GREENLAND - ĐẢO QUỐC BĂNG GIÁ KHÔNG LỒ - KÝ 1: HÒN ĐẢO BĂNG GIÁ CỔ XƯA

Diện tích lớn gần gấp 10 lần nước Anh, Greenland là hòn đảo băng giá rộng nhất thế giới. Dù đã có dấu vết dân cư sinh sống từ hơn 2.000 năm trước Công nguyên, đảo quốc tự trị thuộc Đan Mạch này đến thế kỷ 21 vẫn chỉ vỏn vẹn 56.000 dân.

Những tảng băng trôi trên vịnh băng Ilulissat, tây Greenland - Ảnh: Scientifantastic

Với vị thế huyết mạch hàng hải vùng Bắc cực và tiềm ẩn nhiều tài nguyên chưa được khai phá nhưng Greenland vẫn ít được chú ý cho đến gần đây khi Tổng thống Donald Trump nhiều lần tuyên bố gây sốc "sẽ thuộc về Mỹ". Sự thật Greenland có gì hấp dẫn và quan trọng đến thế?

Greenland gần đây bất ngờ được cả thế giới đặc biệt chú ý khi nhiều lần Tổng thống Donald Trump hùng hồn tuyên bố Mỹ phải sở hữu quốc đảo tự trị rộng hơn 2 triệu km2 và lớn nhất thế giới này.

Điều thú vị nữa là cách đây vài năm, ngay thời điểm đại dịch Greenland đã gây chú ý với bộ phim "bom tấn" của Hollywood cùng tên đảo quốc do các diễn viên nổi tiếng Gerard Butler (cũng là người đồng sản xuất), Morena Baccarin, Roger Dale Floyd, Scott Glenn, David Denman cùng Hope Davis thủ vai.

Đảo băng giá đặc biệt

Nội dung chính của phim là thảm họa cấp độ vũ trụ có nguy cơ tuyệt chủng các giống loài trên Trái đất khi bị sao chổi đâm trúng. Và trong thời khắc sinh tử của nhân loại, hòn đảo băng giá xa xôi Greenland chính là nơi trú ẩn như "thuyền Noah" cứu sinh nhân loại. Suốt nội dung phim như gây nghẹt thở người xem nhưng cái kết mở ra hy vọng khi sự sống nhân loại vẫn được tiếp tục từ "thuyền Noah" Greenland và một số nơi khác trên Trái đất.

Có lẽ trước cả những tuyên bố mạnh miệng của Tổng thống Mỹ Donald Trump, chính bộ phim viễn tưởng Greenland (biết đâu có thể là thật trong tương lai) đã làm rất nhiều người trên thế giới biết thêm về đảo quốc băng giá mênh mông, tiềm ẩn nhiều tài nguyên mà thưa thớt dân cư nhất thế giới này.

Trên bản đồ, Greenland nằm cách Bắc cực 710km và trải dài trên 24 vĩ độ, từ mũi Uummannarssuaq (Cap Farewell) tới đảo Inuit Qeqertaat. Với chiều dài 2.650km và rộng khoảng 1.000km, Greenland là lãnh thổ cực bắc của Trái đất.

Mặc dù chỉ có khoảng 56.000 dân tập trung ở các cảng biển, đảo quốc tự trị hiện thuộc Đan Mạch này có diện tích bằng khoảng nửa tổng diện tích của tất cả 27 quốc gia trong Liên minh châu Âu (EU) với dân số đông gần gấp 10.000 lần. Còn so với chính "mẫu quốc" Đan Mạch, đảo quốc tự trị rộng hơn khoảng 50 lần.

Tuy nhiên, đất rộng người thưa và giàu tài nguyên chưa khai thác không chỉ là yếu tố khiến nhiều cường quốc như Mỹ dòm ngó lãnh thổ cực bắc của Trái đất mà chính vị trí quan trọng của nó trên huyết mạch chiến lược của hàng hải quốc tế giữa Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương.

Vị thế chiến lược này ngày càng quan trọng khi tốc độ băng tan đang diễn ra nhanh và các cường quốc đua nhau tìm kiếm lợi ích khổng lồ chưa khai phá ở Bắc cực. Họ không thể không nhắm đến Greenland như một tiền đồn quan trọng bậc nhất cho việc triển khai sức mạnh quân sự lẫn kinh tế.

Với biên giới phía nam là Đại Tây Dương và biên giới phía bắc là Bắc Băng Dương, Greenland có tổng diện tích 2.166.000km² . Trong đó gần 81% đảo quốc là băng giá bao phủ với khoảng 1.800.000km². Đường bờ biển Greenland dài hơn 44.000km bằng chiều dài chu vi xích đạo Trái đất và điểm cao nhất của đảo quốc là núi Gunnbjørn ở phía đông có độ cao 3.693m.

Đảo quốc giáp Bắc cực này có nhiều hòn đảo khác nhau, trong đó Greenland là đảo lớn nhất với hơn 2 triệu km2 quanh năm bị băng giá bao phủ dày sâu đến 3.000m.

Chính vì điều kiện địa lý xa xôi và khí hậu quá khắc nghiệt, chưa bao giờ là nơi dễ sống nên dù loài người đã có mặt ở đây từ rất lâu nhưng chưa bao giờ phát triển được dân số.

Với 56.000 người, tỉ lệ dân trên lãnh thổ Greenland chỉ 0,02 người/km2, ở mức thấp nhất thế giới. Nhiều năm số dân đảo quốc không thể nào tăng được, trong khi có những dự báo sẽ còn giảm khi số tử cao hơn số sinh...

Bản đồ Greenland

Những người đầu tiên ở Greenland

Ngược dòng lịch sử, theo Local Histories, từ khoảng 2.500 năm trước Công nguyên hòn đảo lớn nhất thế giới này đã có dấu vết những tộc người cổ đại ở đây như người Inuit, Saqqaq, Dorset hay Thule...

Theo các tài liệu nghiên cứu, những dân cư sớm nhất ở Greenland là các bộ tộc Eskimo (người Inuit) qua eo biển Bering, Alaska rồi tiếp tục tìm đến các đảo xa xôi bắc Canada.

