Rượu Nữ Nhi Hồng từ lâu đã bước ra khỏi khuôn khổ của một loại thức uống thông thường để trở thành một biểu tượng văn hóa đặc biệt trong tâm thức người Trung Hoa. Việc nó xuất hiện dày đặc trong tiểu thuyết võ hiệp, phim cổ trang – từ những quán rượu heo hút nơi biên ải cho đến chốn thanh lâu phồn hoa – dễ khiến người xem lầm tưởng rằng đây là một loại rượu đại trà, quen thuộc với mọi tầng lớp. Nhưng thực tế, hình ảnh ấy chỉ là một lát cắt nghệ thuật mang tính ước lệ. Đằng sau cái tên nghe có vẻ gần gũi ấy là một dòng danh tửu cổ truyền hàng đầu Trung Quốc, mang theo cả chiều dài lịch sử, nghi lễ, tín ngưỡng và những lớp truyền thuyết đan xen giữa thực và hư.
Nữ Nhi Hồng còn được gọi bằng những cái tên đầy trang trọng như Hoàng tửu Triệu Hưng hay Trinh Nữ tửu – những danh xưng không chỉ để gọi, mà còn để khẳng định địa vị của nó trong thế giới rượu Trung Hoa. Loại rượu này có nguồn gốc từ vùng Giang Nam, nơi nổi tiếng với phong thổ ôn hòa, sông nước hiền hòa và truyền thống ủ rượu lâu đời. Trong bảng vàng các danh tửu Trung Quốc, Hoàng tửu Triệu Hưng được xếp ngang hàng với Mao Đài Quý Châu hay Ngũ Lương Dịch, không phải bởi độ mạnh, mà bởi chiều sâu hương vị, sự cầu kỳ trong cách làm và đặc biệt là thời gian – yếu tố không thể rút ngắn hay thay thế.
Điều làm nên sự khác biệt căn bản của Nữ Nhi Hồng nằm ở chỗ: nó không sinh ra để uống ngay. Sau khi được nấu và ủ theo phương pháp hoàng tửu truyền thống, rượu tiếp tục được chôn xuống đất thêm mười mấy năm, thậm chí vài chục năm, để lặng lẽ trưởng thành cùng thời gian. Chỉ khi đạt đến độ “chín” hoàn hảo, Hoàng tửu Triệu Hưng mới được gọi là Nữ Nhi Hồng. Và cũng chính vào thời khắc ấy, rượu thường được đào lên để sử dụng trong những dịp vô cùng trọng đại, tiêu biểu nhất là ngày con gái trong nhà xuất giá.
Vào thời Tống, Thiệu Hưng là vùng sản xuất rượu nổi tiếng, gia đình ở Thiệu Hưng nếu sinh con gái, đợi đến khi con đầy tháng sẽ chọn vài vò rượu, dán kín miệng vò, chôn xuống đất hoặc cất trong hầm, đợi khi con gái xuất giá sẽ lấy rượu ra thết đãi bạn bè người thân, do đó có tên là “Nữ nhi hồng”!
“Hoa điêu tửu” nổi tiếng của Thiệu Hưng cũng được gọi là “Nữ nhi tửu”. Trong quyển “Nam phương thảo mộc trạng” của Kê Hàm, người Thượng Ngu thời Tấn có viết: “Nữ nhi tửu là thứ phải chuẩn bị khi gia đình giàu có thời xưa sinh con gái, con gái xuất giá”, nói về tên gọi này còn có một câu chuyện như sau! Ngày xưa, Thiệu Hưng có một người thợ may, cưới vợ thì muốn có con. Một hôm, biết tin vợ mang thai, anh chàng vô cùng vui mừng, cực kỳ thích thú vội về nhà ủ mấy vò rượu, chuẩn bị đãi bạn bè người thân. Không ngờ, anh chàng ủ nhiều rượu quá nên bạn bè uống không hết, sau đó tiện thể chôn mấy vò rượu còn dư xuống dưới gốc cây hoa quế sau vườn. Ngày tháng dần trôi, con gái trưởng thành, vô cùng thông minh lanh lợi, đợi đến khi con gái tìm được người chồng như ý, anh chàng vui mừng tổ chức hôn lễ cho con gái. Ngày thành thân bày tiệc đãi khách, người thợ may uống rượu rất vui vẻ, đột nhiên nhớ lại mấy vò rượu chôn dưới gốc cây hoa quế mười mấy năm trước bèn đào lên đãi khách, kết quả, vừa mở vò rượu ra hương thơm ngào ngạt, màu đậm vị nồng, uống rất ngon. Thế là, mọi người đều gọi loại rượu này là rượu “Nữ nhi hồng”, hay “Nữ nhi tửu”. Và Nữ Nhi Hồng vì thế không đơn thuần là rượu mừng, mà là của hồi môn mang ý nghĩa chúc phúc, tượng trưng cho sự tinh khiết, viên mãn và một khởi đầu tốt đẹp cho cuộc sống hôn nhân.
