian của tự do, của tuổi trẻ và những điều yêu dấu.

Điều thú vị là Sài Gòn được viết đầu năm 1965, còn Sài Gòn ơi vĩnh biệt của Nam Lộc được sáng tác vào cuối năm 1975. Mốc thời gian này như cánh cửa mở và đóng chuỗi hoài niệm của biết bao người Việt xa xứ, cũng như ở lại.

Nếu nghe được sự tự hào, niềm vui rộn ràng của Y Vân rồi kết thúc bằng hy vọng và những lời hứa như di ngôn "tôi vẫn không bao giờ quên" của Nam Lộc, ngàn lời nói cũng không thể bằng một thoáng ngậm ngùi.

Năm 1976, khi Sài Gòn đổi tên, việc chuyển đổi ký hiệu địa lý đột nhiên khiến cái tên Sài Gòn bật lên trong câu nói, câu hát nhiều đến lạ kỳ. Người ta đếm được rất nhiều những bài hát gắn với cái tên Sài Gòn bùng phát trong suốt nhiều năm, được ngân nga hát lại ở mọi nơi, kể cả với người đang sống trong nước. Sài Gòn niềm nhớ không tên (Nguyễn Đình Toàn), Đêm nhớ về Sài Gòn (Trầm Tử Thiêng), Cho thành phố mất tên (Phạm Đình Chương)…

Mỗi bài hát như tiếng chuông nhỏ, ngân khẽ trong giấc ngủ, mà lại xoáy vào tim, khiến người thức dậy có thể thấy mắt mình đã ướt tự bao giờ.

Chị bạn sống ở Philadelphia kể rằng, có những ngày mới đến Mỹ, lái xe một mình vào trời chập choạng tối, nghe giai điệu Đêm nhớ về Sài Gòn cất lên, chị phải tấp xe vào lề vì mắt nhòa lệ.

Lần ghé thăm Nguyễn Đình Toàn, ông giới thiệu bản làm mới ca khúc Nước mắt cho Sài Gòn của mình, đột nhiên ông bỗng lặng im khi nghe lại những câu hát về thành phố hôm qua. Không ai dám hỏi hay nói gì. Lúc sau, ông như sực tỉnh, cười nhẹ, nói: "Tôi nhớ những con đường mình đi ngày xưa." Không ai biết con đường đó tên gì, nhưng chắc chắn, ắt phải là một con đường ở nơi ấy, Sài Gòn.

Với nhiều người miền Nam, đặc biệt là những ai đã sống qua giai đoạn trước 1975 rồi rời quê hương sau đó, Sài Gòn không đơn thuần là một thành phố đã đổi tên trên bản đồ. Đó là nơi giữ lại nhịp thở hồn nhiên của tuổi trẻ (Biết đến thuở nào, Tùng Giang), những giấc mơ hoang dại trong buổi súng đạn ập đến rền vang (Vết thù trên lưng ngựa hoang, Ngọc Chánh, Phạm Duy), có cả những nỗi cô đơn phố thị thấm đẫm chủ nghĩa hiện sinh (Đêm dài, Nguyễn Trung Cang).

Sài Gòn hiện lên trong từng câu hát, đôi khi không gọi tên nhưng hiện ra với những con phố, những quán cà phê, những buổi chiều mưa. Đó là cuộc sống hồn nhiên đang có, tận hưởng và rồi bàng hoàng khi mọi thứ không còn.

Những điều ấy, không chỉ trong kỷ niệm riêng của từng người mà còn trong ký ức chung của cả một thế hệ với đường Duy Tân cây dài bóng mát, với Sài Gòn không ngủ, tiếng gõ mì vang trong đêm, len giữa ánh đèn neon và tiếng xe cộ chập chờn.

Đường phố Sài Gòn năm 1970. Nguồn ảnh: Getty Images

Âm nhạc ở Sài Gòn phát triển từ 1954 đến 1975, đã gắn chặt người miền Nam với nhịp thở của đời mình, và rồi sau đó, chính sự tìm nghe, ủng hộ của một số lượng lớn người Việt không chấp nhận lìa xa quá khứ đã khiến nền âm nhạc của người Việt hải ngoại ra đời.

Bản thân âm điệu cũ, dòng nhạc cũ, văn hóa quen thuộc vang lên, gợi lại, khiến người nghe lại muốn níu vào đời mình thêm chút nữa, để giữ lại những điều đẹp nhất.

Các trung tâm băng nhạc hải ngoại như Trung tâm Asia, Thúy Nga Paris, Làng Văn ngoài chuyện thương mãi, đột nhiên lại có thêm vai trò là gìn giữ, xiển dương một di sản vàng son độc đáo đã có.

Trong nửa thế kỷ, vô hình trung các trung tâm này đã nuôi dưỡng tình yêu với Sài Gòn qua vô số lần thu âm, cùng của ca sĩ Sài Gòn một thời, như Khánh Ly, Elvis Phương, Tuấn Ngọc, mỗi con người, mỗi nơi như thế đã giữ lại từng phần của Sài Gòn trong trái tim người. Ngay cả tiếng hát, thanh âm của họ cũng trở thành ký ức bất tử của đô thành.

Từ trái qua: các giọng ca Elvis Phương, Khánh Ly, Tuấn Ngọc luôn bền bỉ hơn nửa thế kỷ qua. Nguồn ảnh: Thúy Nga-Paris By Night

Đã có nhận định rằng âm nhạc của người Việt hải ngoại sau năm 1975 không chỉ là nghệ thuật giải trí mà là chiếc cầu nối tinh thần, là liều thuốc chữa lành nỗi đau thực tế. Nó xoa dịu nỗi đau mất mát, nỗi nhớ quê hương, và gìn giữ bản sắc văn hóa cho cộng đồng người Việt trên toàn thế giới.

Trong một bài nói chuyện về âm nhạc Việt ở hải ngoại sau 1975, phát thanh vào năm 2014, đài RFA đã có thống kê không chính thức là ước tính khoảng 1.000 bài hát mới được ra đời, nhưng số bài ngụ ý, hay nhắc tên Sài Gòn có thể chiếm đến hơn 20%.

