JOE BIDEN LẬP KÊNH TIKTOK Ở TUỔI 81 ĐỂ HÚT CỬ TRI TRẺ

Tổng thống Mỹ Joe Biden thu hút được hơn 10.000 người theo dõi ngay ngày đầu khi ông mở kênh TikTok trong một nỗ lực nhằm thu hút cử tri trẻ tuổi trong cuộc bầu cử sắp tới.

Photo-illustration: Cameron Getty,  Getty Images

Chiến dịch tái tranh cử của Tổng thống Mỹ Joe Biden đã mở tài khoản TikTok vào ngày 11/2, nhằm tiếp cận các cử tri trẻ trước cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 11. Đến tối 11/2, tài khoản đã có 10.900 người theo dõi.

Việc ra mắt chiến dịch trên TikTok rất đáng chú ý vì ứng dụng này thuộc sở hữu của gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc ByteDance và nó đang trong "tầm ngắm" ở Mỹ vì những lo ngại tiềm ẩn về an ninh quốc gia.

Một số nhà lập pháp Mỹ từ lâu đã kêu gọi cấm ứng dụng này vì lo ngại rằng chính phủ Trung Quốc có thể truy cập dữ liệu người dùng hoặc tác động đến những nội dung hiển thị trên ứng dụng.

Vào năm 2023, chính quyền ông Biden đã ra lệnh cho các cơ quan chính phủ loại bỏ TikTok khỏi điện thoại và thiết bị điện tử thuộc sở hữu của chính phủ liên bang.

Tổng thống Mỹ Joe Biden trên TikTok (Ảnh: X).

TikTok khẳng định sẽ không chia sẻ dữ liệu người dùng Mỹ với chính phủ Trung Quốc và đã thực hiện các biện pháp đáng kể để bảo vệ quyền riêng tư của người dùng.

Các cố vấn chiến dịch tranh cử của ông Biden cho biết họ sẽ "tiếp tục tiếp xúc các cử tri", bao gồm cả trên các ứng dụng truyền thông xã hội khác như Instagram và kể cả Truth Social thuộc sở hữu của cựu tổng thống Mỹ Donald Trump.

Chiến dịch của ông Biden đang thực hiện "các biện pháp đảm bảo an toàn nâng cao" cho các thiết bị của mình khi cài đặt TikTok.

Cựu Tổng thống Donald Trump, ứng cử viên hàng đầu của Đảng Cộng hòa trong cuộc đua tới Nhà Trắng, không có tài khoản chính thức trên TikTok.

Theo Reuters

Đức Hoàng / Theo: Dân Trí

Link tham khảo:

https://www.washingtonpost.com/technology/2024/02/11/biden-campaign-tiktok-account/

https://www.wired.com/story/joe-biden-tiktok-campaign-comments/

ĐỘC LẠ TÂY NINH: BÁNH XÈO SIÊU TO KHỔNG LỒ

Chiếc bánh xèo khổng lồ có giá 1 triệu đồng ở Tây Ninh gây sốt trên mạng xã hội những ngày qua khiến nhiều người dân và du khách trong và ngoài tỉnh vừa tò mò, vừa thích thú rủ nhau đến quán ăn này để khám phá, trải nghiệm.

Đông đảo du khách thích thú, chụp ảnh, quay phim quy trình làm ra chiếc bánh xèo khổng lồ.

Một địa chỉ quen thuộc hàng chục năm qua của người dân và du khách từng đến Tây Ninh, đó là quán bánh xèo, bánh khọt Bà Tám của bà Huỳnh Thị Mỹ Loan (mọi người hay gọi là bà Tám) nằm trên đường Châu Văn Liêm, thị xã Hoà Thành.

Ngày thường, quán bánh xèo, bánh khọt Bà Tám vốn đã đông khách nhưng kể từ chiếc bánh xèo “siêu to khổng lồ” ra đời đã thu hút lượng khách càng đông hơn. Nhiều người thấy chiếc bánh xèo thú vị nhưng cũng có không ít người chê đắt. Thế nhưng, biết về cách chiếc bánh xèo 1 triệu đồng ra đời, nhiều người mới trầm trồ, vỡ lẽ.

Chiếc bánh xèo đặc biệt này được vợ chồng bà Loan đổ trên chiếc chảo có đường kính rộng 1,2m, dày 5 li. Do chiếc chảo quá lớn, để bột tráng đều lên chảo, chủ quán đổ bột vào phễu, dùng bình hơi có bộ lọc để phun bột. Tuỳ nhu cầu khách đặt, bà Loan sẽ làm bánh có giá từ 300.000 đồng đến 1 triệu đồng.

“Công nghệ” phun bột lên chảo giúp bột bánh xèo được dàn đều lên chiếc chảo.

