Đối với những ai trót yêu ẩm thực phương Đông và luôn bị cuốn hút bởi chiều sâu văn hóa ẩn sau mỗi món ăn, Nian Gao không chỉ là một thức bánh truyền thống, mà còn là “linh hồn” của Tết cổ truyền Trung Hoa. Giữa muôn vàn hương vị phong phú của nền ẩm thực Trung Quốc, Nian Gao nổi bật bởi sự mộc mạc, dẻo thơm và ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Mỗi chiếc bánh không đơn thuần để thưởng thức, mà còn là kết tinh của ký ức, tín ngưỡng và khát vọng về một năm mới an lành, đủ đầy.
Trong các loại bánh ngọt truyền thống của người Hoa, Nian Gao được xem là loại bánh có kích thước lớn và mang ý nghĩa tinh thần rõ nét nhất. Vào những ngày Tết cổ truyền, khi mọi con đường đều dẫn về mái nhà xưa, các gia đình Trung Hoa lại quây quần bên mâm cỗ đầu năm. Đó không chỉ là bữa ăn, mà là khoảnh khắc sum họp thiêng liêng, nơi các thế hệ cùng nhau chào đón một khởi đầu mới. Trong mâm cỗ ấy, chiếc bánh Nian Gao luôn hiện diện như một lời chúc không lời, âm thầm nhưng trọn vẹn, gửi gắm mong ước về sự thịnh vượng, hòa thuận và tiến bộ cho cả gia đình.
Tên gọi “Nian Gao” không chỉ đơn thuần là tên của một món bánh, mà còn là sự kết tinh tinh tế giữa ngôn ngữ, tín ngưỡng và khát vọng sống của người Trung Hoa qua hàng ngàn năm lịch sử. Trong tiếng Trung, chữ “Nian” mang nghĩa là “năm”, đồng thời gợi lên sự kết dính, bền chặt và liên tục không đứt đoạn. Còn chữ “Gao” vừa có nghĩa là “bánh”, lại vừa đồng âm với chữ “cao”, biểu trưng cho sự vươn lên, thăng tiến, phát triển và thành công. Chính sự đồng âm đầy dụng ý này đã khiến Nian Gao trở thành món ăn mang ý nghĩa cát tường bậc nhất trong dịp Tết cổ truyền. Vì lẽ đó, việc thưởng thức Nian Gao vào những ngày đầu năm không đơn thuần là một thói quen ẩm thực, mà được xem như một nghi thức mang tính cầu chúc. Người Trung Hoa tin rằng ăn Nian Gao là gửi gắm ước vọng cho một năm mới “niên niên cao thăng” – năm sau tốt đẹp hơn năm trước, sự nghiệp tiến triển, học hành đỗ đạt, gia đình sung túc và cuộc sống ngày một khởi sắc. Đặc biệt, kết cấu dẻo quánh, mềm mịn của bánh còn mang ý nghĩa sâu xa về sự gắn bó, đoàn kết và hòa thuận. Chiếc bánh dính chặt như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng rằng, dù thời gian có trôi qua hay cuộc sống có đổi thay, tình thân giữa các thành viên trong gia đình vẫn luôn keo sơn, bền vững.
Không chỉ mang ý nghĩa qua ngôn từ, Nian Gao còn gắn liền với một truyền thuyết dân gian đầy sinh động, góp phần làm giàu thêm giá trị tinh thần của món bánh này. Tương truyền rằng thuở xa xưa, có một con quái vật hung dữ tên là Nian sống ẩn mình trên núi cao. Mỗi khi mùa đông khắc nghiệt kéo đến, khi thú rừng trở nên khan hiếm, con quái vật lại xuống làng để tìm thức ăn, gieo rắc nỗi sợ hãi và tai họa cho người dân. Cả làng chìm trong lo âu, không ai dám ra khỏi nhà mỗi khi mùa đông về.
Trong ngôi làng ấy có một chàng trai thông minh tên Gao. Nhận thấy con quái vật luôn đói khát và hung hãn vì thiếu thức ăn, chàng đã nghĩ ra một kế sách táo bạo. Gao làm những chiếc bánh gạo nếp dẻo quánh, đặt trong những ngôi nhà trống để dụ con quái vật. Quả đúng như dự đoán, khi Nian tràn xuống làng, không tìm thấy người, nó liền ăn bánh gạo để lấp đầy cơn đói. Nhưng vì bánh quá dẻo và dính, con quái vật ăn đến nghẹn, hoảng loạn bỏ chạy lên núi và không bao giờ quay lại nữa.