Âm nhạc của thời Việt Nam Cộng hòa, được sản sinh từ Sài Gòn, nếu nhìn lại, quả thực đã trở thành một không gian tinh thần, tồn tại song song, bất biến, nơi mà thời gian dường như ngừng lại ở khoảnh khắc trước ngày thôi tiếng súng. Người ta có thể nghe, và trở về thăm mọi nơi trong trí tưởng, đi trên những con đường quen thuộc. Âm nhạc giúp cho Sài Gòn bất diệt trong ký ức, trong những câu chuyện kể lại cho con cháu.

Với thế hệ đầu, có thể đó là nỗi buồn từ chuyện đời mất mát trực tiếp; còn với thế hệ sau, âm nhạc Sài Gòn dần trở thành một di sản tinh thần được truyền lại, là một lời nhắc nhở về cội nguồn.

Nhiều người trẻ sinh sau năm 1975, thậm chí sinh ở nước ngoài, chưa từng đặt chân đến Sài Gòn của những ngày tháng cũ, vẫn có thể hình dung về nơi chốn ấy qua âm nhạc.

Và mãi về sau, đối với các thế hệ mới, Sài Gòn trước năm 1975 sẽ không đến với bài lịch sử chính trị bắt buộc buồn chán, mà luôn bắt đầu bằng một giai điệu ngọt ngào.

Đường phố Sài Gòn năm 1962. Nguồn ảnh: Getty Images

Ngày tháng trôi đi, không có gì là vĩnh cửu. Một cái tên có thể không còn trên bản đồ hành chính, nhưng đi cùng với âm nhạc, cái tên Sài Gòn đã bất tử như những bài học giáo khoa không cần được cho phép, luôn khơi gợi trí tò mò của thế hệ mới khi nghe.

Những gì được tìm thấy qua những câu hát về Sài Gòn là một điều bất biến, không có quyền lực nào tước đoạt được.

Trong lịch sử thế giới không thiếu những thành phố đổi tên. Nhưng Sài Gòn là một trường hợp đặc biệt, nó được hát nhiều hơn cả khi không còn, thậm chí còn chuyển tải ký ức của hàng triệu con người về sau.

Bởi Sài Gòn đã đẹp lắm trong trái tim người, đã được hát lên đầy kiêu hãnh, nên dù có phải hát lời vĩnh biệt, thì đó cũng chỉ là cảm giác phút giây nghẹn lời, cho ai đang mang một tình yêu quá lớn.

Đó là lý do vì sao, dù nửa thế kỷ đã trôi qua, cái tên Sài Gòn vẫn sống – không phải trên các ghi chú bắt buộc, mà trong từng câu hát, từng giọt nước mắt rơi xuống, và những điều thì thầm kể lại, khi nghe lại một giai điệu như không bao giờ cũ.

Đường phố Sài Gòn năm 1962. Nguồn ảnh: Getty Images

Có thể chúng ta sẽ còn nghe những mô tả đầy tranh cãi về Sài Gòn và giá trị của nó, nhưng sau những ồn ào đó, thật khó để lên tiếng ngược chiều với từng câu hát làm rung động ký ức của muôn người.

Nhạc sĩ Tuấn Khanh

Gửi cho BBC từ Sài Gòn

Theo: BBC Tiếng Việt (06/07/2026)

TRUNG THU NGUYỆT - BẠCH CƯ DỊ

Trung thu nguyệt

Vạn lý thanh quang bất khả ti,

Thiêm sầu ích hận nhiễu thiên nhi.

Thuỳ nhân lũng ngoại cửu chinh thú,

Hà xứ đình tiền tân biệt ly.

Thất sủng cố cơ quy viện dạ,

Một phiên lão tướng thướng lâu thì.

Chiếu tha kỷ hứa nhân trường đoạn,

Ngọc thố ngân thiềm viễn bất tri.

中秋月 - 白居易

萬里清光不可思

添愁益恨繞天涯

誰人隴外久征戍

何處庭前新別離

失寵故姬歸院夜

沒蕃老將上樓時

照他幾許人腸斷

玉兔銀蟾遠不知

Trăng trung thu

(Dịch thơ: Chi Nguyen)

Trăng soi vạn dặm muôn trùng.

Trời buông sầu hận, lạnh lùng nhân gian.

Ai người lính thú quan san.

Biệt ly xa cách, hàng ngàn nhớ mong.

Thất sủng cung nữ nặng lòng.

Lầu trên bại tướng, long đong phận già.

Đoạn trường đứt ruột mình ta.

Cóc vàng thỏ ngọc có mà biết đâu ?

Sơ lược tiểu sử tác giả:

Bạch Cư Dị 白居易 (772-846) tự Lạc Thiên 樂天, hiệu Hương Sơn cư sĩ 香山居士 và Tuý ngâm tiên sinh 醉吟先生, người Hạ Khê (nay thuộc Thiểm Tây). Ông là thi nhân tiêu biểu nhất giai đoạn cuối đời Đường, là một trong những nhà thơ hàng đầu của lịch sử thi ca Trung Quốc. Người ta chỉ xếp ông sau Lý Bạch và Đỗ Phủ.

Nguồn: Thi Viện

ĐỪNG CHẠY ĐUA VỚI THỜI GIAN

Đừng xem đồng hồ, nhưng hãy xem Bạn làm được gì điều gì ý nghĩa trong mỗi khoảnh khắc đồng hồ.

Không kiểm soát được thời gian, nhưng Bạn hoàn toàn có thể kiểm soát được những việc mình làm trong từng phút giây hiện tại.

Vì vậy, đừng chạy đua với thời gian. Hãy chạy đua với những lý tưởng tốt đẹp đang thôi thúc con người mình.

Đừng nghe những tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ, nhưng hãy nghe những lời mời gọi không ngừng vang lên nơi tâm hồn mình, để gắng sức sống trọn vẹn mỗi phút giây với từng giá trị tích cực và tốt đẹp mình có nơi bản thân và trong cuộc sống mình.

Cố gắng sống thật tròn cuộc sống mình trong từng tiếng tích tắc của thời gian các Bạn nhé!

(Sưu tầm trên mạng)

TÂM CÓ THỂ COI NHẸ THÌ CON NGƯỜI SẼ CÓ THỂ TRẦM TĨNH

1. Con người trải qua tôi luyện nội tâm sẽ được vững vàng

Giải thích: Con người khi kinh qua thực tế mà tôi luyện sẽ đạt được tâm thái vững vàng, có vững vàng rồi mới khiến cho tâm mình tĩnh lại, đạt đến trạng thái “dù động hay tĩnh thì vẫn có thể giữ được bình tĩnh trong tâm.”