Với chiếc bánh giá 1 triệu đồng đang gây sốt, bà Loan cho biết, nhân bánh xèo toàn nguyên liệu “xịn” hơn 5 kg gồm 1 kg tôm càng xanh, 1 kg tôm thẻ, 1 kg mực ống loại to, còn lại là thịt bò xào nấm, măng tươi xào thịt… Chính vì chiếc chảo to nên chủ quán cũng sử dụng một chiếc sạn rất lớn. Đây cũng trở thành đạo cụ thú vị mà nhiều du khách được mượn cầm chụp ảnh kỷ niệm với chiếc bánh xèo đặc biệt của quán.

Chiếc bánh xèo khổng lồ có giá 1 triệu đồng phục vụ cho 8-10 khách ăn.

Do phải dùng nguyên liệu nhiều, nếu ai muốn ăn bánh xèo đặc biệt này phải đặt trước ít nhất 30 phút để chủ chuẩn bị, từ cân nguyên liệu, xào chín nhân cho tới chuẩn bị đổ bột. Những ngày có khách đặt, quán trở nên nhộn nhịp hơn hẳn bởi màn biểu diễn đổ bánh có một không hai ở Tây Ninh. Để phục vụ cho thực khách ăn bánh xèo khổng lồ, quán Bà Tám không để bánh ra mâm mà thiết kế bàn riêng, khoét lỗ vừa đủ đặt gọn chiếc chảo bánh vào.

Nhân viên trở thành cao thủ khi đổ bánh xèo một lúc 10 chảo với tốc độ cực nhanh.

Bà Loan chia sẻ: “Chiếc bánh xèo khổng lồ này phục vụ cho khoảng 8 - 10 người ăn, nếu chia bình quân, mỗi người chỉ tốn 100.000 đồng”. Cũng theo bà Loan, với lượng nhân của bánh xèo khổng lồ, bà có thể đổ được đến 12-13 cái bánh xèo nhỏ nhưng bà nghĩ làm cái bánh lớn để khách vừa thấy vui, vừa được trải nghiệm, đặc biệt đoàn khoảng chục khách được ăn cùng một bánh.

Bánh xèo sẽ được ăn kèm bánh tráng, chấm nước mắm chua ngọt cuốn với hàng chục loại rau khách tự chọn như: quế vị, dấp cá, húng, tía tô, xà lách. Ngoài ra còn có các loại rừng đặc trưng ở Tây Ninh như: săng máu, lá cóc, trâm ổi... khiến những khách lạ luôn ấn tượng, nhớ hoài.

Hàng chục loại rau khách tự chọn, đặc biệt là các loại rau rừng đặc trưng ở Tây Ninh.

Bà Loan kể, đã có hàng chục năm bà gắn bó với chiếc bánh xèo. Vài tháng trước, bà thử nghiệm làm bánh xèo đặc biệt để thoả đam mê sáng tạo, không ngờ, chiếc bánh xèo khổng lồ vừa ra đời đã khiến rất nhiều người thích thú, đặt hàng và lan toả.

Một điều đặc biệt nữa ở quán bánh xèo này là dù khách đông nhưng thực khách không phải đợi quá lâu, bởi nhân viên đổ bánh một lúc 10 chảo. Nhiều khách chứng kiến không khỏi giật mình vì đổ trên một chảo thông thường cũng đã khó với nhiều người nhưng 10 chảo cùng một lúc chỉ có cao thủ.

Bí quyết đổ nhanh ở đây là chảo được đặt trên những bếp xoay tự động, những phần nhân từng bánh được đặt riêng ra trong khi đôi bàn tay của người đổ bánh thì hoạt động liên tục với tốc độ cao.

Nhân bánh xèo trên 5 kg gồm tôm càng xanh, tôm thẻ, mực ống, thịt bò xào nấm, măng tươi xào thịt.

Chính sự thú vị này đã tạo nên nét độc lạ cho thực khách có những trải nghiệm mới khi đến Tây Ninh thưởng thức đặc sản, đặc biệt với những người yêu thích món bánh xèo.

Như Ý (baotayninh.vn)

Theo: Dân Việt

TỐNG HỮU NHÂN - LÝ BẠCH

Tống hữu nhân - Lý Bạch

Thanh sơn hoành bắc quách,

Bạch thuỷ nhiễu đông thành.

Thử địa nhất vi biệt,

Cô bồng vạn lý chinh.

Phù vân du tử ý,

Lạc nhật cố nhân tình.

Huy thủ tự tư khứ,

Tiêu tiêu ban mã minh.

送友人 - 李白

青山橫北郭

白水遶東城

此地一為別

孤蓬萬里征

浮雲遊子意

落日故人情

揮手自茲去

蕭蕭班馬鳴

Tiễn bạn - (Dịch thơ: Tản Đà)

Chạy dài cõi Bắc non xanh,

Thành Đông nước chảy quanh thành trắng phau.