Từ đó, dân làng thoát khỏi nỗi ám ảnh mang tên Nian. Để tưởng nhớ câu chuyện này và cầu mong một năm mới bình an, no đủ, người dân bắt đầu làm bánh gạo nếp vào mỗi dịp Tết, đặt tên là Nian Gao. Theo thời gian, chiếc bánh ấy trở thành biểu tượng của sự xua đuổi điều xấu, chào đón may mắn và mở ra một khởi đầu tốt lành. Mỗi khi thưởng thức Nian Gao, người ta không chỉ ăn một món bánh, mà còn “nếm” cả niềm tin, hy vọng và ước nguyện về một tương lai an yên, thịnh vượng.
Chính sự hòa quyện giữa ý nghĩa ngôn từ, truyền thuyết dân gian và giá trị tinh thần ấy đã khiến Nian Gao vượt ra khỏi khuôn khổ của một món ăn thông thường, để trở thành biểu tượng văn hóa sâu sắc trong đời sống và tâm thức của người Trung Hoa mỗi độ xuân về.
Về cách chế biến, Nian Gao không đòi hỏi quá nhiều nguyên liệu cầu kỳ, nhưng lại yêu cầu sự tỉ mỉ và kinh nghiệm của người làm bánh. Gạo nếp phải là loại ngon nhất, được xay mịn để đảm bảo độ dẻo thơm. Đường nếp được thắng kỹ để tạo vị ngọt thanh, không gắt, và gừng tươi được thêm vào với lượng vừa đủ để mang lại cảm giác ấm áp, dễ chịu. Chính sự giản dị trong nguyên liệu nhưng tinh tế trong cách làm đã tạo nên chiếc bánh có kết cấu mềm dẻo, dai nhẹ và hương thơm rất riêng, khó có thể nhầm lẫn với bất kỳ loại bánh nào khác.
Theo thời gian, Nian Gao được biến tấu đa dạng tùy theo vùng miền. Ở Thượng Hải, bánh thường có màu trắng, vị nhạt, được cắt lát mỏng để xào hoặc nấu canh. Người miền Nam Trung Quốc chuộng Nian Gao ngọt, hấp mềm hoặc chiên vàng giòn. Tại Bắc Kinh, bánh thường được điểm thêm táo tàu đỏ, vừa đẹp mắt vừa mang ý nghĩa cát tường. Một số nơi lại ăn bánh cùng tương đậu, tạo nên sự kết hợp hài hòa giữa ngọt và mặn. Ở Phúc Kiến, Nian Gao được làm từ bột gạo pha khoai môn, cắt miếng nhỏ, lăn bột ngô, nhúng trứng rồi chiên lên, đôi khi còn kết hợp với khoai lang để tăng vị bùi béo. Mỗi biến tấu đều phản ánh khẩu vị và văn hóa ẩm thực riêng của từng vùng đất.
Ngày nay, Nian Gao có thể dễ dàng tìm thấy quanh năm tại Trung Quốc, từ các khu chợ truyền thống, siêu thị cho đến những nhà hàng sang trọng. Tuy nhiên, chỉ khi Tết đến, bánh mới thực sự mang trọn vẹn ý nghĩa tinh thần vốn có. Trong quan niệm của người Hoa, mâm cỗ đầu năm sẽ thiếu đi sự viên mãn nếu vắng bóng Nian Gao, bởi chiếc bánh ấy tượng trưng cho sự đoàn viên, yêu thương và niềm tin vào tương lai tốt đẹp.
Dù được tạo hình đa dạng, đóng gói hiện đại để phù hợp với đời sống ngày nay, Nian Gao vẫn giữ nguyên hương vị truyền thống và giá trị biểu tượng của mình. Qua bao thế hệ, chiếc bánh nếp dẻo thơm ấy vẫn hiện diện trong ký ức của mỗi gia đình Trung Hoa như một phần không thể thiếu của Tết, gắn liền với bếp lửa ấm, tiếng cười sum vầy và những lời chúc đầu xuân.
Theo: vietviettourism