Muốn tĩnh tâm thì hãy tìm thử một công việc nào đó để làm. Thoạt nghe thì hơi trái ngược, nhưng việc tập trung vào công việc sẽ khiến những điều tạp niệm nhỏ nhặt được nghiêm khắc mài rũa, khiến tâm được cọ xát cho đến khi tất cả những góc cạnh thừa thãi được đánh bóng. Những cảm xúc như nóng nảy, bất bình, kiêu căng sẽ dần dần được loại bỏ.

2. Ở với bạn bè biết nhường nhịn thì hai bên đều lợi, nếu so bì thì chỉ khiến cả hai đều thua thiệt

Giải thích: Bạn bè ở với nhau chính là: bạn cho tôi chiếc lá, tôi trả bạn rừng cây. Cả hai cũng vì thế mà vui vẻ, mối quan hệ cũng vì thế mà hạnh phúc. Nếu được vậy, bạn sẽ có thể xây dựng được một tình bạn vững chắc, kiên cố như bê tông cốt thép, có thể chịu được những trận động đất dữ dội.

Nếu chỉ biết so bì thì cuối cùng chỉ thấy sự đố kỵ: Nếu bạn ở lầu, thì tôi không thể sống trong một ngôi nhà gỗ; lương của bạn là 30 triệu thì tôi không thể 29 triệu; bạn có bà hai, tôi ít nhất phải có bà ba; nếu bạn ly hôn, thì tôi cũng… Tốt nhất với những kiểu người như thế thì không nên kết giao, tránh thêm phiền phức.

3. Khi làm việc mà cảm thấy bồn chồn không yên thì hãy ngồi tĩnh tọa; Đọc sách dù không muốn cũng phải đọc

Giải thích: Nếu ban ngày làm việc mà cảm thấy lo lắng bồn chồn vậy hãy ngồi tĩnh tọa. Không muốn đọc sách lại càng phải đọc. Đây là nhằm bệnh mà bốc thuốc.

Hàm ý câu này chính là mình càng không muốn làm điều gì đó, thì lại càng phải ép buộc bản thân đi làm, phải đi giằng co với suy nghĩ trong tâm. Nhân tâm thường ích kỷ, luôn mong muốn được thoải mái một chút. Cái gì dễ thì thích làm hơn, thứ gì ngon lại muốn ăn, nơi nào mát thì muốn đến gần hơn. Nhưng nếu bản thân bạn không biết cách kiềm chế chúng mà cứ để phóng túng, thì một ngày nào đó rất có thể khiến bạn bị “lật thuyền trong mương”, rơi vào rắc rối.

4. Hối lỗi là liều thuốc chữa bệnh, hối hận mà cứ để trong tâm thì dễ dàng sinh bệnh

Giải thích: Hối lỗi là liều thuốc trị bệnh, trọng điểm chính là ở chỗ biết sửa sai. Hối hận mà giữ trong lòng thì lại vì thuốc mà sinh bệnh.

Sống trên đời có ai không mắc phải sai lầm!? Phạm lỗi rồi đứng lên là bài học tất yếu của trường đời. Nếu bạn có thể sửa sai, học hỏi và đúc rút kinh nghiệm thì việc mắc lỗi cũng không đáng sợ chút nào. Ngược lại, chính điều này lại là bàn đạp thúc đẩy bạn nhanh chóng trưởng thành và mạnh mẽ. Còn nếu bạn biết sai lầm của mình mà không sửa chữa, kết quả cuối cùng chỉ có thể là những giọt nước mắt hối hận không biết bao giờ mới chảy hết. Niềm đau đó sớm muộn cũng sẽ trở thành một khẩu súng, một cái roi quất vào tâm mình, tự gây thương tích cho chính mình mà thôi.

5. Xử lý việc mà gấp gáp, sơ hở thì phần nhiều là vì lo sợ được mất vào hư danh

Giải thích: Khi giải quyết công việc mà không được ổn định, lúc hay lúc dở, khi làm thì gấp gáp vội vàng, thì phần nhiều do lo sợ được mất vào hư danh, làm bản thân không thu được cái tâm của chính mình.

Trong công việc và cuộc sống, nhiều việc lẽ ra có thể được xử lý một cách nhẹ nhàng và thoải mái nhưng kết quả lại quá thảm hại khiến chúng ta đều không muốn nhìn lại. Rối cuộc là vì sao? Vì mình không đủ năng lực sao? Mình không đủ ngoại hình? Khí chất của mình không đủ? Cũng không phải.

Về vấn đề này, nhà triết gia nổi tiếng trong lịch sử Vương Dương Minh có kiến giải rằng: Chính là do cái tâm được mất của bạn quá nặng. Bạn muốn mọi thứ trở nên hoàn mỹ, chỉ sợ mình sẽ làm hỏng việc, bị người khác phê bình, chê cười nên bạn sẽ trở nên lo sợ, cảnh giác, nhất quyết không buông. Vì lẽ đó mà bạn không giữ cái tâm thản nhiên khi hành sự, lẽ ra việc này phải giải quyết thật bình tĩnh thì lại không làm được. Nó hơi giống hiệu ứng tâm lý trong “Định luật Murphy”, bạn càng lo lắng về một tình huống nào đó thì khả năng nó sẽ xảy ra càng cao.

6. Giữ gìn chí hướng “như người đang trong lúc đau”

Giải thích: Giữ gìn chí hướng như người đang lúc đau, nếu toàn tâm toàn ý chỉ nghĩ tới chỗ đau, thì làm gì còn thời gian quản chuyện phiếm đây?

Câu này thực sâu sắc. Khi trái tim bạn đau đến mức ngạt thở, thì bạn có thể đi lòng vòng và làm chuyện phiếm được không? Không, bởi vì lúc này bạn chỉ có cảm giác đau đớn muốn chết, không thể phân tâm. Nếu bạn đang làm một việc gì đó mà còn muốn làm một vài việc vặt khác, uống một chút rượu, nghe chút nhạc, hát vài câu, điều đó có nghĩa là bạn không phải đang hoàn hoàn nhập tâm, vẫn có một phần tâm trí của bạn phiên đãng ngoài kia. Nó cũng cho thấy bạn chưa đủ coi trọng và dụng tâm về vấn đề này. Sức mạnh của sự chú tâm là vô cùng lớn, nhưng tiền đề là bạn phải dùng trái tim mình để dẫn đường.