Nước non này chỗ đưa nhau,

Một xa, muôn dặm biết đâu cánh bồng!

Chia phôi khác cả nỗi lòng,

Người như mây nổi, kẻ trông bóng tà.

Vái nhau thôi đã rời xa,

Nhớ nhau tiếng ngựa nghe mà buồn teo.

Sơ lược tiểu sử tác giả:

Lý Bạch 李白 (701-762) tự Thái Bạch 太白, hiệu Thanh Liên cư sĩ 青蓮居士, sinh ở Tứ Xuyên (làng Thanh Liên, huyện Chương Minh, nay là huyện Miện Dương). Quê ông ở Cam Túc (huyện Thiên Thuỷ - tức Lũng Tây ngày xưa). Lý Bạch xuất thân trong một gia đình thương nhân giàu có. Lúc nhỏ học đạo, múa kiếm, học ca múa, lớn lên thích giang hồ ngao du sơn thuỷ, 25 tuổi “chống kiếm viễn du”, đến núi Nga My ngắm trăng, ngâm thơ rồi xuôi Trường Giang qua hồ Động Đình, lên Sơn Tây, Sơn Đông cùng năm người bạn lên núi Thái Sơn “ẩm tửu hàm ca” (uống rượu ca hát), người đời gọi là Trúc khê lục dật. Sau đó được người bạn tiến cử với Đường Minh Hoàng, ông về kinh đô Trường An ba năm, nhưng nhà vua chỉ dùng ông như một “văn nhân ngự dụng” nên bất mãn, bỏ đi ngao du sơn thuỷ.

Đến Lạc Dương, gặp Đỗ Phủ kết làm bạn vong niên (Đỗ Phủ kém Lý Bạch 11 tuổi). Họ cùng Cao Thích vui chơi, thưởng trăng ngắm hoa, san bắn được nửa năm. Rồi ông lại tiếp tục chia tay Đỗ Phủ viễn du về phương nam. Những năm cuối đời ông ẩn cư ở Lư Sơn. Tương truyền năm 61 tuổi ông đi chơi thuyền trên sông Thái Thạch, tỉnh An Huy, uống say, thấy trăng lung linh đáy nước, nhảy xuống ôm trăng mà chết. Nay còn Tróc nguyệt đài (Đài bắt trăng) ở huyện Đăng Đồ, An Huy, là địa điểm du lịch nổi tiếng. Người đời phong danh hiệu cho ông là Thi tiên, Trích tiên, Tửu trung tiên,...

Nguồn: Thi Viện

MUG SHOT

Cựu Tổng thống Hoa Kỳ đầu tiên, Donald Trump, bị truy tố hình sự đã phải ra đầu thú để làm thủ tục arraignment. Một trong những thủ tục ấy là được/bị chụp hai bức hình gọi là mug shot. Thông lệ này có từ hồi nào, và ngài cựu tổng sẽ làm gì với mug shot của mình?

ROGUES’ GALLERY

Năm 1839, một người Pháp tên Louis Daguerre phát minh ra chiếc máy ảnh đầu tiên, đặt tên là daguerreotype. Sang thập niên 1840 nhiếp ảnh bắt đầu được cảnh sát Paris dùng, vừa để nhận diện vừa để theo dõi và truy lùng những kẻ tái phạm. Cảnh sát Mỹ cũng bắt chước làm theo từ thập niên 1850. Những bức ảnh xưa ấy có khi còn được tô hồng lên màu da và đóng khung đồng thau đẹp đẽ.

Với kỹ thuật nhiếp ảnh tân tiến hơn như ambrotype rồi đến tintype vào thập niên 1860, việc in ảnh lên giấy trở nên dễ dàng và đỡ tốn kém. Các cơ quan cảnh sát ở Mỹ và Âu Châu bắt đầu đăng hình phạm nhân lên báo, khởi đầu một kỷ nguyên mới.

Vincenzo Perugia, kẻ trộm bức Mona Lisa trong Bảo tàng viện Louvre, Paris (Getty Images)

Năm 1886 ông Thomas Byrnes, cảnh sát trưởng nổi tiếng của New York City, cho ra đời quyển “Professional Criminals of America” nói về những tay tội phạm chuyên nghiệp ở Mỹ. Quyển sách dĩ nhiên chứa đựng nhiều hình ảnh của mấy ông trùm; Byrnes gọi mớ ảnh ấy là “The Rogues’ Gallery” – cuộc triển lãm những gương mặt bất lương. Cụm từ đó ngày nay là một thành ngữ mang tính hài hước hơn là nghiêm túc và hay được dùng trong phim ảnh và văn chương bình dân.