Sau đó, họ đã qua eo biển hẹp tới vùng Thule - một cổ danh được cho là ở vùng Bắc cực mà có thể là mũi bắc đảo Greenland.

Dòng người đầu tiên đến sinh sống ở nơi băng giá khắc nghiệt này thuộc nền văn hóa Independence I với công cụ săn bắt chủ yếu bằng đá (khoảng 2500-1900 trước Công nguyên).

Tuy nhiên đến khoảng năm 1.900 trước Công nguyên, cộng đồng dân cư đầu tiên ở Greenland biến mất một cách kỳ lạ mà nguyên nhân được cho rằng có thể liên quan đến khí hậu khắc nghiệt.

Rồi mãi hàng trăm năm sau lại có một nhóm người tìm đến vùng băng giá khắc nghiệt này và hình thành nền văn hóa Independence II. Họ sống dọc theo bờ biển phía tây rồi lại mất dấu vết vào khoảng năm 200 của thế kỷ thứ nhất. Hơn 2.000 năm trước Công nguyên, lịch sử con người tồn tại trên xứ sở băng giá này không phát triển liên tục mà bị đứt đoạn.

Có lẽ đây không phải là nơi ai cũng có thể sống được, đặc biệt là ở thời kỳ hoang sơ khi con người chỉ có thể sinh tồn dựa vào sức mạnh cơ thể và thức ăn săn bắt cũng đầy biến động khắc nghiệt trong các giai bất ổn khí hậu.

Đến cuối thế kỷ thứ 10, Greenland có bước ngoặt lịch sử mới để tiếp tục phát triển dân cư và được sự chú ý từ bên ngoài. Một vị thủ lĩnh người Na Uy tên Erik Thorvaldsson, biệt danh Erik Đỏ (Erik the Red) đã từ Iceland cùng với nhóm người Viking dong thuyền đến Greenland .

Trong sử thi cổ xưa của người Iceland, khoảng cuối thế kỷ thứ 10, gia tộc Erik Đỏ đã rời Na Uy đến Iceland vì cha ông là Thorvald bị hoàng gia lưu đày. Con trai ông, Erik - sở dĩ được gọi Erik Đỏ - vì mái tóc và bộ râu màu đỏ đã tiếp tục lên thuyền khám phá vùng mũi phía tây Greenland.

Xuất phát khoảng năm 982 từ bờ biển phía tây Iceland, Erik cùng nhóm người Viking mạnh mẽ, dũng cảm đã đặt chân lên vùng đất băng giá Greenland. Sau khi khám phá đảo khổng lồ này, Erik Đỏ đã tự đặt tên cho nhiều nơi như cách thiết lập chủ quyền lãnh thổ còn hoang dã. Đặc biệt chính ông cũng là người lần đầu đặt tên Greenland. Một cái tên có thể hiểu là vùng đất xanh tươi để quyến rũ thêm người đến định cư.

Hơn 10 năm sau, Erik Đỏ trở về Iceland và thuyết phục nhiều người hướng đến Greenland với khát vọng thiết lập một thuộc địa mới. Tuy nhiên trong số 25 chiếc thuyền rời Iceland đi tìm miền đất hứa, sử thi kể lại chỉ có 14 chiếc lên được bờ băng Greenland. Thuộc địa của Erik Đỏ sau đó phát triển dần về cả hai phía đông và tây đảo nhưng dân số chưa bao giờ vượt quá vài ngàn người.

Gia tộc Erik Đỏ về sau tiếp tục được ghi đậm vào lịch sử Greenland khi người con thứ hai của ông là Leif Erikson trở về Na Uy phục vụ hoàng gia và theo đạo Cơ Đốc giáo. Khi về lại Greenland, ông đã truyền bá tôn giáo này và xây dựng nhà thờ đầu tiên ở tại Brattahild, điền trang của cha mình là Erik Đỏ...

Greenland hiện nay là quốc gia tự trị thuộc vương quốc Đan Mạch, diện tích 2.166.000km2, thủ đô ở thành phố Nuuk. Người Inuit chiếm đa số trong tổng số 65.000 dân đảo quốc, các nhóm dân tộc ít hơn là người Đan Mạch, Canada, Na Uy. Phần lớn người dân sử dụng ngôn ngữ bản địa Kalaallisut và tiếng Đan Mạch.

Greenland có đường hàng hải kết nối với thế giới bên ngoài nhưng hàng không là phương tiện thuận lợi nhất. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Greenland khoảng 3,4 tỉ USD và tăng trưởng hơn gấp ba lần so với năm 2.000.

************

Mặc dù quá xa xôi, cách trở và điều kiện sống khắc nghiệt, Greenland đã được nhiều cường quốc quân sự nhắm đến. Thế chiến thứ 2, quân đội Đức quốc xã nỗ lực thiết lập các trạm quan trắc thời tiết và tình báo, quân đội Mỹ cũng không chịu đứng ngoài.

>> Kỳ tới: Tiền đồn hiểm yếu

Thùy Chi / Theo: TTO

GIANG NAM MỘ XUÂN KÝ GIA - LÝ THÂN

Giang Nam mộ xuân ký gia

Lạc Dương thành kiến mai nghinh tuyết,

Ngư Khẩu kiều phùng tuyết tống mai.

Kiếm thuỷ tự tiền phương thảo hợp,

Kính hồ đình thượng dã hoa khai.

Giang hồng đoạn tục phiên vân khứ,

Hải yến si trì phất thuỷ hồi.

Tưởng đắc tâm tri cận hàn thực,

Tiềm thính hỷ thước vọng quy lai.

江南暮春寄家 - 李紳

雒陽城見梅迎雪

魚口橋逢雪送梅

劍水寺前芳草合

鏡湖亭上野花開

江鴻斷續翻雲去

海燕差池拂水回

想得心知近寒食

潛聽喜鵲望歸來

Chiều xuân ở Giang Nam gửi 

về nhà - (Dịch thơ: Chi Nguyen)

Lạc Dương thành phủ tuyết dầy. 

Bên cầu Ngư Khẩu còn bầy sắc mai. 

Kiếm Thủy nội cỏ chưa phai. 

Kình Đình hoa dại ở hoài chân đê. 

Chim Hồng theo áng mây về. 

Hải âu ngoài biển dễ bề mải mê. 