7. Người ta hôm nay ăn cơm tuy trước sau như một nhưng đầu óc thường bồn chồn, chỉ là quen rồi nên thấy bình thường

Giải thích: Ngày nay, một số người nhìn ngoài thì rảnh rỗi nhàn hạn nhưng trong lòng lại không nhàn chút nào, thường bề bộn không yên; vì cái tâm này của họ đã quen bận rộn mà không thể kìm nén được.

Niệm khác nhau thì tình cảnh gặp phải cũng khác nhau. Có câu chuyện về một người đối đáp với một vị thiền sư. Anh hỏi: “Ông tu hành thế nào?” Vị thiền sư đáp: “Đói thì ăn, buồn ngủ thì đi ngủ.” Anh nghe xong không hiểu được bèn hỏi lại: “Ăn ngủ dễ thế, ai mà không làm được? Đây cũng gọi là tu?” Thiền sư nói: “Cùng là ăn, cùng là ngủ, nhưng lại không giống nhau. Người thường khi ăn thì đầu nghĩ này, nghĩ nọ, nghĩ miên man, tính toán đủ đường, lúc ngủ thì mơ mộng đảo điên, tư tưởng bay bổng. Người tu hành thì ăn là ăn, ngủ là ngủ, không có tạp niệm.”

Minh Hoàng biên dịch

Theo: vandieuhay

VÌ SAO GỌI LÀ TRUNG ĐÔNG DÙ KHU VỰC NÀY KHÔNG NẰM Ở PHÍA ĐÔNG?

Khu vực được gọi là Trung Đông thực chất không nằm ở phía đông châu Á. Đằng sau tên gọi của vùng đất trải dài từ một phần Bắc Phi đến Tây Á này là cả một câu chuyện lịch sử.

Tên gọi "Trung Đông" (Middle East) bắt nguồn từ thời Đế quốc Anh. Ảnh minh họa cách người châu Âu đầu thế kỷ 20 phân chia các khu vực thành Cận Đông, Trung Đông và Viễn Đông - Ảnh: INDIA TODAY

Trung Đông là một khu vực địa chính trị, thường được hiểu bao gồm phần lớn Tây Á, cùng với Ai Cập ở Bắc Phi và phần lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ thuộc châu Âu.

Trung Đông bao gồm: Saudi Arabia, Iran, Iraq, Kuwait, Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), Oman, Qatar, Bahrain, Thổ Nhĩ Kỳ, Israel, Palestine, Syria, Lebanon, Jordan, Yemen, Cộng hòa Síp (Cyprus) và Ai Cập.

Hầu hết mọi người gọi khu vực này là "Trung Đông" (Middle East, trong đó middle nghĩa là "ở giữa", còn east là "phía đông"), từ sách báo đến truyền hình. Đằng sau tên gọi quen thuộc này là cả một câu chuyện lịch sử.

Theo báo Times of India, thuật ngữ này có từ thời Đế quốc Anh. Nhiều tài liệu cho thấy cách gọi Trung Đông lần đầu tiên được chiến lược gia hải quân người Mỹ Alfred Thayer Mahan sử dụng vào năm 1902. Khi đó, ông dùng thuật ngữ này để chỉ vùng đất nằm giữa Ấn Độ và vịnh Ba Tư.

Bản đồ thế giới khi ấy được nhìn từ góc độ châu Âu, với châu Âu là trung tâm và khoảng cách được đo từ London. Trong thế giới quan lấy châu Âu làm trung tâm này, Trung Đông nằm ở vị trí chiến lược giữa Cận Đông (vùng Balkan và lãnh thổ Ottoman) và Viễn Đông (Trung Quốc và Nhật Bản).

Cách gọi mang tính địa chính trị này phản ánh một quan niệm địa lý có tính tương đối trong lịch sử, theo đó các khu vực trên thế giới được đặt tên dựa trên mức độ gần hay xa nước Anh.

Bằng cách nhìn thế giới qua lăng kính thuộc địa, London đã biến các hướng địa lý như Đông và Tây thành những định danh chính trị cố định.

Ngay sau khi ông Alfred Thayer Mahan phổ biến thuật ngữ Trung Đông vào năm 1902, cụm từ này nhanh chóng được sử dụng rộng rãi.

Về sau, giới chức Anh và Mỹ sử dụng thuật ngữ Trung Đông nhiều hơn, đặc biệt trong ngoại giao và hoạch định quân sự. Sau Thế chiến 1 và sự sụp đổ của Đế quốc Ottoman, những quốc gia mới ra đời trong khu vực.

Tuy nhiên hiện nay nhiều học giả và chính trị gia vẫn tiếp tục tranh luận về tên gọi Trung Đông. Cũng cần lưu ý ranh giới của khu vực này chưa bao giờ được thống nhất rõ ràng.

Theo Viện Trung Đông (MEI), cố Thủ tướng Ấn Độ Jawaharlal Nehru là người đầu tiên đề xuất gọi khu vực này là "Tây Á" (West Asia). Cách gọi này phản ánh vị trí địa lý của khu vực, thay vì dựa trên cách nhìn lấy London làm trung tâm của bản đồ thế giới.

Tóm lại, tên gọi Trung Đông ra đời vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, phản ánh cách nhìn thế giới của các cường quốc châu Âu hơn là đặc điểm địa lý, văn hóa hay ngôn ngữ của chính khu vực này. Dù vậy, sau hơn một thế kỷ, Trung Đông vẫn là tên gọi được sử dụng phổ biến trên thế giới.

Bình An / Theo: tuoitre

VÌ SAO "KINH ĐÔ LÃNG MẠN", CÁC THIÊN ĐƯỜNG DU LỊCH THẾ GIỚI KHIẾN DU KHÁCH THẤY BỊ GHẺ LẠNH?