Tài tử Woody Harrelson, can tội gây rối trật tự công cộng Columbus, Ohio, Tháng Mười 1982 (ảnh: Kypros/Getty Images)

BERTILLLON

Nhận thấy cách thức chụp hình phạm nhân còn nhiều nhược điểm, vào thập niên 1880 Albert Bertillon, trưởng phòng Dịch Vụ Nhận Diện Pháp Lý của Pháp, đặt ra một hệ thống mới trên cơ sở khoa học. Không chỉ chụp trực diện đối tượng, ông còn cho chụp ngang (profile). Ngoài ra trong bức ảnh còn có ghi thêm một số chi tiết quan trọng, cần thiết cho việc nhận diện nghi can – như chiều dài và chiều cao của đầu, chiều dài ngón tay giữa và bàn chân, sải tay, kích cỡ vành tai v.v.

Ngoài những thứ nói trên, Bertillon còn ghi trên ảnh những chi tiết khó nhận ra như màu tóc, màu mắt, những đặc điểm trên khuôn mặt. Phía sau bức ảnh ông cho biên chép mọi thông tin có được về nhân thân, nghề nghiệp, địa chỉ v.v. Nói tóm lại, nó có đầy đủ những chi tiết cần thiết để giúp cảnh sát và công chúng nhận diện được những can phạm đã bị bắt hay còn đang lẩn trốn ngoài vòng pháp luật. Bertillon gọi những bức ảnh này là portrait parlé – tấm hình biết nói, ngày nay đã được thay thế bằng cách lấy dấu vân tay (fingerprints).

Bill Gates, Tháng Mười Hai 1977 (ảnh: Oklahoma County Sheriff’s Department/Getty Images)

MUG SHOT

Không mấy chốc hệ thống Bertillonage được cảnh sát Mỹ áp dụng, cho ra đời hàng loạt những bức ảnh phạm nhân mà ta hay gọi là mug shot.

Theo tự điển Merriam-Webster, chữ mug có nguồn gốc từ tiếng Bắc Âu (Norway/Sweden) dùng để gọi cái cốc có quai, viết là mugg. Trong tiếng Anh có những đồ vật tương tự như coffee mug, beer mug… Ngoài ra danh từ mug còn có một nghĩa thứ nhì nữa là bộ mặt. Các nhà ngữ học cho rằng ý nghĩa này có lẽ đến từ việc người xưa hay vẽ lên mấy cái cốc những khuôn mặt, như để trang trí hoặc làm trò.

Thế nên khi hai ngành nhiếp ảnh và cảnh sát cộng hưởng để cho ra đời những bức chân dung bất hủ ấy, chữ mug shot trở thành một thuật ngữ chuyên môn mặc dù nghe nó bình dị chẳng khác nào tiếng lóng của dân giang hồ. Nhưng điều đó cũng hợp lẽ, vì thường chúng là hình ảnh của những kẻ sống bên lề luật pháp.

Joseph Stalin trong hồ sơ mật vụ của Sa Hoàng (ảnh: Hulton-Deutsch Collection/CORBIS/Corbis via Getty Images)

FAMOUS MUG SHOTS

Tuy nhiên, không phải ai bị cảnh sát bắt cũng là kẻ xấu. Thậm chí nhiều người còn là những nhân vật nổi tiếng, có những đóng góp lớn lao cho xã hội. Chẳng hạn như mục sư Martin Luther King Jr. hay nhà hoạt động dân quyền Rosa Park. Cố Dân biểu John Lewis (1940-2020), người từng tham gia và dẫn đầu phong trào Civil Rights hồi thập niên 1960 và từng vào tù ra khám nhiều lần, trước khi mất còn từng đăng mug shot của mình lên Twitter để kêu gọi dân chúng xuống đường phản đối bạo lực cảnh sát.

Nhà đấu tranh dân quyền Rosa Parks sau khi bị bắt với “tội” tẩy chay xe bus Montgomery, Tháng Hai 1956 (ảnh: Universal History Archive/Getty Images)

Trong giới nghệ sĩ cũng thiếu người được chụp “chân dung hai kiểu” vì lý do này hay lý do khác. Đa phần vì hành xử bê bối như say rượu lái xe, ẩu đả, tấn công tình dục người khác v.v. Một số ít do cố tình bị bắt khi đi biểu tình chống đối việc gì đó. Chẳng hạn như Jane Fonda năm 1970, bị bắt tội đá một cảnh sát viên trong một cuộc biểu tình phản chiến ở Cleveland năm 1970.

Bill Gates, nhà phát minh ra hệ điều hành điện toán Windows, cũng từng bị chụp mug shot hồi còn trẻ vì vi phạm luật giao thông. Trong hình cậu Bill tươi cười trông rất vui vẻ, không tỏ ra tí gì sợ sệt.

