Đền Taj Mahal
Tại đền Taj Mahal, biểu tượng du lịch nổi tiếng nhất Ấn Độ ở bang Uttar Pradesh, một du khách đến từ châu Âu, Bắc Mỹ hay Đông Nam Á hiện phải trả 1.100 rupee cho vé vào cổng, cộng thêm 200 rupee nếu muốn bước vào khu lăng mộ chính, tổng cộng 1.300 rupee, tương đương khoảng 16 USD. Trong khi đó, người dân Ấn Độ chỉ mất 50 rupee cho vé cổng, tổng chi phí trọn gói chưa tới 250 rupee.
Mức chênh lệch lên tới 22 lần này không phải ngoại lệ mà đã trở thành mô hình định giá phổ biến tại hầu hết di sản được UNESCO công nhận trên khắp đất nước.
Đối với du khách thuộc các quốc gia thành viên Hiệp hội Hợp tác Khu vực Nam Á (SAARC) và nhóm BIMSTEC như Nepal, Bangladesh, Sri Lanka hay Thái Lan, mức phí trung gian được áp dụng là 540 rupee, tức khoảng 11 lần giá vé nội địa.
Đổi lại khoản chênh lệch này, khách quốc tế thường nhận thêm một số quyền lợi nhỏ như một chai nước uống 500ml, vỏ bọc giày dùng một lần và quyền di chuyển theo luồng ưu tiên, giúp rút ngắn thời gian xếp hàng qua cổng an ninh vào giờ cao điểm. Trẻ em dưới 15 tuổi, không phân biệt quốc tịch, được miễn phí hoàn toàn.
Taj Mahal không phải trường hợp duy nhất bởi chính sách hai giá lan rộng ra nhiều di sản khác. Vào tháng 1 năm nay, chính quyền bang Rajasthan lần đầu tiên sau 11 năm điều chỉnh biểu phí tham quan các di tích, bảo tàng và danh thắng trên địa bàn. Tại Pháo đài Amber, một trong những công trình kiến trúc quân sự nổi bật nhất thời kỳ Rajput, giá vé dành cho công dân Ấn Độ tăng gấp đôi lên 200 rupee, còn mức phí áp dụng cho khách nước ngoài tăng hơn ba lần, lên tới 1.000 rupee.
Lăng Humayun - nơi được coi là nguồn cảm hứng kiến trúc của đền Taj Mahal
Tại thủ đô New Delhi, Lăng Humayun, công trình được xem là nguồn cảm hứng kiến trúc trực tiếp cho Taj Mahal, hiện thu 600 rupee đối với du khách quốc tế, cao gấp 15 lần mức 40 rupee dành cho khách nội địa. Chính sách tương tự cũng được áp dụng tại quần thể hang động Ajanta và Ellora ở bang Maharashtra, hai di sản khảo cổ và nghệ thuật Phật giáo cổ đại nổi tiếng bậc nhất Nam Á.
Nhìn chung, khoảng cách giá vé giữa hai nhóm khách dao động từ 11 đến 22 lần tùy địa điểm, và xu hướng chung là mức phí dành cho khách nước ngoài tăng nhanh hơn đáng kể so với mức áp dụng cho người dân bản địa.
Một cựu quan chức cấp cao thuộc Cơ quan Khảo cổ Ấn Độ (ASI) lý giải rằng khoảng cách này không phản ánh sự bất công, mà xuất phát từ chênh lệch thu nhập giữa các nhóm du khách. Theo vị này, khách quốc tế nhìn chung có khả năng chi trả cao hơn đáng kể so với phần lớn người dân Ấn Độ, do đó việc thu thêm từ nhóm khách này giúp tạo nguồn thu bổ sung mà không ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận di sản văn hóa của chính người dân trong nước.
Được biết mức chênh lệch giá này nhằm mục đích tạo thêm nguồn thu từ khách nước ngoài
Số liệu vĩ mô phần nào minh chứng cho lập luận này: GDP bình quân đầu người của Ấn Độ hiện vào khoảng 2.800 USD, chỉ bằng khoảng một phần mười so với Nhật Bản, dù tổng quy mô GDP của hai nền kinh tế xấp xỉ nhau.
Cách lý giải tương tự cũng từng được Bộ Văn hóa Ấn Độ đưa ra từ năm 2016, khi cơ quan này khẳng định phần chênh lệch thu được từ du khách nước ngoài sẽ được tái đầu tư trở lại vào hạ tầng phục vụ tham quan, trong đó có việc phủ sóng Wi-Fi miễn phí tại các điểm di tích.
Trên thực tế, chính sách định giá phân biệt theo quốc tịch không phải điều hiếm gặp trên thế giới. Nhiều di sản UNESCO tại Ai Cập, Campuchia hay Indonesia cũng áp dụng mô hình hai giá tương tự, với lý do phổ biến là bảo đảm khả năng tiếp cận cho công dân trong nước đồng thời tối đa hóa nguồn thu từ thị trường khách quốc tế vốn có sức chi trả cao hơn.
Đối với những du khách nước ngoài đang lên kế hoạch đến Agra, một số kinh nghiệm thực tế đáng lưu ý để tối ưu chi phí và thời gian. Trước hết, nên đặt vé trực tuyến qua cổng thanh toán chính thức của ASI trước ít nhất một ngày, vừa tránh xếp hàng tại quầy vừa hạn chế rủi ro mua nhầm vé từ các đầu mối không chính thức bên ngoài cổng.
Vé vào khu lăng mộ chính nên mua kèm ngay từ đầu, bởi đây là phần trải nghiệm giá trị nhất, cho phép quan sát trực tiếp các cỗ quan tài cẩm thạch chạm khắc tinh xảo mà ảnh chụp từ xa không thể lột tả hết.
Về thời điểm, nên đến sớm ngay khi cổng mở lúc 6h sáng để tránh nắng gắt buổi trưa và đám đông cao điểm, đồng thời tận dụng ánh sáng dịu để chụp ảnh. Du khách nước ngoài bắt buộc phải mang theo hộ chiếu bản gốc để đối chiếu tại cổng an ninh, trong khi người dân Ấn Độ chỉ cần thẻ Aadhaar hoặc giấy tờ tùy thân hợp lệ.
Nếu di chuyển từ New Delhi, tuyến tàu cao tốc Gatimaan Express hoặc Shatabdi Express khứ hồi hạng ghế điều hòa là lựa chọn hợp lý về thời gian, trong khi tổng chi phí cho một chuyến tham quan trọn gói bao gồm vé vào cổng, hướng dẫn viên và di chuyển nội đô Agra thường dao động trong khoảng 20-25 USD mỗi người, một mức được xem là vẫn tương đối hợp lý so với nhiều di sản thế giới khác có quy mô tương đương.
Khánh Linh / Theo: travellive+