Paris lãng mạn, Italy cổ kính hay Hàn Quốc hiện đại từ lâu đã là ước mơ của biết bao lữ khách. Thế nhưng, không ít người sau chuyến đi lại mang về cảm giác thất vọng khi vấp phải sự lạnh nhạt, thậm chí khó chịu từ cư dân bản địa. Liệu đây là thái độ bài ngoại tiêu cực hay chỉ là những góc khuất từ áp lực quá tải du lịch và rào cản va đập văn hóa?

Paris, Italy, Đức, Hàn Quốc, New York và Montenegro là những điểm đến du khách cảm thấy không được chào đón nhất, theo đánh giá của các chuyên gia du lịch và cộng đồng mạng quốc tế. Dù vậy, nhiều người trong cuộc cho rằng đây chỉ là khác biệt văn hóa, không phải ác ý.

Paris: Khi rào cản ngôn ngữ và quá tải du lịch thử thách lữ khách

Bà Jo Hayes, nhà sáng lập trang tư vấn nghi thức giao tiếp EtiquetteExpert, nói với Daily Mail rằng người Paris "không quá thân thiện, nhất là với ai không nói tiếng Pháp". Nhận định này không phải cá biệt. Ba khảo sát độc lập của Rough Guides, Travel and Leisure và Condé Nast Traveler trong nhiều năm liền đều xếp Paris vào nhóm đầu các thành phố kém thân thiện nhất thế giới, theo dữ liệu tổng hợp từ Rough Guides và WorldAtlas.

Hiện tượng này thậm chí được đặt tên riêng là "hội chứng Paris" (Paris Syndrome), dùng để mô tả cú sốc tâm lý của du khách khi thực tế không giống hình dung lãng mạn về thủ đô nước Pháp.

"Người Paris thường không quá thân thiện, nhất là với ai không biết tiếng Pháp"

Lâu nay, Paris luôn giữ vị trí biểu tượng của sự lãng mạn và nghệ thuật. Thế nhưng, thủ đô nước Pháp cũng thường xuyên đứng đầu danh sách những điểm đến khiến du khách có cảm giác không được chào đón. Đằng sau vẻ tráng lệ của các công trình kiến trúc cổ kính là những va đập văn hóa tinh vi, nơi sự kiên nhẫn của cả người dân bản địa lẫn du khách quốc tế bị đặt lên bàn cân. Việc thấu hiểu căn nguyên của vấn đề này không chỉ giúp lữ khách tránh được những hụt hẫng không đáng có mà còn mở ra chìa khóa để tận hưởng trọn vẹn nét đẹp thanh lịch nhưng đầy nguyên tắc của người Pháp.

Theo chuyên gia này, gốc rễ của sự khó chịu mà người Paris thường dành cho du khách, đặc biệt là nhóm du khách đến từ Mỹ, xuất phát từ ba nguyên nhân cốt lõi. Đầu tiên và phổ biến nhất chính là việc du khách hoàn toàn không sử dụng tiếng Pháp trong các giao dịch hàng ngày. Tiếp theo là sự bỡ ngỡ hoặc e ngại trước những nghi thức giao tiếp xã giao quen thuộc như hôn má chào hỏi. Cuối cùng, việc du khách liên tục đòi hỏi những tiện nghi hiện đại khắt khe như điều hòa nhiệt độ trong các cơ sở lưu trú truyền thống cũng tạo ra sự bất mãn ngầm.

Sự khó chịu của người Paris với du khách (đặc biệt là khách Mỹ) thường bắt nguồn từ việc họ không nói tiếng Pháp, ngại nghi thức hôn má xã giao, đòi hỏi điều hòa hay từ chối các món đặc sản

Điều đáng chú ý là sự lạnh nhạt này không hoàn toàn bắt nguồn từ việc thiếu hụt kỹ năng ngoại ngữ. Trên thực tế, phần lớn người Paris sở hữu khả năng nói tiếng Anh rất tốt, nhưng họ vẫn kiên quyết từ chối sử dụng vì những lý do nguyên tắc văn hóa và lòng tự tôn ngôn ngữ sâu sắc. Họ kỳ vọng rằng những người đặt chân đến vùng đất của họ cũng phải thể hiện sự tôn trọng tối thiểu đối với văn hóa bản địa.

Tuy nhiên, rào cản này dường như chỉ tồn tại giới hạn tại thủ đô. Khi rời khỏi sự xô bồ của Paris để đến với các vùng miền khác của nước Pháp, du khách sẽ ngay lập tức cảm nhận được sự khác biệt rõ rệt. Người dân tại các vùng quê vô cùng hiếu khách, cởi mở và luôn sẵn sàng bày tỏ sự đồng cảm sâu sắc với những vị khách đang mệt mỏi hoặc lúng túng vì bất đồng ngôn ngữ.

Trước áp lực từ lượng khách du lịch quá tải kỷ lục mỗi năm, việc cư dân bản địa có phần dè dặt hay mất kiên nhẫn là một phản ứng tâm lý học xã hội dễ hiểu. Để vượt qua rào cản này và hóa giải ánh mắt soi mói từ người bản xứ, du khách hoàn toàn có thể chủ động thay đổi cục diện bằng những bí quyết nhỏ nhưng mang lại hiệu quả bất ngờ. Theo ghi nhận từ nhiều chuyên trang du lịch quốc tế uy tín, một mẹo nhỏ vô cùng thiết thực dành cho người lữ khách chính là luôn mở đầu câu chuyện bằng một lời chào thân ái bằng tiếng Pháp, chẳng hạn như từ "bonjour".

Áp lực quá tải du lịch tại Italy

Đằng sau những bức ảnh check-in lộng lẫy trên mạng xã hội lại là một góc khuất ít người muốn đối mặt: quốc gia hình chiếc ủng xếp thứ hai trong danh sách những nơi khiến du khách cảm thấy không được chào đón. Nhiều du khách quốc tế, đặc biệt là những người lần đầu đặt chân đến đây, không khỏi bàng hoàng và thất vọng khi vấp phải thái độ cộc lốc, thiếu kiên nhẫn cùng những ánh mắt khó chịu từ người dân bản địa mà thoạt đầu họ không thể hiểu nổi nguyên nhân.