Hàn Thực tiết đã cận kề. 

Chim khách như nhắc người quê nơi nào ?

Sơ lược tiểu sử tác giả:

Lý Thân 李紳 (772-846) tự Công Thuỳ 公垂, người Vô Tích, Nhuận Châu, thi nhân đời Trung Đường.

Nguồn: Thi Viện

3 THỨ DÙ CUỘC SỐNG KHÓ KHĂN ĐẾN ĐÂU CŨNG NHẤT ĐỊNH PHẢI GIỮ LẠI, NẾU VỨT BỎ LÀ VI PHẠM LUẬT TRỜI

Cuộc sống không có phước báo nào tự nhiên mà đến, có chăng là do người ta tự mình tu dưỡng bằng chính phẩm hạnh của mình. Người xưa có câu: “Nếu một người đánh mất ba thứ, thì sẽ vi phạm luật trời”.

Đầu tiên là lương tâm

Nếu bạn nói về lương tâm, có thể nhiều người sẽ phớt lờ, không chú ý. Có người hỏi lương tâm đáng giá bao nhiêu? Thực ra, lương tâm và tiền bạc không nên đánh đồng. Lương tâm là lương tâm và tiền bạc là tiền bạc. Tất nhiên, bạn có thể kiếm tiền, nhưng bạn không thể dùng mọi thủ đoạn để kiếm tiền.

Lương tâm là nền tảng vững chãi nhất của đời người. Trước đây trên Internet có câu nói rằng: “Với lương tâm của mình, hãy khơi dậy lương tâm của người khác. Khi nhiều lương tâm tập hợp lại thì 1/4 dân số chúng ta có thể chống đỡ được một nửa bầu trời”. Đây là điểm mấu chốt của cuộc đời bạn, là nền tảng của cuộc đời bạn, cho dù việc giữ lương tâm có khó khăn đến đâu.

Lương tâm là nền tảng vững chãi nhất của đời người (ảnh: Pinterest)

Thứ hai là đức hạnh

Vấn đề quan trọng hàng đầu đối với các bậc Thánh hiền xưa chính là đức hạnh. Họ thường dạy bảo con cái rằng: “Con người ta lập thân, chỉ có đức hạnh là quý báu”, chỉ ra tính trọng yếu của việc tu dưỡng đức hạnh, làm nhiều việc thiện, mỹ đức tràn đầy mới có thể được hưởng phúc lâu dài.

Nhiều khi nói đến một người có đạo đức cao đẹp, chúng ta thường nghĩ rằng người này nhất định không nóng nảy, tức là dù chúng ta có làm tổn thương họ thế nào thì họ cũng có thể chịu đựng được. Đây là một sự hiểu biết sai lầm.

Dù đức hạnh của một người có cao đến đâu, điều đó không có nghĩa là luôn luôn nhượng bộ một cách mù quáng. Như người ta vẫn nói, tôi sẽ không xúc phạm người khác trừ khi họ xúc phạm tôi. Nếu ai đó làm hại chúng ta, thì chúng ta cũng không thể ngồi im nhìn và chờ chết. Đây không phải là biểu hiện của sự thiếu đạo đức, mà chính là biểu hiện của đức hạnh lớn lao. Bởi vì mù quáng nhượng bộ là không có nguyên tắc, đây là sự thiếu đức hạnh. Vì vậy hãy giữ vững giới hạn của bản thân và đừng đánh mất đức hạnh của mình.

Con người ta lập thân, chỉ có đức hạnh là quý báu (ảnh: Pinterest)

Thứ ba là mục tiêu theo đuổi

Trên thế giới này có bao nhiêu người thì sẽ có bấy nhiêu mục tiêu. Lý do khiến một số người sống một cuộc sống ngày càng tê liệt là vì họ không có những mục tiêu theo đuổi trong lòng. Nếu con người không có ước mơ hay mục tiêu theo đuổi thì sẽ chỉ giống như một sản phẩm công nghiệp trên dây chuyền lắp ráp.

Lương tâm được ví như nền móng của ngôi nhà, không có nó thì ngôi nhà sẽ sụp đổ. Đức hạnh như là cái gốc nâng đỡ cây cối, không có sự nuôi dưỡng của nó, dù cây cao chót vót cũng sẽ trở nên héo khô và chết dần chết mòn. Người không có mục tiêu cũng giống như con tàu không có bánh lái, lênh đênh vô định giữa đại dương bao la mặc cho số phận đưa đẩy.

Trên thế giới này có bao nhiêu người thì sẽ có bấy nhiêu mục tiêu (ảnh: Pinterest)

Vì vậy, trong cuộc sống, bạn phải bảo vệ lương tâm, đạo đức và những mục tiêu của mình. Chỉ khi làm được ba điều này, bạn mới có thể sống một cuộc sống không hối tiếc.

Bảo Châu biên dịch

Theo: vandieuhay

"SÁT THỦ THẦM LẶNG" FENTANYL: KỲ CUỐI: THẦN CHẾT MỚI NITAZENE MẠNH GẤP 500 LẦN

Nếu fentanyl mạnh hơn heroin 50 lần thì nitazene còn mạnh hơn heroin tới 500 lần. Nitazene đang gieo rắc cái chết khắp nơi, đặc biệt ở Anh.

Nitazene dạng bột màu vàng - Ảnh: 908devices.com

Sản xuất nitazene quy mô lớn rất dễ dàng với quy trình 3-4 bước. Sản xuất nitazene cũng tương đối ít tốn kém.
PHILIP A. BERRY

Sáng sớm 14-9-2021, ba thanh niên trở về nhà sau một đêm vui chơi. Họ đưa xe vào một bãi đậu yên tĩnh ở thị trấn Abingdon-on-Thames (miền nam nước Anh) để hút heroin mà không biết heroin có pha isotonitazene, chất ma túy cực mạnh thuộc nhóm nitazene.

Peter Haslam và Adrian Davies bị ngưng tim, tử vong ngay tại hiện trường. Michael Parsons may mắn sống sót nhờ kịp thời lấy thuốc naloxone giải độc.