Ngược dòng lịch sử, ta có thể tìm thấy mug shot của một số chính trị gia cộm cán như Stalin, Mussolini, Hồ Chí Minh v.v. Bức ảnh của Vladimir Lenin được chụp bởi mật vụ Okhrana của Nga khoảng năm 1896 cho thấy vào thời điểm đó mug shot đã phổ biến khắp Âu Châu.

Nhưng trong số nhân vật nổi tiếng xưa nay có một cái mug shot mà đa số dân Mỹ đang hồi hộp chờ xem. Đó là hình cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa bị truy tố hình sự. Tuy chưa được chụp ảnh mà ban vận động của ông ta đã tung tin họ sẽ lấy hình ảnh ấy để in áo, in poster dùng để gây quỹ.

Al Capone, trùm mafia Chicago (Getty Images)

Song theo tin tức mới nhất thì Chưởng lý Quận hạt Mahattan là Alvin Bragg không bắt buộc cựu tổng thống phải bị còng tay hay chụp hình mug shot khi ra trình diện (arraigned) chiều Thứ Ba 4 Tháng Tư 2023 tại New York để nghe án lệnh của toà. Cho nên có lẽ thiên hạ phải đợi thêm vài tuần hay vài tháng nữa, khi tiểu bang Georgia hay Bộ Tư Pháp Liên Bang ra quyết định khởi tố ông ta về những tội danh khác.

Không ai biết điều ấy khi nào mới xảy ra, nhưng chắc chắn đến lúc đó cả thế giới sẽ được nhìn tận mắt “The most famous mug shot of all!”

Ian Bùi / Theo: saigonnhonews

Link tham khảo:

https://www.cbc.ca/kidsnews/post/trumps-mug-shot-is-all-over-the-internet.-but-what-is-a-mug-shot1

NGÀY CHỦ TỊCH VỀ LÀM NGƯỜI "TỬ TẾ"

Tin tức báo chí rầm rộ đưa sự kiện ông chủ tịch Võ Văn Thưởng rời ghế về làm dân thường, nhưng dường như không có nhiều nuối tiếc trong công luận.

Ông Thưởng không còn được làm quan nữa, vì bởi bị phát hiện những sai phạm dính líu đến hối lộ và tham nhũng thời còn nắm quyền ở Quảng Ngãi, tương tự như những kẻ vô lại khác, đã và đang bị vạch trần trong chiến dịch đốt lò của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.

Hầu như người dân đón nhận tin tức này, nổi bật trên các mạng xã hội chỉ có những lời giễu cợt, hoặc chào tạm biệt mà không hề luyến tiếc. Nó phần nhiều khác biệt với lúc tin ông nhậm chức chủ tịch nước, dù trong bối cảnh bất thường là thế chỗ cho chủ tịch tiền nhiệm, cũng bị buộc từ chức,vẫn có đôi lời kỳ vọng về một người miền Nam trẻ, có ít nhiều khác biệt với các quan chức cùng thời.

Một năm để đánh giá con người chắc là cũng đủ. Sự thờ ơ của người dân về tin tức vị Chủ tịch nước 53 tuổi, chỉ mới ngồi vào ghế một năm rồi phải ra đi, nó cũng cho thấy những ngày tháng cầm quyền ngắn ngủi của ông không đem lại điều gì để cho người dân thương mến. Thậm chí là ngược lại.

Năm 2017, khi còn làm Trưởng Ban Tuyên Giáo Trung Ương, ông Võ Văn Thưởng từng làm xã hội xôn xao với tuyên bố “không sợ đối thoại, không sợ tranh luận.” Tưởng chừng như cánh cửa đón nhận các ý kiến khác biệt đã mở rộng, sau khi luật an ninh mạng – luật không chấp nhận ý kiến khác biệt ra đời. Vậy mà, đó chỉ là lời tuyên bố vui miệng của Thưởng.

Câu nói của Võ Văn Thưởng hơn một năm trước: “Ngoài lợi ích của nhân dân thì Đảng ta không còn lợi ích nào khác”. Nguồn: Báo CP

Năm 2024, ông Đỗ Minh Hiền ở Hà Nội, một người viết lý luận triết học riêng, khác biệt với triết học Marx Lenin, bị sáu năm tù. Không ai biết ông viết gì, lập luận ra sao, vì bởi ông chưa bao giờ có dịp được đối thoại, hay tranh luận để nhận biết mình sai hay đúng trong giấc mơ mà ông Thưởng vẽ ra.

Đỉnh cao không “đối thoại” của ông Thưởng, là vào tháng Chín 2023, lúc án tử của Lê Văn Mạnh. Vào lúc có quyền lực nhất trong đời mình, và có thể làm thay đổi có tính bước ngoặt của một vụ án oan đã kêu gào suốt 20 năm, ông Thưởng đã chọn bịt tai, không đối thoại với người mẹ già khốn khổ cầu vác đơn quỳ trước cửa, xin ông nhìn vào một lần những điều kết tội quái lạ của bản án.