Tình trạng quá tải du khách tại các điểm nóng ở Italy đã khiến người dân khó chịu với khách du lịch

Các chuyên gia du lịch và cộng đồng cư dân mạng chỉ ra rằng nguyên nhân sâu xa nằm ở tình trạng quá tải khách du lịch trầm trọng tại các điểm nóng nổi tiếng của Italy như Venice, Rome hay Florence. Dòng người đông đúc chen chúc khắp các con phố hẹp, việc du khách vô tư dừng lại giữa đường để chụp ảnh gây tắc nghẽn lối đi, hay những tiếng ồn ào kéo dài từ sáng đến tối đã tác động trực tiếp và tiêu cực đến nhịp sống thường ngày của người dân xung quanh.

Cư dân bản địa dần cảm thấy không gian sống của chính mình bị xâm phạm và biến thành một phim trường khổng lồ thay vì một nơi an cư yên bình.

Dẫu vậy, bức tranh du lịch tại Italy không hoàn toàn một màu xám. Nhiều ý kiến khách quan từ cộng đồng và các diễn đàn lớn như Reddit cũng dành lời khen ngợi cho một bộ phận du khách Mỹ nhờ thói quen để lại tiền tip (tiền boa) hậu hĩnh cùng sự tôn trọng chân thành dành cho nghệ thuật ẩm thực và văn hóa bản địa. Điều này cho thấy thái độ của người dân Italy không mang tính kỳ thị cá nhân, mà thực chất là phản ứng tự vệ trước áp lực quá tải.

Tuy nhiên, cũng có người dành lời khen cho khách Mỹ nhờ thói quen tip hậu hĩnh và sự tôn trọng dành cho ẩm thực, văn hóa địa phương

Đức: Thẳng thắn dễ bị hiểu nhầm là lạnh lùng

Trên Reddit, nhiều chủ đề thảo luận về sự thô lỗ mà du khách, đặc biệt là người Mỹ, cảm nhận được ở Đức. Các tương tác đơn giản tại nhà ga, cửa hàng hay quầy thông tin thường chỉ nhận lại ánh nhìn lạnh lùng và câu trả lời bằng tiếng Đức, dù du khách đã báo trước là không biết tiếng.

Cộng đồng mạng cho rằng đây không phải thái độ ác ý cá nhân. Người Đức vốn khép kín, không ưa những cuộc trò chuyện xã giao kiểu Mỹ. Sự thẳng thắn, thiếu màu mè này dễ khiến du khách hiểu lầm là bị thờ ơ, trong khi bản chất chỉ là nét văn hóa giao tiếp đặc trưng của người Đức.

Hàn Quốc: Trải nghiệm phụ thuộc vào cách du khách ứng xử

Nhiều du khách phản ánh người Hàn Quốc hơi lạnh lùng, ít chủ động giúp đỡ, thậm chí có thể bị va chạm khi đi trên đường mà không một lời xin lỗi. Một số bài đăng trên Reddit cũng bày tỏ cảm giác không được chào đón khi đến quốc gia này.

Nhiều du khách phản ánh người dân Hàn Quốc hơi lạnh lùng, không sẵn lòng giúp đỡ và thường xuyên bị gắt gỏng

Để hiểu rõ nguyên nhân đằng sau những phản hồi tiêu cực này, cần nhìn nhận vào bối cảnh xã hội và nhịp độ sinh hoạt đặc trưng tại các đô thị lớn như Seoul. Áp lực công việc khổng lồ, văn hóa làm việc cường độ cao cùng tốc độ di chuyển chóng mặt tại các ga tàu điện ngầm hay tuyến phố thương mại đôi khi khiến người dân bản địa chìm trong thế giới riêng của họ.

Sự vội vã này dễ bị du khách hiểu lầm thành thái độ thờ ơ, thiếu thiện cảm hoặc sự khinh miệt vô hình. Những cú va chạm nhẹ nơi công cộng phần lớn xuất phát từ thói quen di chuyển nhanh để bắt kịp thời gian thay vì mang dụng ý bất lịch sự hay cố ý xúc phạm người đối diện.

New York: Nhịp sống hối hả bị hiểu nhầm là thô lỗ

Ngay cả người Mỹ cũng không tránh khỏi danh sách này. Có 34,3% người tham gia một khảo sát nhận định cư dân New York thiếu thân thiện, còn theo dữ liệu tổng hợp của WorldAtlas dựa trên khảo sát của Travel and Leisure, thành phố này nhiều năm liền góp mặt trong nhóm thành phố kém thân thiện nhất, dù mỗi năm đón hơn 11,5 triệu lượt khách quốc tế, cao nhất nước Mỹ.

Trên TikTok, người dùng Malena Morrison từng đặt câu hỏi vì sao người New York luôn tỏ ra khó chịu. Cư dân địa phương phản hồi bằng ba lý do: sự bận rộn cần hiệu quả, cách định nghĩa khác nhau về sự tôn trọng, và thực tế cuộc sống đô thị. "Chúng tôi không có thời gian để chiều chuộng người lạ" là câu trả lời phổ biến, phần nào cho thấy nhịp sống hối hả đặc trưng của thành phố.

Điều thú vị là một khảo sát khác của Coupon Codes Pro từng đưa New York lên vị trí thành phố chào đón nhất thế giới, cho thấy đánh giá về sự thân thiện phụ thuộc nhiều vào phương pháp khảo sát và trải nghiệm cá nhân của từng người.

Montenegro: Tâm lý phòng thủ từ lịch sử đấu tranh giành độc lập

Montenegro, quốc gia nhỏ bé vùng Balkan, đang trở thành điểm nóng du lịch châu Âu khi thu hút hơn 2,5 triệu lượt khách mỗi năm. Nhiều ý kiến trên Reddit phản ánh du khách thường gặp thái độ cộc lốc, ánh nhìn khó chịu, thậm chí cảm giác không được chào đón, dù cảnh quan và ẩm thực ở đây được đánh giá cao.

Để lý giải, nhiều người chỉ ra người dân Montenegro có truyền thống lâu đời đấu tranh chống lại sự chi phối của nước ngoài, từ đó hình thành tâm lý phòng thủ và sự dè chừng tự nhiên đối với người lạ. Đây không phải là sự thù địch, mà là dấu vết của một lịch sử độc lập kiên cường.