Phát hiện ma túy nitazene trên đường phố năm 2019

Trong những năm 1950, Công ty hóa chất CIBA Aktiengesellschaft của Thụy Sĩ đã tổng hợp nhiều chất trong nhóm nitazene nhằm sử dụng làm thuốc giảm đau thay thế morphine. Nhóm chất nitazene (2-benzyl benzimidazole thuộc nhóm opioid) gồm hơn 20 hợp chất, trong đó có isotonitazene, protonitazene, metonitazene, etonitazene.

Khác với fentanyl, không cơ quan quản lý nào phê duyệt sử dụng nitazene cho mục đích y tế vì hiệu lực của nitazene quá mạnh nên có nguy cơ quá liều. Ban đầu ngoài các nhóm nghiên cứu chuyên ngành, ít ai biết đến nitazene.

Đến năm 2019, ma túy nitazene mới xuất hiện trên đường phố. Các xưởng điều chế bất hợp pháp đã mày mò tham khảo các nghiên cứu dược lý để bào chế các chất tương tự nitazene thành ma túy. Trước đó thỉnh thoảng mới có báo cáo nói về ma túy nitazene như tìm thấy "bột màu nâu" ở Ý năm 1966, phát hiện một phòng điều chế nitazene ở Đức năm 1987, một số ca tử vong liên quan đến nitazene xảy ra ở Matxcơva (Nga) năm 1998, một nhà hóa học Mỹ sản xuất trái phép nitazene để sử dụng cá nhân năm 2003.

Theo bác sĩ y khoa Christopher P. Holstege - giáo sư khoa y học cấp cứu và nhi khoa tại Trường Y khoa Đại học Virginia (Mỹ), kể từ năm 2019 đã có ít nhất sáu công thức điều chế mới liên quan tới nitazene ra đời từ bằng sáng chế gốc và một số công thức khác hoàn toàn mới. Đã có hơn 20 chất biến thể của nitazene được phát hiện.

Trường Y khoa Đại học Texas (Mỹ) ghi nhận nhóm chất nitazene có thể mạnh hơn morphine 800 lần và mạnh hơn fentanyl 40 lần. Tạp chí y học The Lancet (Anh) so sánh nếu xem hiệu lực của ma túy heroin là 1 thì fentanyl gấp 50 lần heroin trong khi isotonitazene và etonitazene (hai chất trong nhóm nitazene) mạnh lần lượt gấp 250 lần và 500 lần. Với hiệu lực mạnh như vậy, chỉ cần hàm lượng nhỏ nitazene cũng có thể "chầu ông bà".

Tại Anh, làn sóng tử vong liên quan đến các chất giảm đau tổng hợp nhóm opioid gần nhất xuất hiện ở vùng West Midlands vào tháng 6-2023 khi bọn buôn ma túy pha trộn nitazene với heroin để tăng độ phê. Hai tháng sau, chỉ riêng tại Birmingham đã có 21 ca tử vong do nitazene.

Do nitazene và một số ma túy tổng hợp khác lúc nào cũng sẵn có nên vào tháng 8-2024, Cơ quan Phòng chống tội phạm quốc gia Anh phải cảnh báo: "Chưa bao giờ sử dụng ma túy lại nguy hiểm đến mức như thời điểm bây giờ". Tương tự hai nạn nhân Haslam và Davies nêu trên, nhiều người sử dụng heroin không biết heroin pha trộn nitazene, chính vì vậy nguy cơ tử vong do quá liều tăng đáng kể.

Do hiệu lực quá mạnh của nitazene, các triệu chứng phát triển nhanh đến mức nạn nhân tử vong trước khi được chăm sóc y tế. Thuốc giải độc naloxone (thường gọi là Narcan hay Kloxxado) có hiệu quả để giải độc khi quá liều do nitazene nhưng phải dùng nhiều liều naloxone trong khi người quá liều fentanyl chỉ cần dùng một liều naloxone là đủ.

Theo thống kê chính thức, từ tháng 6-2023 đến 1-2025 đã có hơn 400 ca tử vong cùng nhiều ca quá liều chưa đến mức tử vong liên quan đến nitazene ở Anh. Số liệu này có thể còn thấp do các báo cáo pháp y và độc chất học vẫn chưa thu thập thông tin đầy đủ.

Nitazene dạng viên đã xuất hiện trên đường phố nước Úc - Ảnh: cảnh sát Úc

Chuỗi cung ứng các chất nitazene

Tương tự như fentanyl bất hợp pháp, có thể sản xuất nitazene ở bất kỳ nơi nào bằng cách sử dụng các tiền chất lưỡng dụng vốn có sẵn phổ biến và được bán hợp pháp.

Theo TS Philip A. Berry - giảng viên cao cấp thỉnh giảng tại khoa nghiên cứu chiến tranh thuộc Đại học King's College London (Anh), nitazene chủ yếu được buôn lậu sang Anh và châu Âu thông qua mạng lưới bưu kiện và phát chuyển nhanh. Do nitazene có hiệu lực cao nên không cần vận chuyển số lượng lớn, vì vậy rất khó phát hiện. Bọn buôn lậu có thể giấu nitazene trong hàng hóa hợp pháp như thức ăn cho chó.

Nitazene được quảng bá công khai trên mạng Internet, mạng xã hội và các nền tảng phát nhạc trực tuyến. Điều này có nghĩa là bọn buôn ma túy không cần bắt tay với thế giới ngầm để có nguồn cung ứng ma túy mà chỉ cần nhấp chuột, hàng sẽ được giao tới tận nhà. TS Philip A. Berry ghi nhận vào tháng 2-2024, một trang thương mại điện tử có trụ sở ở Trung Quốc đã hiển thị đến 85 quảng cáo về nitazene.

Vào tháng 3-2024, hai người bán hàng có trụ sở ở Trung Quốc đã rao trên trang web chợ đen bán 1kg nitazene với giá từ 10.000-17.000 euro (từ 12.000-20.000 bảng Anh). Cùng thời gian đó, 1kg heroin giá sỉ tại Anh đắt tiền hơn, có giá từ 23.000-26.000 bảng Anh. Do nitazene rẻ tiền và dễ mua nên người mua đi bán lại ở Anh ưa chuộng hơn các loại ma túy khác.