Một ngày trước án tử hình, là giai đoạn nặng nề của của cả xã hội nhìn, đợi vị chủ tịch trẻ, hy vọng được nghe “đối thoại,” hy vọng được nghe “tranh luận” về sự thật. Nhưng rồi tất cả đều chìm trong nụ cười vô tâm của ông ta trên các trang tin nhà nước.

Năm 2020, tại đại hội thành lập Hội Triết Học Việt Nam, với tư cách là trưởng ban tuyên giáo lúc đó, ông Võ Văn Thưởng kêu gọi phải tạo nên những nhà triết học Việt Nam. Ông Thưởng ca ngợi sự vĩ đại của triết học Hy Lạp, La Mã… và nói Việt Nam cần có những nhà triết học tầm cỡ. Dường như ông quên mất, Việt Nam cũng đã có triết gia hàng đầu được cả thế giới biết đến như Trần Đức Thảo, đã chết trong im lặng.

Nhưng có lẽ phạm trù triết học của ông Thưởng hoàn toàn khác với thế giới, khi nhấn mạnh “Hội triết học cần đẩy mạnh thực hiện nhiệm vụ đấu tranh phê phán, bác bỏ các quan điểm triết học sai trái, thù địch, đi ngược lại với lợi ích của dân tộc, đất nước.” Tức triết học của ông Thưởng không dùng để nghiên cứu về các sự vật và hiện tượng của tự nhiên và xã hội, mà chỉ nhằm để tiêu diệt các lý thuyết khác.

Năm 2023 là năm cả nước kêu gào các vụ án oan cần được xét lại như của Nguyễn Văn Chưởng, Hồ Duy Hải. Cách làm ngơ dẫn đến việc xử tử đột ngột với Nguyễn Văn Mạnh, đã làm những người có lương tri ở Việt Nam đều xót xa, và lại liên tục gọi tên ông Thưởng với niềm tin phập phồng.

Tháng Hai 2024, những người quan tâm đến các vụ án oan ở Việt Nam đều chưng hửng khi nghe tin Chủ Tịch Nước Võ Văn Thưởng ký quyết định ân giảm hình phạt từ tử hình xuống tù chung thân cho 18 bị án có đơn gửi xin. Lẽ nào núi đơn chồng chất suốt hơn một thập niên của các gia đình như Nguyễn Văn Chưởng và Hồ Duy Hải đã gửi sai địa chỉ, sai con người?

Nhưng những chuyện đó giờ cũng đã qua. Vị chủ tịch nước quyền thế đã bước xuống. Người đàn ông Võ Văn Thưởng trao trả mọi thứ, và về nhà. Nói theo nguyên thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, khi thôi chức vụ, là thôi hết mọi thứ để “về làm người tử tế.” Nhưng về sau, khi sóng gió chính trường đi qua, ngồi ngẫm lại, ông Thưởng có tự đếm xem mình đã là người tử tế được bao nhiêu lần?

Tuấn Khanh

RẮC RỐI "NHÂN TÌNH" VÀ "TÌNH NHÂN"

Nhân tình và tình nhân là hai từ Việt gốc Hán có hai nghĩa khác nhau. Nhân tình人情 = tình người; tình cảm giữa người với người; tình hình dân chúng; còn tình nhân 情人 = người tình; người yêu. Tuy nhiên, thực tế sử dụng hai từ này trong tiếng Việt lại khá rắc rối. Nhiều người dùng đúng, nhưng cũng không ít người nhầm lẫn, đánh đồng, hoặc không phân biệt rõ ràng giữa hai từ “nhân tình” và “tình nhân”.

Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên) ghi nhận cách dùng trong thực tế như sau:

– tình nhân = “người yêu. “Tình nhân lại gặp tình nhân, Hoa xưa ong cũ, mấy phân chung tình!” (Truyện Kiều)”.

– nhân tình = “người có quan hệ yêu đương không chính đáng với người khác, trong quan hệ với người ấy. Có nhân tình ~ bỏ nhà theo nhân tình”.

– “tình nhân như nhân tình. “… Vợ ông phán mọc sừng đang bù khú với tình nhân ở phòng bên cạnh…” (Vũ Trọng Phụng).

Cách dùng tùy tiện hai từ nhân tình và tình nhân không chỉ tồn tại trong đời sống ngôn ngữ đại chúng mà còn in dấu ấn vào chữ nghĩa của cả những người cầm bút.