Nhìn chung, ranh giới giữa "kém thân thiện" và "khác biệt văn hóa" khá mong manh. Với hầu hết các điểm đến kể trên, một chút chuẩn bị trước về phong tục địa phương, từ vài câu chào bằng tiếng bản địa đến việc tôn trọng nhịp sống của người dân sở tại vẫn là cách hiệu quả nhất để du khách tránh những trải nghiệm không mong muốn.

Khánh Linh / Theo: travellive+

THÂN THỂ CỦA BẠN LÀ MỘT CON THUYỀN QUÝ BÁU VÔ GIÁ

Y học hiện đại trị bệnh đa phần đều là khi bệnh đã có triệu chứng thì mới bắt đầu chữa trị, đau đầu thì chữa ở đầu, đau chân thì chữa ở chân, có khối u thì cắt bỏ… Nhưng vẫn có một số bệnh không thể chữa trị được, nguyên nhân sâu xa là vì nó liên quan đến nghiệp lực, một thứ mà khoa học hiện đại không thể đụng chạm đến được.

Thân thể con người là một con thuyền quý báu vô giá (ảnh chụp màn hình Istockphoto)

Căn bệnh ung thư hành hạ nhiều năm trời

Dưới đây là lời kể của thầy thuốc Trung y Ngọc Lâm về một người đồng nghiệp của mình:

Katie là bác sĩ tây y, bệnh viện nơi cô ấy làm việc rất gần phòng khám của tôi. Cách đây bảy năm cô ấy bị ung thư vú. Lúc đó, giống như các bệnh nhân ung thư khác, cô đã thực hiện phẫu thuật sớm cắt bỏ hết vú; sau đó là hóa trị và xạ trị. Tóc của cô ấy rụng sạch sau rồi lại mọc dài lại. Sau đó, cô cảm thấy như thể đã hoàn thành nhiệm vụ, không còn nghĩ về nó nữa; như thể hết thảy chuyện này chưa hề xảy ra.

Không ngờ, căn bệnh ung thư này chỉ chữa được chưa đến 5 năm lại phát tác. Lần này khối u đột nhiên bắt đầu từ chỗ cũ, nhanh chóng xuyên qua da thịt và lan từ trong ra ngoài da; nó cứng như đá, bề mặt sần sùi, không bằng phẳng, ăn sâu vào nhiều mạch máu và dây thần kinh khiến cô ấy đau đớn vô cùng. Cô chuyển từ một viện nghiên cứu ung bướu sang một bệnh viện chuyên khoa khác; chụp rất nhiều phim và đã làm xét nghiệm bằng các loại thiết bị tiên tiến, nhưng các chuyên gia y tế đều bó tay.

Y học hiện đại đã bó tay

Một lần, cô ấy tìm đến phòng khám của tôi để khám bệnh. Cô ấy điền vào bảng kê theo trình tự, và ở cuối cô ấy viết thêm những dòng này: “Bệnh ung thư giai đoạn cuối, có lẽ chỉ sống thêm một hoặc hai tháng, Thượng Đế và bản thân tôi đã định buông xuôi rồi. Tôi đến đây chỉ để tìm cách tạm thời giảm bớt sự đau đớn”.

Lúc đó cô ấy từ sáng đến tối phải mang một cái túi. Trong đó có một bình nước truyền morphin; một cái ống một đầu nối với bình nước một đầu gắn lên người cô ấy…

Cô ấy nói với tôi trong nước mắt: “Hiện tại tôi thực sự thất vọng đối với Tây y. Họ coi con người như những cỗ máy. Họ chỉ biết thay thận, thay gan, cắt bỏ các cơ quan nội tạng; còn nào là đóng đinh, đặt ống, đóng thêm nẹp thép… Tất cả những thứ này đều không có tác dụng với tôi; tôi coi như đã hỏng rồi”.

Nghe những điều này khiến tôi không khỏi suy nghĩ: Đúng vậy, máy móc là do con người tạo ra, mà con người là do Thần linh tạo ra. Cơ thể con người bằng xương bằng thịt bằng máu và có linh tính vốn là hòa một thể với vũ trụ; sử dụng những thứ đồ bằng sắt và đồ điện nhân tạo để sửa chữa cơ thể người thì làm thế nào có thể thực sự giải quyết vấn đề được?

Thân thể và tinh thần là một thể thống nhất (ảnh Facebook)

Thân thể con người là một tiểu vũ trụ

Tôi hỏi cô ấy: “Cô có câu thông được với cơ thể của mình không?”

Cô ấy sững sờ, dường như không rõ câu hỏi của tôi, rồi đột nhiên như hiểu ra điều gì đó, cô ấy hỏi: “Ông nói rằng con người có thể câu thông với cơ thể của mình sao?” Cô có vẻ rất đau đớn, tiếp tục nói: “Tôi hận cái cơ thể xấu xí hiện nay của tôi, nó đã mọc lên những khối u đáng sợ mà tôi không bao giờ thừa nhận. Nhưng tôi phải hàng ngày sống chung với nó; bị nó hành hạ, bị nó kiểm soát”.

Cô nghiến răng căm hận và hoàn toàn tuyệt vọng. Với tâm trạng rối bời khó tả này, nước mắt cô không ngừng chảy trên khuôn mặt. Đây là lần đầu tiên tôi nhìn thấy một bác sĩ kiêu ngạo, đã từng rất giỏi và thành công, lại phải chịu khuất phục với cơ thể mình trong đau đớn và tuyệt vọng như vậy.

Cô tiếp tục tâm sự: “Chẳng bao lâu nữa tôi sẽ trở thành một linh hồn vĩnh viễn sẽ không bao giờ bị đau đớn về thể xác nữa; tôi sẽ được giải thoát. Tuy nhiên, nếu Thượng Đế cho tôi thêm một cơ hội nữa; ban cho tôi thêm một cơ thể người nữa, tôi sẽ sống như ông. Ông biết đấy, khi tôi thường xuyên thấy lúc ông ngồi ở đó luyện công, tôi thực sự rất ngưỡng mộ ông – ông biết cách chăm sóc tâm hồn và thân thể của ông. Thật đáng tiếc, giờ thì đã quá muộn đối với tôi; mọi thứ đều không kịp nữa…”

Hãy trân trọng thân thể của chính mình

Katie đã ra đi. Trong bảy năm, từ khi cô bị bệnh cho đến lúc qua đời, nhìn người phụ nữ trạc tuổi tôi; người đã từng khỏe mạnh và xinh đẹp này qua đời, lòng tôi cảm thấy tiếc nuối vô hạn.