Mặc dù có thể ép thành viên nén nhưng nitazene được sử dụng chủ yếu để pha trộn với heroin có độ tinh khiết thấp. Nitazene còn được phát hiện trong các loại thuốc giảm đau giả nhóm opioid. Cái chết vào tháng 7-2023 của sinh viên người Anh Alex Harpum (23 tuổi) chuẩn bị trở thành ca sĩ opera là lời nhắc nhở đau thương về mối nguy hiểm khi mua trên mạng dược phẩm giả bị pha trộn nitazene.

Dù nguồn cung cấp nitazene ở Anh được đánh giá là thấp, vẫn có nhiều băng nhóm tội phạm có tổ chức quy mô nhỏ nhập khẩu nitazene để tăng mức độ phê cho heroin và mua đi bán lại ở cấp quận. Một số nhóm lớn hơn cũng tham gia phân phối nitazene. Vào tháng

10-2023, cảnh sát và lực lượng biên phòng Anh đã đột kích một cơ sở chế biến ma túy ở bắc London, thu giữ 150.000 viên nitazene, một máy ép thuốc, một khẩu súng, hơn 60.000 bảng Anh tiền mặt và 8.000 bảng Anh tiền điện tử. Đây là vụ bắt giữ thuốc giảm đau nhóm opioid lớn nhất ở Anh. 11 người bị bắt giữ.

Bọn tội phạm ở Anh còn sử dụng các trang web chợ đen để xuất khẩu nitazene ra nước ngoài. Vào tháng 10-2023, cảnh sát Úc đã phát hiện nitazene trong 22 gói hàng gửi từ Anh sang qua đường bưu điện. Thậm chí bọn tội phạm Anh còn buôn lậu dược phẩm giả chứa nitazene sang Ireland và Na Uy.

Hiện nay tình hình sử dụng nitazene đã được phát hiện trên toàn thế giới. Ở châu Âu, ngoài Anh còn có Ireland, Estonia, Latvia. Tại Mỹ, nitazene xuất hiện lần đầu tiên vào năm 2019 ở vùng Trung Tây dưới dạng bột màu trắng tương tự như cocaine. Sau đó nitazene xuất hiện trên đường phố Washington, D.C. dưới dạng bột màu vàng, màu nâu và màu trắng.

Từ năm 2022, Cơ quan Phòng chống ma túy Mỹ (DEA) đã tìm thấy nhiều loại nitazene khác ở dạng bột và dạng viên màu xanh. Nitazene còn được pha trộn với heroin và fentanyl đồng thời được sản xuất như thuốc giảm đau oxycodone giả.

Vào đầu tháng 5-2025, Úc đã ban hành cảnh báo khẩn cấp cho các bác sĩ do các vụ phát hiện thuốc giảm đau giả gia tăng. Theo cảnh sát liên bang Úc, từ tháng 1-2024 đến 3-2025 có tám lô hàng nhập khẩu nitazene được phát hiện ở biên giới Úc. Chúng có nguồn gốc từ Anh, Canada và Hong Kong (Trung Quốc). Hầu hết được nhập khẩu qua đường bưu điện. Ngoài ra từ tháng 4-2024 đến 2-2025, cảnh sát Úc còn thu giữ nhiều loại thuốc oxycodone giả có chứa nitazene.

Hiện nay các nhà nghiên cứu ít có thông tin về phản ứng của cơ thể con người đối với nitazene vì nó chưa từng qua thử nghiệm lâm sàng. Để xác định nitazene trong các mẫu độc chất học cần phải có xét nghiệm chuyên biệt trong phòng thí nghiệm chứ dùng que thử không cho kết quả chắc chắn.

Mặc dù DEA đã đưa nitazene vào danh mục 1 theo Luật Về các chất bị kiểm soát (không được sử dụng vào mục đích y tế và có nguy cơ cao bị lạm dụng) và nitazene được xác định là ma túy ở nhiều quốc gia nhưng không ít bác sĩ vẫn không biết đến sát thủ ma túy cực độc này.

Hoàng Duy Long / Theo: TTO

DỌN SẠCH 3 THỨ "RÁC" TRONG LÒNG, CUỘC SỐNG TỰ DO VÀ DỄ DÀNG HƠN

Đầu não con người đôi khi cũng giống như cái ‘thùng chứa’ vậy, trải qua thời gian lâu dài nhất định sẽ tích tụ những điều bất hảo…

Chỉ bằng cách thường xuyên dọn dẹp nó, loại bỏ những suy nghĩ không nên có và cảm xúc tồi tệ hỗn loạn, con người mới có thể sống được tự do tự tại.

Loại bỏ những cảm xúc tồi tệ

Đường đời của Vương Dương Minh chứa đầy những gian nan trắc trở. Ông từng bị tù đày, bị giáng chức, bị ghen ghét công trạng, bị vu oan tội phản quốc. Có thể nói, ông đã chịu đủ sự bạc bẽo của số phận. Tuy vậy, Vương Dương Minh chưa từng cảm thấy buồn chán mà luôn giữ một tâm thái lạc quan vui vẻ. Theo quan điểm của ông, cần thanh lý cảm xúc tồi tệ bất cứ lúc nào thì mới có thể giữ cho đầu óc được thanh tỉnh và tập trung xử lý công việc hiện tại được tốt đẹp.

Bởi vì Vương Dương Minh có tài năng quân sự kiệt xuất nên nhiều lần được triều đình phái đi chiêu an đạo tặc và lập được công lớn.

Trong chiến loạn, nhìn thấy nhiều người chết và bị thương khắp nơi trên chiến trường, trong tâm Vương Dương Minh cảm thấy vô cùng khó chịu. Tuy nhiên, ông biết rõ, nếu chỉ ngồi đó mà hối hận là hành động vô nghĩa, chỉ có nhanh chóng bình định phản loạn mới có thể khiến ít người phải chết hơn.

Đệ tử của Vương Dương Minh từng hỏi ông rằng: làm cách nào để có thể dọn sạch cỏ dại trong lòng?

Vương Dương Minh đáp: “Cỏ dại ảnh hưởng, theo lý thì nên loại bỏ, loại bỏ đến khi cảm thấy được rồi thì thôi. Nếu chưa kịp thời trừ bỏ hết thì cũng đừng vì thế mà động tâm. Một khi nhìn vào rồi thì thân tâm liền xuất hiện mệt mỏi và xuất hiện cảm xúc tiêu cực”.