Không nhũng thế, Nữ Nhi Hồng còn giữ vai trò quan trọng trong ẩm thực Trung Hoa. Loại rượu này thường được dùng làm gia vị cho các món kho, món hầm, giúp khử mùi, làm mềm nguyên liệu và tăng chiều sâu hương vị. Chỉ một lượng nhỏ Nữ Nhi Hồng cũng đủ để món ăn trở nên tròn vị, thơm nồng và giàu tầng hương hơn. Chính sự đa dụng ấy càng khẳng định giá trị của Nữ Nhi Hồng – không chỉ là một danh tửu để nâng chén, mà còn là tinh hoa kết tinh từ nguyên liệu giản dị, kỹ nghệ tinh xảo và sự kiên nhẫn hiếm có của con người trước dòng chảy bền bỉ của thời gian.
Nguyên liệu làm nên Nữ Nhi Hồng, nếu chỉ nhìn bề ngoài, dường như vô cùng mộc mạc: gạo nếp thượng hạng và nước suối ngọt tinh khiết. Thế nhưng, chính sự tối giản ấy lại là phép thử khắt khe nhất đối với tay nghề và kinh nghiệm của người làm rượu. Gạo nếp dùng để nấu Nữ Nhi Hồng không phải loại nào cũng được chọn, mà phải là giống nếp hạt tròn, già hạt, thu hoạch đúng vụ, giữ được độ dẻo và hàm lượng tinh bột cao. Gạo sau khi tuyển chọn kỹ lưỡng sẽ được vo, ngâm và đồ theo những mốc thời gian chuẩn xác, bởi chỉ cần sai lệch nhỏ cũng đủ làm thay đổi kết cấu và hương vị của rượu sau này. Nước dùng để nấu rượu cũng không kém phần quan trọng, thường được lấy từ các mạch suối tự nhiên, có vị ngọt thanh và độ khoáng vừa phải, góp phần tạo nên nền vị mềm mại, tròn đầy cho rượu.
Sau khi hoàn tất quá trình nấu và lên men ban đầu, Nữ Nhi Hồng dần hiện ra với sắc vàng nhạt đặc trưng, ánh lên vẻ trầm ấm như mật ong già được chưng cất từ thời gian. Hương rượu lúc này nồng mà không gắt, lan tỏa chậm rãi, mang theo cảm giác dịu dàng và sâu lắng. Đó không phải là mùi hương bùng nổ ngay tức thì, mà là thứ hương men cần sự kiên nhẫn để cảm nhận, càng ngửi càng thấy rõ tầng tầng lớp lớp mùi thơm đan xen – từ mùi gạo nếp, mùi men, đến dư vị khoáng nhẹ của nước suối.