Bạn thân mến, qua câu chuyện vừa kể, bạn có từng nghĩ đến việc chúng ta đối xử với cơ thể quý giá của chúng ta như thế nào không? Điều này có mối liên hệ chặt chẽ với tâm của chúng ta. Sự hối hận của Katie đã nói cho chúng ta rằng, chúng ta phải trân trọng cơ thể của mình; đừng để đến lúc cuối cùng không còn thời gian nữa mới hối hận thì đã quá muộn.

Bệnh nan y là do nghiệp lực của con người

Tai họa cần được giải quyết trước khi nó phát sinh (ảnh DKN)

Lý Đức Phù là một thầy thuốc Trung y gia truyền, phương pháp chữa bệnh của ông rất thần kỳ, giúp tiêu trừ đau đớn cho nhiều bệnh nhân. Ông cho rằng trong các bệnh nhân mà ông điều trị, hầu hết có thể chứng tỏ sự thần kỳ của Trung y, nhưng không phải tất cả đều như vậy.

Trên thực tế, rất nhiều căn bệnh nan y có liên quan tới nghiệp lực của con người. Nghiệp lực của một người qua đời đời kiếp kiếp lớn hay nhỏ sẽ quyết định mức độ nặng nhẹ của bệnh tật. Là một thầy thuốc, biết rõ nguyên nhân trong đó, nhưng ông không thể giải thích rõ, cũng khó diễn tả bằng lời.

Thói đời ngày nay, đạo đức thấp kém, các căn bệnh kỳ lạ cũng nhiều. Bệnh nhân lại chuộng những bác sĩ giỏi điều trị triệu chứng; đau đầu chữa đầu, đau chân chữa chân. Mặc dù bệnh nặng toàn thân, nhưng vẫn cứ muốn uống thuốc hợp với khẩu vị của mình; châm những huyệt vị không đau, chọn thời gian rảnh rỗi để chữa bệnh; không biết rằng tính mệnh của mình sẽ sớm lụi tàn.

Người xưa nói: “tích vị nguy chi mệnh, trị vị bệnh chi bệnh”. Nghĩa là: trân quý những sinh mạng chưa bị bệnh hiểm nguy, điều trị các căn bệnh khi chưa thành bệnh. Điều này cùng đạo lý với một câu cổ ngữ khác: “Chớ để đến lúc khát nước rồi mới đào giếng”.

Tai họa cần được giải quyết trước khi nó phát sinh

Lão Tử nói: “Vi chi ư vị hữu, trị chi ư vị loạn. Hợp bão chi mộc, sinh ư hào mạt; cửu tầng chi đài, khởi ư lũy thổ”. (dịch nghĩa: Ngăn ngừa sự tình từ khi chưa manh nha, trị loạn từ khi chưa thành hình. Cây lớn nhiều người ôm, khởi sinh từ cái mầm nhỏ; đài cao chín tầng khởi từ một sọt đất). Điều này có nghĩa là trước khi sự việc chưa xảy ra cần phải được xử lý; trước khi tai họa chưa phát sinh cần phải được giải quyết. Cây gỗ to được lớn lên từ những chồi non; đài cao chín tầng được chất lên bởi những sọt đất.

Con người đến phút cuối vẫn tất bật vì cuộc sống; lại còn bị thất tình lục dục liên tục làm hao mòn; hình dáng ngày một gầy guộc, tóc ngày một bạc dần. Đến khi bệnh nặng thống khổ thì vái tứ phương tìm thầy tìm thuốc để giữ mạng, có đáng thương không?

Lão Tử đã bàn luận rất sâu sắc về vấn đề này. Ông nói: Người có tu dưỡng đạo đức thì trong sáng, thuần chân nhu hòa như em bé. Côn trùng độc không cắn người ấy; thú dữ không vồ người ấy; ác điểu không quắp người ấy. Xương và gân của cậu ta mềm nhưng rất vững chắc; người ấy có thể hét to, nhưng giọng của cậu ta sẽ không bị khàn; điều đó là do duyên cớ hòa khí của người ấy to lớn sâu dày.

Thân thể con người là một con thuyền quý báu, muốn đi tới đâu là do bản thân tự chọn (ảnh chụp màn hình Istockphoto)

Thân thể con người là một con thuyền quý báu vô giá

Tinh khí và hòa khí là gốc rễ của sinh mệnh, người sáng suốt hiểu được cái gốc rễ này. Truy cầu cuộc sống hưởng thụ quá mức chính là tai họa. Làm việc theo cảm tính và bị chi phối bởi dục vọng chính là kiên cường; đó là điều trái với mềm dẻo. Sự vật hình thành rồi thì phải đi đến già nua. Nếu không hiểu điều này mà cưỡng cầu sự cường thịnh tráng kiện, nó được gọi là không phù hợp với “Đạo”; không phù hợp với “Đạo” thì sẽ nhanh chóng tiến đến diệt vong.

Người xưa nói thiên địa vĩnh cửu. Thiên địa sở dĩ vĩnh cửu là do trời đất vô tư; là do nó không sinh tồn vì bản thân nó. Nếu một người trước hết có thể nghĩ đến người khác; không mưu danh, không cầu lợi, không ham sắc dục, không hám tiền; không chấp vào mùi vị, không tật đố, thì bệnh sao mà sinh ra được? Vì vậy, đạo trời được lấy làm tiêu chuẩn, đạo làm người phải thuận theo đạo trời.

Trong câu chuyện về sự tu luyện của Phật Mật Lặc Nhật Ba, Ông nói: Thân thể con người này, là một con thuyền quý báu vô giá đối với những người có phúc đức và thiện lương. Con thuyền quý báu này sẽ được sử dụng để vượt qua dòng sông sinh tử đến bến bờ bên kia của sự giải thoát! Đối với những người làm điều ác và gây ra tội ác, nhục thân này là một vực thẳm đầy cám dỗ.

Điều này có nghĩa là một người muốn đi đâu, tất cả là nhờ xem con thuyền của mình đi hướng nào.

Ngọc Lâm/Lý Đức Phù

Theo: Chánh Kiến