Mở đầu bài thơ Ghen, Nguyễn Bính viết:

“Cô nhân tình bé của tôi ơi

Tôi muốn môi cô chỉ mỉm cười,

Những lúc có tôi, và mắt chỉ,

Nhìn tôi những lúc tôi xa xôi…”

Nếu hiểu nhân tình = “người có quan hệ yêu đương không chính đáng với người khác, trong quan hệ với người ấy”, như Hoàng Phê giảng, thì “Cô nhân tình bé của tôi ơi”, trong thơ Nguyễn Bính hẳn là một phụ nữ ngoại tình, một kẻ đáng chê. Trong khi xét vào nội dung bài thơ thì “cô nhân tình” này là một cô người yêu có vẻ đẹp và tất cả sự trong trắng, khiến nhà thơ phải “ghen” đến mức:

“… Tôi muốn những đêm đông giá lạnh,

Chiêm bao đừng lẩn quất bên cô,

Bằng không tôi muốn cô đừng gặp,

Một trẻ trai nào trong giấc mơ…”

Như vậy, nếu đây là văn bản đáng tin cậy và rằng đây thật sự là một thi phẩm của Nguyễn Bính thì nhà thơ của chúng ta đã dùng từ nhân tình với nghĩa không chuẩn xác.

Với Vũ Trọng Phụng thì khi viết “… vợ ông phán mọc sừng đang bù khú với tình nhân ở phòng bên cạnh…”, ông đã dùng đúng hai chữ tình nhân (người tình) theo nghĩa và cú pháp của một từ Việt gốc Hán. Trong khi nhân tình mà từ điển của Hoàng Phê đã giảng “người có quan hệ yêu đương không chính đáng với người khác, trong quan hệ với người ấy”, thực chất là cách diễn dịch hai chữ nhân tình theo cú pháp tiếng Việt thành người tình.

Vậy nhân tình và tình nhân có những nghĩa nào?

Xin liệt kê một số nghĩa chính sau đây:

1-NHÂN TÌNH:

–Tình người: Thành ngữ Hán Việt có câu Nhân tình thế thái (hoặc Thế thái nhân tình) có nghĩa là tình người, thói đời. Cụ Tú Xương khi nói về tình người bạc bẽo cũng đã viết: “Đ.mẹ nhân tình đã biết rồi, Lạt như nước ốc bạc như vôi”. Hay “Trước đèn xem truyện Tây minh, Gẫm cười hai chữ nhân tình éo le” (Lục Vân Tiên). Ở đây, từ nhân tình đã được dùng chính xác với nghĩa là tình người, lòng người.

-Dân tình: Tình hình dân chúng (nghĩa cổ). Ví dụ “Chuyến đi sang Pháp này, Trương Vĩnh Ký cũng thu thập, học hỏi được nhiều điều: “Vĩnh Ký trong 9 tháng giúp theo Sứ sự, đều đặng hoàn toàn; nhơn đó mà lại được quan sát nhơn tình, phong tục, châu lưu thành quách sơn xuyên…” (Trương Vĩnh Ký hành trạng – Đặng Thúc Liêng).

–Người tình: Người có quan hệ bất chính, khi cả hai (hoặc một trong hai) đang có vợ, có chồng. Ví dụ “Ông ấy bắt nhân tình với một cô đang còn trẻ lắm”, hoặc “Ông ấy có nhân tình nhân ngãi với…”.

Lưu ý, nhân tình với nghĩa người tình, người yêu trong quan hệ luyến ái, yêu đương chân chính (như cách dùng của Nguyễn Bính trong bài thơ Ghen) hầu như không được dùng trong đời sống.

2-TÌNH NHÂN:

–Người tình: Người có quan hệ yêu đương không chính đáng với người khác, trong quan hệ với người ấy.

–Người yêu: Người có quan hệ tình cảm thắm thiết, có ý muốn chung sống và gắn bó cuộc đời với một người nào đó (thường chỉ trai chưa vợ, gái chưa chồng). Ví dụ, chúng ta nói Ngày lễ tình nhân chứ không nói Ngày lễ nhân tình!

Hoàng Tuấn Công

GIANG THÔN KỲ II - TÙNG THIỆN VƯƠNG

Giang thôn kỳ 2 - Tùng Thiện Vương

Nguyệt minh như thuỷ, thuỷ như yên,

Thuỷ hạm nghênh lương nhậm thất miên.

Vãng vãng ca thanh yên ngoại quá,

Cao Đôi sơn hạ lộ nao thuyền.