Cỏ dại có hại, đương nhiên phải dọn sạch, nhưng nếu ngẫu nhiên chưa dọn được sạch thì cũng đừng vì thế mà động tâm, cũng đừng để trong lòng. Bởi vì nếu bạn nhìn chằm chằm vào đám cỏ dại chưa được dọn sạch kia, nội tâm càng nổi lên cảm xúc tiêu cực.

Những chuyện không như ý trên đời này chiếm tới tám chín phần. Ai cũng có những cảm xúc tiêu cực, vì vậy chúng ta cần hiểu được cách buông đúng lúc. Nếu để nó chi phối thì sẽ bị nó khống chế.

 
Loại bỏ thành kiến

Trong “Truyện tập lục”, có một câu chuyện về Vương Dương Minh như sau: Khi chu du qua Nam Trấn, có học trò lấy tay chỉ vào bông hoa nở bên vách đá và hỏi Vương Dương Minh: “Vật nằm ngoài thế giới nội tâm, cây mọc trên vách núi tự nở hoa, tự rơi. Chúng có liên quan gì đến thế giới nội tâm của chúng ta?”

Vương Dương Minh trả lời: “Khi chưa nhìn thấy hoa này, hoa và tâm đều không thấy. Lúc trò xem hoa, nhan sắc của hoa mới hiển lộ rõ ràng và biết rõ hoa này không nằm ngoài tâm của trò”. 

Ảnh: Freepik.

Vạn sự vạn vật trên thế giới này đều phản chiếu vào thế giới nội tâm của chúng ta. Tuy nhiên, nội tâm mang chứa thứ gì thì sẽ nhìn thấy thứ đó. Một người điềm tĩnh, vứt bỏ thành kiến, tin tưởng vào thế gian tươi đẹp thì sẽ nhìn thấy mọi thứ trên thế gian đều tươi đẹp.

 
Loại bỏ lòng tham

Có hai thứ trên thế giới này mà cặp mắt thường của con người không thể nhìn thẳng, đó là mặt trời và tâm con người. Một người sinh ra trên đời vốn mang theo sự thiện lương, tuy nhiên trong quá trình trưởng thành, nội tâm bị thế tục làm ô nhiễm, bị ham muốn hưởng thụ vật chất che lấp, từ đó dần dần trở nên tham lam, xảo quyệt.

Vì vậy, tu hành là để trừ đi tâm tham lam và giúp cho tâm thiện lương vốn có được hiển lộ ra.

Vương Dương Minh từng nói: “Chúng ta thực hành chăm chỉ mỗi ngày, chỉ mong mỗi ngày một giảm, không cầu mỗi ngày một tăng. Giảm được một phần dục vọng của con người là lấy lại được một phần thiên lý, vô cùng tự nhiên, vô cùng đơn giản”.

Công danh lợi lộc trên đời này đều là vật ngoài thân, sinh không mang theo đến, chết không mang theo đi. Họa phúc trên đời là chuyện khó lường trước, vật ngoài thân là những thứ đạt được dễ dàng và mất đi cũng dễ dàng, quan tâm đến nó thì có ích gì.

Đạo Đức Kinh nói: “Năm màu khiến người mù mắt. Năm giọng khiến người điếc tai. Năm vị khiến người tê lưỡi. Ruổi rong săn bắn, khiến lòng người hóa cuồng. Của cải khó được, khiến người bị tai hại”.

Khi con người mong muốn đạt được càng nhiều thì sẽ phải tính toán càng nhiều, điều này khiến tâm và thân không được nghỉ ngơi. Con người vì chạy theo hưởng thụ vật chất bên ngoài mà bôn ba cả ngày, lo được lo mất, cuối cùng khiến cho thân tâm mệt mỏi, trở thành kẻ tù tội của dục vọng, bỏ gốc lấy ngọn.

Làm bạn cùng vợ con, hiếu thảo với cha mẹ, gần gũi với thiên nhiên, cuộc sống bình dị không đòi hỏi nhiều về vật chất là bản chất của hạnh phúc. Do vậy, chúng ta không nên quá coi trọng được và mất, thuận theo tự nhiên, bảo trì nội tâm bình an, đó mới chính là hạnh phúc.

Theo: Vision Times

San San biên dịch

"PHÁO" CÓ TỪ KHI NÀO? VÌ SAO TẾT XƯA LẠI ĐỐT PHÁO?

“Pháo trúc (bộc trúc)” còn được dân gian gọi là “bộc trượng”, “hoa tiên” hay “hưởng tiên”, từng là một phần không thể thiếu trong không khí Tết cổ truyền. Vào đêm giao thừa, nhà nhà đổ ra đường đốt pháo, tiếng nổ vang vọng khắp ngõ ngách, hòa cùng những nụ cười rạng rỡ, khiến không gian Tết thêm phần náo nhiệt và hứng khởi.

Trước bữa cơm tối đêm 30, người ta thường đốt một quả pháo gọi là “bế môn pháo trượng” (đóng cửa đốt pháo), tượng trưng cho việc khép lại năm cũ. Đến giờ Tý (nửa đêm), tiếng pháo nổ dữ dội được dùng để xua đuổi tà ma, yêu quái, đón chào năm mới bình an. Sang sáng mùng Một Tết, khi mở cửa nhà, mọi người lại đốt pháo gọi là “khai môn pháo trượng” (mở cửa đốt pháo).

Tùy số lượng, người ta còn mang ý nghĩa cầu may mắn:
– Đốt “ba quả” gọi là “liên trung tam nguyên” (liên tục đỗ đạt cao).
– Đốt “bốn quả” tượng trưng cho “phúc – lộc – thọ – hỷ”.
– Đốt “sáu quả” là “lộc lộc đại thuận” (thuận lợi gấp bội).
– Đốt một chuỗi trăm quả nhỏ gọi là “bách tử bộc” (trăm quả pháo), và khi xác pháo đỏ phủ kín sân thì được ví như “mãn địa kim tiền” (tiền vàng trải đầy đất), biểu tượng của sự thịnh vượng.