Rượu sau đó được rót vào những chum gốm đặc biệt, loại chum có khả năng “thở” vừa đủ để rượu tiếp tục chuyển hóa, nhưng vẫn giữ được độ kín cần thiết. Miệng chum được trát kín bằng bùn, một lớp phong ấn tự nhiên nhằm cách ly hoàn toàn với không khí bên ngoài, tránh mọi tác động làm biến chất rượu. Những chum rượu ấy không được đặt nơi cao ráo hay phô bày, mà được chôn sâu dưới lòng đất – nơi nhiệt độ ổn định, ánh sáng không thể chạm tới. Chính trong bóng tối tĩnh lặng ấy, rượu âm thầm trải qua quá trình trưởng thành kéo dài, từng năm từng tháng lắng đọng, tinh lọc và trở nên hài hòa hơn.
Thời gian ủ của Nữ Nhi Hồng không tính bằng ngày hay tháng, mà bằng năm. Có những chum rượu được chôn từ 3 đến 5 năm, có những chum khác được để yên 10 năm, thậm chí vài chục năm, để đạt đến độ chín hoàn hảo. Mỗi năm trôi qua là một lần rượu thay đổi, trở nên tròn vị hơn, mềm mại hơn, sâu sắc hơn. Chính vì quãng thời gian dài đằng đẵng ấy mà Nữ Nhi Hồng còn được gọi bằng cái tên đầy chất thơ: Lão tửu – thứ rượu của ký ức, của sự chờ đợi và nhẫn nại, nơi thời gian không bị xem là kẻ thù mà trở thành người bạn đồng hành.
Khi được đào lên và đạt đến độ hoàn chỉnh, Nữ Nhi Hồng thường có nồng độ cồn khoảng 25-30%, vừa đủ để mang lại cảm giác ấm áp mà không quá nặng nề. Vị rượu ngọt dịu, dễ uống, hậu vị kéo dài và lưu luyến, để lại cảm giác êm ái nơi cổ họng và cuống lưỡi. Rượu có thể được thưởng thức theo nhiều cách: uống trực tiếp để cảm nhận trọn vẹn hương vị nguyên bản; hâm nóng trong những ngày đông lạnh giá để men rượu tỏa hương sâu hơn, ấm áp hơn; hoặc làm lạnh nhẹ vào mùa ấm, mang lại cảm giác thanh mát, dễ chịu.
Không có loại rượu nào ở Trung Hoa lại gắn với nhiều truyền thuyết đến vậy. Từ tên gọi cho đến cách làm, Nữ Nhi Hồng luôn được bao phủ bởi những câu chuyện nửa thực nửa hư. Có những lời đồn mang màu sắc giang hồ rằng: không đủ kiên nhẫn thì không thể làm ra Nữ Nhi Hồng, không đủ bản lĩnh thì không thể uống được nó. Lại có những truyền thuyết ly kỳ kể rằng rượu được làm với sự tham gia của các thiếu nữ đồng trinh, trải qua những nghi lễ thanh tẩy và hiến dâng, hay thậm chí dùng những yếu tố mang tính huyền bí để tạo nên màu sắc và hương vị đặc trưng. Những dị bản khác phản bác điều đó, cho rằng Nữ Nhi Hồng đích thực chỉ được làm từ lúa mạch hoặc gạo nếp thượng hạng, kết hợp với nước suối thượng nguồn, còn mọi chi tiết huyền hoặc chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng và sự lãng mạn hóa.
Dù sự thật nằm ở đâu, chính những câu chuyện ấy đã góp phần làm nên sức hấp dẫn trường tồn của Nữ Nhi Hồng. Qua hàng trăm năm, loại rượu này không chỉ tồn tại như một thức uống, mà đã trở thành biểu tượng của thời gian, lễ nghi, gia đình và niềm hy vọng dành cho tương lai. Ngày nay, Nữ Nhi Hồng vẫn là đặc sản nổi tiếng của Trung Quốc, khiến nhiều khách du lịch nước ngoài ao ước được một lần nếm thử. Bởi khi nâng chén Nữ Nhi Hồng, người ta không chỉ uống rượu, mà còn chạm vào chiều sâu truyền thống, nơi men say hòa quyện cùng ký ức, văn hóa và tinh thần Trung Hoa lặng lẽ chảy qua từng giọt rượu cổ truyền.
Theo: vietviettourism