Ghi chú:

Cao Đôi: Chỉ địa danh Cầu Hai. Từ thị trấn này có đường tỉnh lộ 593 dẫn lên núi Bạch Mã, một địa điểm nghỉ mát, an dưỡng nổi tiếng. Nguyên địa danh này là Cao Đôi, là núi “ở phía Nam huyện Phú Lộc, thế núi liên tiếp cao dốc”. Ở phía tây lại có núi Ứng Đôi, là ngọn núi cao nhất của kinh kỳ (Đại Nam nhất thống chí). Người địa phương gọi hai ngọn núi này là núi Ông, núi Bà. Sau này, vì kiêng tên Hiếu Triết hoàng hậu, vợ của chúa Nguyễn Phúc Tần (Thái Tông Hiếu Triết) là Tống Thị Đôi (quê huyện Tống Sơn, tỉnh Thanh Hoá, con của quận công Tống Phúc Khang) nên Cao Đôi được gọi là Cao Hai. Theo thời gian, địa danh Cao Hai bị gọi chệch thành Cầu Hai. Cầu Hai còn là tên sông đổ vào đầm Cầu Hai. Ở đây núi sông đầm liền nhau, đầm qua cửa Tư Hiền là biển.

江村其二 - 從善王

月明如水水如煙

水艦迎涼任失眠

往往歌聲煙外過

橋堆山下露呶船

Xóm phá kỳ 2 - (Dịch thơ: Lương An)

Trăng ngời như nước, nước như hơi

Hóng mát trên be cứ thức hoài

Nghe vọng tiếng hò ngoài lớp khói

Mù vây thuyền dưới núi Cầu Hai

Sơ lược tiểu sử:

Tùng Thiện Vương sinh ngày 24 tháng 10 năm Kỷ Mão (tức 11 tháng 12 năm 1819) tại cung Thanh Hòa trong cấm thành Huế. Thuở lọt lòng, ông được ông nội đặt tên là Ngợn. Đến năm 1832, khi đã có Đế hệ thi, ông được cải tên là Miên Thẩm (Nguyễn Phúc Miên Thẩm).

Năm lên 7 tuổi, Miên Thẩm cùng với các em vào Dưỡng Chính đường, được thầy Thân Văn Quyền dạy chu đáo. Ông rất chịu khó học tập, nên mới 8 tuổi (1827), nhân theo hầu vua dự lễ Nam Giao, ông làm bài Nam Giao thi, rất được tán thưởng.

Năm 1839, ông được phong làm Tùng Quốc Công, mở phủ ở phường Liêm Năng, bên bờ sông An Cựu, Huế.

Năm 1849, ông lập thêm Tiêu Viên sau phủ, đón mẹ (Thục tân Nguyễn Thị Bửu) và ba em gái (Nguyễn Phúc Vĩnh Trinh, Nguyễn Phúc Trinh Thận tức nữ sĩ Mai Am và Nguyễn Phúc Tĩnh Hòa) ra phụng dưỡng chăm nuôi. Khi các em lần lượt có chồng, rồi mẹ mất, ông cải tạo phủ chính làm nhà thờ, còn mình lui về ở Tiêu Viên và dựng lều tranh bên cạnh mộ mẹ cư tang ba năm.

Năm 1854, mãn tang, ông được gia phong Tùng Thiện Công.

Năm 1858, ông mua 12 mẫu ruộng ở xã Dương Xuân, làm nhà ở gọi là Phương Thốn thảo đường.

Năm 1865, ông giữ chức Tả Tôn Nhân phủ, trong thời gian này xảy ra sự biến giặc Chày vôi. Trước đó, ông đã gả con gái là Thể Cúc cho Đoàn Hữu Trưng, một thanh niên ở làng An Truyền (tức làng Chuồn). Năm 1866, Hữu Trưng ngầm làm cuộc nổi dậy (sử cũ gọi là giặc Chày Vôi) nhằm lật đổ vua Tự Đức. Việc thất bại, Hữu Trưng và nhiều người bị hành hình. Mặc dù trước đó, Hữu Trưng đã lấy cớ vợ cư xử trái lễ với mẹ chồng mà trả về để tránh liên lụy cho nhà vợ, Miên Thẩm cũng trói cả con gái và cháu ngoại, quỳ dâng sớ xin chịu tội.
Vua Tự Đức không kết tội chỉ nói ông chọn rễ không cẩn thận để mất thanh danh, nay trừ bổng trong tám năm. Suốt những năm bị trừ bổng ấy, ông lên ngôi chùa cổ Từ Lâm hoang tàn ở xã Dương Xuân làm nơi cư ngụ, vợ con phải canh tác trồng cây quả đem ra chợ bán để có cái ăn hàng ngày.

Ông mất ngày 30 tháng 3 năm Canh Ngọ (tức 30 tháng 4 năm 1870) lúc 51 tuổi.

Năm 1878, ông được vua Tự Đức gia tặng là Tùng Thiện Quận Vương.

Năm 1929, vua Bảo Đại mới truy phong ông là Tùng Thiện Vương, tước vị mà ngày nay người ta quen gọi.

Nguồn: Thi Viện