Nguồn gốc và lịch sử pháo trúc ở Trung Quốc

Pháo trúc có lịch sử hơn 2.000 năm tại Trung Quốc, ban đầu dùng để xua đuổi ma quỷ và trừ tà.

Theo truyền thuyết dân gian kể rằng: Xưa kia có một loài quái thú tên “Niên”, thân hình to lớn, sừng nhọn, sống dưới đáy biển cả năm. Đến đêm giao thừa, nó trồi lên bờ tàn phá làng mạc, ăn thịt gia súc và con người. Dân chúng sợ hãi, thường dắt díu nhau trốn vào núi sâu để tránh nạn.

Một năm nọ, khi mọi người đang chuẩn bị chạy trốn, một ông lão tóc bạc từ phương Đông đến xin tá túc một đêm. Dân làng khuyên ông nên chạy theo, nhưng ông kiên quyết ở lại. Đêm đó, khi “Niên” đến gần làng, tiếng pháo nổ vang trời khiến nó hoảng sợ run rẩy, không dám tiến tới. Cửa nhà mở toang, ông lão mặc áo đỏ bước ra cười lớn, “Niên” sợ nhất màu đỏ, ánh lửa và tiếng nổ liền bỏ chạy mất dạng.

Sáng hôm sau, dân làng trở về thấy làng xóm bình yên, mới nhận ra ông lão chính là Thần Tiên xuống giúp.

Ba “pháp bảo” ông dùng để đuổi “Niên” là: màu đỏ, ánh lửa và tiếng pháo nổ. Từ đó, hàng năm vào dịp này, nhà nhà thắp đèn sáng trưng, canh thức (thủ canh đãi tuế) và đốt pháo trúc để xua tà đón may. Phong tục dần lan rộng, trở thành tập quán quan trọng nhất của Tết Nguyên Đán.

Các tài liệu lịch sử cũng ghi chép tương tự. Trong “Thần dị kinh” của Đông Phương Sóc thời Tây Hán, kể về quỷ “sơn tiêu” gây bệnh sốt rét, sợ lửa và tiếng nổ. Người ta đốt ống trúc trong lửa đến khi nứt ra kêu “bộp bộp” để đuổi quỷ, đây là dấu vết sớm nhất của pháo trúc.

Đến thời Lục quốc và nhà Lương (Nam triều), tục đốt pháo trúc vào mùng Một Tết đã phổ biến, như ghi trong “Kinh sở tuế thời ký” của Tông Lẫm: “Gà gáy sáng, đốt bộc trúc và cỏ trước sân để xua đuổi quỷ sơn tiêu”. “Khai môn pháo trượng” chính xuất phát từ đây.

Thời Đường, khi dịch bệnh hoành hành, Lý Điền nhồi tiêu thạch (một loại khoáng chất) vào ống trúc, đốt lên tạo tiếng nổ lớn và khói mù, giúp xua tan chướng khí đây là dạng pháo đầu tiên, gọi là “bộc can”. Sau khi thuốc súng được phát minh (khoảng thời Đường – Tống), người ta bọc thuốc súng bằng giấy, nối thành chuỗi, gọi là “biên pháo” (pháo dây).

Từ thời Đường, Tống, đốt pháo trở nên phổ biến khắp nơi, không chỉ dịp Tết mà còn trong hỷ sự (đám cưới, mừng thọ…).

Phong tục đốt pháo trúc không chỉ tạo không khí vui tươi mà còn mang ý nghĩa tâm linh: xua tan điều xấu, trừ tà ma, đón điều lành, cầu mong một năm mới an khang, thịnh vượng.

Dù ngày nay ở nhiều nơi (bao gồm Việt Nam và Trung Quốc) đã cấm hoặc hạn chế đốt pháo vì lý do an toàn và môi trường, nhưng ký ức về tiếng pháo vang trời đêm giao thừa vẫn là biểu tượng đẹp đẽ của Tết cổ truyền, gợi nhớ về cội nguồn văn hóa Á Đông.

Chúc bạn đọc một cái Tết thật ấm áp và tràn đầy niềm vui, nhé!

Tú Uyên biên tập

Theo: Chanhkien

NƯỚC MÀ ĐÒI "SÓNG SÁNH" VỚI RƯỢU VANG

Nước uống mà cũng có menu để lựa chọn đắn đo. Thế giới "nước tinh hoa" (fine water) thật khiến người ngoài không khỏi nhíu mày.

Nhưng đi hỏi Hiệp hội Nước uống tinh hoa Fine Water (Fine Water Society) thì họ sẽ ca một tràng về những thứ nước trăm ngàn đô la vì chứa đựng toàn khoáng chất tinh túy, rồi thì "nước mà không phải nước", mà là một thức uống nâng tầm…

Các loại nước thượng hạng tại Fine Water Summit - Hội nghị toàn cầu dành cho các sommelier nước. Ảnh: FINE WATER SUMMIT

Tại Gwen, một nhà hàng đạt sao Michelin ở Los Angeles (Mỹ), thực khách gọi bít tết 175 đô sẽ được mời chọn đồ uống đi cùng, nhưng danh sách đưa ra không phải rượu vang mà là các thể loại nước thượng hạng.

Loại được khuyên dùng có giá 11 USD/chai, một thứ nước "mượt mà, đầy đặn", có thể làm nổi vị thịt đỏ, theo lời kể của biên tập viên Natasha Dangoor trên The Wall Street Journal hôm 20-10.

Thực đơn nước ở nhà hàng này dày như cuốn catalogue nhỏ, ghi chi tiết từng nguồn gốc, độ khoáng, vị chát, vị mặn.

Dangoor khẳng định các nhà hàng sang cả đang "biến nước thành trải nghiệm ẩm thực cao cấp", và nước tinh hoa hay thượng hạng đang được một nhóm nhỏ tín đồ ẩm thực coi chẳng kém rượu vang.

Cũng vì thế mà tại những nhà hàng này, các sommelier (chuyên gia nếm rượu vang) sẽ sánh vai cùng đồng nghiệp không cồn, chuyên tư vấn loại nước hợp với món ăn.

Tất cả là chuyện làm ăn nghiêm túc. Như nhà hàng Gwen thu về hơn 100.000 đô/năm chỉ nhờ "bán nước".

Phong trào nước thượng hạng phát triển rầm rộ ở châu Âu và cả Mỹ. Ở Tây Ban Nha có nhà hàng sở hữu hơn 150 loại nước từ 33 quốc gia.

Trang về loại nước lấy từ tảng băng 15.000 năm tuổi ở Canada trong thực đơn nước tại nhà hàng Inn, bang Virginia, Mỹ. Ảnh: INN

Một số loại được mô tả mang hương vị đặc trưng nơi vùng đất nó được khai thác: nước tuyết tan qua đá núi lửa Peru, giọt sương từ rừng thông Tasmania, hay nước biển sâu ngoài khơi Hàn Quốc. Ở Mỹ, một nhà hàng tại bang Virginia phục vụ loại nước từ tảng băng 15.000 năm tuổi, giá 95 đô/chai.

Phân khúc cao cấp chiếm khoảng 15% thị trường nước đóng chai trị giá 47,4 tỉ đô của Mỹ, theo công ty nghiên cứu thị trường Grand View Research.

Hơn một nửa trong số đó là nước lấy trực tiếp tại nguồn, không qua xử lý.

Nhân vật nổi tiếng nhất là Martin Riese - sommelier người Đức, cũng là người đứng sau menu nước ở Gwen - và Michael Mascha, người sáng lập nền tảng Fine Waters và Fine Water Society.

Cả hai xem nước là "câu chuyện của địa chất và thời gian". Bộ đôi cũng đồng sáng lập Fine Water Academy đào tạo sommelier nước từ năm 2006.

Ở Atlanta tháng 4 năm nay, cuộc thi Fine Waters Taste & Design Awards - có Riese và Mascha làm giám khảo - chấm điểm gần 1.000 loại nước hiếm, từ giọt mưa chưa chạm đất ở Tasmania đến băng tan Bắc Cực.

"Chúng tôi muốn nâng tầm nước, biến nó từ thứ để giải khát thành một trải nghiệm, giống như thưởng vang vậy" - Michael Mascha nói với cây bút văn hóa ẩm thực Kim Severson của tờ The New York Times.

Ông xem nước là một phần văn hóa cần được trân trọng. "Nếu nghĩ nước chỉ là nước, bạn đã bỏ lỡ rất nhiều thứ" - ông nói.

Phong trào này phần nào thu hút được thế hệ trẻ đang rời xa rượu bia và đồ uống có đường. Một số khách sạn mở quầy bar nước, vài nhà sưu tập thay hầm rượu bằng hầm nước.

Theo Severson, trên thị trường, nước đóng chai chia làm hai loại: purified (nước tinh lọc từ nước máy) và natural (nước khoáng tự nhiên). "Fine water" là cách gọi tự phong cho nhóm thứ hai - không quy định pháp lý, chủ yếu dựa vào những câu chuyện bám sát khuôn mẫu marketing: nhiều hãng nước nhỏ vẫn đáng trân trọng vì họ gìn giữ mạch nước địa phương, giống như người trồng nho giữ đất; hay nước là sản phẩm của địa chất và thời gian đặc trưng ở từng địa phương.

Dù vậy, không phải ai cũng bị thuyết phục bởi những câu chuyện về nước thượng hạng. (Theo Tổ chức Y tế thế giới, cứ 4 người trên thế giới thì có 1 người chưa có nước uống sạch và an toàn)

Jessica Hammerman, 48 tuổi, giáo sư lịch sử đến từ bang Oregon, kể rằng cô "phải cố không bật cười" khi xem thực đơn nước ở Gwen. Xem chán chê khi đến đây nhân dịp kỷ niệm ngày cưới, cô vẫn chọn nước máy miễn phí và dành tiền gọi rượu vang.

Bên dưới bài viết của Natasha Dangoor trên The Wall Street Journal, bạn đọc cũng thi nhau bình luận.

Độc giả Jeff Malin thì nhắc lại bài học xưa: "Bộ đôi hài kịch Penn & Teller từng dàn dựng một bữa tối sang trọng với menu nước tinh tế, nhưng thật ra tất cả các chai đều được ‘sommelier’ đổ đầy từ vòi nước vườn phía sau bếp.

Khách vẫn ca ngợi đủ hương vị khác nhau. Điều này chứng minh rằng: chỉ cần marketing tinh vi, bất kỳ thứ gì cũng có thể trở thành sản phẩm hạng sang".

Chris Ramey đồng tình: "Chiến lược thông minh: bạn có thể thêm sự khác biệt và biên lợi nhuận vào bất cứ sản phẩm nào".

Còn dưới bài viết của Severson trên The New York Times, bình luận được yêu thích nhất có nội dung như sau: "Bỗng dưng tôi nghĩ mình đang đọc The Onion", tức tờ báo trào phúng luôn đưa tin như thật.

Menu nước dày như cuốn catalogue nhỏ của nhà hàng Gwen, Los Angeles, Mỹ. Ảnh: INSTAGRAM

Trong khi đó, Bpb, tự giới thiệu là chuyên gia thủy văn với hơn bốn thập kỷ kinh nghiệm về suối, giếng và chất lượng nước, cảnh báo: "Lọc qua đá núi lửa? Nước ngầm chảy qua đá núi lửa chẳng lọc được bao nhiêu đâu. Đừng bị những kẻ lừa đảo mê hoặc".

Không chỉ là chuyện khoa học, rõ ràng chuyện "nước đẳng cấp" gợi nhiều suy nghĩ về đạo đức và xã hội. Nó cho thấy một xu hướng đáng lo: thương mại hóa một quyền cơ bản của con người.

Đánh giá khoáng chất trong nước là một việc thú vị, nhưng biến nước thành hàng xa xỉ làm lu mờ nhu cầu cấp thiết về quyền tiếp cận nước sạch, giá cả hợp lý cho tất cả mọi người và còn gây tổn hại môi trường vô nghĩa.

Có lẽ chúng ta nên ít quan tâm đến sommelier nước, và quan tâm nhiều hơn đến việc đảm bảo quyền tiếp cận nước công bằng trước khi nguồn tài nguyên này càng trở nên khan hiếm.

Nội dung: PHAN BẢO

Thiết kế: VÕ TÂN